Η «φιλοκαλική Αναγέννηση» και η επίδρασή της στην Ορθόδοξη Ευρώπη

51
134

Οι Κολυβάδες επανενεργοποίησαν ένα σημαντικό ιδεολογικό και πολιτισμικό ρεύμα του οποίου οι επιδράσεις ξεπερνούν τα όρια του ελληνικού χώρου και φθάνουν στη Ρωσία, μέσω μιας διαφορετικής «αναγέννησης», την οποία φαίνεται να αγνοούν ή να παρασιωπούν οι ιστορικοί μας, της «Φιλοκαλλικής Αναγέννησης». Πράγματι η επίδραση των Κολυβάδων στην διαμόρφωση της ιδεολογίας του σλαβόφιλου και αντιδυτικού πνεύματος, σε όλο τον ορθόδοξο χώρο και κατεξοχήν στη Ρωσία, αποσιωπάται συστηματικά  και παραμένει άγνωστη…

Η έκδοση από τον Μακάριο Νοταρά και τον Νικόδημο Αγιορείτη της Φιλοκαλίας, μια συλλογής μεταφρασμένων στα νεοελληνικά κειμένων των Πατέρων της εκκλησίας, που έως τότε κείτονταν ξεχασμένοι σε παλιά χειρόγραφα στο Άγιο Όρος και αλλού, υπήρξε τουλάχιστον ισάξιας σημασίας με την έκδοση των αρχαίων ελληνικών κειμένων από τον Κοραή και τον Δούκα. Εγκαινίαζε μια πνευματική παράδοση που στη νεώτερη Ελλάδα επανεύρισκε το νήμα του ριζικού αντιδυτικισμού, εκεί που το είχε αφήσει ο Γρηγόριος ο Παλαμάς και έτσι θεμελίωνε μια παράδοση που περνώντας από τον Παπουλάκο και τον Παπαδιαμάντη, θα φθάνει μέχρι τη σύγχρονη Νέο-ορθοδοξία. Έριχνε πνευματικές γέφυρες προς τον ορθόδοξο κόσμο των Βαλκανίων και της Ρωσίας, που σε μεγάλο βαθμό είχαν διακοπεί μετά  την Άλωση, φθάνοντας μέχρι τον Ντοστογιέφσκυ, τον Μπερντιάγιεφ και τη σύγχρονη ρώσικη σχολή.
Δεν είναι προφανώς τυχαίο πως η πνευματική αναγέννηση του ελληνισμού είναι σφαιρική και  καθολική, δεν κατευθύνεται μόνο προς την παιδεία του Διαφωτισμού, προς την επιστροφή στους Αρχαίους Έλληνες, αλλά επεκτείνεται και στην «επιστροφή» στους Πατέρες της Εκκλησίας και την πνευματική παράδοση του Βυζαντίου.

Αυτό το πνευματικό γεγονός, που παρασιωπήθηκε συστηματικά, απορρίπτει την κοινωνία και τις ιδεολογικές αρχές του αναπτυσσόμενου δυτικού κόσμου και κηρύττει την επιστροφή σε έναν κόσμο που θα διαπνέεται από τις παλιές αξίες του Βυζαντίου και του ορθόδοξου μοναχισμού. Αυτό το πνευματικό ρεύμα δεν θα περιοριστεί, όπως μπορούμε να πιστέψουμε με μια πρώτη ανάγνωση, στο κίνημα του Παπουλάκου, ή το θρησκευτικό-πολιτικό κίνημα του Απόστολου Μακράκη. Θα προσελκύσει ή θα επηρεάσει προσωπικότητες όπως ο Κολοκοτρώνης –που φυλακίστηκε για συνομωσία–, ο Νικηταράς –που υπήρξε μέλος της «Φιλορθόδοξης Εταιρείας» και διώχθηκε ως συνωμότης– και ο Μακρυγιάννης, και θα έχει ως πνευματικό του τέκνο τους δύο σημαντικότερους νέο-έλληνες πεζογράφους, τον… Μακρυγιάννη και τον Παπαδιαμάντη.
Και όμως ένα τέτοιο ρεύμα, το μοναδικό που στη νεοελληνική ιστορική διαδρομή που θα επιδράσει καθοριστικά και εκτός Ελλάδας, και μάλιστα σε ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο, θα παραμένει άγνωστο και θα αποσιωπάται. Γιατί δεν διαθέτουμε, ιδιαίτερα στους τομείς των κοινωνικών επιστημών, μια διανόηση που να μελετάει τα ελληνικά φαινόμενα. Η διανόηση στις κοινωνικές επιστήμες μεταφέρει, αναπαράγει, αλλά σπανίως παράγει.
Στην περίοδο που πραγματευόμαστε η επίδραση των Κολλυβάδων και του κινήματος τους θα είναι αποφασιστική. Ο κυριότερος αγωγός του θα είναι ο Παΐσιος Βελιτσκόφσκι, Ουκρανός μοναχός, που έμεινε για πάνω από εικοσιπέντε χρόνια στο Άγιο Όρος, από το 1746 έως το 1763, και αφού έμαθε τα ελληνικά ήρθε σε επαφή με τα κείμενα των Πατέρων και των ησυχαστών. Στη συνέχεια μαζί με εξηντατέσσερεις μοναχούς μολδοσλαβικής καταγωγής επέστρεψαν στη Ρουμανία όπου, με την βοήθεια του ηγεμόνα Κωνσταντίνου Μουρούζη, ανέδειξαν την μονή Νεάμτσου σε κέντρο του ορθόδοξου μοναχισμού, η οποία διέθετε σχολή ελληνικής γλώσσας και ανέλαβε την μετάφραση τόσο της Φιλοκαλίας στα σλαβονικά όσο και πολλών άλλων κειμένων. Η μονή Νεάμτσου επέβαλε παράλληλα και μια μορφή μοναστικού κοινοβίου, με βάση τα πρότυπα του Αγίου Όρους, όπου ίσχυε η απόλυτη κοινοκτημοσύνη, η νοερά προσευχή και η από κοινού μελέτη των έργων των πατερικών κειμένων. Στον αρχόμενο 19o αιώνα η ρωσική μονή Όπτινα, μια από τις τουλάχιστον 103 ρωσικές μονές που ακολουθούσαν τη σχολή του Παϊσίου, στελεχωμένη με μαθητές του, μεταβλήθηκε στο κέντρο της εισαγωγής στη Ρωσία της Φιλοκαλίας και των κειμένων της ελληνικής ορθόδοξης παράδοσης. Η μονή της Όπτινα αποτέλεσε και την έδρα ορισμένων από τους μεγαλύτερους στάρτσκι της ρωσικής παράδοσης τον 19o αιώνα, όπως του Μακάριου και του Αμβρόσιου. Όταν ο φιλόσοφος Ιβάν Βασίλιεβιτς Κιρεγέφσκι (1806-1856), που είχε χρηματίσει μαθητής του Σέλλινγκ και του Σλεϊερμάχερ στη Γερμανία, έλθει σε επαφή με τον «στάρετς» Μακάριο της Όπτινα θα πραγματοποιηθεί η μετάβαση από το πεδίο της θρησκείας στη φιλοσοφία. Ο Κιρεγέφσκι μαζί με τον φίλο του και ομοϊδεάτη Xομιακώφ θα θεωρηθούν οι ιδρυτές του ρεύματος των σλαβοφίλων. Το κύριο έργο του Κιρεγέφσκι και του Μακάριου θα είναι η έκδοση των σλαβονικών μεταφράσεων του Βελιτσκόφσκι των κειμένων των Ελλήνων πατέρων καθώς και νέων στα ρωσικά,. Ανάμεσα στα άλλα έργα που εξέδωσαν ήταν και εκείνο του Αρχιεπισκόπου Νικηφόρου Θεοτόκη, Τέσσαρες κατηχητικοί λόγοι προς μοναχήν, το οποίο εξεδόθη σε δύο εκδόσεις το 1848 και το 1849, στη μετάφραση του Βελιτσκόφσκι.

Η απόπειρα μιας «ανατολικής οδού» προς τη νεωτερικότητα
Το λεγόμενο ρεύμα των «σλαβοφίλων», που θα συκοφαντηθεί ως «σκοταδιστικό» σε ό,τι αφορά στους ιδρυτές του, τους Ακσάκωφ, Κιρεγέφσκι και Χομιακώφ, θα επιχειρεί μία σύζευξη της ρώσικης και ορθόδοξης ταυτότητας με την νεωτερικότητα και την παγκοσμιότητα. Μάλιστα οι περισσότεροι από τους επιφανείς οπαδούς του χρημάτισαν ενθουσιώδεις οπαδοί του Χέγκελ και του Σέλλινγκ. Ο Αλεξέι Στεπάνοβτς Χομιακώφ (1804-1860) που ανάμεσα στους δασκάλους του περιλαμβανόταν και ένας Έλληνας λόγιος, επέκρινε τον καπιταλισμό και τον σοσιαλισμό, θεωρώντας τους ως παραλλαγές της ίδιας κοσμοθεωρίας. Το όραμά του ήταν μια οργανική κοινωνία-κοινότητα, που θα συνδυάζει την ελευθερία και την αναγκαιότητα-συνεργασία και αποδιδόταν με έναν όρο που έγινε πασίγνωστος στη συνέχεια, «σομπορνόστ», (αλληλεγγύη και ομοφωνία ταυτόχρονα). Ο Κιρεγέφσκι όπως και ο Χομιακώφ θα καταδιωχθούν από το ρωσικό καθεστώς. Για τον Κιρεγέφσκι η δυτική φιλοσοφία οδηγείται σε ένα αδιέξοδο. Απέναντι σε αυτό το διέξοδο ο «καλλιεργημένος Ρώσος θα βρει στα βάθη μιας ιδιαίτερης φιλοσοφίας, που παραμένει ζώσα στην φιλοσοφία των αγίων της εκκλησίας, τις πιο ολοκληρωμένες απαντήσεις». «Στην παλιότερη ζωή της πατρίδας του, θα του δοθεί η δυνατότητα να κατανοήσει την ανάπτυξη ενός άλλου πολιτισμού».
Ο μεγάλος Ρώσος ιστορικός Ριαζανόφσκυ θα δείξει πως οι «σλαβόφιλοι δημιούργησαν έναν ορθόδοξο και ρωσικό αυθεντικό ρομαντισμό. Οι απόψεις του Χομιακώφ αποδίδονται με τον καλύτερο τρόπο στην ακόλουθη περιγραφή του Α. Οσσίπωφ:
Ο Χομιακώφ θέλει μονίμως να υποδεικνύει ότι η Εκκλησία είναι ένας ζωντανός οργανισμός και όχι ένας μηχανισμός, ένα ζωντανό σώμα, που αποτελείται από ένα άπειρο πλήθος κυττάρων ομοουσίων μεταξύ τους και όχι από ένα εξωτερικό άθροισμα ταυτόσημων στοιχείων, ακόμα και εάν έχουν συναρθρωθεί αρμονικά. Σε αυτή την ιδέα ο Χομιακώφ και όλοι οι ομοϊδεάτες του διαβλέπει τη λύση ενός από τα σημαντικότερα κοινωνικά και θεολογικά προβλήματα, αυτό της ελευθερίας του ατόμου μέσα στην κοινωνία […]
Ο Χομιακώφ επιμένει διαρκώς πάνω στην προτεραιότητα της αγάπης, στην θεμελιώδη σημασία της για όλες τις όψεις της ζωής της Εκκλησίας και της κοινωνίας […] Η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται ούτε στον αυτόνομο, ανεξάρτητο χριστιανό, ούτε στην κοινωνία, ούτε στην μεγαλοφυΐα, αλλά στον αμοιβαίο έρωτα, δηλαδή στην αγία και καθολική Εκκλησία.
Σε ότι αφορά στους μεγάλους Ρώσους συγγραφείς του 19ου αιώνα, εδώ η επίδραση της ορθόδοξης παράδοσης θα είναι άμεση. Στη μονή της Όπτινα θα συχνάζουν οι συγγραφείς Νικολάϊ Γκόγκολ και, ο Κωνσταντίν Λεόντιεφ, που θα γίνει μοναχός στο τέλος της ζωής του, ο Λέον Τολστόϊ, ο Βλαντιμίρ Σολοβιώφ. Όσο για τον Ντοστογιέφσκι, όχι μόνο θα επηρεαστεί βαθύτατα από το πνεύμα της Φιλοκαλίας και από τους στάρτσκι της Όπτινα, Μακάριο και Αμβρόσιο, αλλά θα τους μεταβάλει, και σε ήρωες των βιβλίων του και σε πρότυπο του στάρετς Ζωσιμά των Αδελφών Καραμαζώφ.
Δυστυχώς δεν μπορούμε εδώ να επεκταθούμε περισσότερο πάνω στην επίδραση, άμεση και έμμεση, τόσο του εθνικο-απελευθερωτικού και διαφωτιστικού ρεύματος και των Κολυβάδων στην Ανατολική Ευρώπη, αλλά ελπίζουμε ότι υπογραμμίσαμε τουλάχιστον μια αγνοημένη παράμετρο ιδιαίτερα σημαντική για την ελληνική πνευματική ζωή· ίσως επρόκειτο για την τελευταία φορά που η ελληνική οικουμένη θα επιδράσει τόσο ουσιαστικά στον γεωπολιτικό και πολιτισμικό της περίγυρο.

* Απόσπασμα από το ανέκδοτο (τότε) βιβλίο του συγγραφέα: Η Ελληνική Αναγέννηση, 1700-1922, Μέρος Α΄ Ο φωτισμός και η παλιγγενεσία (1700-1821). Αναδημοσίευση από το αφιέρωμα «Το πνευματικό κίνημα των Κολλυβάδων», στο περιοδικό “Πειραϊκή Εκκλησία”, τχ 205, Ιούνιος 2009.

Πρώτη διαδικτυακή ανάρτηση: Αντίφωνο

51 Σχόλια

  1. Σε λίγες γραμμές λέει πολλά το παράθεμα του Καραμπελιά. Πολύ σωστά επισημαίνει τη μάλλον ύποπτη αποσιώπηση του λεγόμενου “κολλυβαδικού” κινήματος από τους σύγχρονούς μας ιστορικούς και διανοητές.

