Ἡ πνευματικὴ στρατηγικὴ τῆς κλιμάκωσης Σχόλιο στὸ γεροντικό, Ἀντώνιος, ΙΗ΄

0
243

Παρέβαλον δελφοτῷ Ἀββᾷ Ἀντωνί, καλέγουσιν ατ· επε μν λόγον, πς σωθμεν; λέγει ατος γέρων· κούσατε τν γραφήν; καλς μν χει· οδεπον· καπαρ σο θέλομεν κοσαι, πάτερ· επε δατος γέρων· λέγει τΕαγγέλιον· Ἐὰν τίς σε ραπίσ ες τν δεξιν σιαγόνα, στρέψον ατ κατν λλην· λέγουσιν ατ· οδυνάμεθα τοτο ποισαι· λέγει ατος γέρων· εμδύνασθε στρέψαι κατν λλην, κν τν μίαν πομείνατε· λέγουσιν ατ· οδτοτο δυνάμεθα· λέγει γέρων· εοδτοτο δύνασθε, μδότε νθ’ οὗ ἐλάβετε· καεπον· οδτοτο δυνάμεθα· λέγει ον γέρων τμαθητατο· ποίησον ατος μικρν θήραν· σθενοσι γάρ· καλέγει ατος· ετοτο οδύνασθε, κκενο οθέλετε, τί μν ποιήσω; εχν χρεία.

ντώνιος, ιη΄

σκηνεναι τυπική. Μοναχοὶ ἐπισκέπτονται γέροντα, παραβάλλουσιν ατ, καττσυνήθη διατύπωση τοΓεροντικο, κατοζητον ντος πε«ρμα», λόγον. Στοτον τν κόσμο τομονήρους βίου, τς σιωπς κατοῦ ἐργοχείρου, οἱ ἄνθρωποι, φενός, ζητον λόγο καί, φετέρου, κενο ποκατεξοχν διακρίνει τος γέροντες, τος πεπειραμένους δηλαδπατέρες τς ρήμου, εναι κριβς τχάρισμα τολόγου. Οἱ ἀββάδες τοΓεροντικο, γιοι τς κκλησίας, δν κάνουν θαύματα, λένε μοναχλόγο, «λόγον ζωηρόν», λόγο γινζήσουν κανσωθον οἱ ἄνθρωποι. καρπς τς πείρας συμπυκνώνεται σὲ ἕνα λόγο. λόγος ποζητιέται εναι πρακτικός: πές μας τί νκάνουμε γινσωθομε, επε μν λόγον πς σωθμεν. λλες περιέργειες δν χουν θέση στν ρημο. ντιστοίχως, λόγος χαρίζεται σὲ ὁρισμένους μοναχούς, πειδὴ ὑπάρχουν κάποιοι λλοι ποφασισμένοι ντν πράξουν. ταν οἱ ἐργάτες τολόγου λείψουν, τότε λόγος γίνεται μάταιος κααρεται τχάρισμα.

Παρέβαλον δελφοπρς τν ββν Φίληκα χοντες μεθ’ αυτν κοσμικος καπαρεκάλεσαν ατόν, να επ ατος λόγον⋅ δγέρων σιώπα⋅ ππολδπαρακαλούντων ατν, επεν ατος⋅ λόγον θέλετε κοσαι; λέγουσιν ατ⋅ ναὶ Ἀββ⋅ επεν ον γέρων⋅ ρτι οκ νι λόγος⋅ τε ρώτων οἱ ἀδελφο τος γέροντας καὶ ἐποίουν ἃ ἔλεγον ατος, Θες πεχορήγει τπς λαλσαι⋅ νν δέ, πειδὴ ἐρωτσι μέν, οποιοσι δὲ ἃ ἀκούουσιν, ρεν Θες τν χάριν τολόγου πτν γερόντων καοχ ερίσκουσι τί λαλσαι πειδοκ στιν ὁ ἐργαζόμενος⋅ καὶ ἀκούσαντες οἱ ἀδελφοτατα, στέναξαν λέγοντες⋅ εξαι πρ μν ββ.

