Παρακολουθώ τις πολιτικο-ιδεολογικές τάσεις στον κόσμο.
Στην Ελλάδα, έχουμε στην πλειοψηφία μας την τάση να ομοιάζουμε είτε με τους λεγόμενους συντηρητικούς, είτε με τους δημοκρατικούς ιδεολόγους που υπάρχουν εν Ηνωμένες Πολιτείες. Στα εκλογικά αποτελέσματα δε, φαίνεται ένα παράδοξο μείγμα και των δύο: εκλέγεται το «bi» (αμφιλοφιλία), σε μία χώρα όπου η πλειοψηφία της είναι «non binary» (ακατηγοριοποίητη). Η πολύνοια που επικρατούσε δε τις τελευταίες δεκαετίες στην Ευρώπη γενικώς, σε πολιτικό επίπεδο, απ’ όπου κι αν εκπηγάζουν οι διάφορες ιδεολογίες στις οποίες πολώνονται οι λαότητες μεταμορφούμενες σε πόπολα, παίζει τα ρέστα της. Συμβαίνει αυτό λόγω της κρισιμότητας και πίεσης των καταστάσεων; Λιγοστεύουν τα προβλήματα πολυτελείας και πληθαίνουν βασικά προβλήματα, στα οποία εγκαταλείπουμε τους εναλλακτικούς θεραπευτές και αστρολόγους, ψάχνοντας κανονικούς γιατρούς και έγκυρες γνωματεύσεις;
Οι χαρακτηρισμοί δίνουν και παίρνουν, εξυπηρετώντας τα δύο ιδεόπεδα. Ακολουθούνται τεχνικές μάρκετινγκ που φορτίζουν τον κοσμάκη αμφοτέρωθεν αρνητικά, απέναντι στον συνάνθρωπό του συνειδητά, κι απέναντι στον εαυτό του ασυνείδητα. Κάθε αδιάφορος τηλε-πρωϊνατζής, κάθε ακώμικος βραδινο-κωμικός, κάθε ξύλινος δημοσιογραφόφελλος, παίρνουν τη θέση τους στις πολιτικές εξελίξεις, και τα πολιτισμικώς ορφανά τέκνα μας τους παρακολουθούν αναζητώντας τις επιβεβαιωτικές πληροφορίες (confirmation bias1) που χρειάζονται για να επισοβατίσουν το ετοιμόρροπο χρέπι τους (θα σας δούμε στον σεισμό όλους σας…).
Ζούμε ίσως την τραγική προσέγγιση του Χομπς περί δημοκρατίας «στα καλύτερά της». Εναποθέτουμε τον διανοητισμό μας σε ένα ολιγαρχικό υποσύνολο «αριστοκρατίας ρητόρων», το οποίο, ενίοτε υποκαθίσταται («διακόπτεται») «από την μοναρχία ενός»2 τέτοιου. Ο Δυτικός πολιτισμός αυτοσχεδιάζει: απ’ τη στιγμή που ποτέ του δεν είχε την εμπειρία της δημοκρατίας ως όντως αυτοκυβέρνηση συλλογικοτήτων, υποφέρει υπό εναλλασσόμενες ολιγαρχίες και μοναρχίες. Ο εν Ελλάδι κόσμος δε, υποφέρει μέσα στα κοστούμια που του φοράνε ανά καιρούς, γιατί βέβαια ξέχασε ποιος υπήρξε - τον βοήθησαν μεθοδευμένα οι μεθυσμένοι εξ εσπερίας διαφωτιστές του - ξέχασε να ράβει κι ονειρεύεται να «προλάβει» την Δύση, που ζει τη «δύση» της σε όλα τα θεμέλια επίπεδα (πολιτισμικό, γεωπολιτικό, οικονομικό). Εθνική κατάθλιψη το ονομάζουν κάποιοι αυτό. Θέλουμε να γιατρευτούμε από αρρώστιες που δεν έχουμε, έλεγε κάποιος «επιφανής αφανής».