    Μόνο που περιέχει ένα σοβαρό λάθος: Η Φιλοκαλία δεν είναι “μια συλλογή μεταφρασμένων στα νεοελληνικά κειμένων των Πατέρων”, αλλά η ανθολόγηση και έκδοση αυτών των κειμένων στο πρωτότυπο. Η νεοελληνική μετάφρασή τους ακολούθησε πολύ αργότερα, τη δεκαετία του ’80, από ένα δικαστικό, τον Αντώνιο Γαλίτη.

    Θα επισημάνω επίσης ότι η σημασία της είναι πολύ μεγαλύτερη από την έκδοση των αρχαίων ελληνικών κειμένων από τον Κοραή και τον Δούκα. Διότι τα αρχαία ελληνικά κείμενα είχαν εκδοθεί στη Δύση ήδη από την Αναγέννηση. Απλώς, ο κύκλος Κοραή-Δούκα τα έκανε περισσότερο προσιτά με τις νέες εκδόσεις τους. Ενώ οι άγιοι Νικόδημος και Μακάριος εξέδωσαν κείμενα παντελώς άγνωστα σχεδόν, γνωστά μόνο στους λίγους που είχαν πρόσβαση στα χειρόγραφα κάποιων μοναστηριακών βιβλιοθηκών. (Για τη σημασία όχι μόνο της Φιλοκαλίας, αλλά και των άλλων εκδόσεων του αγίου Νικοδήμου για την εποχή του και την εποχή μας, βλ. το άρθρο μου “Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης και η πνευματική κληρονομιά του” εδώ, στο “Αντίφωνο”.)

    Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι δύο τάσεις της πνευματικής αναγέννησης του Ελληνισμού (σφαιρική και καθολική, τη χαρακτηρίζει ο Καραμπελιάς) άλλοτε συμπορεύονται (είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί από τους εκπροσώπους του νεοελληνικού Διαφωτισμού είναι κληρικοί) κι άλλοτε συγκρούονται σφοδρά. Οι μεταξύ τους σχέσεις είναι κάτι που χρήζει περαιτέρω μελέτης και έρευνας με νηφαλιότητα και γνώση των πηγών και των ιστορικών δεδομένων της εποχής.

  2. Η έννοια της αλλοτρίωσης, με αναφορά τη σχέση με το απόλυτο όπως πραγματώνεται στις θρησκευτικές εμπειρίες, από το Μαρξ, είναι ψυχολογικής σημασίας πρωτιστως.
    Αργοτερα η νευροθεολογία θα δείξει ότι το κέντρο στον εγκεφαλο που χαρακτηρίστη ως αυτό της επαγούμενης βεβαιότητας περί απολύτου δεν επιδεχεται κατωφερούς ελέγχου.Ερώτημα:με αυτά και αυτά η διαταραχή περιεχομένου συνείδησης και δη ευατού είναι αναποφευκτη νευροβιολογικά;
    Ασχετο με τα ανωτέρω ότι σε εμπειρίες των Αγίων θα αναφερθούν βιώματα που το άτομο δεν ξέρει αν είναι μέσα ή έξω από το σώμα του;

  3. H ρωσική Ορθοδοξία έχει να παρουσιάσει μια ποικιλία γεγονότων με έντονο ψυχολογικό επιστημονικό ενδιαφέρον.Ενδεικτικό η δια Χριστον Σαλότητα.
    Η ψυχολογική υπόθεση αυξημένης ευπροσηγορίας δε συνιστά αναγκαστικά άρση μιας χαρισματικής ζωής, αν αυτή τελικά υπάρχει.Δημιουγεί όμως επιπλέον ευλογες αιτιάσεις για τις επιστήμες του νου σχετικά με την επίδραση λιαν εξιδανικευτικών θεωριών περί ανθρώπου, όπως είναι του χριστιανισμού, στον ανθρώπινο ψυχισμό.

  4. Η επίδραση των Κολλυβάδων ήταν πράγματι αποφασιστική και βέβαια αρνητική και για την Ελλάδα και για τους υπόλοιπους ορθοδόξους, όπως οι Ρώσοι. Η Ρωσία είχε ήδη αρχίσει να εκσυγχρονίζεται κατά τον 18ο αιώνα, επί Μεγάλου Πέτρου και αργότερα επί Μ.Αικατερίνης. Το αποτέλεσμα ήταν ότι από σχετικά ασήμαντη περιφερεια της Ευρώπης είχε καταστεί στις αρχές του 19ου αιώνα μείζων ευρωπαϊκή δύναμη.
    Η εξέλιξη αυτή συμβάδιζε με τη μείωση της ισχύος και της επιρροής της ρωσικής ορθόδοξης εκκλησίας. Χαρακτηριστικές οι αποφάσεις του Μ.Πέτρου, να περιορίσει δραστικά τον μοναχισμό απαγορεύοντας τον για άνδρες κάτω των 50, και της Μ.Αικατερίνης, να κλείσει σχεδόν τα μισά μοναστήρια δημεύοντας την περιουσία τους.
    Η Ελλάδα πρόλαβε, κατά την επανάσταση του 1821, να επωφεληθεί από αυτήν την ισχυροποίηση λόγω εκδυτικισμού της Ρωσίας, όταν εκείνη έπαιξε μαζί με Αγγλία και Γαλλία καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

    Η “φιλοκαλική αναγέννηση” όμως βοήθησε στο να ανακοπεί αυτό το ρεύμα εκδυτικισμού, υπέρ της επιστροφής στη νιρβάνα της βαθιάς ανατολής που για αρκετούς αιώνες είχε κρατήσει τη Ρωσία σε μια ημικαθυστερημένη κατάσταση.
    Το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα ήταν ότι αντί η ρωσική οικονομία και κοινωνία να μπορέσει να ενταχθεί οργανικά στην σύγχρονη εποχή, μέσω αναπτυσσόμενης βιομηχανοποίησης και αστικοποίησης, να επανέλθει στη φάση του αναχωρητισμού, της περισυλλογής και της ομφαλοσκόπησης.
    Έτσι η Ρωσία ήταν από τις τελευταίες χώρες στην Ευρώπη που κατήργησε τη δουλοπαροικία, μόλις τη δεκαετία του 1860, ενώ η γενικότερη κοινωνικοοικονομική αποτελμάτωση είχε ως συνέπεια την διάδοση ακραίων επαναστατικών ομάδων και ιδεολογιών και τελικά την βίαιη πολιτική ανατροπή με επιβολή κομμουνιστικού καθεστώτος από τους μπολσεβίκους. Άλλωστε η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι ο κομμουνισμός επικράτησε κατά βάση σε χωρες που ήταν ακριβώς καθυστερημενες από κοινωνικοοικονομική άποψη, όπως αυτές της ανατολής Ρωσία, Κίνα κλπ., ως μια απονενοημένη απόπειρα τους για ταχύ και βίαιο εκσυγχρονισμό, και όχι όπως προεβλεπε ο Μαρξ στην ήδη ανεπτυγμένη βιομηχανική δύση.
    Για την Ελλάδα, η “φιλοκαλική” στροφή της Ρωσίας στην αντιδυτική σλαβοφιλία και μετά στον κομμουνισμό είχε προφανώς αρνητικές συνέπειες, τόσο ως πανσλαβιστική ρωσική πολιτική του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ου, όσο και ως “διεθνιστική”- επεκτατική πολιτική στα Βαλκάνια, στο υπόλοιπο του 20ου. Αρκεί κανείς να δει την ιστορία του μακεδονικού ζητήματος με τη σταθερή ρωσική υποστήριξη στις βουλγαρικές διεκδικήσεις, αλλά φυσικά και την υποστήριξη τους στην κεμαλική Τουρκία κατά τον μικρασιατικό πόλεμο.

  5. Αιρετικοί, αντίχριστοι, ο πιό αφελής, αιρετικοι (δις), αντίχριστοι (δις), μετανοήσουν, δύστυχοι, δεν τολμούν, κάθονται και ‘τρέφονται’, αστεία ιδεολογήματα, εν απογνώσει όντων ( ; ) φιλοσόφων τους, οι δε ισχυρισμοί, αστείοι…

    Να λοιπόν ένα παράδειγμα πιστού, ο οποίος υπό θυμική κατοχή προσπαθεί να επιχειρηματολογίσει βρίζοντας και προσπαθώντας να μειώσει τους συνομιλητές του.

    Πέρα από την αντιαισθητική γραφή του κειμένου, βλέπουμε συγχρόνως, πως, η καθ’ ολοκληρίαν απόριψη των Αρχαίων Φιλοσόφων, στερεί το άτομο από λογική επιχειρηματολογία και μέτρο, (αφού καταπατούνται-εξορίζονται από το συναίσθημα), ενώ συγχρόνως δεν υφίσταται οιας-δήποτε μορφής κάλλος.

    Γι’ αυτό υποστηρίζω ότι κείμενα όπως η “φιλοκαλία”, (αλλά και η ανάγνωση πατερικών κειμένων), δεν μπορούν από μόνα τους, (ξέχωρα από την Αρχαία Γνώση), να διαμορφώ(ποιή)σουν υγιείς νόες όταν η παιδεία του ατόμου ξεκινά από την πίστη θέλωντας να καταλήξει στην γνώση, (οίδα), ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο (οίδα – > πίστη).

  6. Ενίοτε βέβαια εμπίπτω κ εγώ στην ίδια κατηγορία (θυμικής κατοχής) αλλά… το αναγνωρίζω, (έστω κ εκ των υστέρων), και προσπαθώ γιά βελτίωση. (Γιά να μην ευλογώ τα γένια μου).

    Ίσως μάλιστα το προηγούμενο να το έγραψα και γιά τον εαυτό μου.

  7. Ο Μουραβιεφ (Μouravieff) στην τριτομη “Γνωση” σαφως και εκφραζει αιρετικες αποψεις (π.χ. πολλες ζωες).
    Αλλα ιδιαιτερα ο πρωτος τομος του ειναι εξαιρετικα καλλογραμμενος υπηρξε αφορμη για μενα να ανακαλυψω την Φιλοκαλλια (που μεχρι τοτε αγνοουσα την υπαρξη της) και την ΒΙΩΜΕΝΗ ΓΝΩΣΗ που περιεχει,κι ετσι να ελθω ουσιαστικα στην ορθοδοξη εκκλησια

  8. Ως συνήθως, ένα συνοθύλευμα κάποιων σωστών πληροφοριών με μπόλικες ανακρίβειες και αποκρυφιστικές μπαρούφες, κ. Βαρελίδη.

    Επισκέφτηκα πρώτη φορά το Άγιο Όρος το 1974. Η τελευταία αναγέννησή του είχε αρχίσει [b]το 1968[/b], από τη Μονή Σταυρονικήτα που ἐγινε τότε κοινοβιακή υπό την πνευματική καθοδήγηση του π. Παϊσίου. Ακολούθησαν, μέχρι το 1974, οι Μονές Φιλοθέου, Σίμωνος Πέτρας και Γρηγορίου, που διαδραμάτισαν σημαντικότατο ρόλο στη συνέχεια.
    Δεν ξέρω σε ποιες μονές μείνατε το 1975. Αν ρωτούσατε όμως, θα σας υποδείκνυαν μια από τις τέσσερις παραπάνω, που διακρίνονταν για την πνευματικότητά τους.

    Η πρώτη επανέκδοση της Φιλοκαλίας στον 20ό αιώνα έγινε το [b]1957[/b]. Δεν ήταν αποτέλεσμα των γραπτών του Γκουρτζίεφ ή του Μουράβιεφ αλλά της επιστροφής στους Πατέρες που άρχισε στη Γαλλία στο τέλος της δεκαετίας του ’20 από κάποιους Ρώσους θεολόγους της Διασποράς, μεταξύ των οποίων οι [b]Λόσσκι, Φλωρόφσκι[/b] και και, αργότερα, Κριβοσέιν και Μέγεντορφ. Η τάση αυτή εκδηλώθηκε, ενισχύθηκε και διαδόθηκε και σε άλλες χώρες με το 1ο πανορθόδοξο θεολογικό συνέδριο του 1936. Στην Ελλάδα εκδηλώθηκε με την έκδοση του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά από τον [b]Χρήστου[/b], τη διατριβή του [b]Ρωμανίδη[/b], με τίτλο “το προπατορικόν αμάρτημα”, την έκδοση της σειράς “Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών συγγραφέων” από την “Αποστολική Διακονία” και της Φιλοκαλίας, του “Γεροντικού” και άλλων πατερικών έργων από τον “Αστέρα”, τη προτροπή του [b]Κόντογλου [/b]που ήταν φίλος των εκδοτών του. Όλα αυτά, στα τέλη της δεκαετίας του ’50, όχι το ’80.

    Όπως μπορείτε να δείτε και στο παράθεμα του Καλλίστου Ware εδώ, στο “Αντίφωνο”, με τίτλο “Η εσωτερική ενότητα της Φιλοκαλίας και η επίδρασή της σε Ανατολή και Δύση”, τα κείμενα της Φιλοκαλίας καλύπτουν 11 αιώνες, με ιδιαίτερο βάρος στους 11ο και 14ο, και δεν αφορούν μόνο “την προ της εικονομαχίας εποχή”, όπως ισχυρίζεσθε.
    Ούτε η ευχή του Ιησού είναι ένα “μαγικό” μάντραμ, ούτε ήταν άγνωστη στους πρώτους ασκητικούς Πατέρες. Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος (6ος αι.) γράφει “Ἰησοῦ ὀνόματι μάστιζε πολεμίους”.

  9. Πάλι οι ίδιες φωταδιστικές αφέλειες, χωρίς καμιά τεκμηρίωση!
    Η οκτωβριανή επανάσταση που έγινε λόγω … μη εκδυτικισμού της Ρωσίας, η φιλοκαλική αναγέννηση είναι … επιστροφή στη νιρβάνα της βαθιάς ανατολής, και άλλα ηχηρά παρόμοια!

