Ο Θεός δημιούργησε τον Κόσμο και είναι παρών μέσα σε αυτόν, μόνο που συνήθως ο άνθρωπος δεν μπορεί ακόμα να δει την Δόξα του Θεού που συνέχει και διατηρεί τον Κόσμο. Ως αποτέλεσμα της πτώσης των πρώτων ανθρώπων, ένα «κάλυμμα σκότους», κατά τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά, έπεσε πάνω στο νου του ανθρώπου κι αυτό είναι που τον εμποδίζει τώρα να απολαμβάνει την Παρουσία του Θεού μέσα στον Κόσμο. Μάλιστα το κάλυμμα αυτό, κατά την διδασκαλία του Αγίου Αποστόλου Παύλου, έχει πέσει πάνω σε ολόκληρο τον Κόσμο. Ο Κόσμος αναμένει, έτσι, την απελευθέρωσή του από αυτό με την πλήρη αναγέννησή του κατά την Δευτέρα Παρουσία του ενσαρκωθέντος Υιού και Λόγου του Θεού.
Με την κένωση της Θείας Ενσαρκώσεως, ο Υιός και Λόγος έγινε άνθρωπος με αποτέλεσμα, εκτός των άλλων, την απόκρυψη της Θείας Δόξης Του. Ο Θεός νίκησε δια της Θείας Ταπεινώσεως την έπαρση όλων των αντίθεων δυνάμεων κι έβαλε με την Θυσία Του τις βάσεις για την πλήρη αποκατάσταση του Κόσμου κατά την δεύτερη ένδοξη Έλευσή του σε αυτόν. Ειδικότερα, κατά τον Άγιο Γρηγόριο, ο Χριστός ήρθε στον Κόσμο, 1. για να μαρτυρήσει για την Αλήθεια, 2. για να ανακαινίσει το « κατ’ εικόνα» και 3. για την επαναφορά μας στην αρχετυπική μας σχέση με τον Θεό.
Όλα αυτά είναι δυνατά μόνο εντός της Εκκλησίας και προϋποθέτουν, έστω και αδύναμη στην αρχή, την πίστη μας στον Χριστό. Η πίστη στον Χριστό, κατά τον Άγιο Γρηγόριο, προξενεί τον «φόβο του Θεού», ο φόβος του Θεού μάς μαθαίνει να προσευχόμαστε εκτενώς και με κατάνυξη για τα σκοτάδια μας, η προσευχή αυτή μάς γεννά την επιθυμία για την τήρηση των εντολών του Κυρίου, η τήρηση των εντολών φέρνει την «καταλλαγή» μας με τον Θεό, η καταλλαγή φέρνει το δώρο της αγάπης, η αγάπη μάς επιτρέπει τον θείο φωτισμό κι αυτός την γνώση των «μυστηρίων του Θεού», συμπεριλαμβανομένης της αποκεκρυμμένης Δόξας Του που επιθυμεί διακαώς να μοιρασθεί και πάλι μαζί μας.
Οι Άγιοι με τον πνευματικό τους αγώνα ως μέλη του Σώματος του Χριστού είδαν την ψυχή τους να καθαρίζεται από τα πάθη της, να γίνεται κατά την έκφραση του Αγίου Γρηγορίου «αγγελοειδής», να ενώνεται με το Θείο Φως που είναι η Δόξα του Θεού και ενωμένη με το Φως να βλέπει Φως! Ο κεκαθαρμένος, λέει ο Άγιος Γρηγόριος, βλέπει το Θείο Φως όχι δια του νου του ή δια των σωματικών του αισθήσεων αλλά εν Αγίω Πνεύματι, υποστηριζόμενος από τις Θείες Ενέργειες Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύματος, που τον καθαρίζουν και τον φωτίζουν, όπως αποδεικνύεται, κατά τον Άγιο, από την Παρουσία του Πατρός στο όρος Θαβώρ εντός της Νεφέλης.
Το Θείο Φως, εξηγεί ο Άγιος Γρηγόριος, συνιστά θεοποιό ενέργεια της Τρισηλίου Θεότητος που μάς κάνει κατά Χάρη Αγίους και μάς θεώνει. Μέσω του Θείου Φωτός, οι Άγιοι δεν έχουν πρόσβαση στη Θεία Φύση, που θα παραμένει πάντοτε άγνωστη για τον άνθρωπο, αλλά στην θεοποιό δωρεά των Θείων Ενεργειών που έχουν ως σκοπό τους την πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων του ανθρώπου με τον Θεό-Δημιουργό του.
Το Θαβώρειο Φως είναι, κατά τον Άγιο Γρηγόριο, ο «Άρτος των Αγγέλων» [Ψαλμ. 77, 25], είναι το μάννα που έθρεψε τους Ισραηλίτες στην έρημο, το οποίο αποτελεί προτύπωση, όπως γράφει, του «φωτιστικού σώματος του Χριστού», που μεταλαμβάνουμε κατά τη Θεία Ευχαριστία, και το οποίο συνιστά τον αρραβώνα της «απορρήτου κατά το μέλλον μετά του Ιησού κοινωνίας».
Το Θαβώρειο Φως είναι, κατά τον Άγιο, το Φως της Δευτέρας του Χριστού Παρουσίας που θα τρέφει τους Αγίους εις αιώνα αιώνος. Είναι αυτό που η Γραφή αποκαλεί «Βασιλεία των Ουρανών».
Το Θείο Φως είναι ένα και το ίδιο: αυτό που αποκαλύφθηκε στο όρος Θαβώρ, αυτό που αποκαλύπτεται από τώρα σε όσους καθαρίσθηκε η καρδιά τους κι αυτό που μέλλεται να αποκαλυφθεί κατά τα έσχατα σε όλους. Όμως τα έσχατα θα είναι ανώτερα για τους Αγίους ακόμα κι από αυτό που υπήρξε το Θαβώρ για τους «πρόκριτους των Αποστόλων». Γιατί ενώ στο Θαβώρ οι τρεις Απόστολοι είδαν, κατά τον Άγιο Γρηγόριο, τη Θεία Δόξα μόνο δια των πνευματικών τους αισθήσεων που τους ανοίχθηκαν κατά Χάρη την ώρα εκείνη, στα έσχατα οι Άγιοι θα βλέπουν, θα νιώθουν και θα απολαμβάνουν αιωνίως ακόμα και με το αναστημένο σώμα τους το Θείο Φως.
Ο Χριστός προτύπωσε στο Θαβώρ την αιώνια Δόξα των Αγίων Του και την εγγυήθηκε ο Ίδιος σε αυτούς με την σταυρική Του θυσία και την ένδοξη ανάστασή Του. Σε Αυτόν συν τω ανάρχω Αυτού Πατρί και τω παναγίω και ζωοποιώ Πνεύματι ανήκουν η δόξα, η δύναμις και το κράτος, τώρα και πάντοτε και στους απεράντους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Πηγή: Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων.
Κυριακή Μετά την Εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, 9.8.2026.
Ο Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Γεώργιος Λέκκας είναι κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Βελγίου, Κάτω Χωρών και Λουξεμβούργου.
Στην εικαστική συμπλήρωση της σελίδας, εικόνα της Μεταμορφώσεως από το τέμπλο του Καθολικού της Ιεράς Μονής του Σινά.
