Με την Πτώση ο άνθρωπος έχασε τον Παράδεισο και χρειάζεται την μετάνοια για να επιστρέψει σε αυτόν. Η Πτώση υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας του ανθρώπου με τον Διάβολο, ενώ η μετάνοια είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του ανθρώπου με τον Θεό. Το κήρυγμα των Προφητών, το κήρυγμα του Κυρίου Ιησού, αλλά και το κήρυγμα της Εκκλησίας, από την Πεντηκοστή και μέχρι τα Έσχατα, είναι και θα είναι κήρυγμα που καλεί όλους μας σε μετάνοια. Η μετάνοια είναι το αποκλειστικό μέσο για την οντολογική αποκατάσταση του ανθρώπου, για την αποκατάσταση δηλαδή εν Αγίω Πνεύματι των αγαπητικών δεσμών του ανθρώπου με τον Θεό-Αγάπη και το έργο της Θείας Αγάπης που είναι η Δημιουργία. Γι’ αυτό η μετάνοια είναι εξίσου μεγάλο μυστήριο με την δημιουργία του ανθρώπου.
Η μετάνοια προϋποθέτει, κατά την Ιερά Παράδοση της Εκκλησίας, τρία τουλάχιστον στοιχεία: (i) τον πόλεμο κατά των κακών λογισμών, (ii) την μη αντίστασή μας στην Ταπείνωση του Σταυρού και (iii) την ολοκληρωτική παράδοσή μας στα χέρια της Θείας Αγάπης για να μάς αναμορφώσει.
(i) Με κάθε κακό λογισμό που γίνεται αποδεκτός από την καρδιά μας χωριζόμαστε από τον Θεό και από την εν Αγίω Πνεύματι κοινωνία μας με όλους τους ανθρώπους επαναλαμβάνοντας, έτσι, την πτώση των Πρωτοπλάστων. Η αμαρτία συντελείται πρώτα και κύρια μες στην καρδιά μας, κάθε φορά που αποδεχόμαστε κακούς λογισμούς και, αντίθετα, η σωτηρία μας εξαρτάται από τον πόλεμο εναντίον τους. H Οσία Μαρία η Αιγυπτία, για παράδειγμα, που τιμάται ιδιαίτερα αυτήν την περίοδο, έζησε για πολλά χρόνια στην Αίγυπτο αποδεχόμενη τους κακούς λογισμούς που την πολεμούσαν, με αποτέλεσμα να χωρίζεται κάθε μέρα και περισσότερο από τον Θεό κι από τους ανθρώπους. Οι ίδιοι λογισμοί την πολέμησαν για δεκαεπτά χρόνια μες στην έρημο, αλλά τη φορά αυτή, υποβοηθούμενη από την Παναγία Μητέρα μας, αντιστέκονταν σθεναρά στην προσβολή των πορνικών λογισμών μέχρι τη στιγμή που η Θεία Χάρη, βλέποντας την υπομονή και τον αγώνα της, την ελευθέρωσε ολωσδιόλου από αυτούς. Άλλη είναι η Χάρη των τελείων κι άλλη η Χάρη των αγωνιζομένων κατά των εμπαθών λογισμών. Συχνά πάντως, σύμφωνα με την μαρτυρία του Αγίου Σιλουανού του Αθωνίτου και πολλών άλλων Αγίων, οι αγωνιζόμενοι κατά των εμπαθών λογισμών παίρνουν γεύση, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ακόμα και της μεγάλης Χάρης των τελείων ώστε να ενισχυθούν στον αγώνα τους.
(ii) Πλησιάζοντας προς τα Πάθη του Κυρίου, η Εκκλησία μάς υπενθυμίζει τον λόγο για τον οποίο καταδικάσθηκε σε θάνατο ο Θεάνθρωπος Ιησούς: Διότι η μεγάλη πλειοψηφία των συγχρόνων του, και όχι μόνο, δεν μπορούσε να αποδεχθεί την Θεία Ταπείνωσή Του. Έκτοτε, κάθε φορά που τοποθετούμε τον εαυτό μας υπεράνω των αδελφών μας ώστε να τους κρίνουμε και να τους κατακρίνουμε, αντιστεκόμαστε στην Θεία Ταπείνωση και επαναλαμβάνουμε την κακουργηματική πράξη των σταυρωτών Του. Χωριζόμαστε, έτσι, από την ταπεινή Αγάπη του παντοδύναμου Θεού που έγινε άνθρωπος για να αποκαταστήσει τον δεσμό της Θείας Αγάπης στη σχέση μας μαζί Του αλλά και μεταξύ μας.
(iii) Ο Θεός τρέχει ως «μανικός εραστής» πίσω από τον άνθρωπο για να τον σώσει. Όποιος αρχίζει να γνωρίζει την ταπεινή αγάπη του παντοδύναμου Θεού, που τον αναζητά ώς και στον Άδη του, γίνεται «χώμα» ενώπιον ενός τέτοιου Θεού, αντιλαμβάνεται, δηλαδή, πως είναι απόλυτα νεκρός χωρίς Αυτόν κι αρχίζει να θέλει να Του παραδοθεί εξολοκλήρου. Θέλει να γίνει κι αυτός κάτοπτρο της Θείας Αγάπης, όπως συνέβη με την Οσία Μαρία την Αιγυπτία και εκατομμύρια γνωστών και αγνώστων μας Αγίων, και επιθυμεί όλο και περισσότερη μετάνοια ώστε τίποτα σκοτεινό μέσα του να μην μπορεί πια να τον χωρίσει από την Πηγή του Φωτός και από κανένα. Παραδίδεται τότε με αυτοθυσία στο Θείο Φως ώστε να γίνει κι αυτός φως εκ Φωτός και να συμβάλλει, έτσι, κι αυτός στην εξάπλωση του Φωτός. Οι Άγιοι είναι φωτεινοί κρίκοι στην αλυσίδα του Φωτός κι εύχονται ακαταπαύστως ενώπιον της Ουράνιας Πηγής Του να μην χαθεί κανένας.
Ο Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Γεώργιος Λέκκας είναι κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Βελγίου, Κάτω Χωρών και Λουξεμβούργου.