    Σας είχα επανειλημμένα αναφέρει χωρίο του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά που δείχνει τη στάση του απέναντι στον κόσμο, τη γνώση και τη λογική, αντίθετη από τις συκοφαντλιες σας, αλλά το αυτάκι σας δεν ιδρώνει. Φίλτατη η ιδεοληψία σας, και ούτε μια δεκάρα για τη αλήθεια!

    Φαίνεται πως αρύεστε τις πληροφορίες σας από φωταδιστικές πολεμικές και δεν καταδέχεστε να δείτε καν τα κείμενα που παραδίδουν αυτά που ισχυρίζεστε. Διαβάστε τουλάχιστον το παράθεμα του Καλλίστου Ware εδώ, στο “Αντίφωνο”, με τίτλο “Η εσωτερική ενότητα της Φιλοκαλίας και η επίδρασή της σε Ανατολή και Δύση”, για να δείτε πόσο πιο ευρεία και ποικίλη είναι η Φιλοκαλία από τις φαντασιώσεις σας.

  10. Η πίστη είναι γνώση, φίλε μου, αλλά γνώση εμπειρικἠ. Όπως γράφει ο άγιος Μάξιμος ο ομολογητής, “πίστις ἐστιν ἄλογος γνῶσις. Ἐπεὶ ἄλογος, οὐκ ἐκ μαθημάτων. Ἐπεἰ δὲ γνῶσις, ἄρα σχέσις”.
    Η πίστη είναι βίωμα, δηλαδή μια γνώση, εμπειρία, που αφορά όλη την ύπαρξη του ανθρώπου, τη διάνοια, τη βούληση και την καρδιά, δηλαδή το αίσθημα. Οι Πατέρες τονίζουν το γεγονός πως αυτό το βίωμα είναι μια σαφής γνώση του Θεού και κοινωνία μαζί Του, που καταλάμπει και τη διάνοια, φωτίζει και τη λογική του ανθρώπου.

  11. Αγαπητέ Βαρελίδη εάν εννοείς το τελευταίο μου σχόλιο: “…ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο (οίδα- >πίστη)”, αυτό το γράφω μ ό ν ο για τις περιπτώσεις εκείνων που θα ήθελαν να ακολουθήσουν τον δρόμο της θρησκείας. Έχουν κάθε δικαίωμα δεν νομίζεις;

  12. Aς σου θυμήσω φίλτατε ότι αναφέρθηκα στην παιδεία.
    Όταν μιλάμε γιά παιδεία συνήθως αναφερόμαστε στην προσχολική-σχολική ηλικία,(ασχέτως που αυτή συνεχίζεται εφ’όρου ζωής).
    Τα ακριβή μου λόγια ήταν: “όταν η παιδεία του ατόμου ξεκινά από την πίστη”.
    Εσύ ο ίδιος γράφεις ότι η πίστη είναι γνώση αλλά γνώση εμπειρική. Από τα λεγόμενά σου βγαίνει το συμπέρασμα ότι το άτομο πρώτα γνωρίζει, αποκτά εμπειρία και κατόπιν πιστεύει. (μα…αυτό υποστήριξα κ εγώ συνεπαγωγικά, οίδα- >πίστη). Οπότε, εμπειρική γνώση είναι η πίστη, άρα κάποιος χωρίς εμπειρική γνώση δεν μπορεί να έχει πίστη.
    Αφού λοιπόν είναι εμπειρική γνώση ας την αφήσουμε να έρθει μέσω της εμπειρίας δίνοντας την πρωτοκαθεδρία στον ορθό λόγο και σκέψη ώστε να επιτευτεί ασφαλέστερα και εν πλήρη συνειδήση η μετάβαση στην πίστη
    Ένα παιδάκι, πως θα μπορούσε να ξεκινήσει από το επίπεδο της πίστης όντας το ίδιο κενό εμπειριών και γνώσης;

  13. @odinmac

    έχεις ξεπεράσει τα όρια του θάρρους. Πλέον δε μας καλύπτει ο Αριστοτέλης. Αλλά εδώ που τα λέμε δε πιστεύω να έδωσες και ποτέ σημασία στα λόγια του.
    Άσε που δεν έχεις καταλάβει ακόμη τις αστοχίες σου. Ακόμη κι αυτός, ο αγαπητός φίλος σου, @Βαρελίδης, σου την είπε και μάλιστα χειρότερα κι από εμένα… κι εσύ, σφυρίζεις κλέφτικα!

    Πάντως δε μπορώ να πω! Μ’άρεσε και κάτι από τα γραπτά σου!
    Λες:
    “το άτομο πρώτα γνωρίζει, αποκτά εμπειρία και κατόπιν πιστεύει.”

    Έτσι, για να φανεί και σε όποιον δεν είδε και δε κατάλαβε γιατί σε προηγούμενο ποστ ισχυρίστηκα πως ο κ. Περδικάρης από σοφιστείες, πάει σύννεφο!

    Ειλικρινά σου λέω, στη θέση σου θα κοκκίνιζα!
    Αυτά, και σ’ αφήνω να τα λες με τους άλλους και μάλιστα σου προτείνω να μη διαβάζεις τα σχόλιά μου γιατί, όπως κι ο @Βαρελίδης είδε, παθαίνεις κάτι σαν αμόκ…

  14. Ναι, κ. Βαρελίδη, ο π. Βασἰλειος και η ι. Μονή Σταυρονικήτα ήταν υπό την εποπτεία του π. Παϊσίου μέχρι το 1979.

    Το βιβλίο “Η Θηβαΐδα του Βορρά” γράφτηκε από τον Ιβάν Κόντζεβιτς γύρω στο ’50 ή ’60 και μεταφράστηκε στα ελληνικά το 1981. Το βιβλίο του [b]Αντρέι [/b]Μουράβιεφ (όχι του Μπορίς, μαθητή του Γκουρτζίεφ) “Η ρωσική Θηβαΐδα του Βορρά” γράφτηκε στα ρωσικά το 1855 και δεν έχει μεταφραστεί σε άλλες γλώσσες.
    Για ν’ αποσυρθεί κανείς στη βιβλιοθήκη της Μονής Σταυρονικήτα χρειαζόταν ταυτόχρονη παρουσία του βιβλιοθηκάριου, κι η βιβλιοθήκη δεν διέθετε ρωσικά βιβλία. Ποια ήταν λοιπόν αυτή “Η Θηβαΐδα του Βορρά” και πότε την διαβάσατε;

    “τελευταία άνθηση του Όρους” … “οι διάφοροι δήθεν Ανατολικοί Δάσκαλοι με την καθοδήγηση της Θεοσοφικής Εταιρείας (Βρετανικών Συμφερόντων ασφαλώς)” … “πνευματική επέλαση διαστρέβλωσης και προσβολής του Δυτικού ορθολογισμού”!!! Καλά κρασιά!
    Το άλλο με τον Τοτό το ξέρετε;

    Πώς διαπιστώσατε το 2002 ότι στο καράβι από την Ουρανούπολη οι μισοί επιβάτες ήσαν ομοφυλόφιλοι; Όσοι διαβάζουν αυτή τη … διάγνωσή σας κι έχουν ταξιδέψει στο Όρος ξέρουν πως αυτό είναι μια καθαρή συκοφαντία.

  15. Αυτό που εννοώ είναι ότι η πίστη είναι κάτι δυναμικό κι ότι πίστη και πνευματική, εμπειρική γνώση συμβαδίζουν. Όσο αυξάνεται το ένα, τόσο και το άλλο.
    Το παιδάκι δεν έχει αναπτυγμένη τη λογική λειτουργία του νου του αλλά έχει αναπτυγμένο το αίσθημα και μέσω αυτού γνωρίζει τον Θεό. Όταν φτάσει στην ηλικία της εκλογίκευσης, τότε οι γνώσεις που αποκτά καλύπτουν τις μη λογικές εμπειρίες του και τις ξεχνά. (Η ταπεινή μου γνώμη.)

  16. Δεν νομίζω κ. Κυριακίδη ότι σας ευνοεί η ιστορική συγκυρία, να επικαλείσθε ένα τεκμήριο «ευημερίας», προκειμένου να δικαιώσετε τη μετα-χριστιανικότητα εν είδει «προόδου».

    Αρκεί να παρατηρήσουμε ότι ο χρόνος πραγματικής εμπέδωσης της Νεωτερικότητας (δηλ. παλλαϊκής προσχώρησης στους όρους της) ήταν – διεθνώς – η δεκαετία του 1960. Ώστε να διαπιστώσουμε ότι σε απόσταση μιας μονάχα γενιάς από τότε (1990) σύμπας περίπου ο δυτικός κόσμος κατανάλωνε περισσότερα από όσα παρήγαγε – οπότε και οριστικοποιούσε τή… διαβίωση επί δάνειου ιδρώτα.
    Για να φτάσουμε, σήμερα, στην καμπή εκείνη μετά την οποία η γενιά των [i]παιδιών[/i] να ξέρει ότι θα ζήσει χειρότερα από τη γενιά των [i]γονιών[/i] της. Η [b]ανάστροφη πορεία[/b] της Ιστορίας, δηλαδή, να έχει καταμετρηθεί ακόμα και σε επίπεδο Οικονομίας.

    Οι μεγάλοι θεολόγοι του 20ου αιώνα είχαν επισημάνει, διορατικότατα, ότι το… έπος της νεωτερικότητας δεν ήταν παρά η σπατάλη ενός «πνευματικού κεφαλαίου» το οποίο είχε «συσσωρευθεί» – από τους λαούς – στη διάρκεια των μέσων αιώνων. Όταν αυτό το κεφάλαιο θα είχε εξαντληθεί, η απομυθοποίηση τού “κατορθώματος” προέβαινε διαγεγραμμένη.

    Υ.Γ.: Εξαιρετικά αξιοπρόσεκτη η αφήγησή σας για τους Μεγάλους Πέτρο και Αικατερίνη της Ρωσίας: Μαρτυρεί την αυθεντική σας πολιτική προτίμηση προς εξουσίες που αυθαιρετούν κατά βάρος της βούλησης των λαών τους. Το ίδιο ακριβώς, ωστόσο, ήταν και η ανατροπή της Φεβρουαρινής απανάστασης από το Οκτωβριανό πραξικόπημα. Ειδοποιός διαφορά (μεταξύ των… μηνών) η στρατευμένη αντιχριστιανικότητα. Λυδία, εν τέλει, λίθος κάθε ιστορίας.

  17. Στην ίδια την Ελλάδα το κίνημα των Κολυβάδων αναπτύχθηκε βασικά ως αντίδραση στο ρεύμα του δυτικόφιλου νεοελληνικού διαφωτισμού και στην συνεπαγόμενη εισροή των νεωτερικών ιδεών και επιστημονικών ανακαλύψεων από την Ευρώπη. Και υπέρ ενός “ορθόδοξου” ανατολιτισμού με επιστροφή στην παράδοση του αναχωρητισμού, της απόσυρσης και της αδράνειας.
    Ένα είδος δηλαδή ορθόδοξης αντι-μεταρρύθμισης σαν αυτή που οργάνωσε η καθολική εκκλησία κατά των προτεσταντών.

    Χαρακτηριστική της γενικότερης φιλοσοφίας τους είναι η ανοιχτή υποστήριξη της εθελοδουλείας και της υποταγής στο Σουλτανο σε κείμενα όπως η “Πατρική Διδασκαλία” που αποδίδεται στον κολυβά Αθανάσιο Πάριο, κείμενο στο οποίο επιτέθηκε με σφοδρότητα ο Κοραής στη δική του “Αδερφική Διδασκαλία”. Εκεί πράγματι οι κολυβάδες επανήλθαν πλήρως στην παράδοση του “ριζικού αντιδυτικισμού” όπου την είχε αφήσει ο Γρ.Παλαμάς, ο οποίος επίσης έβλεπε τον επερχόμενο τότε ισλαμικό κίνδυνο ως ευκαιρία για τη διαφύλαξη της ορθοδοξίας και ευχόταν να έρθει γρήγορα η μέρα της “συνεννόησής” μας με τους Οθωμανούς.

    Έτσι, παρά την ύπαρξη κάποιων φωτισμένων ιεραρχών, όπως ο Ευγένιος Βούλγαρης ή ο Άνθιμος Γαζής, που ενδιαφέρθηκαν για την ανάπτυξη κοσμικής θετικής παιδείας και τη σύνδεση της δογματικής θεολογίας με τη φυσική φιλοσοφία, το ρεύμα που τελικά επικράτησε ως κυρίαρχο πνεύμα εντός της Εκκλησίας ήταν αυτό των Κολυβάδων.
    Και επικρατεί προφανώς μέχρι σήμερα, το 1995 η ελληνική εκκλησία ανακήρυξε σε “άγιο” τον Αθανάσιο Πάριο ενώ ο Νικόδημος Αγιορείτης είναι “άγιος” από το 1955. [Φυσικά, ουδεμία σκέψη για αγιοποίηση του Βούλγαρη ή του Γαζή.]

    Το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα στον ελληνικό χώρο ήταν η ίδια αποτελμάτωση όπως και στη Ρωσία. Μετά το σύντομο ξέσπασμα που υπήρξε η δεκαετία της Επανάστασης, τροφοδοτημένο από τις εξ Ευρώπης αντιδεσποτικές, εθνικοαπελευθερωτικές ιδέες (αυτές δηλαδή που οι Κολυβάδες τόσο απεχθάνονταν), τα πράγματα σταδιακά επανήλθαν στον κλασσικό δρόμο της ανατολίτικης νιρβάνας.
    Οι προσπάθειες του Καποδίστρια και των Βαυαρών να στήσουν σύγχρονο δυτικό κράτος αντιμετωπίστηκαν με γενική καχυποψία και φαινόμενα όπως του ζηλωτή μοναχού Παπουλάκου που τριγυρνούσε τα χωριά κατακεραυνώνοντας μεταξύ πολλών άλλων και τα “άθεα γράμματα” – ημιαγράμματος ο ίδιος – είναι ενδεικτικά αυτού του δυστοπικού κλίματος.
    Τελικά ο αστικός κοινωνικός μετασχηματισμός και η βιομηχανοποίηση δεν πραγματοποιήθηκαν στο βαθμό που απαιτείτο και η γενικότερη κοινωνικοοικονομική καθυστέρηση οδήγησε μοιραία κι εδώ σε ριζοσπαστικοποίηση και διάδοση ακραίων ιδεολογιών με κατάληξη έναν πολύ αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, όπου ουσιαστικά ήταν χάρις στη σθεναρή στάση των δυτικών δυνάμεων και την συγκυριακή ρήξη Τίτο-Στάλιν που παρέμεινε η Ελλάδα εδαφικά ακέραιη και εκτός του σοβιετικού μπλοκ.