Ο μέσος πολίτης, του μέσου κράτους και της μέσης εκ- (εξ αυτών που σκέφτονται γι’ αυτόν) παίδευσης, νομίζει βέβαια ότι διάλεξε ελεύθερα τί πιστεύει. Μόνο που, όπως και στην τηλεόραση, διαλέγει ένα πρόγραμμα από τον περιορισμένο αριθμό καναλιών, και τον περιορισμένο αριθμό εκπομπών τους, που κάποιος άλλος (ή κάποια άλλη «αριστοκρατία» πάλι) διάλεξε γι’ αυτόν. Η τηλεόραση αντικαθίσταται ραγδαία από το internet δε. Κατά τ’ άλλα, είναι μέγας ρήτορας στην παρέα του, ελεύθερο πνεύμα κι όλα τα σχετικά που πιστεύει για να μην καταρρεύσει μέσα στο μηδέν στο οποίο διεξάγει την ανυπαρκτότητα κι ασημαντότητά του. Τρελαίνεται στα ψέματα για να μην τρελαθεί στ’ αλήθεια, έλεγε ένας άλλος «επιφανής αφανής». Το πλήθος των διαθέσιμων «παυσιπόνων» στην αγορά και το πλήθος των πολυπέλατων ψυχολόγων που προσφέρουν τις λεγόμενες υποστηρικτικές θεραπείες (PPT, affirmative CBT κτλ.) και τίποτα βαθύτερο αυτών, επιμαρτυρούν για έναν μαζοπολτό χεσμένων της ζωής όπου έχουμε καταντήσει, ακολουθώντας πάντα τις εκ δυσμών λάμπες, που μοιάζουν να εξόρισαν τον ήλιο και ζουν μόνο με χάπια βιταμίνης D.
Δεν γράφω αυτό το άρθρο για να κράξω κάποιον ή κάποιους συγκεκριμένους· ίσως όλους. Θα πω μόνο ότι από τους δύο ιδεολογικούς πόλους που έχουν διαμορφωθεί, ο μεν αριστερός έχει μια παραπλανημένη κι αδύναμη στη βάση της (συναισθηματικο-ιδεολογική) προσέγγιση περί στήριξης των αδυνάτων, των μειονοτήτων και των αδικουμένων, ο δε συντηρητικός κόσμος (ο αποκαλούμενος δεξιός) είναι εξίσου αδύναμος, λόγω, πάλι, ιδεολογικοποίησης των σημαντικών αξιών που νομίζει ότι προστατεύει επειδή φοράει τη φανέλα με το σήμα τους, αποτελώντας κι αυτός μία όψη του ίδιου νομίσματος, περπατώντας εξίσου αναύγητος και αυτενάντιος. Εν ολίγοις: δεξιά κι αριστερά μου φρύδια.
Ο μέσος πολίτης πιστεύει ότι ο μέσος κυβερνήτης του, ή ο μέσος πληροφορητής του, είναι π.χ. πιστός στον Θεό, ή είναι προοδευτικός άθεος, ή είναι κάτι άλλο πολυσύλλαβο, ιδεολογικώς πάντα προσεγγίσιμο. Διαβλέπω δύο κόσμους γενικά: τον πολυπολικό-διπολικό σύγχρονο άνθρωπο και την ιδεολογία του, που όπου να ‘ναι χαιρετάν πακέτο, και τον λησμονημένο άνθρωπο της ελληνικής-χριστιανικής παράδοσης, που όπου να ‘ναι θα αναδειχθεί ως η κορυφαία υπαρκτική ποιότητα εν κόσμω, ως η διαχρονικώς μόνη αληθής προοπτική.
Έχοντας γνωρίσει μερικούς ανθρώπους του Θεού στη ζωή μου, μέσα μου είναι ξεκάθαρο το εξής: σε κυβερνητικό τουλάχιστον επίπεδο, αν τυχόν εκλεγόταν κάποιος αληθινά χριστιανός-άνθρωπος, θα το ξέραμε, θα το καταλαβαίναμε, και σίγουρα θα το «καταλάβαινε» κι ολόκληρη η ανθρωπότητα. Όπως βλέπουμε τριγύρω, η ανθρωπότητα πρόκειται σύντομα να καταλάβει ότι την κυβερνάνε άνθρωποι ολοσχερώς απόκεντροι από μια πίστη ζωντανής επαφής με τον έναν Θεό της μίας αγάπης - μία λέξη καταχρασμένη και άγνωστη όσο λίγες στη σύγχρονη ιστορία.
