Η κατάσταση διεθνώς έχει εκτραχυνθεί τον τελευταίο καιρό και φαίνεται να πλησιάζει το σημείο βρασμού. Στην Ευρώπη οι ταραχές, που ξεκίνησαν με αφορμή την ελλειπή στελέχωση και χρηματοδότηση των σχολείων στα υποβαθμισμένα προάστεια της γαλλικής πρωτεύουσας, δεν λένε να κοπάσουν. Την ίδια στιγμή και σαν συνέπεια των συνεχιζόμενων Ουκρανικών πληγμάτων σε ρωσικά διυλιστήρια η Ρωσία «έχει βγάλει τα γάντια» και στοχοποιεί και πολιτικές υποδομές στην Ουκρανία, πέραν των στρατιωτικών στόχων. Στη Μέση Ανατολή,πάλι,εστία εντάσεων δεν είναι μόνον ο Περσικός κόλπος και η Παλαιστίνη, αλλά και τα κρίσιμης σημασίας για το διεθνές εμπόριο περάσματα της Ερυθράς Θάλασσας.
Διέξοδο στο κουβάρι αυτό των δυσμενών εξελίξεων προσπαθούν,απ’ότι φαίνεται, να δώσουν οι τρεις Μεγάλοι, οι ΗΠΑ δηλαδή, η Ρωσία και η Κίνα. Η Ευρώπη διαφωνεί, όπως θα φανεί παρακάτω, με τις αμερικάνικες πρωτοβουλίες και εμμένει στην κοστοβόρα και επικίνδυνη υποστήριξη της Ουκρανίας.
Η διαφαινόμενη συνεννόηση των Μεγάλων άρχισε να ξεδιπλώνεται δειλά στην αρχή με την συμφωνία Τραμπ-Πούτιν για το ρωσικό ντίζελ. Η συμφωνία αυτή προβλέπει την εξαγωγή 4,8 εκατομμυρίων τόνων ρωσικού ντίζελ τους επόμενους μήνες και την άρση των σχετικών κυρώσεων. Η ποσότητα αυτή θεωρήθηκε ως «σταγόνα εν τω ωκεανώ» μπροστά στις κολοσσιαίες ανάγκες της Αμερικής. Την συμφωνία όμως για το ρωσικό ντίζελ διαδέχθηκε μια νέα τολμηρότερη πρωτοβουλία του Τραμπ στα μέσα Οκτωβρίου. Ο Αμερικανός Προέδρος πάγωσε με προεδρικό διάταγμα την εφαρμογή των λεγόμενων κυρώσεων Γκράχαμ.Κυρώσεων που μεταξύ των άλλων προέβλεπαν δασμούς έως και 100% στους πέντε κορυφαίους εισαγωγείς ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Την σκυτάλη των παραπάνω πρωτοβουλιών παρέλαβε από τον Τραμπ ο Πούτιν, που σε τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Αμερικανό Προέδρο του πρότεινε την διεξαγωγή συνόδου κορυφής τον Νοέμβριο, στην οποία θα εκαλείτο να πάρει μέρος και ο Κινέζος Πρόεδρος. Στόχος της συνόδου θα ήταν η διαπραγμάτευση για την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης στην Ουκρανία.
Ο Τραμπ αποδέχθηκε δημοσίως την πρόταση του Πούτιν, δηλώνοντας στις 19/10/26 ότι είναι έτοιμος να συναντηθεί με τους δυο ομολόγους του της Ρωσίας και της Κίνας, στο περιθώριο της συνοδού που θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο στην Κίνα και θα επικεντρωθεί στην αποπυρηνικοποίηση .Ο Τραμπ με την ευκαιρία αυτής της δήλωσης του επανέλαβε την κριτική του στον Ζελένσκι,του οποίου σημειωτέον η κανονική θητεία έχει λήξει από τις 20/5/26.Ο Τραμπ τόνισε ότι «ήρθε η ώρα να διαπραγματευθεί κάποιος άλλος εκ μέρους της Ουκρανίας», ενώ μια ημέρα αργότερα είπε ότι θα παγώσει τις παραδόσεις Patriot στην Ουκρανία. Επιπλέον οι προσωρινοί περιορισμοί στην λειτουργία του Starlink με απόφαση του Τραμπ κατέδειξαν ότι η Ουκρανία μπορεί να καταστεί πλήρως ευάλωτη στους ρωσικούς πυραύλους και ταυτόχρονα ανίκανη να εντοπίζει στόχους στο ρωσικό έδαφος.