Φήλιξ

Ὁ ἀββς ντώνιος ρνεται νπελόγο καπαραπέμπει στΓραφή:κούσατε τν γραφήν;. χι «νέγνωτε» λλὰ ἠκούσατε. νάμεσα στος χιλιάδες μοναχος τς Νιτρίας, τς Σκήτης κατν Κελλιν (σημειωτέον τι τν φήγηση τς δρύσεως τς τρίτης ατς κοινότητας πτν μμον, τδιαβάζουμε δ, ντώνιος, λγ΄) λίγοι ταν κενοι ποθεχαν δυτρία βιβλία στκελλί τους καί, ν εχαν, θὰ ἦταν προτιμότερο νὰ ἀπαλλάσσονταν πατά, γιατὶ ἡ ἀκτημοσύνη εναι μείζων λων τν βιβλίων, καταπς συμβουλεύει ὁ ἀββς Θεόδωρος τς Φέρμης (α΄). ΤΓραφδν τδιάβαζαν -οπερισσότεροι λλωστε ταν γράμματοι-, τν κουγαν κυρίως στσύναξη τς Κυριακς καί, σοι μποροσαν, τν πομνημόνευαν. Οἱ ἄνθρωποι τοΓεροντικο γενικς οτε διαβάζουν οτε γράφουν, κονε καμιλνε – σο γίνεται λιγότερο.

Τί εναι τΕαγγέλιο γιτν γιο ντώνιο; να πρακτικβιβλίο, λόγος ποσκαλε, σένα καὶ ὄχι κάποιον λλο, ντν φαρμόσεις, ντν τηρήσεις, καὶ ὄχι ντν συζητήσεις ντν ρμηνεύσεις. Κορυφαο παράδειγμα τέτοιας σχέσης μτΕαγγέλιο ποτελεῖ ὁ ἴδιος: ταν κουσε στν κκλησία «Εθέλεις τέλειος εναι, παγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καδς πτωχος…» (Μτ. 19, 21), δν θεώρησε τι λόγος τοΧριστοῦ ἀπευθυνόταν στν πλούσιο νεανία λλσὲ ἐκενον τν διο προσωπικά, οτε κρινε τι ννοεκάτι λλο πατποτόσο πλλέει. Τν πρε κατγράμμα καμοίρασε τπλούτη του. Καὶ ὅταν μία λλη Κυριακὴ ἄκουσε πάλι τΕαγγέλιο νλέει «Μον μεριμνήσητε ες τν αριον» (Μτ. 6, 34), πρε ξαντλόγια αττος μετρητος καί, φοχάρισε σα λίγα εχε κρατήσει γιχάρη τς δελφς του, στὸ ἑξς «σχόλαζε […] προσέχων αυτ κακαρτερικς αυτν γων». ξίζει ντονίσουμε γιὰ ἄλλη μιφορ τσημασία ποὺ ἔχει τγεγονς τι ἡ ἀπόφαση τοῦ ἁγίου ντωνίου νγίνει μοναχς χει τρίζα της στΕαγγέλιο. χει γίνει μεγάλη συζήτηση γιτς πηγς τομοναχισμοκατς πιρρος πο(ναμφισβήτητα) δέχτηκε καττγένεσή της ατὴ ἡ μορφχριστιανικς ζως πὸ ἄλλες ξωχριστιανικς μορφές, δν θμπορέσουμε στόσο ντν κατανοήσουμε, ν δν λάβουμε σοβαρὰ ὑπόψη μας, δν λέω νυοθετήσουμε νευ ρων, κατν δική του ατοερμηνεία, τι δηλαδὴ ὁ μονότροπος βίος τν μοναχν ποτελεῖ ἔκφραση τς εαγγελικς μονοτροπίας, το«οδες δύναται δυσκυρίοις δουλεύειν», τι τὸ ἱδρυτικδίλημμα τομοναχισμο«Θες κόσμος», που κόσμος σημαίνει λα σα δν εναι Θεός, εναι να καθαυτεαγγελικδίλημμα. […]

