Οι Δημιουργίες του Chaplin

1
241

Μηνάς Γρηγοράτος *

 

 

Η παραγωγή της ταινίας THE CIRCUS ήταν η δυσκολότερη στην καριέρα του Chaplin. Τα γυρίσματά της διάρκεσαν δύο ολόκληρα χρόνια καθώς προέκυψαν πολύμηνες διακοπές λόγω σοβαρών προβλημάτων. Μεταξύ αυτών, ο θάνατος της μητέρας του Chaplin, το διαζύγιο από την δεύτερη σύζυγό του, η καταστροφή του στούντιο από φωτιά, μια δικαστική διαμάχη με τις φορολογικές αρχές. Η ταινία παρουσιάστηκε τελικά στο κοινό στις αρχές του 1928 και αποτέλεσε μια τεράστια επιτυχία, αν και είχε ήδη αρχίσει η σαρωτική κυριαρχία του ομιλούντος κινηματογράφου.

Μετά από τρία ολόκληρα χρόνια ο Chaplin παρουσίασε μια ακόμη βωβή ταινία με ήρωα τον Σαρλό, με τον τίτλο City Lights. Οι δύο επόμενες ταινίες του θα είναι κι αυτές με τον Σαρλό, αλλά ομιλούσες: Modern Times (1936) και The Great Dictator (1940). Οι μετά τον Πόλεμο ταινίες του είναι πια χωρίς τον Σαρλό: Monsieur Verdoux (1947), Limelight (1952), A King in New York (1957), A Countess from Hong Kong (1967) που είναι η μοναδική έγχρωμη ταινία του.


Ο τελειομανής σκηνοθέτης

Ο Chaplin γεννήθηκε στη Βρετανία το 1889 και πολύ νέος μετανάστευσε στις ΗΠΑ. Στα χρόνια μεταξύ 1914–1940 πρωταγωνίστησε σε 65 μικρού μήκους και σε 5 μεγάλου μήκους ταινίες, υποδυόμενος σε όλες τον γνωστό μας Σαρλό. Πρέπει να επισημανθεί ότι στα 50 χρόνια της καλλιτεχνικής του δημιουργίας ο Chaplin πέτυχε κάτι το μοναδικό στην ιστορία της κινηματογραφικής βιομηχανίας: να διατηρεί τον απόλυτο καλλιτεχνικό έλεγχο όλων των ταινιών του, όντας συγχρόνως σκηνοθέτης, σεναριογράφος και πρωταγωνιστής. Στις περισσότερες μάλιστα από αυτές ήταν όχι μόνον ο παραγωγός αλλά και αυτός που έγραψε την μουσική τους επένδυση.

Για τα γυρίσματα των ταινιών της βωβής περιόδου ο Chaplin δεν βασιζόταν πάνω σ’ ένα ακριβές και προκαθορισμένο σενάριο, αλλά ξεκινούσε τα γυρίσματα κάθε μιας ταινίας βασισμένος πάνω σε μια ασαφή κεντρική ιδέα (π.χ.: ο Σαρλό στο τσίρκο). Στην συνέχεια, και επί εβδομάδες, φιλμάριζε διαρκώς διάφορες σκηνές πάνω σε πειραματισμούς και αυτοσχεδιασμούς που προετοίμαζε μαζί με τους ελάχιστους αλλά διαλεχτούς συνεργάτες του. Με την πρόοδο των γυρισμάτων και με το πέρασμα του χρόνου, κάποιες σκηνές γίνονταν αποδεκτές ενώ άλλες απορρίπτονταν. Έτσι, σιγά-σιγάι, αναδυόταν μια συνδετική διήγηση (πλοκή) που πολύ συχνά τον υποχρέωνε να ξαναφιλμάρει μια παλιότερη σκηνή ούτως ώστε να μπορεί να την εντάξει οργανικά στην πλοκή. Είναι γνωστό ότι ο ίδιος μαζί με όλους τους εργαζομένους στα γυρίσματα, εξαντλούνταν σωματικά καθώς ο Chaplin απαιτούσε να γυρίζουν κάθε σκηνή δεκάδες φορές μέχρι εκείνος να κρίνει ότι είχε επιτευχθεί η τελειότητα. Γι’ αυτό τα γυρίσματα των ταινιών του διαρκούσαν πολύ καιρό και χρησιμοποιούνταν χωρίς φειδώ χιλιόμετρα φιλμ. Δεν άφηνε απολύτως τίποτε έξω από τον προσωπικό του έλεγχο, μέχρις ότου ικανοποιηθεί απολύτως η σε υπερβολικά βαθμό τελειομανία του που, βεβαίως, είναι εμφανέστατη στο τελικό αποτέλεσμα.


Το επίτευγμα

Συνεπώς οι ταινίες του Chaplin δεν είναι ο μετασχηματισμός σε εικόνες μιας προδιαγεγραμμένης σεναριακής ιστορίας, δεν είναι η μεταγραφή μιας προϋπάρχουσας «ιδέας», ανεξάρτητης από το μέσο που την μεταφέρει στο κοινό (δηλαδή μιας «ιδέας» που συνεχώς υποστυλώνει το «μέσο»). Η ιδιαιτερότητα των βωβών ταινιών του έγκειται στο ότι αυτές δημιουργούν, για τον εαυτό τους και από αυτόν, την δική τους Σημασία και το δικό τους Συναίσθημα. Ας πούμε πολύ σχηματικά ότι είναι ταινίες καθαρού κινηματογράφου (pure cinema). Είναι ταινίες αυτό-προσδιοριζόμενες, ταινίες που δεν ευθύνονται παρά μόνον γι’ αυτό που αυτό καθαυτό είναι.

Το επίτευγμα του μοναδικού κινηματογραφικού στυλ του Chaplin δεν έχει σχέση με το συντακτικό και την γραμματική του κινηματογραφικού «γλωσσικού κώδικα», δηλαδή με τα τεχνάσματα της φόρμας: είναι πολύ απλά το αποτέλεσμα της αποκλειστικά δικής του μεθόδου έκφρασης και σύνθεσης, μοναδικής και αξεπέραστης στον βωβό κινηματογράφο.


 

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

 

 

1 σχόλιο

  1. Χαίρομαι που συνάντησα ένα σύντομο μεν αλλά ΠΟΛΥ ΑΡΤΙΟ κείμενο για τον αξεπέραστο αυτόν καλλιτέχνη που επί τόσες δεκαετίες κράτησε την τέχνη του στο υψηλότερο επίπεδο, χωρίς σκαμπανεβάσματα.

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here