Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Θρησκείας Επιστημονική θρησκεία ή Θρησκευτική επιστήμη

31
72

του Σπύρου Κάκου

Ο σκοπός αυτής της ιστοσελίδας είναι να δείξει ότι το υποτιθέμενο χάσμα μεταξύ της θρησκείας και της επιστήμης είναι στο μυαλό λίγων άμυαλων. Η θρησκεία και η επιστήμη είναι δύο αλληλοσυμπληρούμενα πεδία γνώσης και πρέπει να συνδυαστούν και τα δύο για να φτάσουμε στο επιθυμητό – την αλήθεια για την ανθρώπινη ύπαρξη.

Μερικοί πιστεύουν ότι η Θρησκεία και η Επιστήμη βρίσκονται σε σύγκρουση. Αυτό είναι λάθος. Επιστήμη και Θρησκεία είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ποτέ δεν θα μπορέσει κανείς να κατανοήσει πλήρως τον κόσμο αν δεν χρησιμοποιήσει και τους δύο αυτούς τρόπους σκέψης.

Η γνώση της ύπαρξης του Θεού μπορεί να βασιστεί τόσο στη λογική όσο και στην πίστη. Οι μεγαλύτεροι επιστήμονες, όπως ο Godel και ο Collins, ήταν και είναι θεϊστές.

 

Σε μια εποχή όπου η πρόοδος της επιστήμης εκπλήσσει καθημερινά, η θρησκεία παραμένει ισχυρή και επίκαιρη όσο ποτέ. Όχι χωρίς λόγο…Όσος χρόνος και να περάσει, πάντα θα υπάρχουν μεταφυσικά ερωτήματα τα οποία δε θα μπορούν να απαντηθούν με τη βοήθεια της επιστήμης. Η σημερινή επιστήμη δεν μπορεί να εξηγήσει το πως “εγώ” αισθάνομαι, το πως “εγώ” έχω συνείδηση του εαυτού μου, το γιατί μπορεί να αισθανθώ θλίψη ακούγοντας ένα αγαπημένο τραγούδι ή το γιατί μπορεί να χαρώ βλέποντας έναν φίλο. Το γεγονός ότι η σημερινή επιστήμη δημιουργεί μια εικόνα του κόσμου η οποία δεν περίεχει τον άνθρωπο και ό,τι καθημερινά μας κάνει να αισθανόμαστε άνθρωποι πρέπει να μας προβληματίζει και να μας κάνει όλους να σκεφτούμε πως πρέπει να αλλάξουμε τρόπο σκέψης. Το “γιατί υπάρχουμε” δεν μπορεί να απαντηθεί μέσα στο εργαστήριο. Στα πλαίσια της συμφιλίωσης της επιστήμης με τη θρησκεία, δεν πρέπει μόνο η θρησκεία να μάθει να μην μπλέκεται στα όσα ερευνάει η επιστήμη. Πρέπει και η επιστήμη να μάθει να μην έχει φιλοσοφικές προκαταλήψεις ή δόγματα – όπως ο υλισμός – που δηλητηριάζουν τη σκέψη της, εμποδίζοντας την ακόμα και να δει αυτό που όλοι μας βιώνουμε καθημερινά. Εκτός από το πείραμα και η Λογική είναι επιστημονικό εργαλείο. Και αυτό το εργαλείο έχει οδηγήσει σε μερικά εκπληκτικά συμπεράσματα σχετικά με τη ζωή μας και την ύπαρξη μας…

Δεν πρέπει μάλιστα να ξεχνάμε ότι ο Χριστιανισμός υιοθετήθηκε πρώτα από τους θεμελιωτές της Λογικής και της Επιστήμης, τους Έλληνες…Και ας μην λησμονούμε ότι τα αρχαία κείμενα του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα, των θεμελιωτών της ελεύθερης επιστημονικής σκέψης όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, διασώθησαν στο πέρασμα του χρόνου από Ελληνες Ορθόδοξους μοναχούς του Βυζαντίου ή τους Ισλαμιστές Άραβες του Μεσαίωνα. Ίσως λοιπόν να μην υπάρχει μόνο το άσπρο και το μαύρο, αλλά και άλλα χρώματα…

Σε αυτό το άρθρο θα εκθέσω τα βασικά σημεία της σκέψης μου για να δείξω ότι η Επιστήμη και η Θρησκεία είναι ένα. Θα δείξω επίσης ότι η πίστη σε έναν ανώτερο σκοπό και σε μια Πρώτη Αιτία βασίζεται σε στοιχεία και στη Λογική και δεν είναι απλά μια “δοξασία” θρησκευόμενων ανθρώπων.

1. Σύγκριση θρησκείας-επιστήμης

Το αντικείμενο της επιστήμης (Σημείωση: Με τον όρο επιστήμη σε αυτό το άρθρο αναφέρομαι στις θετικές / ακριβείς επιστήμες) είναι τα φυσικά φαινόμενα. Ερωτήματα του τύπου “ποιος είναι ο σκοπός της ύπαρξης μας”, “γιατί υπάρχουμε”, “τι είναι η πραγματικότητα” δεν ανήκουν στο αντικείμενο που εξετάζει η επιστήμη. Η επιστήμη ασχολείται με το «πως» ενώ η θρησκεία με το «γιατί». Τα δύο αυτά πράγματα είναι συμπληρωματικά και όχι αντίθετα. Ακόμα και αν η επιστήμη αναλύσει πλήρως και με κάθε λεπτομέρεια το πως λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος και πως παράγει τη σκέψη, πάλι δεν θα έχει ακουμπήσει καν το θέμα του «γιατί» λειτουργεί έτσι όπως λειτουργεί! Η αρχή του σύμπαντος, ο λόγος για τον οποίο υπάρχουμε είναι εκτός του αντικειμένου της επιστήμης [22]. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι η επιστήμη ασχολείται με τον φυσικό κόσμο και τα φυσικά φαινόμενα ενώ η θρησκεία με τα υπερφυσικά [23].

Τόσο η επιστήμη όσο και η θρησκεία βασίζονται σε κάποια “πίστη”. Η επιστήμη στην πίστη ότι υπάρχει η “απόλυτη αλήθεια” και ότι η λογική μπορεί να μας οδηγήσει σε αυτήν, η θρησκεία στην πίστη ότι υπάρχει κάποιος σκοπός για τον άνθρωπο (και κατά συνέπεια και ο Θεός) (αυτό που είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε εδώ είναι ότι αν και ο Godel έχει αποδείξει ότι η Λογική δεν μπορεί να αποδείξει την αλήθεια οι άνθρωποι συνεχίζουν να πιστεύουν ότι η Λογική λειτουργεί χωρίς να έχει διαταραχθεί καθόλου η πίστη τους σε αυτήν) [δες το κεφάλαιο 3.1 για εκτενέστερη ανάλυση του προβλήματος της “πίστης”].

Η επιστήμη έχει σαν σημείο εκκίνησης τον Θεό (μπορούμε να κατανοήσουμε το Σύμπαν, το δημιούργημα Του, επειδή έχουμε φτιαχτεί κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του), ενώ η θρησκεία έχει το Θεό σαν τελικό στόχο. Η θρησκεία μας λέει πως να συμπεριφερθούμε σε αυτό τον κόσμο για να κερδίσουμε τη γαλήνη στον “άλλον”. Από την άλλη η επιστήμη μπορεί να εξηγήσει αναλυτικά πως εκρηγνύεται μια ατομική βόμβα, όμως δεν έχει τίποτα να πει σχετικά με το αν πρέπει να χρησιμοποιηθεί και πως.

Η σχέση επιστήμης και θρησκείας μπορεί να γίνει ίσως περισσότερο κατανοητή από το διάγραμμα το οποίο επισυνάπτω παρακάτω.

cosmos philosophy_greek

Η Θρησκεία προσπαθεί να δώσει την απάντηση σε ερωτήματα στα οποία ποτέ δεν θα μπορέσουμε να βρούμε την απάντηση με τη βοήθεια της Επιστήμης, σύμφωνα με το περιβόητο πλέον ignoramus et ignorabimus (“Δεν γνωρίζουμε και ποτέ δεν θα μάθουμε”, κατά το “Εν οίδα ότι ουδέν οίδα” του Σωκράτη) του γνωστού Γερμανού φυσιολόγου Emil du Bois-Reymond [19] (αν και ο Hilbert αρνούνταν ότι υπάρχουν πράγματα που δεν θα μάθουμε ποτέ, ο Godel με το – περίφημο πλέον – θεώρημα της μη-πληρότητας απέδειξε τελικά ότι ο Emil du Bois-Reymond είχε δίκιο).

Όπως είπε και ο Αϊνστάιν, “Επιστήμη χωρίς θρησκεία είναι ανάπηρη, Θρησκεία χωρίς επιστήμη είναι τυφλή” (Science without religion is lame, religion without science is blind). Η επιστήμη μετράει, ενώ η θρησκεία ασχολείται με τα μη-μετρήσιμα πράγματα. Ερωτήματα περί σκοπού, ερωτήματα ηθικής, η αισθητική, η πίστη στο ότι ο φίλος σου λέει την αλήθεια όταν όλοι είναι εναντίον του, όλα βρίσκονται εκτός του αντικειμένου της επιστήμης. Και είναι αυτά τα πράγματα, όλα όσα για τα οποία δεν μπορούμε να μιλήσουμε “επιστημονικά”, που μας κάνουν να διαφέρουμε από τα ζωά…

2. Αποδείξεις-Ενδείξεις και Λογικά Επιχειρήματα

Η μαθηματική λογική είναι μία και καλά ορισμένη. Ωστόσο εκτός της μαθηματικής λογικής (ήτοι της “αυστηρής” λογικής), υπάρχει και η λογική που ο καθένας μας έχει όταν σκέφτεται προβλήματα της ζωής του. Αυτή η καθημερινή λογική μας σκέψη μπορεί να μην εκφράζεται με αυστηρό μαθηματικό φορμαλισμό ωστόσο αποτελεί και αυτή ένα είδος λογικής, αυτό που αποκαλώ “ήπια” λογική. Ο κάθε άνθρωπος έχει μια “ήπια λογική”, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να έχει μια άλλη, διαφορετική “ήπια λογική”. Με βάση αυτή τη λογική υπάρχουν πολλές ενδείξεις-αποδείξεις για την ύπαρξη κάτι ‘ανώτερου’ στην ύπαρξη μας. Μερικές από αυτές παρουσιάζονται παρακάτω. Είναι μάλιστα σημαντικό να αναφέρουμε ότι ακόμα και με βάση την “αυστηρή” μαθηματική λογική υπάρχουν αποδείξεις για την ύπαρξη για παράδειγμα ενός τέλειου όντος όπως είναι ο Θεός (βλ. Οντολογική απόδειξη του Godel).

Είναι μέγιστο λάθος μερικών άθεων ή αγνωστικιστών να θεωρούν κάθε επιχείρημα υπέρ της ύπαρξης του Θεού ως “μη-λογικό” ή ως “απατηλό”. Δουλειά του ανοιχτόμυαλου επιστήμονα ανθρώπου είναι να αμφισβητεί τα πάντα. Δεν είναι λοιπόν λογικό να μπορούμε να έχουμε γνώμη για τα πάντα και μάλιστα να ισχυριζόμαστε ότι “πρέπει να αμφισβητούμε τα πάντα και να μην είμαστε δογματικοί”, αλλά να έχουμε εξαιρέσεις σε αυτόν τον κανόνα! Αν πρέπει να αμφισβητούμε τα πάντα, τότε και το δόγμα της σημερινής υλιστικής κοινωνίας ότι “ο Θεός δεν υπάρχει” πρέπει να μπορεί να αμφισβητηθεί και αυτό…

Είναι επίσης λάθος αυτό που μερικοί αγνωστικιστές λένε: “δεν ξέρω, δεν έχω ικανά δεδομένα για να αναλύσω αυτό το θέμα”. Δεν διαφωνώ με το «Δεν ξέρω» των αγνωστικιστών. Είναι απόλυτα σεβαστό σαν άποψη, αρκεί να χρησιμοποιείται με συνέπεια. Οι περισσότεροι αγωστικιστές λένε “δεν ξέρω” κατά βούληση σε ορισμένα πολύ συγκεκριμένα θέματα τα οποία γνωρίζουν ότι αν αναλύσουν θα βρουν πράγματα που δεν τους αρέσουν.  Όπως δείχνω σε πολλά άρθρα μου σχετικά με την επιστήμη (βλ. Limits of Science) για κανένα θέμα δεν μπορούμε να είμαστε απολύτως 100% σίγουροι. Η επιστήμη έχει όρια (βλ. το υποκεφάλαιο “Λάθος αξιώματα της Επιστήμης” πιο κάτω στο ίδιο άρθρο). Η επαγωγική λογική στην οποία βασίζεται έχει και αυτή όρια. Και όμως πολλοί αγνωστικιστές έχουν άποψη για επιστημονικά θέματα για τα οποία δεν είναι 100% βέβαιοι. Πολλοί αγνωστικιστές χρησιμοποιούν την έννοια του απείρου στα μαθηματικά ή την έννοια του Είναι των φυσικών πραγμάτων, χωρίς όμως να έχουν καμία απολύτως εμπειρική σχέση με το “άπειρο” ή χωρίς να έχουν έναν ορισμό του τι σημαίνει “υπάρχω” / “είμαι”. Πολλοί αγνωστικιστές μιλάνε για το Big Bang ακόμα και αν δεν έχει αποδειχθεί πέραν πάσης βεβαιότητας και ακόμα και αν η γνώση μας για το σύμπαν βρίσκεται ακόμα σε εμβρυικό επίπεδο. Ωστόσο όταν μιλάς σε έναν αγνωστικιστή σχετικά με το αν υπάρχουν λογικά επιχειρήματα για την ύπαρξη του Θεού, απαντάει με ένα στεγνό “δεν ξέρω”. Όμως η δουλειά του επιστήμονα είναι να ψάχνει τα ΠΑΝΤΑ και να προσπαθεί να βρει την αλήθεια. Το να λες “δεν ξέρω, δεν ασχολούμαι επειδή δεν έχω δεδομένα” είναι άκρως αντι-φιλοσοφικό και αντι-επιστημονικό. Δεν πρέπει να υπάρχουν όρια στο τι αναλύουμε και αναζητούμε. Δεν ισχυρίζομαι ότι όσα λέω είναι σωστά. Κάνω όμως προσπάθεια να βρω την αλήθεια – δεν παραιτούμαι με ένα “Δεν ξέρω”. Σε τελική ανάλυση τι “ξέρει” κανείς για το φαινόμενο της αγάπης όταν αγαπάει; Ακόμα δεν γνωρίζουμε την τελική “αλήθεια” για την βαρύτητα και όμως χρησιμοποιούμε τα όσα γνωρίζουμε έως τώρα μια χαρά. Κάθε “γνώση” που έχουμε αποτελείται από δεδομένα, λογική ανάλυση και ένα ποσοστό πίστης. Όταν κάνουμε ακόμα και το πιο απλό πείραμα και παρατηρούμε κάτι 1, 2 ή 10 φορές, θέλει “πίστη” για να κάνουμε τον επαγωγικό συλλογισμό ότι αυτό που παρατηρήσαμε 10 φορές ισχύει γενικά και πάντα και παντού. Όλη η επιστήμη έχει μέσα της ενσωματωμένη την πίστη του ότι αυτού του είδους η επαγωγική λογική “λειτουργεί”. Ένα αληθινός αγνωστικιστής θα έπρεπε να λέει πάντα “δεν ξέρω”…[1]

2.1 Τελικός Σκοπός

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της ύπαρξης κάποιου όντος με μεταφυσικές ιδιότητες (ήτοι ο Θεός) είναι η ύπαρξη ενός σκοπού στη ζωή. Το επιχείρημα αυτό είναι γνωστό και σαν το επιχείρημα της “τελεολογίας”. Η ύπαρξη σκοπού είναι κάτι που είναι βαθιά εντυπωμένο μέσα στη σκέψη μας – κάθε τι που κάνουμε κάθε μέρα έχει κάποιον στόχο, έναν σκοπό [2]. Αυτός είναι και ο λόγος που κατά την προσωπική μου άποψη, υπάρχει ένας ανώτερος σκοπός και στη ζωή / στην ύπαρξη μας (ύπαρξη τελεολογίας). Δεν ξέρουμε ποιος είναι. Μπορεί και να μην το μάθουμε ποτέ! Ωστόσο μου φαίνεται παράλογο (με βάση την ήπια αλλά και την αυστηρή λογική μου) το κάθε τι που κάνουμε να το κάνουμε για κάποιο λόγο αλλά τελικά να μην υπάρχουμε για κανένα λόγο! Πολλά πράγματα που γνωρίζουμε και βιώνουμε καθημερινά υποδηλώνουν την ύπαρξη κάτι «ανώτερου» στη ζωή μας – το ότι είμαστε φτιαγμένοι από κάτι περισσότερο από χώμα. Είμαστε φωτισμένα όντα, όχι ακατέργαστη ύλη! Η επιστήμη ποτέ δεν θα κατανοήσει γιατί μπορεί να κλάψουμε όταν ακούσουμε ένα παλιό αγαπημένο τραγούδι (αν και μπορεί να εξηγήσει αναλυτικά τη χημεία και το μηχανισμό των δακρύων), γιατί μπορεί να αγαπάμε κάποιον-α τόσο πολύ που να μπορεί να δώσουμε ακόμα και τη ζωή μας για αυτόν-ην (δεν αναφέρομαι μόνο στην αγάπη της μάνας για το παιδί της, η οποία αγάπη μπορεί να εξηγηθεί ίσως και με τη θεωρία της εξέλιξης, καθώς αυτή η αγάπη παίζει ρόλο στην επιβίωση των ειδών), γιατί ο άνθρωπος δημιουργεί, γράφει ποίηση, γιατί μπορεί να δώσει κανείς τη ζωή του για «ανώτερες» ιδέες όπως η ελευθερία, γιατί οι άνθρωποι αυτοκτονούν (αν η επιβίωση σύμφωνα με τη θεωρία της εξέλιξης ήταν ο μόνος στόχος μας, τότε η αυτοκτονία θα ήταν κάτι που δεν θα κάναμε ποτέ) κλπ… Η ύπαρξη κάποιου σκοπού υποδηλώνει ότι υπάρχει κάποια ανώτερη οντότητα που τον έχει εμφυσήσει στο Σύμπαν.

Σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί σήμερα, δεν θεωρώ ότι κανένας – ούτε η επιστήμη ούτε η θρησκεία – έχει απαντήσει στο νόημα του σκοπού με τρόπο που να ικανοποιείται η άλλη πλευρά.

Είναι σαν το ανέκδοτο με τη χελώνα: Ένας επιστήμονας μιλάει σε μια διάλεξη για τον κόσμο και το νόημα του. Ξαφνικά μια κυρία από το ακροατήριο σηκώνεται όρθια και φωνάζει «Τι χαζομάρες είναι αυτές που λέτε; Ο κόσμος είναι ένα επίπεδο το οποίο βασίζεται σε μια χελώνα»!

«Και που στηρίζεται αυτή η χελώνα;», ρωτάει ο ομιλητής.

«Μα τι ανόητη ερώτηση, φυσικά σε μια άλλη χελώνα! Και η άλλη χελώνα σε μία άλλη κ.ο.κ. σε μια άπειρη αλληλουχία από χελώνες!», συνεχίζει.

Για να σταματήσει αυτή η άπειρη αλληλουχία από χελώνες, πρέπει σε κάποιο σημείο να υπάρχει μια Υπερχελώνα, η οποία να μπορεί να στηρίζεται μόνη της στο πουθενά και να στηρίζει τις άλλες.

Το πρόβλημα είναι ότι η επιστήμη και η θρησκεία έχουν τη δικιά τους Υπερχελώνα (της θρησκεία ο Θεός, της επιστήμης η Θεωρία των Πάντων, της θεωρίας της εξέλιξης το…τίποτα αφού θεωρεί ότι η τύχη εξηγεί τα πάντα) και φυσικά δεν μπορούν να πείσουν η μία την άλλη για το δίκιο τους.

Στο βιβλίο «Συμπαντικό τζακ ποτ» του Πωλ Ντέιβις, ο συγγραφέας αναλύει γιατί το σύμπαν είναι έτσι όπως είναι ούτως ώστε να φιλοξενεί τη ζωή – γιατί οι παράμετροι του έχουν τέτοιες τιμές που να επιτρέπουν την ανάπτυξη νοήμονος ζωής σε αυτό. Οι βασικές θεωρίες που ανέλυε ήταν οι παρακάτω.

Θεωρία 1: Ο συγγραφέας μιλούσε για την πιθανότητα να υπάρχουν άπειρα πολυσύμπαντα και απλώς να έχει τύχει ένα από αυτά να έχει τις σωστές παραμέτρους για την ανάπτυξη της ζωής. Αυτή η πιθανότητα χρησιμοποιείται συχνά από αθεϊστές για να πουν ότι δεν υπάρχει ανάγκη ύπαρξης ενός θεού. Ωστόσο το ίδιο ακριβώς σημείο είναι και επιχείρημα υπέρ της ύπαρξης θεού: αν υπάρχουν όλα τα πιθανά σύμπαντα, τότε σίγουρα θα υπάρχει και τουλάχιστον ένα στο οποίο υπάρχει κάποιος Σχεδιαστής. Από κάπου εδώ ξεκινάει και η απόδειξη του Godel.

Θεωρία 2: Υπάρχει μόνο ένα σύμπαν και όχι πολλά. Οι νόμοι και οι παράμετροι σε αυτό απλά έτυχε να είναι τέτοιοι ώστε να φιλοξενεί το σύμπαν ζωή. Η θεωρία αυτή κρινόταν από το συγγραφέα (αλλά και εγώ την κρίνω έτσι), ως μη ικανοποιητική. Αν δεχθούμε κάτι τέτοιο, τότε δεχόμαστε ότι η ύπαρξη όλων μας, η ύπαρξη της ίδιας της λογικής μας, η ύπαρξη της επιστημοσύνης μας και της συγκροτημένης σκέψης μας βασίζονται σε κάτι παράλογο (ήτοι την τύχη όλα να είναι ακριβώς όπως πρέπει, με ακρίβεια δεκαδικού στο 100000000o δεκαδικό).

Θεωρία 3: Η θεωρία που τελικά προσπαθούσε να προωθήσει ο εν λόγω επιστήμονας ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία υπάρχει σκοπός στο σύμπαν και αυτός είναι η κατανόηση του. Το σύμπαν έχει – σύμφωνα με τον συγγραφέα – σχεδιαστεί έτσι ώστε να μπορεί να κατανοηθεί. Και αυτός είναι ο υπέρτατος σκοπός του – η αυτοκατανόηση του. Αυτό – ήτοι η ύπαρξη σκοπού – για εμένα σημαίνει ότι δεν είμαστε απλά δέρμα και κρέας. Ότι είμαστε κάτι ανώτερο, έχουμε κάποιο σκοπό πέραν αυτής της υλικής ζωής σε αυτό τον πλανήτη.

Ο ίδιος συγγραφέας ανέλυσε γιατί το σύμπαν μπορεί να διέπεται από τελολογία (ό,τι συμβαίνει συμβαίνει με κάποιο τελικό σκοπό). Η «τελολογία» ήταν και είναι μια λέξη ταμπού για τους επιστήμονες σήμερα. Δεν δέχονται ότι υπάρχει τελολογία, ότι δηλαδή το σύμπαν μπορεί να λειτουργεί με στόχο να φτάσει κάπου – αντίθετα όλοι τους θεωρούν ότι το σύμπαν λειτουργεί όπως λειτουργεί επειδή του το υπαγορεύουν κάποιοι φυσικοί νόμοι. Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι το σχήμα «αίτιο-αποτέλεσμα» δεν έχει σαν προϋπόθεση το αποτέλεσμα να έπεται του αιτιού και ότι υπάρχουν πολλές δημοφιλείς θεωρίες φυσικής οι οποίες έχουν αναφορές σε αίτια τα οποία επηρεάζουν γεγονότα του παρελθόντος.

Για παράδειγμα στην κβαντομηχανική και στο περίφημο πείραμα της σχισμής, το αν θα παρατηρήσουμε ή όχι ένα ηλεκτρόνιο που έχει βληθεί από ένα ηλεκτρονιοβόλο (αλλά ΑΦΟΥ έχει βληθεί) και περνάει από μία σχισμή, επηρεάζουμε το αν αυτό το ηλεκτρόνιο θα συμπεριφερθεί σαν κύμα ή σαν σωματίδιο. Αν το παρατηρήσουμε θα συμπεριφερθεί σαν διακριτό σωματίδιο. Αν δεν το παρατηρήσουμε θα περάσει από τη σχισμή και θα συμπεριφερθεί σαν κύμα! Δηλαδή έχει παρατηρηθεί επιστημονικά μια περίπτωση όπου ένα γεγονός (η μεταγενέστερη παρατήρηση του παρατηρητή) επηρεάζει ένα άλλο γεγονός του παρελθόντος! Με τη λογική αυτή, ανοίγει ένα «παραθυράκι» για τελολογία στον κόσμο μας (όλη η πρότερη συμπεριφορά του ηλεκτρονίου καθορίζεται με βάση του αν θα το παρατηρήσουμε στη συνέχεια ή όχι, με άλλα λόγια το ηλεκτρόνιο «αποφασίζει» να συμπεριφερθεί όπως πρέπει για να φτάσει στον τελικό σκοπό του να συμπεριφερθεί σαν σωματίδιο ή σαν κύμα).

Επιπλέον, καταγράφει ορισμένους περιορισμούς στους φυσικούς νόμους που διέπουν το σύμπαν. Πολλοί επιστήμονες είναι υπέρ της ύπαρξης ενός «πλατωνικού» κόσμου ιδεών ο οποίος περιλαμβάνει όλους τους φυσικούς νόμους που διέπουν το σύμπαν. Ωστόσο έχει δειχθεί ότι το σύμπαν μπορεί να χωρέσει ορισμένο πεπερασμένο αριθμό bit πληροφορίας. Εξαιτίας αυτού του περιορισμού, οι φυσικοί νόμοι δεν είναι τόσο «τέλειοι» όσο νομίζουμε. Για παράδειγμα όταν μιλάμε για τους νόμους που διέπουν τις κινήσεις των πλανητών, θεωρούμε ότι η κίνηση των πλανητών είναι απολύτως συνεχής μέσα στο διάστημα. Αυτό όμως δεν μπορεί να ισχύει: οι πλανήτες βάση των νόμων κίνησης μέσα σε βαρυτικό πεδίο δεν μπορούν να καταλήξουν σε διάστημα κίνησης μικρότερο από αυτό που επιτρέπει η συνολική υπολογιστική ισχύς του σύμπαντος (π.χ. αν η υπολογιστική ισχύς του σύμπαντος μας επιτρέπει να υπολογίσουμε τους νόμους κίνησης μέχρι το Ν-οστο δεκαδικό ψηφίο, τότε δεν μπορούμε να θεωρήσουμε κίνηση σε μικρότερο διάστημα, με άλλα λόγια: η κίνηση των πλανητών δεν είναι τόσο συνεχής όσο θέλουν να νομίζουν οι οπαδοί των «τέλειων» φυσικών νόμων του πλατωνικού κόσμου). Η μη-ύπαρξη ενός πλατωνικού κόσμου με τέλειους νόμους αφήνει ένα ακόμα παραθυράκι για τελολογία – για συμπαντικούς νόμους που εν μέρει καθορίζονται π.χ. από τον άνθρωπο-παρατηρητή (όπως στο παραπάνω παράδειγμα της κβαντομηχανικής).

Έτσι φτάνει στο συμπέρασμα ότι το σύμπαν έχει ένα τελικό σκοπό και με βάση αυτό τον σκοπό διαμορφώνονται (αλλά διαμορφώνονται τη στιγμή που εμείς οι άνθρωποι τους παρατηρούμε) οι νόμοι του. Ο συγγραφέας θεωρεί ότι το γεγονός ότι το σύμπαν φιλοξενεί ζωή και ότι εμείς οι άνθρωποι δεν είμαστε απλοί παρατηρητές του, αλλά μπορούμε και να το ερμηνεύσουμε, είναι ουσιώδες. Και ότι εμείς καθώς το παρατηρούμε, διαμορφώνουμε την ίδια στιγμή τους νόμους του. Τελικά πιστεύει ότι ο τελικός σκοπός αυτού του «αυτοερμηνευόμενου σύμπαντος» (αυτό πιστεύει ότι είναι το βασικό χαρακτηριστικό του) είναι η νόηση να το κατακλύσει και να φτάσει σε ένα σημείο πλήρους κατανόησης του. Όταν ακριβώς όλο το σύμπαν έχει (αυτό)ερμηνευτεί, τότε θα ξαναξεκινήσει ένας νέος κύκλος γέννησης ενός νέου σύμπαντος με διαδικασίες που ομοιάζουν με τη θεωρία της «διαστολής-συστολής».

Σημειώνω ότι η τελολογία είναι ουσιαστικά ενάντια στον δαρβινισμό. Σύμφωνα με τη θεωρία της εξέλιξης (τουλάχιστον όπως εγώ την έχω κατανοήσει), γίνονται αλλαγές – με διάφορες μεθόδους – στο DNA των έμβιων όντων και στη συνέχεια επιβιώνει το ικανότερο να επιβιώσει. Η φύση δεν λαμβάνει υπόψη το που θέλει να φτάσει το συγκεκριμένο έμβιο ον μετά από 100 γενιές, δεν έχει ένα τελικό στόχο.

Η άποψη αυτή μπορώ να πω ότι με έλκει αρκετά. Νομίζω ότι πράγματι ο άνθρωπος με κάθε του πράξη προσπαθεί να ξεφύγει από τα στενά όρια που του θέτει το σώμα του. Κάθε φορά που σκέφτεται, δημιουργεί, φαντάζεται, αφήνει τα όρια της κατώτερης ύλης και στοχεύει κάπου αλλού. Το που δεν το γνωρίζω, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι σφάλλω.

Αντίθετα, οι οπαδοί της δαρβινικής θεωρίας με αλαζονεία πιστεύουν ότι έχουν (ή ΘΑ βρουν) την απάντηση στα πάντα. Όμως έτσι πέφτουν στο ίδιο σφάλμα για το οποίο κατηγορούν την Εκκλησία: δογματισμός. Το να θεωρείς ότι η τύχη εξηγεί την ύπαρξη μας είναι από μόνο του μη-λογικό. Το ίδιο παράλογη θεωρώ όμως ότι είναι η δαρβινική θεωρία σε πολλές λεπτομέρειες της (π.χ. πως ένα σύστημα εξελίσσεται μόνο του σε κάτι πιο εξελιγμένο όταν γνωρίζουμε ότι όλα τα φυσικά συστήματα τείνουν προς καταστάσεις μεγαλύτερης εντροπίας, γιατί κανένα πείραμα σε μύγες οι οποίες υπόκεινται σε μεταλλάξεις δεν έχει ποτέ δώσει σαν αποτέλεσμα των μεταλλάξεων μια καλύτερη μύγα αλλά μόνο δύσμορφες μη-λειτουργικές μύγες;).

Βασικό στοιχείο του παραλόγου στην δαρβινική θεωρία θεωρώ όμως ότι είναι η βαθιά της πίστη στην μη-ύπαρξη σκοπού. Και έστω ότι όλα εξηγούνται με τη θεωρία του Δαρβίνου: μπορεί να απαντηθεί το ερώτημα «γιατί υπάρχει ο μηχανισμός της εξέλιξης»; Ποια είναι η Υπερχελώνα σε αυτή την περίπτωση…;

Παλιά δόγματα της επιστήμης (ότι ο χρόνος είναι συνεχής και απόλυτος, ότι το αίτιο προηγείται του αποτελέσματος) σιγά σιγά καταρρίπτονται. Και λέω «δόγματα» γνωρίζοντας τι λέω: οι επιστήμονες για αιώνες πίστευαν ότι ο χρόνος είναι π.χ. απόλυτος χωρίς όμως να έχουν μια απόδειξη για αυτό. Απλά αυτό «πιστεύανε». Φυσικά τα περισσότερα επιστημονικά βιβλία αναφέρουν και χρησιμοποιούν τη λέξη «θεωρούσανε» αντί για «πιστεύανε» σε μια προσπάθεια να δείξουν ότι οι επιστήμονες είναι κάτι το διαφορετικό από τους άλλους ανθρώπους. Για πολλά χρόνια ο Αϊνστάιν «πίστευε» ότι ο Θεός δεν παίζει ζάρια, αρνούμενος απτά πειραματικό δεδομένα!

Έτσι και οι περισσότεροι επιστήμονες σήμερα αρνούνται την τελολογία, την ύπαρξη σκοπού, κάτω ανώτερου στη ζωή μας. Και όμως σταδιακά αρχίζουν να εμφανίζονται επιστημονικά επιχειρήματα περί του αντιθέτου…

2.2 Το Οντολογικό Επιχείρημα (Ontological argument)

Επιχείρημα υπέρ της ύπαρξης Θεού το οποίο διατύπωσε πρώτος ο Ανσέλμιος και το βελτίωσε ο Godel (διεθνώς ο μεγαλύτερος λογικολόγος που έχει ποτέ υπάρξει μετά τον μέγα Αριστοτέλη). Βασίζεται στον ορισμό του Θεού ως “τέλειο” ον και παρατίθεται συνοπτικά παρακάτω.

Απόδειξη Ύπαρξης Θεού από τον Γκέντελ (Godel)

Η απόδειξη ξεκινάει από τα εξής αξιώματα:

Αξίωμα 1: Υπάρχουν θετικές ιδιότητες ανάμεσα σε όλες τις ιδιότητες που υπάρχουν στον κόσμο.

Αξίωμα 2: Αν το Π είναι θετικό και το Π περιέχει το Ρ, τότε και το Ρ είναι θετικό.

Αξίωμα 3: Αν τα Π1, Π2, … Π100 είναι θετικές ιδιότητες, τότε και η σύνθεση (Π1 και Π2 και … και Π100) είναι θετική ιδότητα.

Αξίωμα 4: Αν το Π είναι μια ιδιότητα, τότε ή το Π είναι θετική ιδιότητα ή το όχι-Π (η άρνηση του Π), αλλά όχι και τα δύο.

Αξίωμα 5: Η “αναγκαστική ύπαρξη” είναι θετική ιδιότητα.

Σαν “Θεϊκό” ορίζεται ένα αντικείμενο που έχει όλες τις θετικές ιδιότητες. Η ιδότητα του να είναι ένα αντικείμενο “Θεϊκό” είναι και αυτή μια θετική ιδότητα.

Από τα αξιώματα 1-4 προκύπτει λογικά ότι σε κάποιον πιθανό κόσμο υπάρχει Θεός, που περιέχει δηλαδή όλες τις θετικές ιδιότητες. Αυτό αποδεικνύεται με τη βοήθεια της λογικής: από όλους τους πιθανούς άπειρους κόσμους (αναφερόμαστε τόσο σε υπαρκτούς κόσμους, όσο και σε ανύπαρκτους οι οποίοι δεν έχουν υπάρξει ακόμα αλλά ΜΠΟΡΕΙ να υπάρξουν, είναι ΠΙΘΑΝΟ να υπάρξουν, σε κόσμους σε άλλες διαστάσεις, σε κόσμους που μοιάζουν με το σύμπαν μας, κόσμους στη φαντασία μας κλπ), λογικό είναι σε κάποιον από αυτούς να υπάρχει αυτό το πράγμα με τη θεϊκή ιδότητα.

Ορίζουμε τώρα την έννοια της “ουσίας”: Η “Ο” είναι η ουσία ενός αντικειμένου, αν η Ο περιέχει όλες τις ιδιότητες του εν λόγω αντικειμένου.

Αν κάτι είναι θεϊκό, τότε πρέπει να περιέχει και την ιδιότητα της “αναγκαστικής ύπαρξης” (αφού και η τελευταία είναι μια θετική ιδιότητα και το θεϊκό αντικείμενο περιέχει όλες τις θετικές ιδιότητες). Αφού το θεϊκό αντικείμενο υπάρχει σε έναν κόσμο τότε – εξαιτίας του ίδιου του ορισμού της ιδιότητας της “αναγκαστικής ύπαρξης” που αυτό το αντικείμενο έχει – ένα τέτοιο θεϊκό αντικείμενο υπάρχει σε κάθε κόσμο.