Οπαραβαλόντες μοναχοδν μένουν κανοποιημένοι. Γραφκαλς χει γιατος σο καγιὰ ὅλους τος λλους, αττξέρουν, κενο μως ποθέλουν τώρα εναι τν δικό του λόγο. Τί κριβς θέλουν δηλαδή; Θέλουν, φαίνεται, τν λόγο τς διακρίσεώς του, γουν ναν λόγο ποθὰ ἀπευθύνεται εδικσατούς, ν γνώσει τς πνευματικς τους καταστάσεως, πρόσφορο ντος φελήσει. ρημος σημαίνει μονότροπος βίος, μοιομορφία, ταυτόχρονα μως θσυναντήσει κανες δκαμεγάλη προσωπικδιαφοροποίηση. Κάθε μοναχς χει τβιογραφία του κατν χαρακτήρα του, κυρίως μως χει τν πνευματικὴ ἡλικία του κατς δικές του πνευματικς νάγκες. Σαττπραγματικὸ ἔδαφος τς προσωπικς διαφορς, θεμελιώνεται πνευματικκαθοδήγηση τν διακριτικν γερόντων. ν δν τὸ ἔχουμε ατδιαρκς πόψη μας, τότε θὰ ἀνακαλύπτουμε στΓεροντικό, σκάθε βμα, ντιφάσεις.

Ὁ ἀββς ντώνιος πιμένει στΕαγγέλιο: «άν τις σραπίσ ες τν δεξιν σιαγόνα, στρέψον ατ κατν λλην». Ξέρει καλὰ ὁ ἐρημίτης τί σημαίνει χριστιανισμός, πηγαίνει κατευθείαν στν πυρήνα τς εαγγελικς διδασκαλίας: γάπη γιτν λλον πονφτάνει μέχρι τν ρνηση τς διας τς ατοσυντήρησής σου, τς μμονς ες τεναι, τοστερεότερου, δηλαδή, μονιμότερου κακαθολικότερου γνωρίσματος τοῦ ἀνθρώπου. Νὰ ἀγαπς τν φίλο σου τν πλησίον του, τοτο τδίδαξαν καὶ ἄλλες πνευματικς παραδόσεις, νὰ ἀγαπς μως τν χθρό σου, αττδίδαξε γιπρώτη φορ τΕαγγέλιο. Νὰ ἀγαπς τν χθρό σου μέχρι θανάτου, τοδικοσου θανάτου, τοτο τὸ ἀνήκουστο εναι χριστιανισμός. φαρμόστε, λοιπόν, αττν ντολή, λέει ὁ ἅγιος ντώνιος, καθσωθετε. Ποιός μπορεῖ ὅμως ντν φαρμόσει τούτη τν ντολή; Δν εναι, ρα, νὰ ἀπορεκανες ποομοναχοὶ ἀπαντον πς δν μπορον ντκάνουν. Ἡ ἀπορία βρίσκεται λλο: γιατί διακριτικς γέρων προτείνει στος πειρους, καττεκμήριο, μοναχος πο πγαν ντν συμβουλευτον τοτο τὸ ἀκρότατο, τὸ ὁποο γινττηρήσεις πρέπει νὰ ἔχεις φτάσει στμέτρο τς λικίας τοΧριστο;