    Συνεπώς η πνευματική αναγέννηση του νεότερου ελληνισμού προφανώς και δεν συμπεριλαμβάνει τους Κολυβάδες και την επιρροή τους, αν πρέπει κάποιος να τους αναφέρει είναι ως αντίδραση και τροχοπέδη σε αυτήν κι όχι φυσικά ως μία εκ των κατευθύνσεών της.

  18. Ο κ. Κυριακίδης μας απευθύνεται – για μια ακόμα φορά – εκ μέρους τού κυρίαρχου λόγου. Κατά τούτο, γίνεται ε μ β λ η μ α τ ι κ ή, μέσα στις παρεμβάσεις του, η πλήρης [b]αντιστροφή[/b] των [b]επιχειρημάτων[/b] προκειμένου και μόνο να σύρεται στο εδώλιο τού «κατηγορουμένου» ο ίδιος, ανά πάσα συγκυρία, «υπόδικος».
    Η μέχρι σήμερα καταγγελία, λοιπόν, ήταν ότι η εκκλησιαστική συνείδηση α ν τ ι τ ά χ θ η κ ε στην αριστερή πολιτική πρόταση… Ο ίδιος κυρίαρχος λόγος πλέον δεν νοιώθει ίχνος αιδούς να κατακεραυνώνει, αναδρομικά, την εκκλησιαστική συνείδηση – πλην όμως ακριβώς για τ’ αντίθετο: ότι όλον αυτό τον καιρό υ π έ θ α λ π ε την αριστερή πολιτική αναζήτηση…

    Το άπαν του συλλογισμού του, κατά τα άλλα, αρθρώνεται γύρω απ’ τον… εντοπισμό μιας, αυτόχθονος, [i]«γενικότερης κοινωνικοοικονομικής καθυστέρησης»[/i] του ελλαδικού χώρου.
    Αρκεί μόνο να συνειδητοποιήσουμε, εν τούτοις, ότι το έσχατο καταφύγιο της μοντέρνας Ελλάδας, τ ο ύ τ ε ς ακριβώς τις μ έ ρ ε ς, προκειμένου έστω να [b]κερδίσει[/b] απλώς [b]χρόνο[/b], είναι να ε κ π ο ι ή σ ε ι τον [b]δημόσιο[/b], εκείνο, [b]πλούτο[/b] τον οποίο είχε συσσωρεύσει ο προ-νεωτερικός ανθρωπολογικός τύπος (των αμέσως, δηλαδή, προηγούμενων γενεών Ελλήνων) για να κρίνουμε ποια Σημεία Αναφοράς ήταν εκείνα που αναγεννούσαν τη ζωή τού τόπου – και ποια εκείνα που εξουθενώνουν τις αναπνοές του.

  19. κ. ΚυριακίδηΘ,
    όποιος έχει στην κατοχή του έναν ‘πολύτιμο Μαργαρίτη’, την Ορθοδοξία, θα προσεξει πολύ με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει! Οι αδίστακτοι παπικοί έδειξαν το 1204 τι μπορούν να κάνουν. Είναι αστείο που παραμυθιάζονται κάποιοι σήμερα από τους αμετανόητους παπικούς. Το σημαντικό είναι πως δε χάσαμε τον ‘πολύτιμο Μαργαρίτη’ στη διάρκεια της σκλαβιάς μας στους αγαρηνούς, πράγμα αδύνατο αν σκλαβωνόμασταν στους δυτικούς του πάπα!
    Ή παραδέχεστε πως όντως είχαμε και έχουμε τον ‘πολύτιμο Μαργαρίτη’ ή αν δε συμβαίνει κάτι τέτοιο …. τζάμπα κουβέντα κάνουμε!

    Και επιπλέον πρέπει να καταλάβετε πως οι ενστάσεις σας είναι απλοϊκές! Δε γίνεται κουβέντα έτσι.
    Ή θα μας πείτε πώς και γιατί αυτό που προτείνετε, ο ‘εκδυτικισμός’ των πάντων δηλαδή, είναι ορθό, τέλειο και αναγκαίο, ή αν δεν είστε ικανός για κάτι τέτοιο, τότε πρέπει να ησυχάσετε.

    Μιλώντας αυθαίρετα, λέγοντας πως η μια κίνηση θα ήταν καλύτερη από την άλλη χωρίς να αναλύετε περισσότερο τη θέση σας, δε καταφέρνετε τίποτα!
    Όπως και κάποιοι άλλοι που μιλούν για Ηρακλείτεια ‘Αλήθεια’, ‘Θηλυκή Μήτρα’ και άλλα τέτοια τινά και μετά, έτσι στο άσχετο, ξιφουλκούν εναντίον της Ορθοδοξίας.

    Και επιτέλους πότε θα καταλάβετε, όλοι εσείς οι φιλο-δυτικοί, πως τα τελευταία 150 χρόνια η εκάστοτε κυβερνητική γραμμή είναι ξεκάθαρα στα χνάρια του Κοραή και όλων των τ ά χ α προοδευτικών. Αυτοί καθόριζαν προς τα πού θα βαδίσει, πνευματικά, ο νεοέλληνας! Και τον οδήγησαν στα βράχια! !Γίναμε σαν τους δυτικούς και είμαστε για κλάματα! Έλεος πια. Δε φταίει ούτε ο Άγιος Νικόδημος γι’αυτό, ούτε ο Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος παρά μόνο η πνευματική κατάντια όλων αυτών των ψευτο-προοδευτικών, τους οποίους προτείνεις ως λαμπρές φυσιογνωμίες.

  20. λέγοντας: ,”τους οποίους προτείνεις ως λαμπρές φυσιογνωμίες.” ,
    δεν αναφέρομαι σε συγκεκριμένα πρόσωπα αλλά σε όλους αυτούς που τόσα χρόνια όντας οι ίδιοι διαποτισμένοι από το κάκιστο πνεύμα του διαφωτισμού και όχι της ορθόδοξης παράδοσης, άλλος λίγο κι άλλος πολύ, συνετέλεσαν και συντελούν στον πλήρη ‘αφανισμό’ μας.

  21. Δεν θ’ ασχοληθώ πολύ με τους ολοκληρωτικούς ευσεβείς πόθους του κ. Κυριακίδη: Εκτός από τον Μ. Πέτρο, που προσπάθησε “[i]να περιορίσει δραστικά τον μοναχισμό απαγορεύοντας τον για άνδρες κάτω των 50[/i]”, και τη Μ.Αικατερίνη, που έκλεισε “[i]σχεδόν τα μισά μοναστήρια δημεύοντας την περιουσία τους[/i]”, επικροτεί και τις “[i]προσπάθειες […] των Βαυαρών να στήσουν σύγχρονο δυτικό κράτος[/i]”, πατάσσοντας αμείλικτα κάθε λαϊκή αντίδραση, αιματοκυλώντας επανειλημμένα την Πελοπόννησο με τον βαυαρικό στρατό, κατεδαφίζοντας 70 εκκλησίες στην Αθήνα, κλείνοντας τα 4/5 των μοναστηριών και αναγκάζοντας την Ι. Σύνοδο να εκδώσει εγκύκλιο που συμβούλευε τους μοναχούς και μοναχές κάτων των 40 να παντρευτούν, πουλώντας τα κειμήλια των καταργημενων ι. μονών στα παζάρια, κλπ. Δεν του αρκεί που το ελληνικό Κράτος, από της συστάσεώς του, όχι μόνο αγνοεί τους “Κολλυβάδες” που, παρά ταύτα, είχαν πολλαπλάσια απήχηση στον λαό από τους “διαφωτιστές” (βλ. το άρθρο μου “Ο άγιος Νικόδημος ο αγιορείτης και η πνευματική κληρονομιά του”, εδώ, στο “Αντίφωνο”) – το ίδιο κάνει η και ελλαδική διανόηση, αριστερή και δεξιά- αλλά τον ενοχλεί και το ότι ο Καραμπελιάς την αναφέρει σαν μια αναγέννηση παράλληλη με την έκδοση των αρχαίων κλασσικών από τους διαφωτιστές.
    Δεν αντέχω όμως τη διαστροφή των λόγων του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Επανειλημμένα του έχω επιστήσει την προσοχή σε χωρίο του για την επιστημονική έρευνα και γνώση και για τη γνώση του Θεού που γράφει τ’ αντίθετα απ’ όσα ισχυρίζεται ο κ. Κυριακίδης για τον “ησυχασμό” και την ασκητική διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Όμως, αυτός, χωρίς κανένα περαιτέρω επιχείρημα, χωρίς καμιά ιστορική μαρτυρία, επιμένει στη διαστροφή της διδασκαλίας του Αγίου και της Εκκλησίας μας.

    Μια δεύτερη ανιστόρητη καραμέλα που πιπιλίζει τελευταία είναι ότι δήθεν ο Άγιος “[i]ευχόταν να έρθει γρήγορα η μέρα της “συνεννόησής” μας με τους Οθωμανούς[/i]”. Το στηρίζει σε κάτι που διάβασε σ’ ένα site, για “το ζωηρό ενδιαφέρον του αιχμαλώτου αρχιεπισκόπου που δείχνει για το Ισλάμ, συζητώντας φιλικά με το γιό του Εμίρη Ορκάν και ευχόμενου να ‘ρθει γρήγορα μια μέρα όπου θα συνεννοηθούμε μεταξύ μας” (βλ. σχόλιό του στο “Στην Ελλάδα προέχει η συναίνεση πάση θυσία”).
    Η συζήτηση αυτή είναι η δεύτερη που έγινε με Τούρκους. Στην πρώτη ο άγιος Γρηγόριος συνομίλησε με τον Ισμαήλ, γιο του Ορχάν, κατέκρινε τον Μωάμεθ και υπερασπίστηκε τη θέση της Ορθοδοξίας για τη σταύρωση του Χριστού και την παρθενία της Θεοτόκου. Στη δεύτερη συνομίλησε με κάποιους Χιόνες, μάλλον πρώην χριστιανούς. Επειδή εκείνοι προέβαλαν τον Μωάμεθ ως εκλεκτό προφήτη του Θεού, φέροντας ως απόδειξη τις κατακτήσεις του, ο άγιος Γρηγόριος τον αποκάλεσε ψευδόχριστο και ψευδοπροφήτη και κατέληξε:
    “[i]Ἐξ ανατολῆς δὲ κινήσας ὁ Μωάμεθ μέχρι καὶ δύσεως ἡλίου διῆλθε νικῶν, ἀλλὰ πολέμῳ καὶ μαχαίρᾳ καὶ λεηλασίαις καὶ ἀνδραποδισμοῖς καὶ ἀνδροφονίες ὧν οὐδὲν ἐκ Θεοῦ τοῦ ἀγαθοῦ προηγουμένως ἐστί, τοῦ δὲ κατ’ ἀρχὴν ἀνθρωποκτόνου δὲ μᾶλλον προηγούμενον θέλημα. … Καίτοι οὗτος ὁμοῦ τε βίαν ἐπάγων καὶ τὰ καθ᾿ ἡδονὴν προτεινόμενος, οὐδὲ μέρος ἓν ὅλον τῆς οἰκουμένης προσεταιρίσατο. …
    Ἐν τούτοις πρὸς ὀργὴν ἤδη κινουμένους ἰδόντες τοὺς Τούρκους οἱ παρατυχόντες χριστιανοί, κατένευσάν μοι παρεῖναι τὸν λόγον. Ἐγὼ δὲ πρὸς ἱλαρότητα μεθέλκων, ὑπομειδιάσας πρὸς αὐτοὺς πάλιν ἔλεγον· ‘Εἴγε κατὰ τοὺς λόγους συνεφωνοῦμεν, ἐνὸς ἂν ἦμεν καὶ δόγματος. Ἀλλ᾿ ὁ νοῶν νοείτω τῶν εἰρημένων τῆν δύναμιν’. Εἷς δέ τις ἐκείνων εἶπεν ὡς· ‘Ἔσται ποτὲ ὅτε συμφωνήσομεν ἀλλήλοις’. Κἀγὼ συνεθέμην καὶ ἐπηυξάμην τάχιον ἥκειν τὸν καιρὸν ἐκεῖνον. … Συνεθέμην γὰρ μνησθεὶς τῆς τοῦ ἀποστόλου φωνῆς, ὅτι ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ πᾶν γόνυ κάμψει καὶ πᾶσα γλῶσσα εξομολογήσεται ὅτι κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ πατρός· τοῦτο δ᾿ ἔσται πάντως ἐν τῇ δευτέρᾳ παρουσίᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ[/i]” (Φιλοθέου Κωνσταντινουπόλεως λόγος εἰς ἅγιον Γρηγόριον Παλαμᾶν ἀρχιεπίσκοπον Θεσσαλονίκης, 100, Θεσσαλονίκη 1984, σ. 143).

    Είναι φανερό απὸ τα παρατεθέντα ότι, αιχμάλωτος όντας ο άγιος Γρηγόριος, και κατέκρινε την τακτικὴ της βίας και τις υποσχέσεις της υλικής ευδαιμονίας των μουσουλμάνων και θεώρησε τον Μωάμεθ όργανο του σατανά και σταμάτησε τον διάλογο όταν αυτοί κινήθηκαν απειλητικά εναντίον του, διαπίστώνοντας θεμελιώδεις διαφορές, και ότι, όταν αυτοί ευχήθηκαν να συμφωνήσουμε μεταξύ μας, συμφώνησε, με την έννοια να έλθει γρήγορα η Δευτέρα Παρουσία, όταν όλοι θα αναγνωρίσουν τη θεότητα του Χριστού και θα Τον προσκυνήσουν.
    Δεν είχε δηλαδή αυταπάτες ότι πρόκειται ποτέ να συνεννοηθούμε με τους μουσουλμάνους (τους Οθωμανούς, όπως ισχυρίζεται ο κ. Κυριακίδης).
    Αλλά αυτά είναι τα χαρακτηριστικά του κάθε είδους φασισμού: Αφενός μεν, να συκοφαντεί αναίσχυντα τους αντιπάλους του, ελπίζοντας πως κάτι θα μείνει από τη λάσπη, όπως λέει ο Γκέμπλες· αφετέρου δε, να φιμώνει κάθε αντίθετη φωνή, όπως έκαναν οι Πέτρος, Αικατερίνη και Βαυαροί, τους οποίους νοσταλγεί ο κ. Κυριακίδης.