Για να δείξουμε ότι αυτά τα “θεϊκά” αντικείμενα που υπάρχουν σε κάθε κόσμο είναι μοναδικά, σκεφτόμαστε ως εξής: Δύο διαφορετικά αντικείμενα δεν μπορούν να έχουν ακριβώς τις ίδιες ιδιότητες. Άρα μόνο ένα αντικείμενο σε κάθε κόσμο μπορεί να έχει την ιδιότητα της “θεϊκότητας”.

Ωστόσο ο Godel δεν προσπάθησε να επεκτείνει την απόδειξη του στη “μοναδικότητα” του Θεού. Αρκέστηκε να δείξει με την απόδειξη του την “ύπαρξη” του Θεού.

Αγγλικό κείμενο – πηγή: http://en.wikipedia.org/wiki/G%C3%B6del’s_ontological_proof

Κριτική της απόδειξης του Godel

Όσοι κριτικάρουν την απόδειξη του Godel περί ύπαρξης Θεού συνήθως αναφέρονται στο ότι ο Godel έχει αυθαίρετα επιλέξει ορισμένα αξιώματα από τα οποία ξεκινάει την αναζήτηση του. Ωστόσο αυτό δεν είναι που κάνουν και οι μαθηματικοί όταν χτίζουν ένα σύστημα αριθμητικής ή γεωμετρίας; Είναι ενδιαφέρον να δει κανείς το πόσο κριτικά μπορεί να βλέπουν ορισμένοι το επιχείρημα του Godel για το Θεό, ενώ την ίδια στιγμή κλείνουν τα μάτια τους στο γεγονός ότι όλη η επιστήμη είναι χτισμένη πάνω σε προτάσεις των οποίων δεν μπορούμε με κανέναν  τρόπο να αποδείξουμε ότι ισχύουν…

Ο Θεός κάθεται στον ουρανό όταν εμφανίζεται ένας επιστήμονας

και του λέει “Θεέ δεν σε χρειαζόμαστε πια. Τελικά η επιστήμη

βρήκε τρόπο να δημιουργήσει ζωή από το τίποτα. Με λίγα λόγια

μπορούμε τώρα να κάνουμε αυτό που έκανες εσύ στην αρχή”

“Αλήθεια; Για πες μου!” απαντά ο Θεός

“Λοιπόν, παίρνουμε καθαρό χώρα και του δίνουμε σχήμα όπως Εσύ, του

εμφυσούμε ζωή όπως Εσύ και έτοιμος ο άνθρωπος”

“Πολύ ενδιαφέρον, για δείξε μου…”

Ο επιστήμονας σκύβει τότε στο έδαφος και αρχίζει να σχηματίζει με χώμα

ένα ανθρώπινο σώμα.

“Όχι, όχι” λέει τότε ο Θεός “βάλε δικό σου χώμα!”

2.3 Το επιχείρημα της Πρώτης Αιτίας (First Cause)

Έστω ότι υπάρχει αιτιότητα στο σύμπαν, δηλαδή το κάθε τι έχει μια αιτία. Το Big Bang πρέπει να είχε μια αιτία, αυτή η αιτία μια άλλη αιτία κ.ο.κ. Όμως δεν είναι λογικό το να υπάρχει μια άπειρη αλληλουχία από αιτίες διότι τότε θα καταρριπτόταν η ίδια η ύπαρξη της αιτιότητας: αν συνέβαινε κάτι τέτοιο όλα τα πράγματα θα είχαν μια αιτία εκτός από το Σύμπαν! Για να σπάσει ο φαύλος κύκλος της αιτιότητας και να μην πρέπει να αναζητήσουμε και την αιτία της «πρώτης αιτίας» μόνο μια δυνατότητα υπάρχει: η πρώτη αιτία να είναι ένα ανώτερο ον εκτός χρόνου και χώρου (ο Θεός). Με άλλα λόγια, αν υπάρχει αιτιότητα στο Σύμπαν τότε πρέπει να υπήρξε μια πρώτη αιτία. Το επιχείρημα αυτό το είχε πρώτος θέσει ο Αριστοτέλης διατυπώνοντας την ανάγκη υπάρξεως ενός “πρώτου κινούν”. Και ας θυμηθούμε όλοι ότι ο Αριστοτέλης δεν ήταν Χριστιανός ούτε “τυφλωμένος” από κανένα θρησκευτικό δόγμα…

Επί του προκείμενου: βλέπω το ποτήρι να πέφτει, αναζητώ την αρχική του αιτία που είναι το γεγονός ότι το άφησα να πέσει, πάω πιο πίσω και αναζητώ το νόμο της βαρύτητας, πάω πιο πίσω και αναζητώ την αιτία αυτού του νόμου κ.ο.κ. Με αυτή τη συλλογιστική καταλήγω σε μια άπειρη σειρά από αιτίες. Στο σημείο αυτό είναι και μία από τις άπειρες διαφορές μας: Η δική μου «ήπια» λογική (ήτοι όχι η αυστηρή μαθηματική) μου λέει ότι υπάρχει κάποια Πρώτη Αιτία. Ένα σύμπαν χωρίς αιτία ύπαρξης για εμένα είναι κάτι το μη-λογικό, το μη-κατανοητό. Δεν γίνεται (σύμφωνα με τη δική μου λογική) το σύμπαν να μην έχει αιτία ύπαρξης. Και αυτό διότι η αιτιότητα είναι κάτι που βλέπω μπροστά μου κάθε μέρα, οπότε δεν μπορώ να αρνηθώ την ύπαρξη της στην περίπτωση ολόκληρου του κόσμου!

Αν το σύμπαν δεν έχει πρώτη αιτία, τότε τίποτα δεν έχει αιτία. Όταν κάποιος λέει ότι το ποτήρι πέφτει, τον ρωτάω γιατί. Αν απαντήσει «εξαιτίας της βαρύτητας» θα έχει «κλέψει»…Δεν θα μου έχει πει την πραγματική αιτία, θα μου έχει πει την πιο κοντινή-άμεση αιτία (που όλως τυχαίως είναι και η μόνη που γνωρίζει), αλλά όχι ΤΗΝ αιτία. Αποφασίζει να σταματήσεις την αλληλουχία των γεγονότων / αιτιών εκεί που τον βολεύει, αγνοώντας ότι πρέπει να μου πεις και ποια είναι η αιτία της βαρύτητας, ποια η αιτία αυτής της αιτίας κ.ο.κ. Αν δεν φτάσει πουθενά, τότε δεν θα μπορέσει και να μου πει τελικά ποια είναι η «αιτία»! Για εμένα ένα γεγονός που δεν ξεκίνησε (με το «ξεκίνησε» εδώ εννοώ το ουσιαστικό «πρώτο» ξεκίνημα) από «κάπου», δεν βγάζει νόημα! Ή αναδιατυπωμένο: Ο κάθε λογικός άνθρωπος βγάζει «νόημα» από γεγονότα που βλέπει, βρίσκοντας το αρχικό (πρότερο) γεγονός που τα προκάλεσε. Αν δεν το έβρισκε, τότε δεν θα θεωρούσες ότι γνωρίζεις την «αιτία» σωστά; Η «λογική» μας ικανοποιείται όταν βρούμε το γεγονός που έχει προηγηθεί του γεγονότος που εξετάζουμε, σαν να έχουμε βρει τη λύση ενός γρίφου. Ωστόσο σπάνια (ουσιαστικά ποτέ) σκεφτόμαστε την άπειρη αλληλουχία αιτιών που προανέφερα.

 

Το επιχείρημα της “Πρώτης Αιτίας” έχει εν συντομία ως εξής:

 

  1. Η αιτία ύπαρξης ενός πράγματος μπορεί να βρίσκεται εκτός αυτού (οπότε μιλάμε για «πιθανά» πράγματα) ή εντός αυτού (οπότε μιλάμε για «αυθύπαρκτα» πράγματα). Ένα παιδί είναι ένα «πιθανό» πράγμα: απαιτεί μία αιτία εκτός αυτού (ήτοι τους γονείς του) για να υπάρξει. Ο Θεός (όπως τον ορίζουν οι θρησκείες) ή το σύμπαν που υπάρχει από πάντα (όπως το ορίζει ο Ηράκλειτος) αποτελούν πράγματα «αυθύπαρκτα» (ήτοι περιέχουν μέσα τους την αιτία ύπαρξης τους).

  2. Κάτι μπορεί να υπάρχει ή να μην υπάρχει. Κάτι υπάρχει μόνο αν υπάρχει επαρκής λόγος (sufficient reason) να υπάρξει. Μόνο έτσι αιτιολογείται η «προτίμηση» της ύπαρξης αντί της μη-ύπαρξης. Το παιδί μπορεί να υπάρχει, μπορεί και να μην υπάρχει. Αν υπάρχει, απαιτείται επαρκής λόγος ύπαρξης που να το δικαιολογεί: η πράξη των γονιών του να κάνουν παιδιά και η τεκνοποιΐα.

  3. (1) + (2) => Το σύμπαν χρειάζεται μια αιτία ύπαρξης.

  4. Από το «τίποτα» δεν μπορεί να δημιουργηθεί «κάτι». Αν κάποια στιγμή (π.χ. πριν το Big Bang) δεν υπήρχε τίποτε, τότε δεν θα έπρεπε να υπάρχει τίποτα ούτε τώρα. Άρα το σύμπαν είτε υπήρχε από πάντα είτε δημιουργήθηκε κάποια «στιγμή».

  5. Αν το σύμπαν υπήρχε από πάντα, δεν χρειάζεται να έχει αιτία ύπαρξης εκτός του – είναι αυθύπαρκτο. Ειδάλλως απαιτεί μια «εξωτερική» αιτία ύπαρξης.

  6. Όλα τα πράγματα που βλέπουμε γύρω μας είναι «πιθανά» (ήτοι απαιτούν μία αιτία που να βρίσκεται «εκτός» τους) και υπάρχουν εξαιτίας κάποιων άλλων τα οποία τα ονομάζουμε «αιτίες». Π.χ. εγώ υπάρχω εξαιτίας των γονιών μου. Αυτό το κείμενο υπάρχει επειδή εγώ το έγραψα. Η ύπαρξη ενός πράγματος δηλώνει την ύπαρξη και της σχετικής αιτίας ύπαρξης.

  7. Το σύμπαν υπάρχει και είναι το σύνολο όλων των πραγμάτων που υπάρχουν.

  8. (6) + (7) => Το σύμπαν είναι «πιθανό», ήτοι χρειάζεται μια αιτία ύπαρξης που να βρίσκεται εκτός του. Την αιτία αυτή την οποία ονομάζω «Πρώτη Αιτία».

  9. Κάθε τι έχει μια αιτία. Άρα και η πρώτη αιτία πρέπει να έχει μια αιτία.

  10. Αν η πρώτη αιτία έχει μια άλλη εξωτερική αιτία, τότε καταλήγουμε σε μια άπειρη σειρά από αιτίες => Δεν υπάρχει πρώτη αιτία.

  11. Το συμπέρασμα (10) είναι άτοπο, αφού έρχεται σε αντίθεση με το (8).

  12. (8) + (11) => Η πρώτη αιτία δεν απαιτεί εξωτερική αιτία ύπαρξης. Είναι «αναγκαίως» υπαρκτή, περιέχει μέσα της την αιτία ύπαρξης της, είναι αυθύπαρκτη.

 

Αν σκεφτόμασταν τις επιπτώσεις του ότι «κάθετι έχει μια αιτία», τότε θα καταλήγαμε σε ένα άτοπο: δεν θα μπορούσαμε να βρούμε την «πρώτη» αιτία κανενός γεγονότος! Για να υπάρχουν λοιπόν όλα όσα βλέπουμε καθημερινά, πρέπει να υπάρχει ένα “κάτι” με μια ιδιαίτερη ιδιότητα: πρέπει να υπάρχει κάτι που να μην χρειάζεται αιτία ύπαρξης, το οποίο να παίξει το ρόλο της “πρώτης αιτίας”.

Ακόμα και πολλοί εμπειριστές δέχονται ότι «μόνο ένα θαύμα υπάρχει»: το ότι ο κόσμος είναι κατανοητός από το ανθρώπινο μυαλό. Κατανοητός για τον επιστήμονα σημαίνει «γνωρίζω την αιτία». Σύμφωνα με τα παραπάνω αγνοούμε την πραγματική (πρώτη) αιτία που πέφτει το ποτήρι. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει; Ή μήπως αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να τη γνωρίσουμε μέσω εμπειρίας, αλλά μόνο μέσω της λογικής μας; Ο συλλογισμός: «Ο κόσμος είναι κατανοητός» => «Αν δεν γνωρίζουμε την αιτία ενός γεγονότος δεν το έχουμε κατανοήσει» => «Αν δεν υπάρχει Πρώτη Αιτία τότε τίποτα δεν θα έχει αιτία» => «Ο κόσμος δεν θα είναι κατανοητός» καταδεικνύει αυτό το θέμα. Ορισμένοι (εμπειριστών συμπεριλαμβανομένων), αν και δεν γνωρίζουν την Πρώτη Αιτία, επιμένουν να πιστεύουν μέσα τους ότι ο κόσμος είναι κατανοητός. Αυτό συμβαίνει επειδή αυτό αποτελεί για αυτούς μια a priori αλήθεια, επειδή επιλέγουν συνειδητά να αγνοήσουν την άπειρη αλληλουχία των αιτιών ή για κάποιον άλλο λόγο; Πιστευώ το πρώτο. Αυτό όμως ακούγεται (και είναι) λίγο “μεταφυσικό”.

Μπορεί κανείς να βρει ορισμένα κοσμολογικά επιχειρήματα για την ύπαρξη του Θεού στο σχετικό Knol The cosmological argument for the existence of God.


Το επιχείρημα της Πρώτης Αιτίας είναι από τα πλέον καλά διατυπωμένα και πλέον γνωστά. Οι κατά καιρούς άθεοι στην αγωνιώδη προσπάθεια τους να το πολεμήσουν έχουν φτάσει μέχρις στο σημείο να αρνηθούν την ύπαρξη αιτιότητας στο σύμπαν! Μερικοί λένε “τι μας λέει ότι υπάρχερι αιτιότητα στο σύμπαν; γιατί να μην υπάρχουν άπειρες αιτίες;”, αγνοώντας προφανώς ότι η αιτιότητα είναι στην ουσία το θεμέλιο όλης της επιστήμης. Μερικοί άλλοι λένε “σε κβαντικό επίπεδο δεν ισχύει η αιτιότητητα”, αγνοώντας προφανώς από ακόμα και στο ακόμα-υπό-διερεύνηση πεδίο της κβαντομηχανικής οι περισσότεροι γνωστοί επιστήμονες τάσσονται υπέρ μιας ερμηνείας ντετερμινιστικής (ήτοι που περιέχει την έννοια της αιτιότητας). [3] Υπενθυμίζω ότι το σημαντικό σημείο εδώ δεν είναι το αν υπάρχει αιτιότητα ή αν το επιχείρημα μπορεί να τους πείσει όλους. Το βασικό σημείο που πρέπει να επισημανθεί εδώ είναι το ότι ο χώρος του μεταφυσικού μπορεί να αναλυθεί με τον ανθρώπινο νου, να γίνει αντικείμενο εξέτασης της λογικής μας.

“A priori” και “a posteriori” γνώση

Ο εμπειριστής είναι κάποιος που πιστεύει πως η μόνη πηγή της γνώσης είναι η εμπειρία, μη-δεχόμενος ότι μπορεί να υπάρχει γνώση άλλη εκτός από την a posteriori γνώση. Πρέπει λοιπόν να ψάξουμε να δούμε αν μπορεί να υπάρξει a priori γνώση οποιασδήποτε μορφής, ήτοι γνώση που δεν εξαρτάται από την εμπειρία μας τη σημερινή, τη χθεσινή ή την αυριανή. Μπορώ να σκεφτώ μερικά παραδείγματα τέτοιου είδους γνώσης. Για παράδειγμα η γνώση «1 = 1» είναι ένα είδος a priori γνώσης; Σε εμένα μου φαίνεται πως ναι. Η γνώση «Αν Α αληθές και Α συνεπάγεται το Β, τότε Β αληθές» είναι μία ακόμα a priori γνώση. Η γνώση αυτή δεν εξαρτάται από κανενός είδους εμπειρία. Συνεχίζω με ένα τελευταίο παράδειγμα: Όταν βλέπουμε κάτι, το μετράμε και βγάζουμε επιστημονικά συμπεράσματα, χρησιμοποιούμε χωρίς να το συνειδητοποιούμε την έννοια της «ποσότητας». Όσο και αν το πράγμα που μετράμε το βλέπουμε με τις αισθήσεις μας, η έννοια της «ποσότητας» είναι μία έννοια που διαθέτουμε «μέσα μας» από «πριν»…

Τα παραπάνω παραδείγματα είναι του Καντ φυσικά και όχι δικά μου. Όμως δείχνουν με καλό και απλό τρόπο ένα πράγμα: ότι ορισμένα πράγματα τα «ξέρουμε» πριν και ανεξάρτητα κάθε εμπειρίας. [4] [5]

The sense of the world must lie outside the world. In the world

everything is as it is, and everything happens as it does happen: in it no

value exists–and if it did exist, it would have no value. If there is any

value that does have value, it must lie outside the whole sphere of what

happens and is the case. For all that happens and is the case is

accidental. What makes it non-accidental cannot lie within the world, since

if it did it would itself be accidental. It must lie outside the world.

Lugwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus

Η μετάθεση των προβλημάτων δεν τα λύνει

Ορισμένοι εμπειριστές διατείνονται ότι αυτή η “γνώση” είναι στην πραγματικότητα γνώση που είχαν οι πρόγονοι μας και η οποία έχει περάσει σε εμάς κωδικοποιημένη μέσα στο γονιδίωμα μας. Όμως αυτή η απόπειρα υλιστικής εξήγησης μέσω της Θεωρίας της Εξέλιξης δεν λύνει το πρόβλημα: απλά το μεταθέτει: το ερώτημα απλά μετατρέπεται σε “πως ο πρώτος άνθρωπος ήξερε την έννοια της ποσότητας για να αρχίσει να μετράει;”. Έτσι είναι αδύνατον να “ξεφύγει” κανείς από την έννοια της “πρώτης αιτίας”.