Μεττδήλωση δυναμίας κ μέρους τν μοναχν, ὁ ἀββς δν θκλείσει τσυζήτηση, λλθτν συνεχίσει, μετριάζοντας τν ρχικὴ ἀπολυτότητά του: εμδύνασθε στρέψαι κατν λλην, κν τν μίαν πομείνατε. Νέα δήλωση δυναμίας, νέος μετριασμός: μδότε νθ’ οὗ ἐλάβετε. Ὁ ἐρημίτης ντως ξέρει πολκαλτί σημαίνει χριστιανισμός. Ξέρει δηλαδὴ ὅτι πνευματικστρατηγικτοχριστιανισμοδν εναι μαξιμαλιστικστρατηγικ το «ἢ ὅλα τίποτε», οτε ἡ ἰσοπεδωτικ το «τί λάχανα, τί μπρόκολα», οτε βολονταριστικτς ξ φόδου καταλήψεως τν Χειμερινν νακτόρων τς ρετς, λλὰ ἡ στρατηγικ τς κλιμάκωσης, τν ναβαθμν, τν σταδίων. ν θεωρεκανες νοίκεια τν ρολογία ποχρησιμοποιομε δ, θτοῦ ὑπενθυμίσουμε ν παρόδῳ ὅτι τΓεροντικ καὶ ὅλα τμοναστικκείμενα εναι μία γωνιστικγραμματεία, μιγραμματεία μάχης, ἡ ὁποία βρίθει ς κ τούτου πολεμικν ρων. πνευματικατστρατηγικὴ ἀποδίδει σημασία καστμικρότερα κατορθώματα (σο μπορεκανμν ποδίδει καμία σμεγάλα, γιλόγους κριβς ποὺ ἔχουν νκάνουν μτν πνευματικκατάσταση καπορεία τοῦ ἀνθρώπου) καὶ ὁδηγε, ν δηγήσει, στν οκείωση τν ρετν, σβάθος χρόνου, διτς ξεως.

πνευματικστρατηγικτς κλιμάκωσης, ἡ ὁποία ποτελεστέρεη συνείδηση τς κκλησίας καὶ ἔχει ποτυπωθεστθεολογία της, στν θικδιδασκαλία καί, κυρίως, στν πνευματικκαθοδήγησή της, κατάγεται πτὸ ἴδιο τΕαγγέλιο: πλήρωσις τονόμου, τν ποία κηρύττει Χριστός, εσάγει ατομάτως καὶ ἀπμόνη της τν ννοια τν σταδίων. λόγος τοΧριστοῦ ὅτι «βλέπων γυνακα ες τὸ ἐπιθυμσαι ατς δη μοίχευσεν ατν ν τ καρδί ατο» (Μτ. 5, 28) ρίζει ττέρμα τς διαδρομς, ρεαλισμς μως τς χριστιανικς θικς θεωρεῖ ὅτι τν βλέποντα ες τὸ ἐπιθυμσαι καμοιχεύσαντα τν χωρίζει μεγάλη πόσταση πτν βλέποντα ες τὸ ἐπιθυμσαι λλτελικς μμοιχεύσαντα, πράγμα ποσημαίνει τι ἡ ἐντολ«ο μοιχεύσεις» σχύει στὸ ἀκέραιο. κόμη κασαττν χρο τς κρας, καπολλς φορς κραίας, πνευματικς παιτητικότητας ποεναι ὁ ἐρημητικς μοναχισμς τοΓεροντικο, ἡ ἀπόλυτη στάση ποὺ ἀξιώνει θικμόνο τν τελευταο ναβαθμτς κλίμακας καὶ ἀπαξιώνει τος προηγούμενους δν χει θέση. […]

πάρχει μως να κατώτατο ριο στν θικκλίμακα, τὸ ὁποο εναι παράβατο: νμν κάνεις κακσὲ ἄνθρωπο. Ατσημαίνει τμδότε νθ’ οὗ ἐλάβετε. Τνβλάψεις τν λλο δν συγχωρεται γικανένα πολύτως λόγο, τίποτε δν νομιμοποιεμία τέτοια πράξη. Ατεναι τὸ ὅριον οπαρελεύσεται, γιὰ ἕναν ποθέλει νεναι μαθητς τοΧριστο.