  22. Ο Κωνσταντινουπολίτης π. Λάμπρος Καμπερίδης, βυζαντινολόγος, διδάσκων στα Concordia University και Universite de Sherbrooke του Καναδά, που έχει μελετήσει τις σχέσεις ησυχαστών και σούφι, και γνωρίζει όλες τις πηγές, και τις οθωμανικές, γράφει, σε περίληψη εισήγησής του (http://www.acadimia.gr/content/view/51/76/lang,el/), γράφει για τον διάλογο του Αγίου με τους Χίονες:

    [i]Όταν ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς αιχμαλωτίζεται το 1354 από τους Τούρκους και ακολουθεί τους απαγωγείς του στις πόλεις και στα χωριά της Βιθυνίας, συνδιαλέγεται ένα βράδυ με κάτι Χιόνες, Εβραίους προσηλύτους στο Ισλάμ, ενώπιον του σουλτάνου, που χάνουν την υπομονή τους με την ορθόδοξη ερμηνεία του τριαδικού Θεού, τον χαστουκίζουν και λαβαίνει τέλος η συζήτηση[/i].

    [b]Εβραίοι [/b]λοιπόν, κι όχι χριστιανοί [b]προσήλυτοι[/b], όπως υπέθεσα, οι Χίονες.

    Ο π. Καμπερίδης στηρίζεται στην αφήγηση του συγχρόνου του ιατρού Ταρωνίτη που ήταν παρών εκεί. Ο Ταρωνίτης εκθέτει διεξοδικότερα τη συζήτηση με τους Χιόνες, που έγινε με εντολή του σουλτάνου. Η συζήτηση τελειώνει ήρεμα από πλευράς Τούρκων, όχι όμως από έναν από τους Χιόνες: “[i]Καὶ εἰς τοῦτο ἀνέστησαν οἱ ἄρχοντες οἱ Τοῦρκοι και ἀπεχαιρέρησαν μετ᾿ εὐλαβείας τὸν Θεσσαλονίκης καὶ ἀπήρχοντο. Εἷς δὲ τῶν Χιόνων προσκαρτερήσας ὕβρισε τὸν μέγαν τοῦ Θεοῦ ἀρχιερέα αἰσχρῶς καὶ ὁρμήσας ἐπάνω αὐτοῦ ἔδωκεν αὐτῷ πληγὰς κατὰ κόρρης[/i]” (Φιλοθέου Κωνσταντινουπόλεως λόγος εἰς ἅγιον Γρηγόριον Παλαμᾶν ἀρχιεπίσκοπον Θεσσαλονίκης, 101, Θεσσαλονίκη 1984, σσ. 150-151), δηλαδή, κάποιος από τους Χιόνες εξεμάνη από την αταλάντευτη θέση του Παλαμά και τον γρονθοκόπησε στο πρόσωπο.

    Προτίμησα να παραθέσω τα ίδια τα λόγια του Αγίου, ενώ ο π. Καμπερίδης προτίμησε αυτά του αυτήκοου μάρτυρα. Όμως, σε καμία από τις δύο εκδοχές δεν φαίνεται ο Άγιος να επιδιώκει κάποιο συμβιβασμό με τους Τούρκους ή να υποχωρεί στο ελάχιστο από την πίστη του. Αυτή η εμμονή του είναι που προκαλεί και τον ξυλοδαρμό του από τον εξισλαμισθέντα Εβραίο.

  23. Αγαπητοί φίλοι,
    Κατ’ αρχάς θα πρέπει να καθορίσουμε τι συνιστά πρόοδο. Η επιστημονική-τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη, όπως θεωρεί ο δυτικός/νεωτερικός κόσμος, ή η προσωπική πνευματική ανάπτυξη, όπως πιστεύουν κατά κανόνα οι παραδοσιακοί, “προτεχνολογικοί” και προκαπιταλιστικοί πολιτισμοί;
    Η πνευμ. ανάπτυξη αυτή νοεείται είτε ως ηθική βελτίωση και σοφία (έννοια με βαθύ ηθικό περιεχόμενο, που δεν σημαίνει απλά συσσώρευση γνώσεων) είτε (στην αρχαία χριστιανική και την ορθόδοξη πνευματική παράδοση) ως ένωση με το Θεό, που συνεπάγεται ΚΑΙ ηθική βελτίωση και σοφία.
    Ο μη πιστός θεωρεί ότι το ιδεώδες προόδου του χριστιανού είναι φενάκη. Ο χριστιανός πιστεύει ότι η τεχνολογική-επιστημονική και οικονομική ανάπτυξη, που έχει επιτευχθεί στο νεώτερο δυτικό κόσμο και εξαπλώνεται παγκόσμια, χωρίς συνακόλουθη ηθική ανάπτυξη, οδηγεί με βεβαιότητα 100% στη διαφθορά =>αλαζονεία, απληστεία, ψυχικό όλεθρο, εκμετάλλευση του αδυνάτου και φυσικά περιβαλλοντική καταστροφή.
    Ο νεωτερικός πολιτισμός απέτυχε παταγωδώς να εξυψώσει το ήθος του ανθρώπου. Η ηθική και κοινωνική παρακμή θυμίζει αρχαία Ρώμη. Απέτυχε να εξαλείψει τη φτώχια (δεν το θέλει, τη χρησιμοποιεί), την προπαγάνδα, την κατάχρηση εξουσίας κ.τ.λ. Τούτο, γιατί αγνοεί ότι στον άνθρωπο φωλιάζουν και πάθη (σωματικές και πνευματικές εξαρτήσεις), που οι άγιοι Πατέρες διδάσκουν τη θεραπεία τους, αλλά ο νεώτερος κόσμος τα αρνείτα ή τα “αγιοποιεί”ι, συνεπώς μένει εξαρτημένος απ’ αυτά και ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ πώς να απεξαρτηθεί -από την απληστεί π.χ. ή την αλαζονεία ή τη λαγνεία, που οδηγεί στην εμπορευματοποίηση του σεξ και του γυναικείου σώματος ΚΑΙ προσώπου.
    Αντίθετα, ο χριστιανισμός αυτά τα κατανίκησε ΣΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ, στην καρδία εκείνων που αποφάσισαν να ακολουθήσουν την Οδό του Χριστού, στα σοβαρά φυσικά και όχι στις ιεροεξεταστικές διαστρεβλώσεις της… Οι άγιοι (και οι επώνυμοι αλλά και οι άγνωστοι άγιοι της γειτονιάς, π.χ. η μάνα που μεγαλώνει τα παιδιά της με στερήσεις και παράλληλα έχει αγάπη για όλο τον κόσμο – διότι η αγάπη μόνο για τα παιδιά μου μπορεί να προκαλέσει εχθρότητα για τους άλλους) είναι οι αληθινά προοδευμένοι άνθρωποι. Κοινωνική πρόοδος δε θα συντελεστεί ποτέ, παρά σε μικροεπίπεδο, γιατί την κοσμική, πολιτική, οικονομική ισχύ την έχουν πάντα οι βίαιες δυνάμεις.
    Αξίες υπάρχουν και στους μη χριστιανικούς πολιτισμούς. Οι άγιοι Πατέρες τις αποδέχτηκαν ως “ευαγγελική προπαρασκευή” (για την ένωση με το Θεό διά του Χριστού, που φυσικά δεν είναι ζητούμενο εκτός χριστιανισμού, αφού δεν υπάρχει η αποδοχή του Χριστού ως Οδού) κρατώντας την έντονη επιφύλαξη για τη λατρεία των θεών, καθώς σ’ αυτήν υπάρχουν αμέτρητα στοιχεία λατρείας σκοτεινων πνευματων, που βέβαια παρεμποδίζουν την προσέγγιση προς το Χριστό.
    Για τη Νευροθεολογία (που δεν ερμηνεύει καθόλου τις πνευματικές εμπειρίες των ορθόδοξων αγίων και Γεροντάδων) ίσως σας διαφωτίσει κάπως αυτό το άρθρο: http://o-nekros.blogspot.com/2010/10/blog-post_9916.html.
    Σας ευχαριστώ – καλή συνέχεια.

  24. Επειδή δε βλέπω να δουλεύει ο σύνδεσμος, είναι το άρθρο του γράφοντος, “Νευροθεολογία: Εγκέφαλος και πνευματική εμπειρία”, στα ιστολόγια Πέρα από το Άτομο, Νεκρός για τον κόσμο κ.α.

  25. [quote name=”ΚυριακίδηςΘ.”]
    Οι προσπάθειες του Καποδίστρια και των Βαυαρών να στήσουν σύγχρονο δυτικό κράτος αντιμετωπίστηκαν με γενική καχυποψία και φαινόμενα όπως του ζηλωτή μοναχού Παπουλάκου που τριγυρνούσε τα χωριά κατακεραυνώνοντας μεταξύ πολλών άλλων και τα "άθεα γράμματα" – ημιαγράμματος ο ίδιος – είναι ενδεικτικά αυτού του δυστοπικού κλίματος.
    [/quote]

    Είναι ανιστόρητο να βάζουμε στο ίδιο τσουβάλι τους Βαυαρούς και τον Καποδίστρια. Ο τελευταίος ήταν πιστός Ορθόδοξος χριστιανός, απ’ αυτούς που χτίζουν εκκλησίες και ανοίγουν μοναστήρια, όχι που γκρεμίζουν και καταργούν, όπως οι Βαυαροί· ενδιαφερόταν για τη διάδοση των βιβλίων της φιλοκαλικής αναγέννησης· μάλιστα το 1819 ήταν ο χορηγός της ογκώδους τρίτομης εκδόσεως της Ερμηνείας των Επιστολών του Αποστόλου Παύλου του αγίου Νικοδήμου.

    Ιδού, σε τι χονδροειδή ιστορικά σφάλματα οδηγεί ο φωταδιστικός οίστρος!

  26. Τι να τον κάνει κάποιος τον “πολύτιμο Μαργαρίτη” αν πρώτα έχει χάσει την ελευθερία του; Θα παρηγοριέται διαβάζοντας όσιο Νείλο και αββά Ισαάκ τον Σύρο;
    Αν το πείτε αυτό σε 10 ανθρώπους, ο 1 ή 2 ίσως το δεχτούν, οι υπόλοιποι όμως θα επαναστατήσουν. Και οι μισοί από αυτούς θα σας μισήσουν κιόλας που τους προτείνατε στα σοβαρά εθελοδουλεία και υποταγή μασκαρεμένη ως δήθεν βαθιά “πνευματικότητα”.

    Βλέπετε, εσείς αυτά μπορεί να τα βρίσκετε χαριτωμένα και σωστά και “ορθόδοξα” αλλά η πραγματικότητα της ανθρώπινης φύσης έχει τη δική της δυναμική.
    Όταν μια φιλοσοφία κινείται κυριολεκτικά εκτός τόπου και χρόνου και δεν αισθάνεται καν την ανάγκη να αντιληφθεί τι ισχύει στον πραγματικό κόσμο των ανθρώπων τότε ποια είναι η αξία της; Ως απλό επικάλυμμα μιας συγκεκριμένης θρησκευτικής δομής εξουσίας και των προνομίων που απορρέουν από αυτήν;

    Το ζήτημα λοιπόν εδώ δεν είναι οι παπικοί, αλλά το τι περιεχόμενο δίνει κανείς στην έννοια του “ορθόδοξου”. Αν για εσάς “ορθοδοξία” σημαίνει βαθιά ανατολή, αναχωρητισμό, καθυστέρηση και εθελοδουλεία, επειδή αυτήν την παράδοση είχαν να συνεισφέρουν κάποιοι Αιγύπτιοι του 4ου αιώνα (Αντώνιος, Παχώμιος κλπ.), τότε θα έχετε και τα ανάλογα αποτελέσματα.
    Οι Έλληνες όμως δεν είναι Αιγύπτιοι ούτε Σύροι, δόξα τω Θεώ έχουν και άλλη δική τους παράδοση που δεν τα συμπεριλαμβάνει αυτά.

  27. Έχει ενδιαφέρον πάντως ότι ο Γ.Καραμπελιάς σε άλλο κείμενό του, στο περιοδικό που εκδίδει, εκφράζει μια κάπως διαφορετική αντίληψη για τους Κολυβάδες:

    Αντίθετα, ο Αθανάσιος Πάριος, στον λίβελο Νέος Ραψάκης, τον οποίον έγραψε ως απάντηση στην Αδελφική Διδασκαλία του Κοραή, όχι μόνο καταγγέλλει την «ἀν­τί­θε­ον σκευ­ω­ρί­α» του Ρήγα και των συντρόφων του και χαιρετίζει την παράδοση «εἰς τὸ πῦρ» των επαναστατικών κειμένων, αλλά επιχαίρει διότι «μά­χαι­ραν εὗ­ρον μι­σθὸν τοῦ πα­ρα­λό­γου ζή­λου αὐ­τῶν», καταδεικνύοντας πως [b]η αντιδραστική μετεξέλιξη ενός μέρους της Εκκλησίας και των παραδοσιοκεντρικών, σε μια στιγμή όξυνσης της αντιπαράθεσής τους με το διαφωτιστικό στρατόπεδο, οδηγούσε σε ανοικτή εθελοδουλία και προσχώρηση στο στρατόπεδο του τυράννου[/b]:

    [Ακολουθεί απόσπασμα του λιβέλου του “αγίου”]

    ….