Η εξήγηση «είναι ενσωματωμένο στο γονιδίωμα μας» εμένα προσωπικά δεν με ικανοποιεί όπως δεν με ικανοποιεί και η εξήγηση «το ποτήρι πέφτει εξαιτίας της βαρύτητας» (βλ. πιο πάνω). Θεωρώ ότι όταν δίνει κανείς τέτοιες «απαντήσεις» στην ουσία το μόνο που κάνει είναι να μεταθέτει την ερώτηση ένα βήμα πιο πίσω, αλλά όχι να την απαντά. Εγώ θέλω να μάθω και την αιτία αυτής της αιτίας, και την αιτίας της προηγούμενης αιτίας κ.ο.κ. Αν δεν τα έχω, θεωρώ ότι δεν έχω πάρει απάντηση. Είναι σαν να ρωτάω «γιατί πέθανε αυτός;» και εσύ να απαντάς «γιατί σταμάτησε να λειτουργεί ο εγκέφαλος του». Δεν μου αρκεί. Θέλω να μάθω και ποιος τον πυροβόλησε, γιατί τον πυροβόλησε κλπ…

Δεν θεωρώ ότι εγώ έχω την απάντηση σε αυτό το ερώτημα της «πρώτης αιτίας». Το μόνο που έχω είναι υποθέσεις. Και φτάνω στο σοβαρό ζήτημα που θέτει ένας αγνωστικιστής ο οποίος θεωρεί ότι όλα αυτά τα ζητήματα δεν είναι άξια ανάλυσης ή το ερώτημα που θέτει ένας εμπειριστής πως όλα αυτά που δεν βλέπουμε με την εμπειρία μας δεν είναι σημαντικά. Για εμένα είναι: όλα αυτά τα θέματα που έχουμε θέσει έχουν σχέση με τη λογική μας, την «πραγματικότητα» και αν αυτή υπάρχει, τον τρόπο που ερμηνεύουμε τον κόσμο, τις έννοιες που χρησιμοποιούμε για αυτή την ερμηνεία κλπ. Σχετίζονται δηλαδή άμεσα με κρίσιμα ζητήματα που έχουν σχέση με την ίδια μας την ύπαρξη. Το να λες «το ποια είναι η πρώτη αιτία ή το αν δεν υπάρχει καν πρώτη αιτία δεν με αφορά» δεν είναι «επιστημονικό» διότι ο επιστήμονας αυτό που πάντα κάνει είναι να προσπαθεί να μάθει κάτι για πράγματα για τα οποία δεν γνωρίζει τίποτα. Αν καταφέραμε να «τιθασεύσουμε» την έννοια του απείρου στα μαθηματικά, τότε τι μας εμποδίζει από το να συζητήσουμε και για την «πρώτη αιτία» και να τιθασεύσουμε και αυτή; Με ποια άλλωστε εμπειρία μας μπορεί να συνδέεται η έννοια του «απείρου», από τη στιγμή που οι αισθήσεις μας (άρα και οι εμπειρίες μας) είναι πεπερασμένες; Αναλογικά, η μεταφυσική έννοια της «πρώτης αιτίας» έχει άμεση σχέση με τα όσα ζούμε και πρέπει να ενδιαφέρουν κάθε φιλόσοφο (ευτυχώς, ενδιαφέρουν πολλούς). Άλλωστε οι φιλόσοφοι ανέκαθεν ασχολούνταν με την έννοια της ύπαρξης μας και αν αυτή η έννοια έχει σχέση με «μεταφυσικές» έννοιες όπως η «πρώτη αιτία» ή η «καμία αιτία» τότε η μεταφυσική πρέπει να αποτελεί θέμα ανάλυσης.

Ορισμός του “Μεταφυσικού”

Η «πρώτη αιτία» μπορεί να είναι μία, αλλά μπορείνα είναι και πολλές. Η ουσία είναι ότι μερικά πράγματα (όπως η έννοια της «ποσότητας» ή η λογική πρόταση «1=1») «υπάρχουν επειδή υπάρχουν». Αυτές τις a priori αλήθειες μπορεί κανείς να χαρακτηρίσει σαν μεταφυσικές. Με άλλα λόγια η μεταφυσική ασχολείται με όλα όσα «υπάρχουν», σε αντίθεση με όλα όσα «υπάρχουν για κάποια αιτία» [6] (τα οποία εξετάζει η επιστήμη). Αυτές τις «πρώτες αιτίες» κάποιοι τις έχουν ονομάσει Θεό. Δεν θέλω να μπω στη λογική του να αναλύσω αν ο Θεός έχει μούσι, αν έχει άσπρα μαλλιά ή βραχνή φωνή. Στέκομαι στους παραπάνω συλλογισμούς που σε εμένα (σχεδόν σίγουρα όχι σε πολλούς άλλους) δείχνουν ότι υπάρχουν ορισμένες a priori αλήθειες και ότι μία πρώτη αιτία είναι απαραίτητη για να ισχύει η αίσθηση που έχουμε.

άσπρα μαλλιά ή βραχνή φωνή. Στέκομαι στους παραπάνω συλλογισμούς που σε εμένα (σχεδόν σίγουρα όχι σε πολλούς άλλους) δείχνουν ότι υπάρχουν ορισμένες a priori αλήθειες και ότι μία πρώτη αιτία είναι απαραίτητη για να ισχύει η αίσθηση που έχουμε.

 

Ορισμός της λέξης “Πιστεύω”

Επειδή χρησιμοποιώ μερικές φορές τη λέξη “πιστεύω” όταν μιλάω για θέματα θρησκείας και επιστήμης και επειδή πολλοί έχουν παρεξηγήσει τη λέξη, θεωρώ ότι είναι σημαντικό να εξηγήσω τον τρόπο με τον οποίο τη χρησιμοποιώ. Όταν λέω “πιστεύω”, δεν εννοώ “γνωρίζω” αλλά ούτε και “είμαι βέβαιος ότι είναι έτσι”. Όταν λέω “πιστεύω” χρησιμοποιώ τη λέξη με τον ορισμό που της δίνει το λεξικό: έχω κάποια δεδομένα και με τη βοήθεια λογικών συλλογισμών φτάνω σε κάποιο πολύ πιθανό και λογικό συμπέρασμα. Σε καμία περίπτωση δεν χρησιμοποιώ τη λέξη με την (κακή) έννοια του “έτσι είναι και δεν δέχομαι αντίρρηση” που ορισμένοι έντονα θρησκευόμενοι άνθρωποι της έχουν (κακώς) δώσει.

Για παράδειγμα όταν κάποιος βλέπει σύννεφα στον ουρανό μπορεί να πει “πιστεύω ότι θα βρέξει”. Αυτό είναι ένα λογικό (“επιστημονικό”;) συμπέρασμα και σε καμία περίπτωση θρησκευτικά δογματική άποψη.


Η φιλοσοφία και το “Είναι”

Συμπερασματικά, όλη η φιλοσοφία έχει βασιστεί στη βασική ερώτηση που προβλημάτισε τον Heidegger τόσο πολύ: τι είναι το “Είναι”; Η ερώτηση του τι είναι η πραγματικότητα αποτελεί την ερώτηση που ενέπνευσε τον Πλάτωνα για τον κόσμο των Ιδεών του, τον, τον Αριστοτέλη για το Ακίνητο Κινούν του ή τον Descartes στην αναζήτηση του για τη φύση του εαυτού μας. Όλη η φιλοσοφία βασίζεται σε αυτή την ερώτηση. Και ο Heidegger είχε δίκιο που έλεγε πως ξεχάσαμε πόσο σημαντική είναι [7]. Όλοι οι τομείς της επιστήμης αποτελούν στην ουσία αποτυχημένες προσπάθειες να ξεφύγουμε από τη δυσκολία αυτής της ερώτησης μετατρέποντας την σε πολλές άλλες μικρότερες. Ωστόσο το γεγονός ότι έχουμε “σπάσει” τη θεμελιώδη ερώτηση της ύπαρξης σε μικρότερες δεν σημαίνει ότι έχουμε κάνει κάποια πρόοδο. Αντιθέτως, έχουμε μάλιστα ξεχάσει τη σημαντικότητα της ίδιας της ερώτησης! Το “Είναι” είναι κάτι που δεν μπορούμε να ορίσουμε – τουλάχιστον όχι εύκολα και με τα γλωσσικά εργαλεία που διαθέτουμε. Ο Heidegger προσπάθησε (μέσω μιας ετυμολογικής ανάλυσης της χρήσης της λέξης “ον” από τους προ-Σωκρατικούς) αλλά απέτυχε. Ωστόσο κατόρθωσε να δείξει ορισμένες από τις ιδιότητες του. Το “Είναι” δεν είναι. Η έννοια του “Είναι” έχει υπόσταση και νόημα μόνο σαν μέρος ενός πράγματος που “είναι”. Έτσι ένα τραπέζι είναι, ένα μήλο είναι, αλλά το “Είναι” δεν είναι από μόνο του. Αν το “Είναι” (σαν απαρέμφατο) ήταν, τότε θα αποτελούσε και αυτό ένα “ον”. Με αυτή την έννοια το “Είναι” εμπεριέχει την έννοια του “μη-Είναι” μέσα του. [8] Ακόμα και η πιο λεπτομερής επιστημονική ανάλυση ενός πίνακα δεν μπορεί να μας πει κάτι ουσιαστικό για το “Είναι” του αντικειμένου που απεικονίζει. Ωστόσο γνωρίζουμε ότι μπορούμε να δούμε κάτι “παραπάνω” από το απλό άθροισμα της μπογιάς και των χρωμάτων στον καμβά. Όταν βλέπουμε έναν πίνακα βλέπουμε το “Είναι” αυτού που έχει ζωγραφιστεί. Κατά μία έννοια η ταυτολογία “αυτό που είναι είναι” (όπως το “Εγώ ειμί ο ων”) είναι ο καλύτερος τρόπος που έχουμε για να περιγράψουμε τα πράγματα που είναι γύρω μας. Και είναι επίσης πολύ σημαντικό να πούμε ότι “υπάρχω” δεν είναι το ίδιο με το “Είναι”. Ο άνθρωπος “είναι” γιατί “υπάρχει”. Το “exist” (υπάρχω) στα αγγλικά προέρχεται από το εξ-ίσταμαι, που σημαίνει “υπάρχω εκτός”. Έτσι ο άνθρωπος “Είναι” επειδή μπορεί να στέκεται εκτός του εαυτού του και να ατενίζει κατάματα την ερώτηση του τι σημαίνει η ίδια του η ύπαρξη.

2.4 Το επιχείρημα του Σχεδιασμού

Όλες οι παράμετροι του Σύμπαντος έχουντις τιμές εκείνες που χρειάζεται να έχουν για να μπορεί το σύμπαν να φιλοξενεί ζωή. Αν η κοσμολογική σταθερά, η σταθερά της βαρύτητας ή η τιμή του φορτίου του ηλεκτρονίου αλλάζαν έστω και στο 100,000,000-στο δεκαδικό ψηφίο τους, τότε το Σύμπαν δεν θα μπορούσε να υποστηρίξει τη ζωή! Το να υποστηρίξει κανείς ότι αυτό είναι αποτέλεσμα της τύχης είναι λιγότερο επιστημονικό από το να πει ότι το σύμπαν είναι σχεδιασμένο για ζωή. Αυτός ο σχεδιασμός πρέπει να έχει γίνει από κάτι “ανώτερο”, από κάποιον Θεό.  Η σημερινή κοσμολογία είναι η σύγχρονη θεολογία.

 

2.5 Λοιπά επιχειρήματα

Η ύπαρξη αυτού που αποκαλούμε “ελεύθερη βούληση” μπορεί επίσης να αποτελέσει ένα επιχείρημα υπέρ της ύπαρξης Θεού. Αυτά που γράφω αυτή τη στιγμή έχουν προκαθοριστεί; Ή ξαφνικά “αποφάσισα” να τα γράψω; Θέλω να πιστεύω το δεύτερο. Όταν κάποιος φονεύει κάποιον άλλον το κάνει επειδή το αποφάσισε ή επειδή ήταν προκαθορισμένο από πριν να τον σκοτώσει; Ο Χίτλερ φταίει που σκότωσε τόσους ανθρώπους ή δεν φταίει επειδή ήταν προκαθορισμένο από το σύμπαν να το κάνει; Η ποινική μας δικαιοσύνει πιστεύει το πρώτο. Κάποιος είναι άθεος επειδή έτσι είναι προκαθορισμένο να σκέφτεται ή επειδή έτσι αποφάσισε με το δικό του μυαλό να σκέφτεται; Οι άθεοι θέλουν να πιστεύουν το δεύτερο. Κάποιος συγγραφέας δημιουργεί ένα αριστούργημα που σκέφτηκε ή απλά καταγράφει σε ένα χαρτί σκέψεις στο μυαλό του ήδη καθορισμένες από την πρώτη στιγμή δημιουργίας του σύμπαντος; Όλοι μας που τον διαβάζουμε θέλουμε να πιστεύουμε το πρώτο. Κάποιος είναι ορθολογιστής επειδή είναι η μοίρα του να σκέφτεται έτσι ή επειδή έτσι σκέφτηκε ο ίδιος; Θέλει να πιστεύει το δεύτερο… Ο καθένας είναι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ για τις πράξεις του ακριβώς επειδή αυτές είναι το αποτέλεσμα της ελεύθερης του βούλησης. Στο κρίσιμο ερώτημα του αν υπάρχει ελεύθερη βούληση, όλοι οι άνθρωποι απαντάνε με μια φωνή “ναι”! Έτσι πιστεύουμε. Δύσκολα όμως το αποδεικνύουμε…Αυτό που λίγοι όμως έχουν αναρρωτηθεί είναι το ποιες είναι οι επιπτώσεις της ύπαρξης τελικά “ελεύθερης βούλησης”. Σε ένα σύμπαν όπου όλα καθορίζονται από καθολικούς φυσικούς νόμους, η ελεύθερη βούληση δεν μπορεί να υπάρχει. Για να υπάρξει πρέπει να αρύεται την ίδια της την ύπαρξη από κάτι “εκτός” του σύμπαντος κόσμου, από κάτι που δεν ανήκει στο σύστημα του κόσμου τούτου και κατά συνέπεια δεν υπακούει στη λογική “αρχικές συνθήκες + φυσικοί νόμοι => καθορισμός μελλοντικής συμπεριφοράς”. Για να υπάρξει “ελεύθερη βούληση” πρέπει να υπάρχει κάτι που δεν υπακούει στους φυσικούς νόμους που κάνουν τα πάντα προβλέψιμα. Η ύπαρξη της ελεύθερης βούλησης ανοίγει το δρόμο για την παραδοχή της ύπαρξης αυτού που συχνά αποκαλείται “Θεός” (ο οποίος σαν η “πρώτη αιτία” μπορεί να εμφυσήσει ελεύθερη βούληση)…

Το γεγονός ότι κάποιος άνθρωπος μπορεί να δώσει τη ζωή του ή να αυτοκτονήσει για κάποιες “ανώτερες” αξίες (όπως π.χ. η ελευθερία του λόγου), αποτελεί επίσης ένα ισχυρό επιχείρημα. Αν όλα τελειώναν με το φυσικό θάνατο, τότε κανένας δεν θα θυσίαζε τη ζωή του για να σώσει κάποιον άγνωστο και κανένας δεν θα έκανε ποτέ αλτρουιστικές πράξεις.

2.6 Συμπερασματικά σχόλια

Τα παραπάνω δεν έχουν στόχο να αποδείξουν πέραν πάσης αμφιβολίας κάτι. Έχουν όμως σαν στόχο να δείξουν ότι η ύπαρξη του Θεού μπορεί να αποδειχθεί και λογικά. Το αν κάποιος δέχεται αυτή τη λογική ή όχι είναι ένα άλλο ζήτημα. Σίγουρα σε κάθε επιχείρημα υπάρχει και αντεπιχείρημα. Η ουσία είναι όμως ότι οι θεϊστές έχουν και αυτοί τα επιχειρήματα τους. Και σίγουρα ο συλλογισμός που δεν δέχεται την ύπαρξη μιας Πρώτης Αιτίας είναι σαφώς πιο προβληματικός από το συλλογισμό που λέει ότι υπάρχει μία τέτοια αρχική αιτία για το σύμπαν και όλα όσα βλέπουμε…

When the answer cannot be put into words, neither can the question be

Lugwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicusput into words. The riddle does not exist. If a question can be framed at

all, it is also possible to answer it.

Scepticism is not irrefutable, but obviously nonsensical, when it

tries to raise doubts where no questions can be asked. For doubt can exist

only where a question exists, a question only where an answer exists, and

an answer only where something can be said.

3. Αντιδράσεις στις ενδείξεις και τα λογικά επιχειρήματα

Πριν κάποιον πει ότι όλα τα παραπάνω είναι «ενδείξεις» / «επιχειρήματα» και όχι «αποδείξεις» / «αποδεδειγμένα επιχειρήματα»), πρέπει να γνωρίζει το εξής: Στα θέματα που σχετίζονται με μεταφυσικά ερωτήματα δεν μπορούμε να έχουμε μετρήσιμες-απτές αποδείξεις (όπως π.χ. έχουμε όταν μετράμε την επιτάχυνση ενός σώματος στο βαρυτικό πεδίο της Γης και καταλήγουμε στο νόμο της βαρύτητας). Το μόνο που διαθέτουμε είναι μη-μετρήσιμες / άυλες αποδείξεις και “ήπια” λογικά επιχειρήματα (ήτοι όχι “αυστηρής” μαθηματικής λογικής), όπως όλα όσα προανέφερα στο κεφάλαιο 2. Ο τομέας της μεταφυσικής μας δίνει τη δυνατότητα να έχουμε μόνο τέτοια στοιχεία και από τη στιγμή που έχουμε μόνο τέτοιου είδους στοιχεία σε αυτά πρέπει να βασιστούμε. Όλες οι προαναφερθείσες ενδείξεις και τα λογικά επιχειρήματα δείχνουν ότι υπάρχει κάτι παραπάνω από το φαΐ και τις υλικές απολαύσεις στη ζωή μας. Κάτι «ανώτερο». Αντίθετα, όσοι πιστεύουν ότι δεν υπάρχει κάποιος ανώτερος σκοπός στη ζωή, δεν έχουν ούτε καν τέτοιες άυλες “αποδείξεις”. Δεν έχουν καμία ένδειξη, ούτε κάποιο λογικό επιχείρημα. Απλά «πιστεύουν» ότι δεν υπάρχει Θεός. Απλά «πιστεύουν» ότι δεν υπάρχει σκοπός στη ζωή μας. Απλά «πιστεύουν» ότι δεν έχουμε κανένα λόγο για να ζούμε. Το μόνο που έχουν είναι “πίστη” στο λάθος της πίστης των άλλων.