ς θυμίσουμε δττέσσερα εδη παθείας, καττν γιο Μάξιμο τν μολογητή:

Πρώτη γρ στιν πάθεια, παντελς ποχτν κατ’ νέργειαν κακν, ν τος εσαγομένοις θεωρουμένη· δευτέρα δέ, παντελς κατδιάνοιαν περτν τν κακν συγκατάθεσιν ποβολλογισμν, ν τος μετλόγου τν ρετν μετιοσι γινομένη· τρίτη, κατ’ πιθυμίαν περτπάθη παντελς κινησία, ν τος διτν σχημάτων τος λόγους νοητς θεωρουμένοις τν ρωμένων. Τετάρτη πάθεια, καατς τς ψιλς τν παθν φαντασίας παντελς κάθαρσις, ν τος διγνώσεως καθεωρίας καθαρν καδιειδς σοπτρον τοΘεοποιησαμένοις τὸ ἡγεμονικν συνισταμένη.

Τκατ’ νέργειαν κακό, ἡ ἐμπράγματη μαρτία, εναι προχριστιανικκατάσταση. ζωτοχριστιανοῦ ὡς χριστιανοῦ ἀρχίζει πτστιγμποὺ ἔχει ξεκόψει («κόπτειν» εναι λέξη τοΓεροντικο) μτν κατ’ νέργειαν μαρτία. κλίμακα δηλαδτς κατΧριστν ζως χει να πρτο σκαλρκετὰ ἤδη δυσκατόρθωτο σο καὶ ἐκενο τκαβαφικό- καατεναι παντελς ποχὴ ἀπτκατ’ νέργειαν κακό. Τκακτν κακν εναι νβλάψεις λλον νθρωπο. Ὁ ἀββς δν μπορενκατεβάσει περισσότερο τν πνευματικπχυ.

Ὁ Ἀντώνιος δν χει τίποτε λλο νπροσθέσει, γιατ δν πάρχει λλο περιθώριο συγκατάβασης. Στρέφεται πρς τν μαθητή του κατοπαραγγέλλει νφτιάξει λίγη σούπα γιτος πισκέπτες, γιατ εναι ρρωστοι – καλεκαιρία νὰ ἐκτιμήσουμε κατὸ ἰδιότυπο χιομορ τν γερόντων. ς φνε λοιπν τκουρκούτι τους καὶ ἂς πνε στκαλό.

Στσημεο ατεναι καιρς νγυρίσουμε στν πορία πο διατυπώσαμε παραπάνω: γιατί διακριτικς γέρων πρότεινε σατος τος σθενες –ἡ ἁμαρτία ς ρρώστια τς ψυχς εναι κοινότατος τόπος τς χριστιανικς θικς- τν κρότατη ντολή; Θπροσπαθήσουμε νὰ ἀπαντήσουμε, κόβοντας δρόμο μέσα πτΕαγγέλιο.

διήγηση τοΓεροντικο τν ποία σχολιάζουμε δῶ ἔχει ναλογίες μτν εαγγελικδιήγηση τς συνάντησης τοΧριστομτν πλούσιο νεανία (Μτ. 19, 16-22, Μκ. 10, 17-22, Λκ. 18, 18-23) τν ποία χουμε δη μνημονεύσει, ταν κάναμε λόγο γιτν τρόπο μτν ποο ννοοσε τΕαγγέλιο ὁ ἅγιος ντώνιος. Τὸ ἐρώτημα εναι τὸ ἴδιο: «τί γαθν ποιήσω να χω ζων αώνιον;» (Μτ. 19, 16), δια εναι καὶ ἡ ἀπάντηση: «τήρησον τς ντολάς», καττν διατύπωση τοΜατθαίου, «τς ντολς οδας», καττν ταυτόσημη πάντηση τοκατΜάρκον κατοκατΛουκν. (Δν εναι πρώτη φορ ποὺ ὁ Χριστς παραπέμπει μτν πάντησή του στΓραφή: «ν τνόμτί γέγραπται;» [Λκ. 10, 26], παντάει ντιρωτώντας στν κπειράζοντα νομικό). συνέχεια εναι γνωστή: φοῦ ὁ νέος γνωρίζει κατηρετς ντολς δν τοῦ ἀπομένει παρνμοιράσει τὰ ὑπάρχοντά του στος φτωχούς. ταν τὸ ἄκουσε ατό, νεανίσκος φυγε «λυπούμενος· ν γρ χων κτήματα πολλά».