    Οι «ελ­λη­νό­φρο­νες», τους οποίους ο Πάριος αποδοκιμάζει, «ἐ­ξέ­δω­καν βι­βλιά­ριον, Ρό­πα­λον τοῦ Ἡ­ρα­κλέ­ους αὐ­τὸ ὀ­νο­μά­σαν­τες», –αναφερόμενος στα έργα του Ρήγα που είχαν ως σήμα της Ελληνικής Δημοκρατίας το ρόπαλο του Ηρακλέους– και καλούν τους Έλληνες «νὰ δεί­ξουν τοῦ Ἠ­ρα­κλέ­ους τὴν ἀλ­κὴν ἐ­ναν­τί­ον τῶν τυρ­ρα­νούν­των αὐ­τοὺς». Στο εξής [b]ο συγγραφέας αποκαλύπτει ένα αντιδραστικό μένος εναντίον του Ρήγα και των επαναστατών: «Ἡ θεί­α Πρό­νοι­α ἠ­λέ­η­σε τὸ γέ­νος τῶν χρι­στια­νῶν, [ ] ἔ­κα­με καὶ ἐ­φα­νε­ρώ­θη ἡ ἀν­τί­θε­ος αὕ­τη σκευ­ω­ρί­α, καὶ πα­ρε­δό­θη­σαν εἰς τὸ πῦρ· καὶ οἱ κα­τὰ τῶν ἰ­δί­ων δε­σπο­τῶν τὴν κοι­νὴν καὶ και­νὴν εὐ­τρεπί­σαν­τες μά­χαι­ραν, μά­χαι­ραν εὗ­ρον μι­σθὸν τοῦ πα­ρα­λό­γου ζή­λου αὐ­τῶν.»[/b]

    Όπως ήδη τονίσαμε, αναφερόμενοι στην ιδεολογία του Παρίου και των κολλυβάδων, [b]αυτή είναι η βαθύτατη αντίφαση της κολλυβαδικής ιδεολογίας, ότι, στο μένος της εναντίον της διαφωτιστικής ιδεολογίας και της ευρωπαϊκής επανάστασης, οδηγείται όχι απλώς στη δικαιολόγηση της κοινωνικής ευταξίας και των «χριστιανικών αξιών» απέναντι στις κοσμικές αξίες, αλλά και στην απολογία της οθωμανικής εξουσίας και των εγκλημάτων της.[/b] Αυτή είναι ίσως και η κυριότερη αιτία για την ιδεολογική απαξίωση αυτού του ρεύματος και την αδυναμία του να παίξει έναν σημαντικό ιδεολογικό ρόλο ή και να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην κάποτε άκρατη δυτικολατρία ενός μέρους των διαφωτιστών.

    [url]http://www.ardin.gr/node/3905[/url]

    Φαίνεται δηλαδή ότι εδώ ο Καραμπελιάς απαντάει στον εαυτό του, του παρόντος κειμένου, ως προς το γιατί άραγε “αποσιωπάται συστηματικά και παραμένει άγνωστη” αυτή η υποτίθεται τόσο “ένδοξη” κληρονομιά των Κολυβάδων.

  28. [quote name=”ΚυριακίδηςΘ.”]Αν για εσάς "ορθοδοξία" σημαίνει βαθιά ανατολή, αναχωρητισμό, καθυστέρηση και εθελοδουλεία, επειδή αυτήν την παράδοση είχαν να συνεισφέρουν κάποιοι Αιγύπτιοι του 4ου αιώνα (Αντώνιος, Παχώμιος κλπ.), τότε θα έχετε και τα ανάλογα αποτελέσματα.
    Οι Έλληνες όμως δεν είναι Αιγύπτιοι ούτε Σύροι, δόξα τω Θεώ έχουν και άλλη δική τους παράδοση που δεν τα συμπεριλαμβάνει αυτά.
    [/quote]

    Κι όμως, κατά τον Ισοκράτη (στον Πανηγυρικό του), τον Μ. Αλέξανδρο και τους διαδόχους του, “[i]μᾶλλον Ἕλληνας καλεῖσθαι τοὺς τῆς παιδεύσεως τῆς ἡμετέρας ἢ τοὺς τῆς κοινῆς φύσεως μετέχοντας[/i]”. Εφόσον τα έργα των Αιγυπτίων, Σύρων, κλπ. μάς παραδόθηκαν στα ελληνικά, μελετήθηκαν και μελετώνται, ποδηγέτησαν και ποδηγετούν πνευματικά τους Έλληνες για 1700 χρόνια (δεν έχει καμιά σημασία πόσοι τα μελετούν σήμερα) ανήκουν στην ελληνική παράδοση.

    ΥΓ. Καμία απάντησή σας σε όσα γραφόμενά σας αποδεικνύω, τεκμηριωμένα και με πηγές, ψεύδη και χονδροειδείς διαστρεβλώσεις!
    Ελπίζω τουλάχιστον να μην είστε τόσο παχύδερμος και συνεχίσετε να επαναλαμβάνετε τα ίδια, σαν να μην τρέχει τίποτα.
    Και λίγη ντροπή καλή είναι.

  29. @ΚυριακίδηςΘ,
    εμείς είμαστε τέκνα, πνευματικά, του Αποστόλου που είπε:
    « Τή ελευθερία ουν, ᾗ Χριστός ημάς ηλευθέρωσε, στήκετε, και μη πάλιν ζυγώ δουλείας ενέχεσθε»
    Μόνο εσείς να προσέξετε σε τι είδους δουλεία ευρίσκεστε!
    Και να γνωρίζετε, ακόμη, ότι γι’αυτό ελέχθη η παραβολή του Σπορέα. Ο σπόρος θα πέσει και στο δρόμο, και στα βράχια, και στα αγκάθια αλλά και σε γόνιμο έδαφος, τους 1-2 που λέτε κι εσείς! ‘Πολλοί γαρ εισι κλητοί, ολίγοι δε εκλεκτοί’.
    Γι’αυτό αφήστε τα εμπαθή λόγια και δώστε προσοχή σ’αυτόν που λέει: «εάν της φωνής αυτού ακούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας υμών ως εν τω παραπικρασμώ….».

    Κρίμα… είστε ανίκανος να υποστηρίξετε ότι αυτά που θεωρείτε ορθά και τέλεια και αναγκαία είναι όντως έτσι και δυστυχώς καταφεύγετε σε αφορισμούς φτάνοντας στο εξωφρενικό σημείο να μας λέτε ότι «ο πραγματικός κόσμος των ανθρώπων» μόλις τα τελευταία 200 χρόνια άλλαξε και η Ορθοδοξία δε μπορεί πια να τον αντιληφθεί!!
    Μα τι μας λέτε;;; Μην άλλαξε «ο πραγματικός κόσμος των ανθρώπων» επειδή κυκλοφορεί το i-pad ή επειδή πετάμε με αεροπλάνα ή επειδή η ιατρική έχει κάνει τρομερά άλματα!;;; Έ Λ Ε Ο Σ!
    Και είναι αστείο το γεγονός ότι μείνατε στην εποχή του Αγίου Αντωνίου ή του Αγίου Παχωμίου! Σας έχουν ‘φύγει’ περί των 1700 χρόνων Ζωντανής Ορθόδοξης Ζωής!

    Και είστε Έλλην λοιπόν;; Τίνος Θεού; Ή έτσι σας έφυγε το ‘δόξα τω Θεώ’; Ή είστε ορθόδοξος μιας άλλης ‘Ορθοδοξίας’; Και ποια είναι αυτή;;;

    Και βεβαίως ένα από τα ζητήματα είναι οι αδίστακτοι παπικοί!
    Όταν δεν θέλεις σε καμιά περίπτωση να πέσεις στο γκρεμό(παπικοί) γιατί είσαι σίγουρος ότι θα χαθείς και θα χάσεις τον “Πολύτιμο Μαργαρίτη”, ε, τότε φυσικά θα πέσεις στο ρέμα(αγαρηνοί).

    Και μη θέτετε απλοϊκά διλήμματα του τύπου:
    «Αυτή είναι ίσως και η κυριότερη αιτία για την ιδεολογική απαξίωση αυτού του ρεύματος και την αδυναμία του να παίξει έναν σημαντικό ιδεολογικό ρόλο ή και να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην κάποτε άκρατη δυτικολατρία ενός μέρους των διαφωτιστών».

    Η άκρατη δυτικολατρεία τα ισοπεδώνει όλα. Αυτό φαίνεται και με την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Πέρασαν 200 χρόνια και πλέον οι αντιστάσεις είναι ελάχιστες! Αν, λοιπόν, ο Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος δεν αντιδρούσε έτσι όπως αντέδρασε θα ήμασταν σε χειρότερη θέση. Ήδη ο Βενιζέλος, από το 1906 κατά τη διάρκεια της Β΄ Συντακτικής των Κρητών Συνελεύσεως, ζητούσε εξάλειψη κάθε αναφοράς στην Ορθοδοξία από το Σύνταγμα! Δηλαδή επειδή ο Βενιζέλος ή όποιος άλλος θέλετε, έχει σκοπό να αφανίσει την Ορθοδοξία εμείς δε θα αντιδράσουμε;; Δεν υπάρχει συμμαχία του Θεού με τον αντικείμενο. Άρα αν θέλουμε να μείνουμε πιστοί και ελεύθεροι δε συμμαχούμε με ανθρώπους οι οποίοι είναι πεντακάθαρα ταγμένοι εχθροί μας.
    Αυτή είναι η ελευθερία μας και ο αγώνας μας! Να μη αφήσουμε τον όποιον τυχόντα να ‘καταστρέψει’ τον «Πολύτιμο Μαργαρίτη» μας.

    Βεβαίως εσείς έχετε άλλον αγώνα εξ όσων δύναμαι να καταλάβω!
    Άλλη φορά όμως να μας λέτε αναλυτικά πώς και γιατί υποστηρίζετε τους υπεναντίους ημών. Ειδάλλως όπως προείπα, η κουβέντα εκ μέρους σας καταντά να είναι μια εκτόξευση ‘λάσπης’ και αυτό νομίζω κρύβει εμπάθεια. Και όπου υπάρχει εμπάθεια εκεί θα βρούμε και δουλεία … Μη κατηγορείτε άλλους λοιπόν για εθελοδουλία και άλλα τέτοια τινά. Δε σας συμφέρει!!

  30. Σχετικά τώρα με τον κ. Καραμπελιά που γράφει το :

    «αυτή είναι η βαθύτατη αντίφαση της κολλυβαδικής ιδεολογίας, ότι, στο μένος της εναντίον της διαφωτιστικής ιδεολογίας και της ευρωπαϊκής επανάστασης, οδηγείται όχι απλώς
    στη δ ι κ α ι ο λ ό γ η σ η της κοινωνικής ευταξίας και των «χριστιανικών αξιών» απέναντι στις κοσμικές αξίες, αλλά και στην α π ο λ ο γ ί α της οθωμανικής εξουσίας και των εγκλημάτων της»,

    Ο κ. Καραμπελιάς, είναι καιρός να καταλάβει ότι λέγοντας τέτοια μας αφήνει να καταλάβουμε πως απέχει από την ορθή κατανόηση του Ευαγγελικού Λόγου, αν και στο κείμενο του Αγίου Αθανασίου υπάρχει νύξη περί τούτου και επομένως τα ‘περιθώρια στενεύουν’.
    Λέει ο Άγιος:
    «ότι, πρώτον μεν, μία τοιαύτη πράξις είναι από μιάς απηγορευμένη από τους θείους νόμους εις τους μαθητάς του Χριστού».
    Αν λοιπόν, εμμένει, ο κ. Καραμπελιάς σε τέτοιες απόψεις δεν είναι μακριά από το να μας πει πως και ο Κύριος ‘οδηγείται όχι απλώς στη δικαιολόγηση της κοινωνικής ευταξίας και των «χριστιανικών αξιών» απέναντι στις κοσμικές αξίες, αλλά και στην α π ο λ ο γ ί α της’ ρωμαϊκής εξουσίας και των εγκλημάτων της αφού ως γνωστόν ο Κύριος δεν παρακίνησε ποτέ και κανέναν (ούτε φίλο, ούτε ‘εχθρό’) σε ένοπλο αγώνα κατά της ρωμαϊκής εξουσίας. ΤΟΥΝΑΝΤΙΟΝ!!! .

    Είναι απαράδεκτο αυτό που συμβαίνει από υπεναντίους αλλά και από φίλα προσκείμενους! Επειδή η απελευθέρωση από τον τούρκικο ζυγό ήλθε με τον τρόπο που ήλθε, θεωρούν πως ΚΑΘΕ ά λ λ η’ ο π τ ι κ ή οδηγεί στην α π ο λ ο γ ί α της εκάστοτε εξουσίας και των εγκλημάτων της.
    Τέτοια σφάλματα γίνονται, που φαίνονται απλά και μικρά. Πίσω από αυτή την αντιμετώπιση όμως ίσως να κρύβεται κάτι βαθύτερο και πολύ πολύ σημαντικό.
    Εξάλλου γι’αυτό είναι δύσκολη η Οδός, γιατί πρέπει να βαδίζεις σε δρόμους που λίγοι ακολουθούν!

    Κ. Καραμπελιά, ή ακολουθούμε σε όλα τον Κύριο ή … … ….

  31. Ο κ. Κυριακίδης κατά τις προηγούμενες ημέρες άρθρωνε τις παρεμβάσεις του γύρω από τον ισχυρισμό ότι η [i]φιλοκαλική παράδοση[/i] ισοδυναμούσε με [i]ιστορική αδράνεια[/i]. Έναν ισχυρισμό ο οποίος δεν νομίζω ότι μπορούσε να σταθεί στον αντίλογο – προέκυπτε άλλωστε, ακαριαία, μια ανυπέρβλητη_ α ν τ ί φ α σ η_ εν σχέσει με την [b]ιστορική επίδραση[/b] της συγκεκριμένης θρησκείας, την οποία και ο ίδιος παραδεχόταν.

    (Ειρήσθω εν απρόδω, μάλιστα, ότι η επίκληση των [i]αριστερών[/i] πολιτικών [i]κλίσεων[/i] μιας σοβαρής μερίδας του ελληνικού λαού, τ ο_ ό λ ω ς_ –προφανώς– α ν τ ί θ ε τ ο αποδεικνύει: Μιαν συλλογική διαδρομή σε [b]διαρκή αναζήτηση[/b] – έναν [b]πολυκύμαντο[/b] ιστορικό εν τέλει [b]βίο[/b] !)