Η θεωρία της εξέλιξης βασίζεται σε ορισμένα απολιθώματα και πειράματα (βλ. και πιο κάτω) και πράγματι εξηγεί το πώς εξελίσσονται τα είδη. Παραδέχομαι ότι η Θεωρία της Εξέλιξης είναι μια σωστή επιστημονική θεωρία η οποία δουλεύει καλάγια την ερμηνεία της βιοποικιλότητας. Όμως δεν είναι μια φιλοσοφική θεωρία. Τα προβλήματα ξεκινούν όταν κάποιος προσπαθήσει (λανθασμένα) να εφαρμόσει τη θεωρία της εξέλιξης σε άλλα πεδία γνώσης με τα οποία δεν έχει καμία απολύτως σχέση. Ο Wallace και ο Darwin δούλεψαν σκληρά και πράγματι εξήγησαν πολλά πράγματα σχετικά με την εξέλιξη των βιολογικών χαρακτηριστικών ορισμένων ζώων.

Όμως το να πούμε ότι αφού εξηγήσαμε το πώς τα ψάρια βγήκαν στη στεριά και έγιναν αμφίβια, έχουμε αυτομάτως αποδείξει και ότι δεν υπάρχει Θεός αποτελεί ένα τεράστιο και λανθασμένο λογικό άλμα! Ένα τέτοιο άλμα (το οποίο πολλοί βιολόγοι κάνουν σήμερα) δεν μπορεί να υποστηριχθεί με κανέναν τρόπο. Πιο σημαντικό είναι όμως το εξής: Η Θεωρία της Εξέλιξης εξηγεί το «πως» τα είδη εξελίχθηκαν μέχρις ένα σημείο (το «μέχρις ένα σημείο» είναι σημαντικό για αυτό και το επαναλαμβάνω). Δεν εξηγεί όμως το «γιατί»! Ακόμα και αν κάποια μέρα η θεωρία αυτή εξηγήσει τα πάντα, πάλι δεν θα μπορεί να μας πει «γιατί» τα είδη εξελίσσονται κατ’ αυτό τον τρόπο. Γιατί όλα τα είδη ακολουθούν τους κανόνες της εξέλιξης; Ίσως εξαιτίας κάποιου φυσικού νόμου που δεν έχουμε βρει ακόμα; Και γιατί υπάρχει αυτός ο νόμος; Μήπως εξαιτίας κάποιου άλλου νόμου; κ.ο.κ. Πρέπει όλοι μας να γνωρίζουμε ότι η παρούσα επιστημονική μας γνώση είναι τόσο μικρή και λίγη (ακόμα δεν γνωρίζουμε πως λειτουργεί ο ιός της γρίπης) που είναι τουλάχιστον αστείο το να ισχυρίζεται κανείς είτε ότι έχει βρει το σκοπό της ζωής είτε ότι έχει αποδείξει ότι δεν υπάρχει τέτοιος σκοπός! Δεν είναι σωστό να λέει κανείς «εντάξει, μπορεί να πιστεύουν κάποιοι στην ύπαρξη Θεού και σκοπού στη ζωή, αλλά η επιστήμη δεν απαιτεί την ύπαρξη ενός Θεού!». Και δεν είναι σωστό για πολλούς λόγους: Πρώτον και εγώ είμαι επιστήμονας και πιστεύω ότι υπάρχει Θεός, όπως άλλοι «πιστεύουν» ότι δεν υπάρχει. Επιπλέον, όχι μόνο η πίστη μου αλλά και η λογική μου, μου λέει ότι υπάρχει ανώτερος σκοπός στη ζωή μας. Η λογική μου βασίζεται στις ενδείξεις-αποδείξεις και τα λογικά επιχειρήματα που ανέφερα στο κεφάλαιο 2.

Το να είσαι επιστήμονας (με την έννοια της «θετικής» επιστήμης όπως την εννοούν πολλοί σήμερα), δεν σημαίνει ότι δεν πιστεύεις στον Θεό! Υπάρχουν πολλοί επιστήμονες που δεν έχουν πρόβλημα να συνδυάσουν την επιστημοσύνη τους με το να πιστεύουν στο Θεό [9] [10]. Βέβαια η λογική (αναφέρομαι κυρίως στην “ήπια” λογική εδώ – βλ. παραπάνω – αν και η “αυστηρή” λογική μπορεί να οδηγεί δύο ανθρώπους σε διαφορετικά συμπεράσματα αν ξεκινούν από διαφορετικά αξιώματα) κάποιου άλλου ανθρώπου μπορεί με τα ίδια δεδομένα να φτάσει σε άλλο συμπέρασμα. Η λογική του Godel (του πιο σημαντικού λογικολόγου στην ιστορία των μαθηματικών μετά τον Αριστοτέλη) του έλεγε ότι υπάρχει Θεός (είχε μάλιστα βγάλει και μια λογική απόδειξη περί της ύπαρξης Θεού, την οποία διακριτικά όλοι οι υπέρμαχοι της «μη ύπαρξης σκοπού στη ζωή μας» αγνοούν επιδεικτικά σφυρίζοντας αδιάφορα…μπορεί κανείς να ψάξει στο Yahoo ή στο Google για “Godel proof of God” για να διαβάσει σχετικά ή να διαβάσει την παράγραφο 2.2 του παρόντος άρθρου)! Επίσης η λογική πολλών άλλων επιστημόνων τους λέει επίσης ότι υπάρχει Θεός. Σημαντικό παράδειγμα αποτελεί ο άνθρωπος που ηγήθηκε του Προγράμματος Αποκωδικοποίησης του Ανθρώπινου ΓονιδιώματοςDNA (director of the Human Genome Project) (ναι, ήταν γεννετιστής), εν ονόματι Dr. Francis Collins! Πράγματι «πιστεύω» ότι υπάρχει Θεός, ωστόσο την ίδια στιγμή έχω και πολύ ισχυρές ενδείξεις υπέρ της άποψης μου. Από την άλλη, όσοι δεν πιστεύουν ότι υπάρχει Θεός δεν διαθέτουν ούτε καν αυτές τις ενδείξεις! Δεν διαθέτουν τίποτα! Απλά ισχυρίζονται ότι «εντάξει, μπορεί τώρα η Θεωρία της Εξέλιξης να μην τα εξηγεί όλα, αλλά κάποια στιγμή ΘΑ τα εξηγήσει»!!! Εντάξει λοιπόν, σύμφωνοι. ΟΤΑΝ τα εξηγήσει, θα αλλάξω και εγώ την ιστοσελίδα μου.

Πρέπει να κατανοήσουμε ότι τον φυσικό κόσμο τον ερευνούμε μέσω της επιστήμης, αλλά τα μεταφυσικά ερωτήματα της ζωής όχι.

Φυσικός κόσμος              <===>                                 Μεταφυσικός κόσμος

Μετρήσεις + Μαθηματική λογική                   Ένστικτο + Ήπια λογική (βασίζεται ίσως σε εμπειρικά δεδομένα)

Επιπλέον, ο άνθρωπος δεν διαθέτει μόνο τη Λογική για να φτάσει στην αλήθεια. Διαθέτουμε και το ένστικτο και τη διαίσθηση και δεν γνωρίζουμε το κατά πόσο κάποιο από αυτά τα “εργαλεία” είναι καλύτερο ή πιο έγκυρο από τα άλλα. Το ένστικτο μου και η διαίσθηση μου λένε ότι δεν είμαστε το “ανώτερο” ον στο σύμπαν. Σίγουρα μπορούν κάποιοι άλλοι να πιστεύουν ότι εμείς (ή κάποιο άλλο εξωγήινο είδος που δεν έχουμε ανακαλύψει ακόμα) είμαστε το ανώτερο ον που υπάρχει στο σύμπαν, αλλά έχουν τόσες “απτές αποδείξεις” για τα λεγόμενα τους όσα και εγώ. Πολλοί μαθηματικοί βασίστηκαν αποκλειστικά και μόνο στη διαίσθηση τους για να διαμορφώσουν θεωρήματα τα οποία “πιστεύουν” σχεδόν όλοι οι μαθηματικοί ότι ισχύουν παρά το ότι δεν έχουν αποδειχθεί αληθή έως τώρα. Ακόμα καλύτερα, ορισμένοι μαθηματικοί διατύπωσαν σημαντικά θεωρήματα βασισμένοι στη διαίσθηση τους και στη συνέχεια ΑΠΟΔΕΙΧΘΗΚΕ ότι η διαίσθηση τους ήταν σωστή…

What we cannot talk about we must pass over in silence.

Lugwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus

Εγώ προσωπικά πιστεύω «κάτι» για όλα τα μεταφυσικά πράγματα τα οποία δεν μπορούμε να ψάξουμε δια της εμπειρίας και μόνο και τα οποία και εγώ ο ίδιος παραδέχομαι ότι ίσως δεν θα γνωρίσουμε ποτέ. Άλλωστε αυτό που αποκαλούμε “αλήθεια” δεν είμαστε βέβαιοι ούτε καν αν υπάρχει! Ωστόσο μόνο του το γεγονός ότι δεν μπορούμε να γνωρίσουμε κάτι δεν είναι κριτήριο για τη σημαντικότητα του! Έτσι μπορεί να μην μπορέσουμε ποτέ (αν και σαν φιλόσοφοι θα συνεχίσουμε να προσπαθούμε) να μάθουμε ποια είναι η «αληθινή» πραγματικότητα σχετικά με αυτά τα θέματα, όμως το «άγιο δισκοπότηρο» αυτής της ανακάλυψης θα είναι που θα αποτελεί τον στόχο κάθε έρευνας του ανθρώπου και θα μας παροτρύνει να συνεχίσουμε την αναζήτηση.

Σκοπός των παραπάνω δεν είναι να δείξω ότι κατέχω την απόλυτη γνώση, αλλά απλά να δείξω ότι κάθε πλευρά έχει τα επιχειρήματα της τα οποία δεν πρέπει να αγνοούνται. Είναι λάθος να θεωρούμε πως ό,τι δεν μπορεί να εξετάσει ή αποδείξει η επιστήμη αυτομάτως “δεν υπάρχει”. Η επιστήμη και η θρησκεία πρέπει να δουλέψουν μαζί για να ανακαλύψουν την αλήθεια και όχι να πιστεύουν ότι διαθέτει – η κάθε μια με τον δικό της τρόπο – το μοναδικό κλειδί για τα μυστικά του σύμπαντος.

3.1 Σχετικά με την Πίστη

Επειδή η έννοια της “πίστης” είναι σημαντική, πρέπει να αναλυθεί περεταίρω. Πίστη σημαίνει να είσαι βέβαιος για την ορθότητα μιας πρότασης χωρίς να διαθέτεις στοιχεία που να την αποδεικνύουν πέραν πάσης αμφιβολίας. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι η πίστη σε κάτι (όπως π.χ. στην ύπαρξη σκοπού ή στην ύπαρξη Πρώτης Αιτίας) μπορεί να βασίζεται τόσο σε στοιχεία/τεκμήρια όσο και στη λογική και δεν είναι αποκλειστικά και μόνο αποκύημα της φαντασίας (όπως έχω δείξει παραπάνω). Στο κεφάλαιο αυτό δείχνω ότι η πίστη είναι κάτι που χρησιμοποιούμε σε κάθε έκφανση της ζωής μας, όχι μόνο στη θρησκεία. Για να το δείξω αυτό καταγράφω και αναλύω 7 παραδείγματα:

faith_paradigms_greek

Τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν ένα απλό πράγμα: Η “πίστη” δεν είναι κάτι που χρησιμοποιούν μόνο οι θρησκευόμενοι, αλλά κάτι που χρησιμοποιούν και οι ιστορικοί, οι μαθηματικοί, ο κάθε άνθρωπος κάθε μέρα όταν εμπιστεύεται το φίλο του, όταν πιστεύει αυτά που του λέει το παιδί του…

 

 

 

 

4. Λάθος εφαρμογές της επιστήμης

 

Όπως ανέφερα και παραπάνω, όλα τα προβλήματα διαμάχης Επιστήμης-Θρησκείας ξεκινούν από το λάθος που κάνουν ορισμένοι να εφαρμόσουν ορισμένες επιστημονικές θεωρίες σε πεδία με τα οποία δεν έχουν καμία σχέση. Τα καλύτερα παράδειγματα τέτοιας λανθασμένης εφαρμογής τη σημερινή εποχή είναι η προσπάθεια που κάνουν κάποιοι να εφαρμόσουν τη θεωρία της εξέλιξης στη φιλοσοφία όσο και η προσπάθεια των νευροβιολόγων να εξηγήσουν την ανθρώπινη συνείδηση με όρους χημείας.

 

4.1 Η λάθος προσπάθεια εφαρμογής της εξέλιξης στη φιλοσοφία

Για να μιλήσουμε για τη θεωρία της εξίλιξης πρώτα πρέπει να κάνουμε ορισμένες διευκρινήσεις σχετικά με το τι ονομάζουμε “θεωρία της εξέλιξης”. Ο όρος “θεωρία της εξέλιξης” πρέπει κατ’ αρχήν να διευκρινίσουμε ότι δεν είναι τόσο ξεκάθαρος και μονοσήμαντος όσο πολλοί πιστεύουν. Με τον ίδιο όρο οι βιολόγοι αναφέρονται στην μικρο-εξέλιξη, όσο και στη μάκρο-εξέλιξη.

Η μικρο-εξέλιξη, ήτοι η εξέλιξη των ειδών για να προσαρμοστούν καλύτερα στο περιβάλλον, είναι μια επιστημονική θεωρία που έχει πολλά στοιχεία να συνηγορούν υπέρ της.

Αντίθετα η μακρο-εξέλιξη, ήτοι η δημιουργία τελείως νέων ειδών από κάποιο υπάρχων, έχει και αυτή πολλά στοιχεία υπέρ της αλλά δεν έχει αποδειχθεί στον ίδιο βαθμό με τη μικρο-εξέλιξη. Για παράδειγμα πολλά πειράματα σε fruit flies (μύγες φρούτων) που είχαν στα στόχο τη δημιουργία νέων ειδών μυγών με τη χρήση ραδιενέργειας ή χημικών δεν πέτυχαν το στόχο τους. Πολλά επιστημονικά πειράματα με μύγες και έντομα, έχουν παρατηρήσει τυχαίες μεταλλάξεις, αλλά καμία από αυτές δεν οδήγησε σε νέα βελτιωμένα είδη! Δεν έχουμε δει στη φύση τη δημιουργία νέων ειδών. Δεν έχουμε δει μεταλλάξεις του DNA οι οποίες να είναι ευνοϊκές για τους οργανισμούς (μην ξεχνάμε ότι ο πλήρης όρος δεν είναι απλά “μακρο-εξέλιξη”, αλλά “δημιουργία νέων ειδών μέσω της επίδρασης του μηχανισμού της φυσικής επιλογής σε τυχαίες μεταλλάξεις DNA”). Ο όρος “εξέλιξη” πολλές φορές χρησιμοποιείται επίτηδες και για τα δύο είδη εξέλιξης με μόνο στόχο να δημιουργήσει σύγχυση και να “προβάλλει” τα επιστημονικά στοιχεία υπέρ της μικρο-εξέλιξης και στην υπό διερεύνηση μακρο-εξέλιξη. Μικρές λεπτομέρειες, αλλά σημαντικές…

Ερωτήματα για την εγκυρότητα της θεωρίας της μακρο-εξέλιξης έχει και η φυσική. Πως ένα φυσικό σύστημα εξελίσσεται προς κάτι τελειότερο από μόνο του, χωρίς καμία εξωτερική αλληλεπίδραση ή κατεύθυνση; Γνωρίζουμε από το 2ο νόμο της θερμοδυναμικής ότι όλα τα συστήματα τείνουν προς κατάσταση μεγαλύτερης εντροπίας (αταξίας) με την πάροδο του χρόνου. Πως τα είδη εξελίσσονται από καθαρή τύχη;

Δεν γνωρίζω αν η μακρο-εξέλιξη τελικά ισχύει ή όχι. Πρόθεση μου δεν είναι να κρίνω μία βιολογική θεωρία αλλά να θέσω την αντίθεση μου σε λάθος τρόπους σκέψης. Η μακρο-εξέλιξη δεν έχει παρατηρηθεί μέχρι στιγμής πολλές φορές στη φύση, με λίγες εξαιρέσεις οι οποίες εξετάζονται – βλ. [11] και [12]. Άρα είναι για εμένα σωστό το να μην αναφέρομαι σε αυτή σαν να είναι “γεγονός” ή κάτι που “ισχύει” σχεδόν σίγουρα. Όταν αποδειχθεί 100% καλώς θα κάνει να αποδειχθεί. Έως τότε όμως δεν μπορώ να δεχθώ το να χρησιμοποιείται και μάλιστα με λάθος τρόπο. Και η αντίθεση μου σε τέτοιους τρόπους σκέψης είναι ακόμα εντονότερη όταν γνωρίζω και βλέπω πως το θεμέλιο αυτού του τρόπου σκέψης είναι ένα υλιστικό φιλοσοφικό δόγμα. Σήμερα είναι η μακρο-εξέλιξη, αύριο μπορεί να είναι η θεωρία Χ. Δεν έχει σημασία. Σημασία έχει να μην αφήνουμε τα φιλοσοφικά πιστεύω μας να μας υπαγορεύουν την επιστήμη μας.