Την ίδια στιγμή που λαμβάνουν χώρα αυτές οι εξελίξεις οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμμένουν στην στήριξη της Ουκρανίας συνεχίζοντας να την χρηματοδοτούν και να την εξοπλίζουν .Η χρηματοδοτική στήριξη της Ουκρανίας μαζί με το κόστος που επέφερε η αύξηση της τιμής των κυσίμων-εξαιίιας των κυρώσεων απέναντι στην Ρωσία και τα φθηνό πετρέλαιο και φυσικό αέριο της-κοστίζει ιλιγγιώδη ποσά στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Σε συνδυασμό με την κατά 75% αύξηση των αμυντικών δαπανών το όλο κόστος για την Ευρώπη ανέρχεται στα 2 τρις. Ευρώ, σε μια περίοδο υψηλών χρεών και ελλειμμάτων.
Δεν είναι παράξενο λοιπόν που η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερα μια άνευ προηγουμένου κοινωνική έκρηξη. Η λανθασμένη πολιτική επέκτασης του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς αρχικά και η στρατιωτικοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην συνέχεια οδήγησε σε οικονομική αυτοκτονία και αυτοκαταστροφή την γηραιά ήπειρο με αρκετά εργοστάσια να κλείνουν στην Γερμανία, την Γαλλία και αλλού.
Οι διαδηλωτές, που διαμαρτύρονται για την ακρίβεια και την άνοδο του κόστους στέγασης, δεν μπορούν να συνδέσουν εύκολα το αποτελεσμα,την ακρίβεια δηλαδή, με το αίτιο της, τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αύξηση της τιμής των καυσίμων που αυτές προκαλουν.Οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ της Ευρώπης όμως, παρότι γνωρίζουν άριστα την σχέση αιτίου και αιτιατού, επέλεξαν να θέσουν την στήριξη της Ουκρανίας πάνω από την ευημερία των λαών τους. Μέχρι να ξεσπάσουν οι ταραχές πίστευαν ότι η δαιμονοποίηση της Ρωσίας και η αντιμετώπιση της ως προαιώνιου εχθρού θα συσπείρωνε τους λαούς γύρω από τις κλυδωνιζόμενες ηγεσίες τους. Σήμερα ανακαλύπτουν επώδυνα το πολιτικό κόστος αυτής της επιλογής.
Οι ταραχές στην Ευρώπη δεν είναι λοιπόν απλώς εσωτερικό ζήτημα των ευρωπαϊκών χωρών αλλά τροφοδοτούνται και από το τεταμένο διεθνές περιβάλλον. Μόνον μια βιώσιμη διευθέτηση των συγκρούσεων θα περιόριζε δραστικά τον πληθωρισμό. Και μόνον έτσι οι κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να αποφύγουν την μεγάλη και παρατεταμένη αύξηση των επιτοκίων που οδηγεί σε οικονομική στασιμότητα. Η άμβλυνση των γεωπολιτικών εντάσεων και της κρίσης ενέργειας θα επέτρεπε να αλλάξουν οι προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής και να αυξηθούν οι δαπάνες για την κοινωνική πρόνοια, την παιδεία και την υγεία.
Ευρύτερα και πέραν της αντιμετώπισης των οικονομικών συνέπειων των πολέμων η συνεννόηση των Μεγάλων θα μπορούσε να προκύψει και από την συνειδητοποίηση μιας αλήθειας. Ότι δηλαδή κανένας από τους Μεγάλους δεν μονοπωλεί τις ορθές απαντήσεις στα σημερινά προβλήματα και δεν διαθέτει από μόνος του την βούληση και τα μέσα να τα επιλύσει. Γίνεται λόγος για προβλήματα όπως η ενίσχυση και επαπειλούμενη ευρεία διάδοση των πυρηνικών οπλοστασίων, η κλιματική αλλαγή ή οι συνέπειες της ραγδαίας ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης. Η τρέχουσα πολυκρίση, που συνδέεται με την αποσύνθεση του δυτικού πολιτισμικού παραδείγματος, δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί παρά μόνον μέσα από συναινετικές διαδικασίες, εν αναμονή μετανεωτερικών διεξόδων που θα επέτρεπαν μονιμότερες και δραστικότερες διευθετήσεις.
Ο ζωγραφικός πίνακας που συμπληρώνει τη σελίδα ("Μεταίχμιο") είναι έργο του Γιάννη Σπυρόπουλου.