    Στη σημερινή του περέμβαση φαίνεται να μετατοπίζει τον βασικό ισχυρισμό του: «Φιλοκαλική παράδοση» ίσον «πολιτική / εθνική δουλεία», διατείνεται – με τεκμήριο ένα απόσμασμα από κείμενο αγίου Αθανασίου του Παρίου.
    Ο προκείμενος ισχυρισμός του ίσως μπορούσε και να θεωρηθεί συζητήσιμος – μόνο αν, όμως, δεν είχε προλάβει, ο ίδιος, α υ τ ο π ρ ο α ι ρ έ τ ω ς_ να τον [b]ακυρώσει[/b] / [b]αναιρέσει[/b]. Διότι μόλις προχθές ο κ. Κυριακίδης ενθουσιαζόταν για το ότι οι Βαυαροί επιτόπιοι άρχοντες σκόπευαν (και εν μέρει κατόρθωσαν) να υλοποιήσουν ένα [b]κατασταλτικό[/b] πρόγραμμα εναντίον της εκκλησιατικής [b]ελευθερίας[/b], ανάλογο με εκείνο του Μ. Πέτρου ή της Μ. Αικατερίνης για τη Ρωσία… Επιζητούσαν δηλαδή, ακριβέστατα, να υ π ο δ ο υ λ ώ σ ο υ ν την φιλοκαλική εκκλησιαστική αυτοσυνειδησία τού τόπου!
    Ο συνομιλητής μας λοιπόν στιγματίζει μεν διαπρύσια την «εθελοδουλεία» όταν αυτή μας συστήνεται ως [i]εθνική[/i], την επικροτεί αναφανδόν ωστόσο όταν μας συστήνεται ως [i]πνευματική[/i].
    Καταγγέλει τον Αθανάσιο Πάριος – οπότε – για μόνο (ας προσέξουμε) τον λόγο ότι εκείνος έδειχνε νας αξιολογεί τα δεινά κατά αντίστροφη, της φωταδιστικής, τάξη μεγέθους.

    Με τον Γ. Καραμπελιά – καταλήγω – να το συζητήσουμε, αν χρειαστεί, το θέμα. Με τον Θ. Κυριακίδη όμως, πώς;

  32. Φανταστείτε με πόσο μεγαλύτερη σφοδρότητα θα επιτίθονταν οι αντιτιθέμενοι ή και οι φίλα προσκείμενοι στον Άγιο Αθανάσιο αν η απελευθέρωση ερχόταν από ‘καθαρούς διαφωτιστές’ και μόνο. Αν δηλαδή οι περισσότεροι ήταν π.χ. άθεοι κτλ.
    Πάλι καλά, θεμέλιοι λίθοι της απελευθέρωσης, ήταν πιστοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί με αποτέλεσμα να τους ‘κόβεται’ η φόρα!

  33. Και ποιο θέμα, κ. Καστρινάκη, μπορούμε να συζητήσουμε με τον κ. Καραμπελιά; Αν τελικά θεωρεί και τον Κύριο υπόλογο για εθελοδουλία στη ρωμαϊκή εξουσία όπως τον Άγιο Αθανάσιο και όλους τους ‘παραδοσιοκεντρικούς’ όπως τους λέει;;
    Τι άλλο θα δούμε!!!

  34. Κε Θεοφάνη, μου κάνει εντύπωση ότι δεν αρκείσαι πλέον να εκθέτεις τη σκέψη σου πάνω στα θέματα που συζητιούνται στο “Αντίφωνο” (σήμερα μάλιστα… απλωμένη σε τρία ξεχωριστά σχόλια, μέσα στην ίδια σελίδα, επί του ιδίου θέματος!) αξιώνεις, ήδη, και να υποδεικνύεις στους άλλους τι εκείνοι θα κάνουν.

  35. k. Kαστρινακη, δε κατάλαβα το σχόλιό σας.
    Θεωρείτε ‘υποδείξεις’ τις ενστάσεις μου επί του θέματος; Ε, πώς αλλιώς να εκφράσω την αντίθεσή μου στα όσα διαβάζω; Μιλώντας σε τρίτο πληθυντικό;
    ή μπερδεύετε τις ερωτήσεις μου και τις εκλαμβάνετε ως υποδείξεις;
    Παρακαλώ να γίνεται περισσότερο σαφής…

    Και τέλος, μα τόσο σας πείραξαν τρία δικά μου σχόλια, ‘απλωμένα’ στη σειρά επί του ιδιου θέματος;; Υπάρχει κάποιο όριο στον αριθμό σχολίων;; Αν είναι να τα περιορίσω..

  36. Καλό είναι να εκφράζει κανείς τις απόψεις του σ’ ένα θέμα, ει δυνατόν, σ’ ένα σχόλιο. Όταν τις κατακερματίζει σε πολλά, καταντά να εκτοπίζει τα πρόσφατα σχόλια των άλλων από τη σχετική λίστα δεξιά και να “μονοπωλεί” τη συζήτηση. Σαφές όριο δεν υπάρχει, αλλά καλό είναι στη λίστα δεξιά να φαίνονται περισσότεροι κατά το δυνατόν σχολιαστές.
    Αυτό έχω καταλάβει από τη συμμετοχή μου στις εδώ συζητήσεις.

  37. [quote name=”Theo”]Καλό είναι να εκφράζει κανείς τις απόψεις του σ’ ένα θέμα, ει δυνατόν, σ’ ένα σχόλιο. Όταν τις κατακερματίζει σε πολλά, καταντά να εκτοπίζει τα πρόσφατα σχόλια των άλλων από τη σχετική λίστα δεξιά και να "μονοπωλεί" τη συζήτηση. Σαφές όριο δεν υπάρχει, αλλά καλό είναι στη λίστα δεξιά να φαίνονται περισσότεροι κατά το δυνατόν σχολιαστές.
    Αυτό έχω καταλάβει από τη συμμετοχή μου στις εδώ συζητήσεις.[/quote]

    Έτσι ακριβώς το εκλαμβάνω κι εγώ – είναι, άλλωστε, τόσο λογικό ώστε προβαίνει αυτονόητο. Να συμπληρώσω μάλιστα ότι όσο πιο… ατελείωτος εκτυλίσσεται ο διάλογος κάτω από ένα κείμενο, τόσο… λιγώτερες [i]αναγνώσεις[/i] προδιαγράφει, εκ μέρους των επόμενων επισκεπτών της ίδιας ανάρτησης.

    Με την ευκαιρία να σε συγχαρώ και μαζί να σε ευχαριστήσω, αγαπητέ Theo, για τον κόπο τής (αν μου επιτρέπεις τη λέξη) “ιστοριοδιφικής” στοιχειοθέτησης των επισημάνσεών σου, σε τούτη ακριβώς τη σελίδα.

  38. Αυτόν τον καιρό διαβαζα τη διενεξη θεολογικής φιλοσοφικής του Ε.Καντ.Λέγει ότι καμία γνώση όσο αποκαλυπτική κι αν είναι δεν έχει νοημα αν είναι εκτός του Λόγου.Προσεξτε λιγο πιο βαθειά ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της νεωτερικότητας.
    Τιθεται ένα καίριο πρόβλημα, αν δηλαδή υπάρχει κατανοησιμότητα, έστω κι ελάχιστη, εκτός του πεδίου του Λόγου.Σαφεστατα και δεν υπάρχει όσο μιλάμε για ανθρώπινα όντα.Συμμετρα η Τριάδα ακόμη και Τετράδα κι αν είναι, πάλι μια ελάχιστη κατανοησιμότητα θα αναζητήσουμε στο μυστήριό της για να γινει μεθεκτό υπό του ανθρώπου, αναγκαστικά.
    Όποιος δε διαβάσει κείμενα Πατέρων που θέλουν να αποδείξουν το Τρισυπόστατο αυτής, ανατρέχουν σε ερμηνεία κατ’ ουσία ιερών -αποκαλυπτικών δηλαδή δι αυτούς κειμένων.Η εμεπιρία καθ’ εαυτή δεν είναι επαρκής, μάλλον προς ουσιατική συμπλήρωση των όσων ετεροχρονισμένα αναφέρει ο Ε.Καντ.
    Ο όρος άρητη γνώση δεν εναφέρεται στο περιεχόμενο αυτής αλλά στην Πηγή της.Καμία αρητη γνώση δεν είνει μεθεκτή υπό του ανθρώπου, και όποιος έχει εντιθετη αποψη έστω ως χριστιανός μάλλον αναιρεί ολόκληρη τη θεολογία περί ακτιστων ενεργειών του Παλαμά.
    Το είχει πιάσει το βαθυτερο νοημα των προβληματισμών του πανέξυπνου και μορφωμένου Βαρλααμ του Καλαβρού και άρχισε τα βυζαντινιστικά όπως παλαιότερα ο Φώτιος με το filioque.
    Ο Καραμπελιάς, εντάξει …αφού κορέστηκε με τον επιστημονικό αντιρεαλισμό της αριστεράς είπε να πιάσει άλλο τροπάριο εξ’ίσου αντιρεαλισιτκό επιστημονικά.Κοινώς άλλαξε ο Μανωλιός…

  39. Κε Θεοφάνη, δεν καταλαβαίνετε ότι κένετε [i]υποδείξεις[/i] απαιτώντας από ολόκληρο το “Αντίφωνο” να στοιχηθεί πίσω σας, αλλά δεν καταλαβαίνετε και ποια σημασία θα είχε η τήρηση μιας [i]οικονομίας[/i] στους διαδικτυακούς διαλόγους. Επιτέψτε μου να πω ότι εκδηλώνεται, έτσι, μια απώλεια επικοινωνίας, ευρύτερα, ανάμεσα σε σας και τους άλλους.

    Με ρωτάτε μάλιστα τι άλλο με ενοχλεί, ως προς τις παρεμβάσεις σας. Να το προσδιορίσω:
    Θεωρώ ότι τα σχόλιά σας διέπονται, σχεδόν στο σύνολό τους, από έναν “εκρηκτικό” συνδυασμό [b]θρησκοληπτικού τόνου[/b] και, συνάμα, [b]επιθετικότητας εναντίον όλων[/b].
    Νομίζω, επιπλέον, ότι οι ιδιότητές τους αυτές – εν σχέσει τόσο με τη συχνότητα όσο και με την έκτασή τους – επιχειρούν συνειδητά να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα, συνολικά, του “Αντίφωνου”.

  40. Σας θυμίζω απλώς ότι δεν άρχισα εγώ να ασχολούμαι μαζί σας, αλλά εσείς μαζί μου. Μάλιστα επαναλειπτικά, [i]και[/i] χθες δηλαδή [i]και[/i] σήμερα: “Τα γραπτά” ευτυχώς “μένουν” – και βρίσκονται στην ίδια ετούτη σελίδα!
    Ενώ μου ζητάτε λοιπόν να «μη σας ξαναμιλήσω», διεκδικείτε την ίδια στιγμή_ κ α ι την [b]πρώτη[/b] _κ α ι την [b]τελευταία[/b] λέξη αυτής της στιχομυθίας… (Κι είναι θέμα επικοινωνίας με τον εαυτό σας, πια, αν θα το παρατηρήσετε.)

    [b]Επί της ουσίας, ωστόσο: Κε, Θεοφάνη, ιστολόγια που εκφράζονται στο δικό σας περίπου “μήκος κύματος” νομίζω ότι υπάρχουν, αρκετά, στο διαδίκτυο.
    Μου προξενεί, λοιπόν, απορία γιατί εσείς προσκολληθήκατε ξαφνικά στο «Αντίφωνο». Επιζητώντας “ντε φάκτο” – και τόσο πεισματικά! – μέσω τών παρεμβάσεών σας, να το… προσομοιώσετε με εκείνα.[/b]

  41. Δεν απαντήσατε μόνο στο “γιατί” της καθήλωσής σας σ’ αυτό το ιστολόγιο.

    Κι αρνείστε να συνειδητοποιήσετε ότι αν το “Αντίφωνο” έχει μια επισκεψιμότητα σε άλλη τάξη μεγέθους από τα blogs στα οποία θα ταίριαζαν οι παρεμβάσεις σας, είναι ακριβώς επειδή ο [i]λόγος[/i] που συνήθως αρθρώνεται εδώ απέχει τόσο σαφώς από τον δικό τους και τον δικό σας.

    (Κατά τα άλλα, ξανα-«σταματάτε» τον διάλογο αλλά μόνο… υπό την προϋπόθεση ότι θα έχετε κατοχυρώσει και την πρώτη αλλά και την τελευταία λέξη ως δικές σας!)

  42. Αν μου επιτρέπετε μια ακόμα παρέμβαση, νομίζω πως αφενός ο Θεοφάνης δεν καταχράστηκε τη φιλοξενία του χώρου και αφετέρου πως αυτός ο χώρος ευνοεί την πολυφωνία, άρα όλες οι φωνές και τάσεις είναι ευπρόσδεκτες, αρκεί να κινούνται μέσα στα όρια της ευπρέπειας και να μην προσπαθούν να “μονοπωλήσουν” τον διάλογο.

  43. Και να μη ‘ χουλιγκανίζουν ‘. Και συγκεκριμένα όταν κάποιοι μη έχοντας τί άλλο να πουν να μη επιτίθενται λεκτικά εναντίον των …’θρησκόληπτων’..
    Τί αλλο θα ακούσουμε! Δε φτάνει που δε καταλαβαίνουν πολλά πολλά, τα ακούμε κιόλας για θρησκοληψία και άλλα τέτοια..
    έ λ ε ο ς… Αλλά τί να πει κανείς! Όταν ο ίδιος ο κ. Καραμπελιάς λέει τα δικά του τι να περιμένει κανείς από κάποιους άλλους!