Και σε αυτό το πλαίσιο συζήτησης έχει σημασία και το εξής γεγονός: ο ορισμός του τι είναι “είδος” δεν είναι κάτι στο οποίο έχουν αποφασίσει οι βιολόγοι! Αυτό είναι κάτι που ελάχιστοι γνωρίζουν. Ο ορισμός “διαφορετικά είδη είναι αυτά που δεν μπορούν να αναπαραχθούν μεταξύ τους” δεν είναι καλός και εφαρμόσιμος. Υπάρχουν για παράδειγμα περιπτώσεις όπου δύο είδη διασταυρώνονται και κάνουν ένα υβρίδιο [13]. Υπάρχουν επίσης και περιπτώσεις ζώων τα οποία αναπαράγονται ασεξουαλικά [14]. Συν τοις άλλοις, ο έλεγχος της μη-συμβατότητας σε θέματα αναπαραγωγής είναι κάτι που ελάχιστες φορές γίνεται στην πράξη [15]. Τις περισσότερες φορές οι επιστήμονες “ονομάζουν” διαφορετικό είδος μία απλή αλλαγή στο χρώμα των φτερών μια πεταλούδας ή στο μήκος των αυτιών ενός λαγού. Δύσκολο να δεχθεί κανείς ότι αυτό είναι ένα νέο είδος. Η συζήτηση για τον ορισμό των ειδών φτάνει μάλιστα σε σημείο να αγγίζει και τη φιλοσοφία. Σύμφωνα με τους νομιναλιστές, η έννοια του “είδους” είναι μια εφεύρεση του ανθρώπου και ένα κατασκεύασμα της ανθρώπινης γλώσσας και όχι κάτι που υπάρχει – δες [16].


Αν τώρα προσπαθήσουμε λανθασμένα να επεκτείνουμε την εφαρμογή της Θεωρίας της Εξέλιξης στο ερώτημα του αν υπάρχει σκοπός στην ύπαρξη του σύμπαντος, τότε θα καταλήξουμε στο περίεργο και άλλογο συμπέρασμα ότι είμαστε ένα «ατύχημα» της φύσης, ότι υπάρχουμε από «τύχη» επειδή απλά…έτυχε διάφορα άτομα και μόρια να συναντηθούν με τέτοιο τρόπο ώστε να μας σχηματίσουν! Και γιατί υπάρχουμε; Χωρίς κανένα λόγο! Αυτό είναι ΜΗ-λογικό: με το να λες κάτι τέτοιο μειώνεις την αξία της ανθρώπινης ζωής και την εξομοιώνεις με την αξία μιας μπανάνας! Και επιλέγεις να αγνοήσεις όλες εκείνες τις ενδείξεις που αναφέρω στο σημείο 2. Αν δεν έχουμε κάποιο σκοπό στη ζωή και όλα είναι τόσο μάταια, τότε γιατί προσπαθούμε συνέχεια να «βγούμε» από το θνητό μας σώμα και να αναπτυχθούμε πνευματικά; Το να λες ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε από το Θεό είναι σίγουρα περισσότερο επιστημονικό όσο και το να λες ότι δεν δημιουργήθηκε από κανέναν και ότι υπάρχει από πάντα χωρίς κανένα λόγο

 

Πέραν του ότι δεν είναι σωστή η επέκταση της θεωρίας της εξέλιξης στη φιλοσοφία, πολλοί πιστεύουν ότι δεν είναι σωστή ακόμα και η επέκταση της στον άνθρωπο. Ο συνιδριτής της Θεωρίας της Εξέλιξης, Alfred Russel Wallace (δημοσίευσε πρώτος τη θεωρία της εξέλιξης ένα χρόνο πριν τον Δαρβίνο, ο οποίος απλά έκλεψε πολλές ιδέες του από τον Wallace), πίστευε ότι η Θεωρία της Εξέλιξης – αν και μια σωστή θεωρία – δεν μπορεί να εξηγήσει τον άνθρωπο. Αυτός ο γίγαντας της βιολογίας ο οποίος διατέλεσε και πρόεδρος του Τμήματος Ανθρωπολογίας και του Τμήματος Βιολογίας της Βρετανικής Εταιρίας Επιστημών (British Association) πίστευε ότι η πνευματικότητα του ανθρώπου είναι κάτι που ξεφεύγει από τους νόμους της εξέλιξης και το οποίο μπορεί να εξηγηθεί μόνο με την ύπαρξη μιας ανώτερης οντότητας όπως ένας Θεός [βλ. το σχετικό άρθρο μου Russel Wallace για λεπτομέρειες].

Πέραν όμως όλων των άλλων, ο ίδιος ο Δαρβίνος αναγνώριζε πως η Αχίλλειο Πτέρνα της θεωρίας της εξέλιξης είναι ο ανθρώπινος “αλτρουισμός”. Πως μπορεί η θεωρία της εξέλιξης να εξηγήσει τον Αλτρουισμό; Πως μπορεί κάποιος άνθρωπος, στα πλαίσια ενός μοντέλου «επιβίωσης του ισχυρότερου», να διακινδυνεύει τη ζωή του για να σώσει έναν άγνωστο (ή ακόμα και έναν εχθρό του), χωρίς να περιμένει να πάρει κάποιο αντάλλαγμα; Οι σημερινοί εξελικτικοί βιολόγοι, όπως ο Richard Dawkins, προσπαθούν να εξηγήσουν το φαινόμενο με σαθρά επιχειρήματα του τύπου “και το τάδε ζώο επιδεικνύει αλτρουιστική συμπεριφορά”. Ωστόσο όλοι τους κάνουν το λάθος να συγχέουν την φαινομενικά “καλή” συμπεριφορά ενός ζώου που στόχο έχει κάποιο αντάλλαγμα (άμεσο ή έμμεσο) με τον καθαρό ανθρώπινο αλτρουισμό ο οποίος σημαίνει “δίνω χωρίς να παίρνω απολύτως τίποτα”. Όλοι οι σημερινοί βιολόγοι όταν αναφέρονται στον αλτρουισμό ουσιαστικά αναφέρονται σε συμπεριφορές του τύπου “κάνω κάτι για να πάρω κάτι σε αντάλλαγμα” και όχι σε πραγματικό αλτρουισμό.


Εν κατακλείδι, η ίδια η “φύση” της θεωρίας της εξέλιξης είναι κάτι που χρίζει μεγάλης συζήτησης. Για παράδειγμα ας προσπαθήσουμε να συγκρίνουμε εμάς τους ανθρώπους με τα σκυλιά με όρους “εξέλιξης”. Εμείς κουραζόμαστε 15 ώρες την ημέρα για να έχουμε φαϊ, ενώ τα σκυλιά το βρίσκουν έτοιμο από εμάς. Εμείς μοχθούμε για να έχουμε ένα σπίτι, ενώ τα σκυλιά το βρίσκουν έτοιμο από εμάς. Εμείς μπορεί να μην έχουμε ασφάλεια υγεία, αλλά τα σκυλιά έχουν τους καλύτερους κτηνίατρους που μπορούμε να βρούμε. Πολλοί άνθρωποι μπορεί να πάσχουν από κατάθλιψη επειδή είναι μόνοι, αλλά οι σκύλοι πάντα θα έχουν έναν άνθρωπο για συντροφιά. Ποιο είδος είναι πιο “εξελιγμένο”;

Και η συζήτηση μπορεί να πάρει περίεργη τροπή αν αναλογιστούμε τη σύγκριση ανθρώπου-βακτηριδίων. Τα τελευταία έχουν αποδείξει ότι μπορούν και επιβιώνουν καλύτερα από κάθε άλλο είδος σχεδόν από τότε που υπάρχει ο πλανήτης μας. Αυτό τα κάνει πιο εξελιγμένα με όρους “εξέλιξης με φυσική επιλογή”; Αν ναι, τότε γιατί δεν προσπαθούμε να εξελιχθούμε και εμείς σε κάτι παρόμοιο; Αν όχι, τότε γιατί έχουν καταφέρει να επιβιώσουν τόσα δισεκατομμύρια χρόνια;


Η φύση της θεωρίας της εξέλιξης βασίζεται σε πολλά δόγματα, όπως το δόγμα “δεν διαφέρουμε σε τίποτα από τα άλλα ζώα”. Και κάθε σχετική συζήτηση θέλει προσεκτική ανάλυση και προετοιμασία.

 

Η θεωρία της εξέλιξης πρέπει να παραμείνει στο πεδίο της βιολογίας και να αφήσει την απάντηση των μεταφυσικών ερωτημάτων στους φιλοσόφους…

4.2 Η λάθος προσπάθεια εξήγησης της συνείδησης μέσω της χημείας

Οι νευροβιολόγοι σήμερα προσπαθούν να εξηγήσουν την ανθρώπινη συνείδηση με τη βοήθεια της χημείας των νευρώνων στο μυαλό μας. Αυτό δεν φαίνεται να το καταφέρνουν και σήμερα, εν έτει 2009, τα μυστικά της συνείδησης μας παραμένουν πολύ καλά κρυμμένα.

Ορισμένοι θεωρούν ότι υπάρχει πρόοδος και πως είναι απλά θέμα χρόνου το να εξηγηθούν τα πάντα σχετικά με το μυαλό μας από την επιστήμη. Αυτό όμως που δεν καταλαβαίνουν είναι ότι βαδίζουν σε λάθος μονοπάτι. Οι νευροβιολόγοι σήμερα βρίσκουν ένα μέρος του εγκεφάλου να έχει δραστηριότητα όταν κάνουμε κάτι και θεωρούν ότι έτσι προσεγγίζουν την ανθρώπινη σκέψη. Βλέπουν κάποιους νευρώνες να ανταλλάσσουν χημικά μηνύματα με διπλανά τους κύτταρα και πιστεύουν ότι σταδιακά φτάνουν στην ερμηνεία της ανθρώπινης συνείδησης. Όμως δεν λαμβάνουν υπόψην τους πολλά πράγματα: Η εύρεση συσχέτισης μεταξύ δύο πραγμάτων δεν σημαίνει ότι το ένα είναι αιτία του άλλου. Το να προσπαθείς να εξηγήσεις την ανθρώπινη συνείδηση μέσω της ανάλυσης των νευρώνων και των χημικών ερεθισμάτων σε ατομικό επίπεδο, είναι σαν να προσπαθείς να αναλύσεις την “υγρότητα” του νερού αναλύοντας τα χημικά στοιχεία του οξυγόνου και του υδρογόνου. Η συνείδηση μας είναι κάτι παραπάνω από το σύνολο των νευρώνων μας. Η μηχανιστική αντίληψη ορισμένων νευροβιολόγων (ευτυχώς όχι όλων) για τη συνείδηση μας, βλέπει το πρόβλημα στις λάθος διαστάσεις του και με λάθος τρόπο. Όταν κάποιος ρωτάει “γιατί πετάει αυτό το αεροπλάνο;” θα μπορούσαμε να απαντήσουμε “πετάει επειδή τα άτομα του αέρα συγκρούονται με τα άτομα στο κάτω μέρος των φτερών και δημιουργούν άνωση”. Όμως αν μέναμε εκεί θα παραλείπαμε τους βασικούς και πραγματικά ουσιώδεις λόγους για τους οποίους πετάει: το ότι κάποιος αποφάσισε να φτιάξει αυτό το αεροπλάνο, το ότι κάποιος το σχεδίασε, το ότι ένας άνθρωπος ήθελε να γίνει πιλότος και εκπαιδεύτηκε για αυτό, το ότι ο πιλότος σήμερα αποφάσισε να απογειώσει το αεροπλάνο στον αέρα. Οι νευρώνες πράγματι είναι εκεί. Και πράγματι επιτελούν λειτουργίες. Κανείς δεν το αρνείται αυτό. Όμως το να βλέπει κανείς μόνο αυτούς τους νευρώνες και να μην βλέπει τη συνολική εικόνα από “πάνω προς τα κάτω” είναι απλά λάθος. Το νερό τρέχει μέσα από σωλήνες. Αν σπάσουν οι σωλήνες το νερό παύει να τρέχει. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το νερό είναι ιδιότητα των σωλήνων ή ότι παράγεται από αυτούς…

Επιπλέον η ανάλυση της λειτουργίας των νευρώνων μας δίνει πληροφορίες για τις λειτουργίες του ανθρωπίνου εγκεφάλου. Όμως όλοι μας γνωρίζουμε ότι η “συνείδηση” είναι περισσότερο μία κατάσταση και όχι μια λειτουργία. Πως λοιπόν μπορεί η νευροβιολογία να ανακαλύψει τα μυστικά της αναλύοντας λειτουργίες; [17] [18] [19] [20] [21] [22] [23] [24] [25]

Αν δω έναν πίνακα και ξαφνικά “τρελαθώ” και του πετάξω ένα ποτήρι για να τον καταστρέψω, η σημερινή ψυχολογία θα πει ότι πάσχω από το σύνδρομο Sendhal: η συγκίνηση από έργα τέχνης με κάνει να συμπεριφέρομαι παράλογα. Οι νευρώνες μου λοιπόν μου είπαν τι να κάνω; Μήπως αναγάγοντας τα πάντα στους νευρώνες χάνεται η “ελεύθερη βούληση”; Εγώ ήθελα να πετάξω το ποτήρι…

Η σημερινή επιστήμη δυσκολεύεται να βρει την ανθρώπινη συνείδηση γιατί λειτουργεί κάτω από το δόγμα του υλισμού. Αν δέχεσαι αξιωματικά ότι δεν υπάρχει κάτι άλλο εκτός από την ύλη, πως μπορείς να βρεις το πνεύμα; Η απάντηση είναι ότι δεν μπορείς. Μόνο αν αλλάξουμε τις βάσεις της σημερινής επιστήμης και απομακρυνθούμε από το δόγμα του υλισμού θα μπορέσουμε να βρούμε την απάντηση…

Το πρόβλημα της ανθρώπινης συνείδησης ίσως αποτελέσει τελικά την αχίλλειο πτέρνα της σύγχρονης υλιστικής θεώρησης του κόσμου που μερικοί άθεοι θέλουν να επιβάλλουν δια της πλαγίας οδού…

Σημείωση: Για την ανθρώπινη συνείδηση βλ. και το σχετικό αγγλικό άρθρο που έχω γράψει στη διεύθυνση Human Consciousness and the End of Materialism.

5. Η θεωρία της εξέλιξης είναι μη-διαψεύσιμη

Σύμφωνα με τον Carl Popper, σε κάθε επιστημονική θεωρία πρέπει να μπορείς με κάποιον τρόπο να αποδείξεις ότι η θεωρία είναι λανθασμένη, αλλιώς δεν πρόκεται για πραγματικά επιστημονική θεωρία. Για παράδειγμα, η θεωρία που λέει “όλοι οι βάτραχοι είναι πράσινοι”, αποδεικνύεται λάθος αν ανακαλύψουμε κάπου ένα βάτραχο μαύρο. Ωστόσο η θεωρία της εξέλιξης δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να αποδειχθεί λανθασμένη, άρα δεν είναι γνήσια επιστημονική θεωρία. Όταν οι εξελικτικοί βιολόγοι βλέπουν ένα είδος, το ‘βαπτίζουν’΄ως “ικανό για επιβίωση”, ενώ όταν δουν ένα είδος που έχει εκλείψει το ‘βαπτίζουν’ ως “μη-ικανό για επιβίωση”. Και στις δύο περιπτώσεις η ‘βάπτιση’ γίνεται εκ των υστέρων και όχι εκ των προτέρων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μην υπάρχει δυνατότητα να αποδειχθεί ότι η θεωρία είναι λάθος ποτέ! Κλασικό παράδειγμα των παραπάνω είναι η περίπτωση του ψαριού κοιλάκανθος (coelacanth ή Latimeria chalumnae). Το ψάρι αυτό πιστευόταν ότι έχει εκλείψει από την Κρητιδική περίοδο. Έτσι οι εξελικτικοί βιολόγοι έλεγαν ότι το εν λόγω ζώο “δεν ήταν ικανό για επιβίωση και ο μηχανισμός της φυσικής επιλογής το έκανε να εκλείψει”. Όμως το 1938 το εν λόγω ψάρι ανακαλύφθηκε ότι ζει και βασιλεύει! Μεγάλη αναταραχή επικράτησε στο χώρο της επιστήμης για την ανακάλυψη του, όμως οι εξελικτικοί βιολόγοι δεν αγχώθηκαν ιδιαίτερα να την εξηγήσουν. Και εκεί που θα νόμιζε κανείς πως η ανακάλυψη του ψαριού θα οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι η θεωρία της εξέλιξης είχε κάνει λάθος στην περίπτωση του, οι εξελικτικοί βιολόγοι απλά είπαν “εντάξει, το ψάρι ήταν ικανό για επιβίωση και άρα επιβίωσε σύμφωνα με το μηχανισμό της φυσικής επιλογής”! Έτσι απλά. Και η ζωή συνεχίζεται…

6. Περιορισμοί και λάθος αξιώματα της επιστήμης

 

 

 

Πολλά στοιχεία δείχνουν ότι η σημερινή επιστήμη έχει περιορισμούς και ατέλειες στη λογική της. Για παράδειγμα, αν και όλοι μας έχουμε μια αίσθηση του χρόνου που περνάει, καμία επιστημονική θεωρία δεν απαιτεί την ύπαρξηχρόνου που “ρέει” όπως τον καταλαβαίνουμε εμείς. Αν και όλοι μας κατανοούμε ότι υπάρχει αιτιότητα στο σύμπαν (ήτοι το κάθε τι έχει μια πρότερη αιτία), καμία επιστημονική θεωρία δεν απαιτεί την ύπαρξη της. Ακόμα και ο ίδιος ο ιδρυτής της Λογικής, ο Αριστοτέλης, δεν γνώριζε ακριβώς για το που ήταν χρήσιμη η Λογική. Δεν ήξερε αν η Λογική ήταν ένα εργαλείο για την ανακάλυψη της απόλυτης αλήθειας (η οποία, παρεπιμπτόντως, δεν γνωρίζουμε καν αν υπάρχει) ή ένα εργαλείο για να αναλύουμε τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε και τους περιορισμούς της. Πολλοί μετα-μοντέρνοι φιλόσοφοι (με πρώτο τον Wittgenstein) έχουν στιγματίσει τη σιγουριά της επιστήμης ότι μπορεί να ανακαλύψει την αλήθεια. Πως είμαστε σίγουροι ότι υπάρχει κάτι τέτοιο καταρχάς; Έτσι και αλλιώς δεν μπορούμε να μάθουμε ποτέ τα όρια της σκέψης μας, διότι για να το κάνουμε αυτό θά έπρεπε να μπορούσαμε να σκεφτούμε τα πράγματα για τα οποία δεν μπορούμε να σκεφτούμε [βλ. Wittgenstein]!