Γιατί ραγε Χριστς φορτώνει τν νεανία μτέτοιο φορτίο; πειδθέλει ντοφανερώσει, σὲ ἐκενον καστν καθένα, τι δν εναι, πως μὲ ὑπερβολικσιγουρινομίζει, ληθινς τηρητς τονόμου, γιτν πλούστατο λόγο τι εναι φιλάργυρος. Πς φαρμόζει τάχα τν ντολτς γάπης πρς τν πλησίον, χωρς νὰ ἀνοίγει τπορτοφόλι του; «Οκαρδις νοίγουν πολεκολα στν ργατιά· τπορτοφόλια πολδύσκολα. Πιδύσκολα πὸ ὅλα νοίγουν οπόρτες τν σπιτιν μας», γράφει πλὰ ὅσο καδιεισδυτικὰ ὁ Ἐμμανουλ Λεβινς, μόνο μως ποιος νοίγει τπορτοφόλι του τν πόρτα του μπορενὰ ἀνοίξει κατν καρδιά του, μόνοποιος «διαδίδωσι πτωχος» εναι τηρητς τονόμου, σπέρμα βραάμ. Μὲ ἄλλα λόγια προτροπτοΧριστοπρς τν νεανία εναι ντέλει μιπροτροπσμετάνοια. Παρόμοια, στδιήγηση τοΓεροντικο, διακριτικς γέρων παραγγέλλει στος μοναχος τὸ ἀκρότατο –κλίμακα τν παιτήσεων στν εαγγγελικδιήγηση εναι νιούσα, στΓεροντικ κατιούσα- γιντος ποκαλύψει τελικὰ ὅτι δν χουν ξεπεράσει κόμη τστάδιο τς μπράγματης μαρτίας. Ρωτον γιτσωτηρία τους, γουν γιτν κληρονομιτς Βασιλείας τν Ορανν, καδν χουν κόμη λάβει τν πόφαση νμν κάνουν κακσὲ ἄνθρωπο. ρώτημα: δν θμποροσε ὁ ἅγιος ντώνιος νὰ ἀρκεστεστμδότε νθ’ οὗ ἐλάβετε κανπαραλείψει τς δυπροηγούμενες πέρογκες ντολές; σφαλς θμποροσε, λλπροτίμησε τν σωστότερη μέθοδο, στε α) ττέλειο νμένει κλόνητο στθέση του, τὸ ἀπόλυτο νμν σχετικοποιεται, β) νὰ ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνθρώπινη δυναμία, γ) νὰ ὁρίζεται οδς τς ν Χριστζως.

Ὁ ἀββς ντώνιος στρέφεται πρς τος μοναχος κατος κφράζει τν δυναμία του ντος βοηθήσει: ετοτο οδύνασθε κκενο οθέλετε, τί μν ποιήσω; Μήπως μως ὁ ἀββς δικεστσημεο αττος μοναχούς; κενοι, σκαμία πτς τρες παντήσεις τους, δν επαν «οθέλομεν ποισαι» λλοδυνάμεθα.

Ἡ ἀπόσταση ποχωρίζει τ«θέλω» πτ«δύναμαι» μπορενεναι πὸ ἰλιγγιώδης ως νύπαρκτη. Τί σχύει ραγε ν προκειμέν; Μπορετοδυνάμεθα τν μοναχν νσυγκαλύπτει πλς τ«οθέλομεν»; Ναί, ατπιστεύει γέρων. Γιτν πρώτη (εαγγελική) προτροπποτος πευθύνει, δέχεται ὁ Ἀντώνιος νὰ ἰσχύει τοδυνάμεθα. Γιτδεύτερη τὸ ἴδιο, γιτν τρίτη μως δν μπορεντδεχτε. Ἡ ἀποχὴ ἀπτκατ’ νέργειαν κακεναι ζήτημα πόφασης, ρα βούλησης, καὶ ἐδδν χει θέση τοδυνάμεθα. Σωστλοιπν μεταφράζει ὁ ἀββς τοδυνάμεθα τς τρίτης ρνησης σ«οθέλομεν».