Σκεπτόμενος λίγο παραπάνω για τον δεξιό χώρο, έχω να πω καταγγελτικά το εξής: ταλαίπωρε νεοέλληνα, μελέτα λίγο τη ριμάδα την παράδοσή σου, και συνάντησέ την και «λειτούργησέ τη» στους θεσμούς που επιβιώνουν, κι όχι στους εισαγόμενους, των οποίων οι αριστερίζοντες «ανοιχτόμυαλοι» που βδελύσσεσαι είναι εξίσου καλοί και σταθεροί πελάτες. Δεν είμαστε, ρε φιλαράκι, φτιαγμένοι γι’ αυτό το διαλεκτικό όργιο. Δεν είναι ο Έλλην-άνθρωπος στα ιδανικά του, όταν αναδειχθεί ως ο Peterson, ο Shapiro ή ο Charlie της Ελλάδας. Αυτοί οι άνθρωποι ίσως είναι οι βέλτιστες εκφάνσεις στον τόπο τους - μελετάνε, εκθέτουν, περισώζουν τα καλά στοιχεία του, έναντι της παρδαλής οχλοκουλτούρας που βάζει και βγάζει τα βυζιά της. Είναι όμως κουτάβια. Είναι πνιγόμενοι μέσα στην επιχειρηματολογία τους, μπροστά στην οντολογία στην οποία οδηγεί η δικιά μας παράδοση. Και θα δώσουμε λόγο για το μαρτύριο των μεν και των δε.
Όλη η διαφορά του κόσμου της ιδεολογίας και του κόσμου της Ορθόδοξης Πίστης είναι η εξής: «αναβαθμοί γνωσιολογίας και ρητορικής», που ούτε να ονειρευτούν δε μπορούν τους «αναβαθμούς οντολογίας και σιωπής» στους οποίους διατελεί ο άνθρωπος που έχει ζωντανή επαφή με τον Θεό του παντός. Όλη η διαφορά είναι: η μπουρμπουλήθρα της ιδέας και η ζωή του ανθρώπου. Κι αυτή η διαφορά δεν αγωνίζεται στο ίδιο γήπεδο· οι μεν και οι δε παίκτες παίζουνε σε άλλα ματς. Δεξιοί κι αριστεροί, παίζουν το ιδιωτικό τους ματς κι αλληλοσπαράσσονται για να επικρατήσουν. Ο χριστιανός, διαχρονικά, τσιμπάει κόσμο κι απ’ τις δύο παρατάξεις (κι όχι μόνο από αυτές, γιατί η εμβέλειά του είναι οικουμενικού ενδιαφέροντος), και συστήνει, με τη ζωή του, στο ανθρώπινο πρόσωπο, το αληθινό πλαίσιο του αληθινού αθλητισμού, των όντως «αθλητών του πολιτισμού»3. Κι όσον αφορά στην σχέση του Χριστιανισμού και της δημοκρατίας, παρακάμπτοντας την κωμωδία του «χριστιανοδημοκράτη», καλό είναι να γνωρίζουμε πως ο ορθόδοξος κλήρος, επί αιώνες είχε «δημοτική καταγωγή»4, πως «ο κλήρος, εξερχόμενος εκ του δήμου, και ομολογουμένως απαύγασμα του λαϊκού στοιχείου, είναι κλήρος εθνοπαραγωγός»5. Και πριν προλάβουν να μπιμπικιάσουν οι αντιεθνιστές και να κοκοροφουσκώσουν οι αντιτέτοιοι τους, ας γνωρίζουν επίσης πως η Εκκλησία, ως θεοπρόβλητη δομή και μη αναγκεμένη να κρύβεται πίσω από τεχνητές οντότητες για να επιβιώσει, έχει καταδικάσει τον «εθνοφυλετισμό» εξ αρχής, πακέτο με τον σεξισμό, και με την έννοια του τζεντερισμού που μας πλασάρουν οι «προοδευτικοί» τα τελευταία χρόνια6. Στη σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως το 1872, αναφέρεται ρητώς, μεταξύ άλλων και το εξής: Ἀποκηρρύτομμεν κατακρίνοντες καί καταδικάζοντες τόν φυλετισμόν, τουτέστι τάς φυλετικάς διακρίσεις καί τάς ἐθνικάς ἔρεις καί ζήλους καί διχοστασίας ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ, ὡς ἀντικείμενον τῇ διδασκαλίᾳ τοῦ Εὐαγγελίου καί τοῖς ἱεροῖς κανόσι τῶν μακαρίων πατέρων ἡμῶν, «οἵ καί τήν ἁγίαν Ἐκκλησίαν ὑπερείδουσι, καί ὅλην τήν χριστιανικήν πολιτείαν διακοσμοῦντες πρός θείαν ὁδηγοῦσιν εὐσέβειαν».