Η επιστήμη σαν εργαλείο κατασκευής μοντέλων

Ας μην ξεχνάμε ότι η επιστήμη είναι ένα εργαλείο για να κατασκευάζει κανείς θεωρίες με τις οποίες ερμηνεύει τα όσα παρατηρεί. Αυτό όμως δεν έχει καμία σχέση με αυτό που αποκαλούμε “πραγματικότητα”. Η “πραγματικότητα” είναι ό,τι υπάρχει. Με τις αισθήσεις μας “φιλτράρουμε” αυτή την πραγματικότητα και την βλέπουμε μέσα από το δικό μας πρίσμα. Στη συνέχεια διατυπώνουμε θεωρίες για να ερμηνεύσουμε τα όσα παρατηρούμε και να κάνουμε προβλέψεις για το μέλλον των όσων παρατηρήσουμε.

ΕΠΙΣΤΗΜΗ                                  ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Θεωρία  <=========>  Αισθητός κόσμος  <=========>  Πραγματικότητα

Η επιστήμη προσφέρει τη σύνδεση μεταξύ της θεωρίας και του αισθητού κόσμου, αλλά δεν κατορθώνει σε καμία περίπτωση να φτάσει στην πραγματικότητα. Παράδειγμα: Τα πράγματα πέφτουν προς τη Γη για κάποιο λόγο. Αυτός ο “λόγος” (που δεν τον ξέρουμε) είναι αυτό που “υπάρχει”, αυτό που αποκαλούμε “πραγματικότητα”. Όταν με τα μάτια μας βλέπουμε ένα μήλο να πέφτει προς το έδαφος, αυτό είναι η παρατήρηση του αισθητού κόσμου. Διατυπώνοντας τη θεωρία της βαρύτητας, φτιάχνουμε ένα μοντέλο το οποίο περιγράφει ικανοποιητικά αυτά που βλέπουμε. Δεν φτάνουμε όμως στο σημείο να πούμε τίποτα για την πραγματικότητα. Πολλοί θεωρούν ότι τα μήλα πέφτουν στη Γη εξαιτίας της “βαρύτητας” και ότι, επειδή αυτό είναι κάτι που το “βλέπουμε”, η βαρύτητα “υπάρχει”. Αυτό είναι λάθος: όταν η θεωρία της βαρύτητας που έχουμε τώρα αποδειχθεί τελείως λάθος (αυτό γίνεται συνέχεια με τις επιστημονικές θεωρίες), τα μήλα θα συνεχίσουν να πέφτουν προς τα κάτω! Η “πραγματικότητα” δεν θα έχει αλλάξει! Απλά θα έχει αλλάξει η θεώρηση μας για τον αισθητό κόσμο. Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί το τρανζίστορ. Το τρανζίστορ βασίζεται σε εξελιγμένες (σήμερα) επιστημονικές θεωρίες της φυσικής. Αν όμως οι θεωρίες αυτές αντικατασταθούν τελείως από άλλες, το τρανζίστορ θα συνεχίζει να λειτουργεί!

Βέβαια τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε την επιστήμη. Είναι γεγονός ότι αποτελεί ένα από τα καλύτερα εργαλεία που έχουμε για να κατανοούμε τον κόσμο μας. Πρέπει όμως, αναγνωρίζοντας όλα τα παραπάνω, να τη χρησιμοποιούμε με φειδώ και να είμαστε προσεκτικοί στα συμπεράσματα μας. Και σε τελική ανάλυση πως είμαστε σίγουροι ότι το ένστικτο μας δεν είναι πιο “σωστό” (ό,τι και αν σημαίνει αυτό) από τη λογική; Μπορεί πράγματι η αιτιότητα να μην υπάρχει, μπορεί όντως ο χρόνος να είναι μόνο μία ψευδαίσθηση μας. Μάλιστα ο Godel έδειξε ότι πράγματι ίσως ο χρόνος να είναι η μεγαλύτερη ψευδαίσθηση… Όμως η ουσία εδώ δεν είναι το αν η τωρινή επιστήμη έχει δίκιο ή άδικο στο ένα πράγμα ή στο άλλο. Η ουσία είναι η αδυναμία της επιστήμης να ερμηνεύσει τα φαινόμενα και να καταλήξει κάπου. Μια αδυναμία που καταδεικνύει μια εγγενή ατέλεια της η οποία δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη…

Λάθος αξιώματα-δόγματα της σημερινής επιστήμης

Η σημερινές θετικές επιστήμες (γενικά με τον όρο “επιστήμη” αναφέρομαι στις “θετικές επιστήμες” μέσα στο παρόν άρθρο για λόγους συντομίας, χωρίς να συμμερίζομαι την λάθος προκατάληψη ορισμένων που θέλουν να πιστεύουν ότι οι ανθρωπιστικές επιστήμες δεν είναι “επιστήμες”)  βασίζονται σε ορισμένα αξιώματα. Όσο χρησιμοποιούμε αυτά τα αξιώματα αναγνωρίζοντας όμως ότι τα χρησιμοποιούμε χωρίς να γνωρίζουμε αν είναι σωστά, τότε όλα βαίνουν καλώς. Όταν ωστόσο αρχίζουμε να μιλάμε για την επιστήμη θεωρώντας τα αξιώματα στα οποία βασίζεται σαν “προφανώς” αληθή, τότε έχουμε κάνει ένα μεγάλο βήμα για τη μετατροπή των αξιωμάτων αυτών σε δόγμα. Και ο δογματισμός δεν είναι καλό πράγμα.

  1. Το πρώτο αξίωμα στο οποίο βασίζονται σήμερα οι επιστήμονες είναι ότι η ανθρώπινη λογική δουλεύει σωστά. Όσο περίεργο και αν ακούγεται αυτό, είναι γεγονός ότι δεν έχουμε κάποιου είδους “απόδειξη” ότι ο τρόπος που λειτουργεί ο εγκέφαλος μας δεν έχει σφάλματα και ότι η λογική μας είναι ένα εργαλείο που πράγματι μπορεί να φτάσει σε έγκυρα συμπεράματα σχετικά με τον κόσμο.

  2. Ένα δεύτερο βασικό αξίωμα που χρησιμοποιείται είναι αυτό που λέει ότι η επαγωγή λειτουργεί. Η επαγωγή είναι το πλέον βασικό εργαλείο που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για να φτιάξουν θεωρίες σχετικά με τη φύση, ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτό το “εργαλείο” δεν εγγυάται τίποτα σχετικά με την αλήθεια των συμπερασμάτων που παράγει. Η επαγωγική μέθοδος της επιστήμης είναι ένα εργαλείο όχι τόσο τέλειο:  Έστω για παράδειγμα ένας επιστήμονας που μελετάει βατράχους. Παρατηρεί βατράχους σε μια λίμνη στην Ελλάδα και μετά από πολλές παρατηρήσεις βγάζει τη θεωρία του. “Οι βάτραχοι είναι πράσινοι και κοάζουν”, ισχυρίζεται. Όλα ωραία και πολύ “επιστημονικά”. Έχει βρει την “αλήθεια”; Ναι, μέχρι να πάει ένα ταξίδι στην Αφρική και να δει έναν μαύρο βάτραχο…

  3. Επιπλέον οι σημερινοί επιστήμονες ξεκινούν την έρευνα τους με το αξίωμα (ήτοι κάτι που λαμβάνουν σαν δεδομένο αλλά δεν μπορεί να αποδειχθεί) ότι ο κόσμος αποτελείται μόνο από ύλη (πρωτόνια, ηλεκτρόνια κλπ) και φυσικούς νόμους που καθορίζουν πως αυτή η ύλη θα συμπεριφερθεί. Αν λοιπόν εξαρχής θεωρεί κανείς ότι δεν υπάρχει κανένα ίχνος πνευματικότητας στον κόσμο, πως περιμένει να βρει αποδείξεις για την ύπαρξη της; Πρέπει να θυμόμαστε ότι ο υλισμός [22] αποτελεί δόγμα (και μάλιστα ακραίο δόγμα) και όχι αποδεδειγμένη θέση [2] [23]. Επιπλέον αν κανείς δέχεται την ύπαρξη αναπόδραστων φυσικών νόμων, τότε πως μπορεί να εξηγηθεί η ύπαρξη της “ελεύθερης βούλησης” που σχεδόν όλοι μας αισθανόμαστε ότι διαθέτουμε; Πως αισθανόμαστε ότι “πράττουμε” σε έναν προβλέψιμο κόσμο;

  4. Η επιστήμη βασίζεται στο αξίωμα ότι όλα τα πράγματα είναι μετρήσιμα. Όπως προανέφερα στην εισαγωγή, αυτό περιορίζει πολύ τα αντικείμενα με τα οποία μπορεί να ασχοληθεί (π.χ. ηθική και αισθητική δεν είναι αντικείμενα που μπορεί να εξετάσει η επιστήμη). [9]

  5. Η επιστήμη επίσης βασίζεται στο αξίωμα ότι όλα τα φαινόμενα μπορούν να αναπαραχθούν με πείραμα ή να παρατηρηθούν. Αυτή η πολύ απλή προϋπόθεση για να λειτουργήσει ο κάθε επιστήμονας στις θετικές επιστήμες σήμερα δημιουργεί έναν βασικό περιορισμό: η επιστήμη δεν μπορεί να εξετάσει φαινόμενα που συμβαίνουν μία μόνο φορά και δεν μπορούν να αναπαραχθούν! Πιθανό παράδειγμα ενός τέτοιου φαινομένου: η στιγμή της δημιουργίας του σύμπαντος.

  6. Η σύγχρονη κοσμολογία βασίζεται στην Αρχή της Μετριότητας (Mediocrity Principle) και την Αρχή του Κοπέρνικου (Copernican Principle), σύμφωνα με τις οποίες ο άνθρωπος δεν είναι σε κάποια ιδιαίτερη θέση στο σύμπαν (π.χ. στο κέντρο του σύμπαντος), αλλά ζούμε σε έναν τυχαίο πλανήτη ανάμεσα στα εκατομμύρια των πλανητών. Έτσι αν και τα επιστημονικά δεδομένα τόσο την εποχή του Edwin Hubble όσο και τώρα δείχνουν ότι μπορεί να βρισκόμαστε πολύ κοντά στο κέντρο του σύμπαντος, ορισμένοι σύγχρονοι κοσμολόγοι απλά “επιλέγουν” να διορθώνουν τις εξισώσεις τους για να λένε ότι δεν είμαστε! [Σημείωση: Ούτως ή άλλως ο καθένας μπορεί να επιλέξει όποιο σύστημα αναφοράς θέλει και να περιγράψει τους φυσικούς νόμους. Η επιλογή “Γη” ή “‘Ηλιος” βασίζεται σε φιλοσοφικές αρχές.] Μπορεί κανείς να διαβάσει το αγγλικό μου άρθρο Earth at the Center of the Universe? για να δει πως η τοποθέτηση του Ήλιου (αντί της Γης) στο κέντρο του ηλιακού συστήματος αποτελεί εν τέλει θέμα φιλοσοφικών (αξιωματικών) υποθέσεων και όχι μόνο επιστημονικών δεδομένων.

Αν παρομοίως πιστεύεις (αξιωματικά) ότι δεν υπάρχει σκοπός στο σύμπαν, ό,τι και να δεις δεν πρόκειται να πειστείς πως ύπάρχει. Αν δεν έχεις συμπεριλάβει τον άνθρωπο μέσα στις εξισώσεις σου, πως περιμένεις να βρεις αποδείξεις ότι έχει κάποιο νόημα αυτό το μικρό διάστημα της ύπαρξης μας;

Αν πιστεύεις (αξιωματικά) ότι όλα τα πράγματα στον κόσμο είναι μετρήσιμα, τότε πως μπορείς να κατανοήσεις έννοιες όπως η ηθική, τα συναισθήματα, η αισθητική ή η αγάπη χωρίς να γελοιποιηθείς;

Αν πιστεύεις (αξιωματικά) ότι η επιστήμη μπορεί να αναλύσει και να βρει την αλήθεια για τα πάντα, τότε δεν έχεις διαβάσει το Θεώρημα της Μη-Πληρότητας (Incompleteness theorem) του Godel…

 

Το δηλητήριο του υλισμού

Πολλοί επιστήμονες σήμερα ακολουθούν τη φιλοσοφική θέση του “υλισμού”. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να το έχουμε υπόψην μας όταν αναλύουμε το τι λένε. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει κανείς τις θεμελιώδεις φιλοσοφικές θέσεις στις οποίες στηρίζεται ο συνομιλητής του. Και είναι ακόμα πιο σημαντικό να ξεχωρίζουμε την επιστήμη από αυτές τις θέσεις. Ο υλισμός (όπως και ο εμπειρισμός) είναι θέσεις και όχι επιστημονικά αποδεδειγμένα γεγονότα ή μοντέλα γνώσης. Η εγκυρότητα τους δεν έχει αποδειχθεί με κάποιο τρόπο και εξίσου “έγκυρα” μπορεί κανείς να ακολουθεί τη φιλοσοφική θέση του ιδεαλισμού.

Σημείωση: Σχετικά με τα αξιώματα που χρησιμοποιεί η επιστήμη μπορεί κανείς να δει το σχετικό μου άρθρο στην αγγλική γλώσσα The Limits of Science.

Περί θαυμάτων

Με τον ίδιο τρόπο αν δεν πιστεύει κανείς στην ύπαρξη θαυμάτων (μια θέση η οποία είναι και η ίδια μία “πίστη”) τότε ακόμα και να δει μπροστά του ένα τέτοιο να συμβαίνει δεν πρόκειται να το πιστέψει! Οι σημερινοί άθεοι είναι μία κατά πολύ “βελτιωμένη” έκδοση του Άπιστου Θωμά, καθώς ακόμα και να έβλεπαν τον Χριστό μπροστά τους ζωντανό μετά την ταφή Του, δεν θα πιστεύαν αλλά θα έψαχναν να βρουν την πραγματική επιστημονική αιτία πίσω από αυτό που βλέπουν. Και αν δεν έβρισκαν κάποια λογική εξήγηση δεν θα κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι είδαν ένα θαύμα, αλλά στο ότι “ακόμα δεν έχουμε βρει την εξήγηση, αλλά κάποια στιγμή η επιστήμη θα τη βρει”…

Περί ηθικής

Η επιστήμη δεν μπορεί να βγάλει συμπέρασμα σχετικά με το πόσο “σωστή” / “ηθική” είναι μια συμπεριφορά. Ειδικά όσον αφορά τη Θεωρία της Εξέλιξης, αυτή ορίζει σαν “σωστή” συμπεριφορά ενός ζώου το ό,τι κάνει για να επιβιώσει. Με αυτή τη λογική, αν ένα ζώο σκοτώσει για να ζήσει, τότε προφανώς έχει πράξει το σωστό. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εφαρμοστεί στον άνθρωπο. Παραβλέποντας το βασικό σφάλμα που κάνουν πολλοί βιολόγοι να θεωρούν τον άνθρωπο ένα “ζώο” (ακόμα ένα λάθος αξίωμα που δέχονται πολλοί χωρίς συζήτηση, μετατρέποντας το από “αξίωμα” σε βαθύ και άκρατο “δόγμα”), αν επιχειρήσουμε να εξηγήσουμε έναν φόνο με όρους της θεωρίας του Δαρβίνου δεν θα καταλήξουμε σε κανένα “λογικό” συμπέρασμα. Μπορεί κάποιος να βλέπει το γείτονα του σαν εχθρό του και να τον σκοτώσει για να επιβιώσει. Μπορεί ο Χίτλερ να βλέπει σαν αντίπαλούς του τους Εβραίους και να τους σκοτώνει για να επιβιώσει. Μπορεί ένας Χριστιανός να βλέπει τους άθεους σαν εχθρούς του και να τους σκοτώνει για να επιβιώσει. Μπορεί ένα κομμουνιστικό καθεστώς να βλέπει σαν αντιπάλους του τους Χριστιανούς και να τους στέλνει σε στρατόπεδα στη Σιβηρία για να επιβιώσει. Το ότι ο στόχος σε κάθε μια από τις προαναφερθείσες περιπτώσεις είναι η “επιβίωση”, μετατρέπει αυτές τις πράξεις σε “καλές” ή ηθικές; Σε καμμία περίπτωση! Η επιστήμη σηκώνει απλά τα χέρια ψηλά για ένα απο τα σημαντικότερα θέματα της ανθρωπότητας: την ηθική.

Σημείωση: Σχετικά με την ηθική μπορεί κανείς να διαβάσει το άρθρο μου The Source of Ethics.

Ανάγκη επαναπροσδιορισμού

Πέραν όλων των παραπάνω θεμάτων, η ουσία του προβλήματος βρίσκεται σε άλλο επίπεδο: Η «θετική» επιστήμη έχει σταματήσει να έχει σαν βασικό της στόχο τη βελτίωση της ζωής του ανθρώπου εδώ και καιρό. Με το να λες στους ανθρώπους ότι είναι μόνο χώμα και νερό σίγουρα δεν βοηθάει προς αυτή την κατεύθυνση (αν και μπορεί να βοηθήσει κάποιους «επιστήμονες» να πάρουν γενναίες επιχορηγήσεις για να μελετήσουν το πόσο μοιάζουμε με τις..μπανάνες). Οι σημερινοί επιστήμονες πρέπει να ξανα-συμφιλιωθούν με τη φιλοσοφία και να αρχίσουν να ψάχνουν την αλήθεια με έναν πιο ολιστικό τρόπο σκέψης – όπως έκαναν την εποχή του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα.

Η σύγχρονη επιστήμη πρέπει να απομακρυνθεί και να δει με πιο κριτική ματιά τα παραπάνω αξιώματα (δόγματα) στα οποία βασίζεται και να επαναπροσδιοριστεί ως προς αυτό που αποκαλούμε “‘άνθρωπος”. Σίγουρα οι θετικές επιστήμες είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για την ανάλυση του κόσμου, αλλά αυτό δεν δικαιολογεί την αλαζονεία ορισμένων που πιστεύουν ότι βρήκαν τη λύση στα προβλήματα της ύπαρξης μας αναλύοντας ένα φάσμα ή μελετώντας μία κυτταρική δομή. Σίγουρα κάποιος σε περίπτωση ασθένειας πρέπει να βασιστεί στην επίσημη ιατρική επιστήμη, αλλά αυτό δεν σημαίνει κάτι για την εγκυρότητα της θρησκείας ή της φιλοσοφίας. Σίγουρα κάποιος που χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό υπολογιστή μπορεί να φιλοσοφεί, όπως και ένας θρησκευόμενος μπορεί να κάνει επιστήμη.

Δεν μιλάω εναντίον των θετικών επιστημών, αλλά υπέρ των άλλων ανθρωπιστικών επιστημών….