    Και ένα τελευταίο, Theo. Ειλικρινά, θα χαιρόμουν πολύ αν έβλεπα μια παρέμβασή σας επί του θέματος που ήρθε στην ‘επιφάνεια’ και που προκάλεσε την τελευταία μου ένσταση! Μιλώ για την άποψη του κ. Καραμπελιά ότι ο Άγιος Αθανάσιος και γενικά οι Κολυβάδες «στο μένος τους εναντίον της διαφωτιστικής ιδεολογίας και της ευρωπαϊκής επανάστασης, οδηγούνται όχι απλώς στη δ ι κ α ι ο λ ό γ η σ η της κοινωνικής ευταξίας και των «χριστιανικών αξιών» απέναντι στις κοσμικές αξίες, αλλά και στην α π ο λ ο γ ί α της οθωμανικής εξουσίας και των εγκλημάτων της». Τί λέτε εσείς γι’αυτό;
    Νομίζω πως έχετε την ικανότητα να αντιλαμβάνεστε αμέσως τα κακώς κείμενα. Ελπίζω να μη διαψευστώ κι ότι θα συμφωνείτε μαζί μου…

  44. Ναι, όταν γράφω “να κινούνται μέσα στα όρια της ευπρέπειας”, εννοώ και να μη “χουλιγκανίζουν”.

    Όσο για τον άγιο Αθανάσιο τον Πάριο, έχω διαβάσει λίγα κείμενά του και δεν τον γνωρλιζω καλά. Δεν συμφωνώ πάντως με την επιθετικότητα και τους χαρακτηρισμούς κατά των αντιπάλων του. (Και οι Άγιοι κάνουν λάθη κάποιες φορές. Αυτό που μετρά στην Εκκλησία είναι η συμφωνία των Πατέρων και το ευσεβές φρόνημα των πιστών.) Από τους λεγόμενους “Κολλυβάδες” έχω μελετήσει άγιο Νικόδημο, άγιο Μακάριο Νοταρά και Χριστοφόρο Προδρομίτη, καθώς και τους βίους και τα λίγα κείμενα κάποιων ελλασσόνων μαθητών τους. Όλα αυτά (αν εξαιρέσουμε κάποιες σημειώσεις του “Πηδαλίου”) αποπνέουν ένα άρωμα κατανύξεως, ταπεινοφροσύνης, αγάπης και εσωτερικής ειρήνης, πολύ μακράν κάθε επιθετικότητας.

    Δεν νομίζω ότι κάποιοι “Κολλυβάδες” κατάντησαν απολογητές “της οθωμανικής εξουσίας και των εγκλημάτων της”, όπως γράφει ο Καραμπελιάς. Μπροστά στον κίνδυνο της διαδόσεως της αθεΐας, ευνοούσαν κάποια λογοκρισία. Μπροστά στον κίνδυνο των ταραχών και σφαγών, ίσως να προτιμούσαν μια ειρηνική συνύπαρξη, ελπίζοντας, συν τω χρόνω, να δοθεί κάποια ισονομία και ελευθερία στους χριστιανούς. Αλλά απολογητές των οθωμανικών εγκλημάτων, πάει πολύ. Ο ίδιος ο Καραμπελιάς, ανάμεσα στα αποσπάσματα του “λιβέλλου” του Παρίου που παραθέτει, αντιγράφει και τα εξής: “[i]Δὲν ἠμ­πο­ρεῖ τι­νὰς νὰ ἀρ­νη­θῇ, ὅ­τι τὰ πά­θη καὶ αἱ θλί­ψεις καὶ τὰ βά­σα­να, ὁ­ποὺ πά­σχουν οἱ ἀ­δελ­φοί μας χρι­στια­νοὶ ὑ­πο­κά­τω εἰς τὸν ζυ­γὸν τῶν νῦν κρα­τούν­των, εἶ­ναι καὶ πολ­λὰ καὶ πι­κρά, καὶ δει­νὰ καὶ ὑ­πέρ­δει­να. Εἶ­ναι τοῦ­το ὁ­μο­λο­γού­με­νον, καὶ συμ­πά­σχο­μεν τοῖς πά­σχου­σι καὶ συ­στε­νά­ζο­μεν τοῖς στε­νά­ζου­σι[/i].” Αυτά δείχνουν ότι η Εκκλησία που εκπροσωπεί ο Πάριος δεν προδίδει το ποίμνιό της, για να υμνήσει τον τύραννο, αλλά απλώς, τη συγκεκριμένη στιγμή, θεωρεί άλλα μέσα προσφορότερα που θα οδηγήσουν εν καιρώ στην ελευθερία.

    Τέλος, τα πράγματα δεν είναι μαύρο και άσπρο, όπως πολλοί (και από τις δύο πλευρές) θέλουν να τα παρουσιάσουν σήμερα. Πολλοί λόγιοι του Διαφωτισμού ήσαν πιστοί. Λίγοι συγκρούστηκαν κατά μέτωπο με την Εκκλησία. Και χρειάζεται πολλή προσοχή μελέτη και γνώση των συνθηκών της εποχής, πριν ν’ αποφανθεί κανείς για πολλούς από τους πρωταγωνιστές της.

  45. Ο διαχειριστής διέγραψε τα σχόλια του κ. Κουφάκη, όχι για τις ιδέες του, αλλά για τις πολλές και απρόκλητες ύβρεις του εναντίον των πραγματικών ή φανταστικών “εχθρών” του. Θα μπορούσα να συζητήσω πάνω στο χωρίο του αγίου Νικοδήμου που έθεσε υπ’ όψιν μου (με το οποίο δεν συμφωνώ). Αλλἀ ο μαινόμενος κ. Κουφάκης δεν άφησε περιθώρια για συζήτηση. Και δεν απάντησα. Έγραψα όμως το κείμενο για τον άγιο Νικόδημο, για να δείξω το τεράστιο μέγεθος του έργου του και πόσο αυτό βοήθησε τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία. Κάποιες νομικίστικες και επιθετικές θέσεις του (μόνο στο “Πηδάλιο”, καθ’ υπόδειξιν του κ. Κουφάκη, τις βρήκα) δεν μπορούν να μειώσουν τη μεγάλη συμβολή και την ακέραια προσωπικότητά του, όπως φαίνεται στα υπόλοιπα βιβλία του. Ούτε δικαιούται κανείς να τον στέλνει στο “πυρ το εξώτερον”, αγνοώντας το τόσο μεγάλο έργο του. Απλώς, έτσι φανερώνει την αμάθεια και την εμπάθειά του.

    Τώρα γιατί δεν σε ενοχλεί που ο κ. Κυριακίδης επαναλαμβάνει συνεχώς, με κάθε ευκαιρία, το ίδιο τροπάρι, βασισμένο σε ψευδή, ανύπαρκτα ή διαστρεβλωμένα γεγονότα και στοιχεία, και σε ενοχλεί που εγώ αποδεικνύω τη φαλκίδευση ή την άγνοιά του, οφείλεις να το ψάξεις μέσα σου, φίλε μου.

  46. Theo, πολύ ωραία τα είπατε και χαίρομαι πολύ γι’αυτό, όχι τόσο για το ότι συμφωνούμε αλλά επειδή δίνεται η δυνατότητα στους καλοπροαίρετους αναγνώστες, του εδώ ιστολογίου, να καταλάβουν τα κακώς κείμενα πολλών και στη συγκεκριμένη περίπτωση, του κ. Καραμπελιά!

    Μόνο μια μικρή παρατήρηση για τον άγιο Αθανάσιο τον Πάριο.
    Για ποια επιθετικότητα και ποιους χαρακτηρισμούς εναντίον των αντιπάλων του μιλάτε;
    Έχοντας στο νου τη στάση και το ύφος π.χ. του Αποστόλου Πέτρου, απέναντι στους ψευδοδιδασκάλους, στη Β’ επιστολή του, δε μπορώ να πω πως ο Άγιος Αθανάσιος, τρόπον τινά, ξεφεύγει και «κάνει λάθη». Εκτός κι αν θεωρήσει κάποιος πως κι ο Απόστολος Πέτρος έκανε κι αυτός κάποια λάθη και ήταν υπερβολικά αυστηρός με τους ψευδοδιδασκάλους, πράγμα με το οποίο δε θα συμφωνούσα.Ή από την άλλη να θεωρήσει ότι οι σφοδροί επικριτές του Αγίου Αθανασίου ήταν γνήσιοι διδάσκαλοι της Εκκλησίας μας. Ήταν όμως;…..
    Αυτά, και χαίρομαι γιατί είμαι σίγουρος ότι κι αυτή τη μικρή παρατήρησή μου θα την καταλάβετε και τελικά θα συμφωνήσουμε και σ’αυτό.
    Χαίρετε.

  47. Λυπάμαι, φίλε μου, αλλά δεν θα συμφωνήσω. Οι ανοίκειοι χαρακτηρισμοί του αγίου Αθανασίου του Παρίου δεν απευθύνονταν μόνο προς φωταδιστές και ψευδοδιδασκάλους, αλλά και προς σεβαστούς εκκλησιαστικούς άνδρες, με αφορμή ένα θέμα όχι δογματικό, δηλαδή την ημέρα τελέσεως των μνημοσύνων, ένα θέμα που δεν αφορά την ουσία της ζωής ή της πίστης της Εκκλησίας και που θα μπορούσε να συζητηθεί ήρεμα μεταξύ των δύο πλευρών. Εξ αιτίας της επιμονής και της επιθετικότητας κάποιων από τους πρωτεργάτες της “φιλοκαλικής Αναγέννησης” σ’ αυτό το θέμα, τους δόθηκε το σκωπτικό προσωνύμιο των “Κολλυβάδων” κάτι που απέσπασε την προσοχή του πιστού λαού από κάποια πολύ πιο καίρια σημεία αυτής της αναγέννησης, όπως αυτά της συχνής θείας κοινωνίας, της ασκητικής απλότητας των μοναχών και του εσώτερου πνευματικού αγώνα των πιστών κατά τη διδασκαλία των Πατέρων, τα έργα των οποίων εξέδωσαν.
    Επειδή το θέμα των μνημοσύνων δεν ήταν θεμελιώδες για την Εκκλησία, οι άγιοι Νικόδημος και Μακάριος κι ο Χριστοφόρος Προδρομίτης δέχτηκαν τη σχετική εκκλησιαστική (πατριαρχική) απόφαση, έστω και αν διαφωνούσαν· κι έτσι, παρέμειναν στην ησυχία του Αγίου Όρους, ασχολούμενοι με τον προσωπικό τους αγιασμό και την πνευματική τροφοδοσία του εμπερίστατου λαού.

  48. Α, φίλε theo, μου φαίνεται είστε ικανός να ανοίξετε θέμα και για τον Ιερό Χρυσόστομο και πώς χαρακτήρισε κάποιον σεβαστό εκκλησιαστικό άνδρα όταν ήταν στην εξορία. Λυπάμαι κι εγώ από τη μεριά μου και φυσικά δε θα σας ακολουθήσω σε περαιτέρω σχολιασμό των ‘ανοίκειων χαρακτηρισμών προς σεβαστούς εκκλησιαστικούς άνδρες’, όπως λέτε. Δεν είναι δουλειά μου. Εξάλλου δε είχα στο νου μου τίποτε άλλο εκτός από τη διαμάχη μεταξύ του αγίου και των ‘φωταδιστών’ και πώς σήμερα κάποιοι [b]φιλορθόδοξοι[/b] , όπως υποστηρίζουν, βλέποντας τη διαμάχη αυτή λ έ ν ε_ ό, τ ι_ θ έ λ ο υ ν.

    Σχετικά με τους ‘κολλυβάδες’ είναι γνωστό σε όλους ότι κατασυκοφαντήθηκαν και διογκώθηκε εσκεμμένα το θέμα των κολλύβων ώστε να μη φανεί το όλο ανακαινιστικό τους έργο με αποτέλεσμα να αποκτήσουν το προσωνύμιο αυτό και όχι ότι το απέκτησαν εξαιτίας της επιθετικότητας(!) κάποιων από τους π ρ ω τ ε ρ γ ά τ ε ς της φιλοκαλικής Αναγέννησης !

    Το 1776 αν δε κάνω λάθος μετά από σύνοδο στην Πόλη αποφασίστηκε η εκδίωξη του αγίου Αθανασίου από το Όρος. Πώς να παρέμενε στην ησυχία του Αγίου Όρους, λοιπόν; Βεβαίως δεν έχω διαβάσει τα πρακτικά της συνόδου ώστε να δω επακριβώς τι αποφασίστηκε. Αν μπορείτε να βρείτε κάτι, καλό θα ήταν να γράφατε λεπτομέρειες της απόφασης

  49. [quote name=”Θεοφάνης”]
    Το 1776 αν δε κάνω λάθος μετά από σύνοδο στην Πόλη αποφασίστηκε η εκδίωξη του αγίου Αθανασίου από το Όρος. Πώς να παρέμενε στην ησυχία του Αγίου Όρους, λοιπόν;
    [/quote]

    Μα, εννοώ ότι ο άγιος Αθανάσιος, αν δεν αντιδρούσε εριστικά απέναντι στη Μητέρα Εκκλησία, δεν θα εκδιωκόταν και θα παρέμενε στην ησυχία του Αγίου Όρους, όπως και οι άγιοι Νικόδημος και Μακάριος κι ο Χριστοφόρος Προδρομίτης.

  50. Μα, το 1774 έγινε σύνοδος στο Όρος στην οποία δε παρουσιάστηκε κανείς από τους ‘κολλυβάδες’. Δηλαδή όσο ‘εριστικός’ ήταν ο άγιος Αθανάσιος το ίδιο ήταν και οι άλλοι και μετά ακολούθησε η σύνοδος του 1776.
    Ποια ήταν ακριβώς η απόφαση αυτής; Ήταν η καθαίρεση και εξορία του πρωτεργάτη αγίου Αθανασίου; Ποια ακριβώς ήταν η τιμωρία για τους άλλους;;

  51. Δεν ξέρω πολλές λεπτομέρειες για την έριδα περί μνημοσύνων, ούτε ευκαιρώ να το ψάξω.
    Η εριστικότητα του αγίου Αθανασίου τεκμηριώνεται από τις γραπτές επιθέσεις του εναντίον των πατριαρχικών, κι αυτή νομίζω πως συνετέλεσε στην εκδίωξή του από το Όρος, όχι η παρουσία του σε κάποια σύνοδο.
    Δεν θα επανέλθω.

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here