Η Ελλάς είναι Εκκλησία και Σχολειό· ούτε κρατίδιο, ούτε τσιφλίκι ολίγων, ούτε ενός, ούτε Δύση, ούτε Ανατολή, ούτε θέλημα ανθρώπων να υπάρχει, όπως και τίποτε άλλο και λιγότερο, και το γνωρίζει αυτό από πρώτο χέρι. Η Ελλάς είναι το μέλλον. Κι οι νεκροί, που θάβουν τους νεκρούς τους7 ελπίζοντας στα κράτη τους, στα όπλα και τις τεχνολογίες τους, στις συνεδρίες και ιδεολογίες τους, ας θυμούνται το αυτονόητο: για όποιον δουλεύεις στη ζωή σου, απ’ αυτόν θα πληρωθείς.
Σημειώσεις
1. H τάση ενός ατόμου να αναζητήσει, να ερμηνεύσει, να ευνοήσει και να ανακαλέσει πληροφορίες με τρόπο που να επιβεβαιώνει τις προϋπάρχουσες πεποιθήσεις ή υποθέσεις του· ένας τύπος γνωστικής προκατάληψης κι ένα συστηματικό σφάλμα του επαγωγικού συλλογισμού. (Wikipedia/Προκατάληψη επιβεβαίωσης)
- Elements of Law II 5, via Jean Michel Besnier, Ιστορία της Νεωτερικής και Σύγχρονης Φιλοσοφίας (Καστανιώτη, 2001, σ. 73)
- Σπ. Ζαμπέλιου, Άσματα Δημοτικά της Ελλάδος (ΚΑΡΑΒΙΑΣ ΔΙΟΝ, 1986, σ. 140)
- Ό.π., σ. 66
- Ό.π., σ. 21
- Γαλ. 3.28: οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
- Ματθ. 8.22
Ο ζωγραφικός πίνακας που συμπληρώνει τη σελίδα ("Πλατεία", 2011) είναι έργο του Αχιλλέα Ραζή.
“”Σκεπτόμενος λίγο παραπάνω για τον δεξιό χώρο… ταλαίπωρε νεοέλληνα, μελέτα λίγο τη ριμάδα την παράδοσή σου, και συνάντησέ την και «λειτούργησέ τη» στους θεσμούς που επιβιώνουν, κι όχι στους εισαγόμενους… Δεν είμαστε, ρε φιλαράκι, φτιαγμένοι γι’ αυτό το διαλεκτικό όργιο. Δεν είναι ο Έλλην-άνθρωπος στα ιδανικά του, όταν αναδειχθεί ως ο Peterson, ο Shapiro ή ο Charlie της Ελλάδας. “”
Να αγιάσει το στόμα σας! Αν η ξενομανία και ο πιθηκισμός είναι σχεδόν πάντα κάτι το θλιβερό, όταν το κάνουν συντηρητικοί και …εθνικιστές (ξένων εθνών όμως!) είναι απερίγραπτα γελοίο. Άλλο η παρακολούθηση και ο διάλογος με τις άλλες παραδόσεις, άλλο η ολική μετεμφύτευση του ξένου και άσχετου, το οποίο μάλιστα παριστάνει το ιθαγενές και παραδοσιακό!