Κατώρα λοιπν τί γίνεται μτος δελφούς; Τί μπορενγίνει μὲ ἀνθρώπους -μοναχούς!- πο δν χουν λάβει τν πόφαση νμν δικοπραγον, νμν ζημιώνουν τν λλο; κατάστασή τους φαίνεται νεναι χειρότερη καὶ ἀπτν κατάσταση τοπλούσιου νεανία, γιατὶ ἐκενος τουλάχιστον δν πράττει τκακό. Χριστς πρν πεστν νεανία νπουλήσει σα χει «μβλέψας ατῷ ἠγάπησεν ατόν» (Μκ. 10, 21), μοια καὶ ὁ Ἀντώνιος συμπαθετος μοναχούς, δν τος ποπαίρνει, πορεῖ ἁπλς τί μπορενκάνει γιατούς. Εχν χρεία, εναι ἡ ἀπάντηση.

Καταρχς ς θέσουμε τὸ ἐρώτημα ποιός λέει αττεχν χρεία. Εναι ραγε πάντηση τν μοναχν στν ρώτηση τοῦ ἁγ. ντωνίου, μήπως τλέει καατὸ ὁ Ἀντώνιος, παντώντας ὁ ἴδιος στν ρώτησή του; Σύμφωνα μτς ταξινομήσεις τοΣυντακτικο, ἡ ἐρώτηση ατδν νήκει σὲ ἐκενες ποὺ ἀπευθύνουμε σκάποιον καζητομε νμάθουμε κάτι ποδν ξέρουμε, λλστς ρωτήσεις ποδιατυπώνει ὁ ἐρωτν καθ’ αυτν λέγων, κφράζοντας πορία, μηχανία, γανάκτηση. Ὁ Ἀντώνιος λοιπν ρωτάει καὶ ἀπαντάει ὁ ἴδιος. Ἡ ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα ποθέσαμε μπορενεναι εκολη, χει μως μεγάλη πνευματικσημασία: ν τεχν χρεία τὸ ἔλεγαν ομοναχοί, ατθσήμαινε συνειδητοποίηση κ μέρους τους τς πνευματικς τους κατάστασης καὶ ἄρα ρχμετανοίας. 

Χρειάζεται πομένως προσευχή. Τίνος προσευχή; Τν μοναχν; Μήπως δηλαδὴ ὁ Ἀντώνιος τος συμβουλεύει νπροσευχηθον, προκειμένου νβγον πτν κατάσταση στν ποία βρίσκονται; χι, προφανς, γιατὶ ὁ γέρων γνωρίζει τι πράξη προηγεται τς προσευχς καὶ ἀποτελεπροϋπόθεσή της, τι προσευχή, ν δν συμφωνεμτν πράξη, εναι μάταιος κόπος.

Επε πάλιν· ἐὰν μσυμφωνήσῃ ἡ πράξις μεττς εχς, ες μάτην κοπιᾶ ἄνθρωπος· καεπεν ὁ ἀδελφός· τί στι συμφώνησις πράξεως μετεχς; καεπεν γέρων· να πρ ν εχόμεθα, μηκέτι ποιμεν ατά· […]