Η έννοια του πλαισίου, όπου έχουμε σαφείς αξίες, αρχές κι εχθρούς, είναι ένας δημιουργικός πειρασμός για τους δεξιόφρονες, που έχουν στην απέναντι πλευρά μία αναρχία απόψεων, της οποίας η εκκίνηση, νομίζω, είναι κυρίως το γεννηθέν μίσος απέναντι στους πρώτους, που πιθανότατα είναι συνδυασμένοι με αρνητικά ερεθίσματα (το μίσος βέβαια παίζει κι από την άλλη πλευρά ως ανάλογη παιδική αντίδραση). Απέναντι πλευρά, αυτή του «αριστερού». Αριστερού, που πλέον δεν σχετίζεται με τον κάποτε φιλόπονο μελετητή κι αγωνιστή «που έπαιζε το ψωμί του» με τα πιστεύω του, όπως λέει κάπου ο Χρ. Γιανναράς. Ο τελευταίος, συμπληρώνει ότι μετά την μεταπολίτευση, η αριστερή ταυτότητα όχι μόνο δε διακινδυνεύει τίποτα αλλά είναι μάλιστα «προϋπόθεση καριέρας». Ο σύγχρονος ας πούμε αριστερός (γιατί μάλλον μας λείπει μία λέξη εδώ), κάνει κι αυτός καριέρα μέσω της άνευ όρων ανοιχτομυαλιάς δήθεν, η οποία βέβαια βρίθει αντιφάσεων και, πιστεύω, μακιγιαρισμένου φασισμού, αδιαφορίας, έως και μισανθρωπισμού.
Η φάκα των δεξιών είναι το αφήγημα του δήθεν ιουδαιο-χριστιανικού πολιτισμού των δήθεν Δυτικών εθνοτήτων, οι οποίες, παραδόξως, ξεκινούν από την αντίδραση στις μοναρχίες κι έχουν καταλήξει πάλι εκεί.
Ο Σπ. Ζαμπέλιος λέει πολύ όμορφα πως οι Έλληνες πότε δε τα πήγαιναν καλά με τις κεντρικές εξουσίες και πάντα λειτουργούσαν πολιτικώς στα πλαίσια της κοινότητας, που μετά τους Ρωμαίους διασώζει η εκκλησιαστική παράδοση. Τολμώ να πω, μάλιστα, πως η ιστορία των Ελλήνων, είναι η ιστορία της εκκλησίας τους, προ και μετά Χριστόν. Το «αγαπημένο» μου βιβλίο ιστορίας, παρεμπιπτόντως: η μνημειώδης Εισαγωγή (600 σελίδες) του έργου: Άσματα Δημοτικά της Ελλάδος.
Η φάκα των «αριστερών» της σύγχρονης γενιάς είναι η ευαισθησία άνευ υποβάθρου, υποστηριζόμενη από «θετικά αισθήματα», δικαιώματα και βέβαια άπλετο χρήμα που ρέει από ανθρώπους που δε νοιάζονται για τίποτα άλλο από τη χειραφέτηση της προσωπικής τους εμπάθειας από τον έλεγχο του όποιου κριτηρίου πλην του γούστου.
Δεξιοί κι αριστεροί μπορούν να ελπίζουν ακόμα, από το να γίνουν δεκτοί στους κλειστούς χώρους τους και να καταντήσουν σύγχρονοι Φαρισαίοι «του πτυχίου» τους, να ελπίζουν λέω σε μία ολική συμπερίληψη μεν, αλλά μη συζητήσιμη δε, που προσφέρει το γεγονός της του Θεού επίσκεψης. Τα αμφοτέροθεν είδωλα λιώνουν όταν υπάρξει η ευλογία να συναντήσουν τα απτά αποτελέσματα του τελευταίου γεγονότος: την ελευθερία των αγίων που ξεπερνά κι αυτούς τους τύπους που πολλοί νήπιοι (οι αντίστοιχοι «δεξιοί», όχι του έθνους αλλά της εκκλησίας) παίρνουν για αυτοσκοπό, ενώ αποτελούν κλίμακες με τις οποίες κάποια στιγμή θα παίξουμε μουσική, όχι δική μας, αλλά συμμετέχοντας στην μουσική του Μεγάλου Καλλιτέχνη της ζωής.
Ευχαριστώ για την ευκαιρία να γράψω άλλο ένα αρθράκι, επίσης αυθόρμητο, Μάριε. Καλή συνέχεια αδερφέ μου.
Κύριε Τουλαντά υπέροχο!!