Μωυσς, ιζ΄

Μήπως κενο πο χρειάζονται ομοναχοστν κατάσταση πο βρίσκονται εναι δική του προσευχή; ποτελεκοινπεποίθηση λων τν μοναχν τι προσευχτογέροντος χει εεργετικδύναμη καγι’ αττν κζητον. Οἱ ἐρωτήσεις, αφνης, ποὺ ὑποβάλλονται στν μέγαν γέροντα, τν Βαρσανούφιο, συνοδεύονται μτν παράκληση «εξαι πρ μο». ν προκειμένῳ ὅμως ομοναχοί, πως χουμε δη πε, δν ζητον τν εχτογέροντος καμοφαίνεται λάχιστα πιθανὸ ὅτι θμιλοσε ὁ ἅγιος ντώνιος ματν τν τρόπο γιτδική του προσευχή, τι θτν θεωροσε δηλαδὴ ἱκανντος γιατρέψει πτν ρρώστια. ν μως δν εναι οτε τὸ ἕνα οτε τὸ ἄλλο, τότε γιποιά εχπρόκειται; φίλος μου π. ντώνιος Πινακούλας θεωρεῖ ὅτι μτεχν χρεία ὁ ἅγιος ντώνιος ννοεατποθλέγαμε σήμερα «θέλουν διάβασμα» καμοῦ ὑποδεικνύει μία κδοση τοcorpus τν σχετικν μτν γιο ντώνιο κειμένων πομεταφράζει ματν κριβς τν τρόπο. Μετὰ ἀπὸ ἀρκετς συζητήσεις μαζί του πιστεύω πς χει δίκιο. χοντας δεχτεῖ ὅτι τεχν χρεία λέγεται πτν διο τν ντώνιο καὶ ἔχοντας ποκλείσει τὸ ἐνδεχόμενο νὰ ἐννοεται προσευχτν παραβαλόντων δελφν, ἡ ἀπόσταση ποχωρίζει τδεύτερη κδοχ(προσευχτοῦ Ἀντωνίου) πτν τρίτη (νάγνωση εχς πτοῦ ἱερέως) δν εναι τεράστια. Πάντως, τρίτη κδοχὴ ἐκφράζει μμεγαλύτερη μφαση τν πεποίθηση τογέροντος τι τοτοι ομοναχοποτν πισκέφθηκαν νοσον πνευματικκαί, πειδδν μπορενκάνει τίποτε γιατος (ν δν κάνουν κάτι καοἱ ἴδιοι), τος παραδίδει στν προσευχτς κκλησίας. Ατθέλει ντος πεστγλώσσα ποκαταλαβαίνουν.

νεανίας τς εαγγελικς διηγήσεως «πλθε λυπούμενος». Χριστς κατεδάφισε τν ατοεικόνα του, φερε στφς τν ληθινὸ ἑαυτό του. λύπη τουμως εναι καλσημάδι, δείχνει τι πληγώθηκε, ρα μπορενμετανοήσει. Οἱ ἀδελφοποὺ ἐπισκέφθηκαν τν ββᾶ Ἀντώνιο πς νὰ ἀπλθαν ραγε; δηλο. διήγηση δν χει κείνη τσυνήθη κατακλείδα τι φυγαν οκοδομηθέντες ἢ ὠφεληθέντες, οτε πάλι μς λέει πς θύμησαν. Κανες πομένως δν μπορενπεπς πέστρεψαν ες τὰ ἴδια. Τμόνο πομπορομε νπομε, σπλήρη συμφωνία μτπνεμα τς διηγήσεως, εναι νὰ ἐπαναλάβουμε ,τι γραψε μέγας Βαρσανούφιος σὲ ἀδελφποζήτησε συγχώρηση: «θάνατος καὶ ἡ ζωὴ ἡμν ες τς χερας μν τυγχάνει».

Ἀπὸ τὸν συλλογικὸ τόμο «Σύναξις Εὐχαριστίας-Χαριστήρια εἰς τιμὴν τοῦ γέροντος Αἰμιλιανοῦ», ἐκδ. Ἴνδικτος.  
Το αντλούμε από την «Πειραϊκή Εκκλησία » τχ. 222, Ιανουάριος 2011.
Εικόνα: Ο Άγιος Αντώνιος με σκηνές του βίου του. Αγιογραφημένη στις αρχές του 16ου αι. Σήμερα βρίσκεται στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών.
πηγή κειμένου: Αντίφωνο

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here