7. Μαθηματικοί που δεν μετράνε…

Σχετικά με την «αλήθεια» της επιστήμης, θα ρωτήσω έναν «πιστό» της επιστήμης που φροντίζει να αγνοεί τις ατέλειες της το εξής απλό: Έστω ένας πλανήτης που απέχει από τη Γη 3,000,000 km και απομακρύνεται με σταθερή ταχύτητα 5 m/sec. Ποια είναι η απόσταση του μετά από (ρίζα του 2) δευτερόλεπτα; Ή ίσως μπορεί να απαντήσει σε ένα άλλο απλό ερώτημα: υπάρχει ο αριθμός π; Μπορεί να πιστεύει κανείς στην ύπαρξη ενός αριθμού τον οποίο δεν μπορεί να γράψει στο χαρτί γιατί δεν ξέρει και ούτε πρόκειται ποτέ να μάθει τα ψηφία του; Τι σημαίνει «υπάρχει ένας αριθμός, του οποίου όμως δεν ξέρω τα ψηφία του»; Δεν σου μοιάζει επικίνδυνα πολύ με το «υπάρχει Θεός, τον οποίο όμως δεν ξέρω πως είναι»; Τα μαθηματικά, αν και είναι η πλέον «καθαρή» μορφή επιστήμης και η καλύτερα θεμελιωμένη, δεν μπορούν να γράψουν σε ένα χαρτί τους αριθμούς! Όχι επειδή δεν έχουν πολύ χαρτί, αλλά επειδή δεν ξέρουν! Ποιος είναι ο επόμενος αριθμός του 1; Το 1.00001; Όχι. Το 1.00000000001; Πάλι όχι. Όσο μακριά και αν πας, ποτέ δεν θα μπορείς να βρεις ποιος είναι ο επόμενος πραγματικός αριθμός του 1! Κάτι που φαντάζει στοιχειώδες, τελικά δεν είναι και τόσο πολύ…Και αν υπάρχουν τόσο βασικά και θεμελιώδη προβλήματα στο ανθρώπινο καθαρό κατασκεύασμα των μαθηματικών, τότε ποια επιστήμη μπορούμε να εμπιστευτούμε; Η απάντηση που θα δώσει ένας μαθηματικός είναι «Ο π είναι άρρητος αριθμός». Τι σημαίνει όμως αυτό; Σημαίνει απλά ότι «Δεν μπορούμε να γράψουμε τα ψηφία του π» και τίποτα παραπάνω! Ο μαθηματικός θα απαντήσει «Δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιος είναι ο επόμενος αριθμός του 1, ωστόσο η θεωρία περί του απείρου είναι μια καλά θεμελιωμένη θεωρία. Σε τελική ανάλυση μπορεί να μην ξέρουμε τον επόμενο αριθμό του 1, αλλά αυτό δεν επηρεάζει την εγκυρότητα των μαθηματικών». Τι σημαίνει όμως αυτό; Σημαίνει απλά ότι «Δεν ξέρουμε ποιος είναι ο επόμενος αριθμός του 1» και τίποτα παραπάνω! Πιστεύουμε ότι υπάρχει, αλλά δεν τον ξέρουμε! Και τονίζω για άλλη μια φορά ότι τα μαθηματικά και ο φορμαλισμός τους είναι ένα ανθρώπινο κατασκεύασμα. Δεν μας επέβαλε κανένας να χρησιμοποιήσουμε αυτούς τους συμβολισμούς για τους αριθμούς. Μόνοι μας το επιλέξαμε και όμως δεν μπορούμε να γράψουμε ή να γνωρίζουμε τους αριθμούς τους οποίους εμείς εφεύραμε! Τι σημαίνει αυτό για την αλήθεια των μαθηματικών; Αν δεν σημαίνει κάτι, τότε γιατί η «εγκυρότητα» της θρησκείας καταρρακώνεται στα μάτια των άθεων όταν ρωτάνε ποια είναι τα χαρακτηριστικά του Θεού και δεν παίρνουν συγκεκριμένη απάντηση; Ας πάμε όμως και σε πιο απλά πράγματα: έχω ένα τραπέζι στο σπίτι μου και θέλω να μετρήσω το μήκος του. Χρησιμοποιώντας ένα μέτρο βρίσκω ότι έχει μήκος 2.5 μέτρα. Είναι αυτό το μήκος του; Την επόμενη μέρα έρχεται σπίτι μου ένας φίλος μου και χρησιμοποιώντας το δικό του μέτρο – το οποίο έχει μεγαλύτερη ακρίβεια – βρίσκει το μήκος ίσο με 2.534 μέτρα. Είναι αυτό το μήκος του; Χρησιμοποιώντας μια μετρητική συσκευή με laser βρίσκω με μεγαλύτερη ακρίβεια ότι το μήκος είναι 2.5341765 μέτρα. Είναι αυτό τα μήκος του; Απογοητευμένος, αποφασίζω να καταφύγω στην υπέρτατη λύση: το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Έτσι με ένα SEM προσπαθώ να δω ποιο ακριβώς είναι το μήκος! Πάλι όμως δεν τα καταφέρνω! Τα στοιχειώδη σωματίδια δεν βρίσκονται σε συγκεκριμένο μέρος και η αρχή της αβεβαιότητας του Heisenberg με εμποδίζει από το να δω την ακριβή θέση τους! Συμπέρασμα: δεν μπορώ να μετρήσω το μήκος του τραπεζιού μου για να ξέρω τι μήκος τραπεζομάντηλο θα αγοράσω! Φυσικά ένας φυσικός θα απαντήσει «Το μήκος του τραπεζιού σου προσδιορίζεται με ικανοποιητική ακρίβεια η οποία σου επιτρέπει να ξέρεις τι τραπεζομάντηλο θα αγοράσεις». Τι σημαίνει αυτό; Ότι «δεν μπορούμε να μετρήσουμε το μήκος του τραπεζιού σου» και τίποτα παραπάνω! Με ποιο δικαίωμα λοιπόν μια επιστήμη που δεν μπορεί να γράψει ή να μετρήσει κατηγορεί τη θρησκεία για ανεπάρκεια; Εγώ θεωρώ τον εαυτό μου επιστήμονα και χρησιμοποιώ την επιστήμη καθημερινά για να λύσω προβλήματα μου. Το ίδιο όμως κάνω και με τη Θρησκεία, την οποία δεν βάζω σε ανταγωνισμό με την επιστήμη. Το γεγονός όμως ότι χρησιμοποιώ την επιστήμη δεν μου δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι τα μαθηματικά ή η φυσική έχουν ανακαλύψει κάποια αναντίρρητη αλήθεια για τον κόσμο στον οποίο ζω.

Η γνώση όχι μόνο της άγνοιας σαν έννοια, αλλά και του βαθμού της άγνοιας είναι σημαντική για έναν μορφωμένο άνθρωπο…Θεός, Θεωρία, Θεολογία, όλα είναι λέξεις και έννοιες αλληλένδετες…

8. Το πρόβλημα της Ανθρώπινης Προόδου

Ο άνθρωπος προοδεύει σε όλους τους τομείς. Σταδιαδικά μαθαίνουμε πράγματα τόσο σε τεχνολογικό, όσο και σε ηθικό επίπεδο. Γινόμαστε καλύτεροι βλέποντας τα λάθη των γονιών μας. Οι κοινωνίες μας προοδεύουν. Ακόμα και αν κάποιος αρνηθεί την πρόοδο σε ορισμένους τομείς, δύσκολα θα μπορεί να πει ότι δεν υπάρχει πρόοδος σε κανέναν τομέα. Ορισμένοι δαρβινιστές ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει πρόοδος, παρά μόνο μια ψευδαίσθηση της προόδου. Πιστεύουν δηλαδή ότι η μόνη δυνατή “πρόοδος” είναι μέσω των τυχαίων μεταλλάξεων και της φυσικής επιλογής. Δεν συμφωνώ. Μπορεί αυτή η πρόοδος να είναι εξαιρετικά αργή σε ορισμένους τομείς, αλλά υπάρχει. Η πρόοδος αυτή δεν είναι αποτέλεσμα της εξέλιξης, αλλά της ανθρώπινης ελεύθερης βούλησης. Και αυτή η πρόοδος υποδηλώνει ότι ο άνθρωπος δεν είναι το ίδιο με τα άλλα είδη όπως η θεωρία της εξέλιξης υποστηρίζει. Ο άνθρωπος είναι το μόνο είδος που δεν επηρρεάζεται μόνο από το περιβάλλον, αλλά το επηρρεάζει και αυτός. Η εξέλιξη μας δεν είναι μια απλή προσαρμογή ενός είδους στο περιβάλλον του (όπως σύμφωνα με τη θεωρία της εξέλιξης συμβαίνει για όλα τα είδη), αλλά μέσω της τεχνολογίας και της μοριακής τεχνολογίας μπορούμε και να σχεδιάσουμε οι ίδιοι το μέλλον μας και να αλλάζουμε το περιβάλλον μας κατά βούληση. Ακόμα αν θεωρήσουμε ότι ο άνθρωπος είναι ένα τίποτα σε έναν άσκοπο κόσμο, πάλι συνεχίζουμε να διαφέρουμε εκπληκτικά από έναν πίθηκο κατά το ότι γνωρίζουμε την ασημαντότητα μας. Ωστόσο ο κόσμος φαίνεται να έχει ένα νόημα και η ζωή μας να έχει σκοπό – κατά πάσα πιθανότητα την ίδια την κατανόηση του κόσμου. Σίγουρα η κοινωνία στην οποία ζούμε καθορίζει μερικές φορές το πως θα εκφραστούν ορισμένα από τα ‘ανώτερης υφής’ χαρακτηριστικά μας όπως η ίδια η ελεύθερη βούληση, αλλά δύσκολα κάποιος θα αρνηθεί ότι τέτοια ‘ανώτερα’ χαρακτηριστικά υπάρχουν στον άνθρωπο. Το γεγονός ότι όχι μόνο έχουμε συνείδηση της ύπαρξης μας, αλλά και ότι έχουμε τη βούληση να τη βελτιώσουμε, δείχνει ότι είμαστε κάτι παραπάνω από πιθηκίζουσες μορφές…

Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι τα τελευταία πενήντα χρόνια, η πρόοδος την οποία υποσχέθηκε η υλιστική επιστήμη στο τέλος του 21ου αιώνα δεν παρεδόθει ποτέ. Σε αντίθεση με σχετικά πρόσφατες εποχές του παρελθόντος όπου η επιστημονική σκέψη ήταν πιο ολιστική, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι σήμερα έχουμε ουσιαστική πρόοδο σε πολλούς τομείς [18]. Η επιστήμη σήμερα περισσότερο παρατηρεί και καταγράφει δεδομένα παρά δημιουργεί ουσιαστικά νέες καινοτόμες θεωρίες για την ερμηνεία τους. Το να έχουμε CD-ROMs και DVDs δεν είναι πρόοδος…

Ελπίζω αυτό να οδηγήσει την επιστήμη σε πιο ολιστικούς τρόπους σκέψης, όπως σκεπτόταν την “παλιά” καλή εποχή του Αριστοτέλη ή ακόμα και του πιο πρόσφατου Αϊνστάιν…

9. Μετα-μοντέρνα φιλοσοφία

Ο Βιτγκενστάιν (Wittgenstein) – ένας πρωτοπόρος μετα-μοντέρνος φιλόσοφος – πίστευε ότι τα περισσότερα φιλοσοφικά προβλήματα είναι παρεξηγήσεις που οφείλονται στους περιορισμούς της γλώσσας που χρησιμοποιούμε.  Για παράδειγμα η φράση «το γουρούνι καλαρίζει» δεν μπορεί να είναι ούτε αληθής ούτε ψευδής. Η φράση αυτή απλά είναι α-νοησία, δεν έχει κανένα νόημα αφού χρησιμοποιούμε λέξεις που δεν υπάρχουν. Έτσι δεν μπορούμε να πούμε αν είναι αληθής ή όχι.

Με παρόμοιο τρόπο η ερώτηση «υπάρχει Θεός;» είναι άνευ νοήματος: δεν γνωρίζουμε ούτε έχουμε ορίσει ακριβώς τι είναι ο «Θεός», δεν έχουμε ξεκαθαρίσει τι σημαίνει «υπάρχω». Κατά συνέχεια ούτε για αυτή την πρόταση μπορούμε να αποφανθούμε το αν είναι αληθής ή ψευδής.

Τα διδάγματα του Βιτγκενστάιν σχετικά με τη γλώσσα και τους περιορισμούς της παρεξηγήθηκαν από πολλούς, οι οποίοι τα χρησιμοποίησαν για να δείξουν ότι δεν υπάρχει Θεός. Για παράδειγμα ο γνωστός Κύκλος της Βιέννης προσπάθησε να χρησιμοποιήσει το έργο του Βιτγκενστάιν για να υποστηρίξει τις αθεϊστικές τάσεις του και για το λόγο αυτό ο Βιτγκενστάιν ποτέ δεν πήγαινε στις συναντήσεις του Κύκλου.

Ωστόσο ο Βιτγκενστάιν στο έργο του Tractatus Logico-Philosophicus ήταν ξεκάθαρος: τα σημαντικότερα πράγματα στη ζωή είναι αυτά για τα οποία δεν μπορούμε να μιλήσουμε! Πράγματι δεν μπορούμε να μιλήσουμε για το «Θεό», ωστόσο αυτό δεν σημαίνει κάτι για την ύπαρξη του! Η λογική αυτή είναι παρόμοια με αυτή που ανέφερα παραπάνω. Όσες «αποδείξεις» ή «ενδείξεις» και αν έχουμε, ποτέ δεν θα μπορούμε να πούμε κάτι τελειωτικά αληθές για την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του Θεού. Πάντα στο τέλος χρειάζεται ένα «άλμα» πίστης. Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε αποτελεί η ίδια τον περιορισμό για να απαντήσουμε στο ερώτημα της ύπαρξης μας. Ο Βιτγκενστάιν θεωρούσε ότι τα μεγάλα φιλοσοφικά ερωτήματα είναι αυτά που τελικά έχουν τη μεγαλύτερη σημασία ακριβώς επειδή η απάντηση τους είναι εκτός του κόσμου τούτου, ενώ όλα τα άλλα τα οποία συμβαίνουν στον κόσμο μας είναι «ατυχήματα» χωρίς καμία μεγάλη σημασία…

Όπως έλεγε και ο μεγάλος στοχαστής Heidegger [24], μπορεί να μην γνωρίζουμε τι είναι το “είναι”, αλλά η συνεχής αναζήτηση για το νόημα αυτής της λέξης είναι που μας κάνει ανθρώπους…

 

Συμπέρασμα

Δεν μπορείς να μετρήσεις την πνευματική ανάταση που νοιώθεις από την ανάγνωση ενός ποιήματος ή από το άκουσμα ενός κομματιού κλασικής μουσικής, ούτε να βρεις με ποιον τρόπο αυτή η διαδικασία βοηθάει την επιβίωση σου. Δεν μπορείς να μετρήσεις την αγάπη προς ένα φιλικό σου πρόσωπο, ούτε να κατανοήσεις γιατί θα πας να διακινδυνεύσεις ακόμα και τη ζωή σου για τον εχθρό σου αν τον δεις να υποφέρει. Δεν πρόκειται κανένας ποτέ να βρει επιστημονικά αποδείξιμη εξήγηση για τόσες πράξεις αυτοθυσίας για ανώτερα ιδανικά όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια ή η ελευθερία του λόγου, βασισμένος αποκλειστικά και μόνο σε όρους φυσικής επιλογής και επιβίωσης των ειδών. Δεν πρόκειται ποτέ κάποια επιστημονική σχολή να εξηγήσει την ύπαρξη των κανόνων της ηθικής στην ανθρώπινη κοινωνία ή να μετρήσει την ορθότητα τους, με τον ίδιο τρόπο που εξηγεί την ύπαρξη του αριθμού “π” και “δεν” μετράει την τιμή του. Οι βιολόγοι δεν πρόκειται ποτέ να καταλάβουν γιατί οι άνθρωποι αυτοκτονούν για μια ανύπαρκτη αγάπη, την ίδια στιγμή που τα ζώα σκοτώνουν για ένα σπόρο βατόμουρου. Οι εξελικτικοί ψυχολόγοι δεν πρόκειται ποτέ να κατανοήσουν γιατί όλοι οι άνθρωποι θεωρούν πως αξίζει να δώσουν τη ζωή τους για κάτι “ανώτερο”, έχοντας σαν βάση ότι τίποτα πέραν αυτής της ζωής δεν υπάρχει. Οι ά-θεοι επιστήμονες ποτέ δεν πρόκειται να βρουν το Θεό στο σύμπαν, με τον ίδιο τρόπο που οι α-ωρολογοποιοί δεν πρόκειται ποτέ να βρουν τον ωρολογοποιό βλέποντας ένα ρολόι πεταμένο στη μέση μιας ερήμου.

Ο κόσμος μας δίνει πολλές ενδείξεις για να δούμε την αλήθεια. Αν θέλουμε θα δούμε πως υπάρχει κάτι ανώτερο που διέπει την ύπαρξη μας. Το ότι είναι μη-μετρήσιμο και όχι εύκολα προσδιορίσιμο δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει! Αν αντίθετα μείνουμε προσκολλημένοι σε όσα μπορούμε να αποδείξουμε μέσα στο χώρο ενός εργαστηρίου ή με τη βοήθεια ενός οργάνου μέτρησης, τότε δεν θα βρούμε ποτέ τίποτα που να διαφοροποιεί εμάς τους ανθρώπους από τις πέτρες ή τα βακτηρίδια…Ας μην ξεχνάμε ότι η ιδέα περί μιας “Πρώτης Αιτίας” και ενός “Θεού” υπάρχει από την εποχή του Αριστοτέλη. Και κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τον Αριστοτέλη σαν τυφλωμένο από το δόγμα του Χριστιανισμού…

Όπως δήλωσε και η Ακαδημία των Αθηνών στις 23 Ιουνίου 2006 σχετικά με τη θεωρία της εξέλιξης: “η ανθρώπινη κατανόηση των εννοιών της αξίας και του σκοπού εκφεύγει των ορίων των θετικών επιστημών” και “σε αυτήν συμβάλλουν μια σειρά από παράγοντες -επιστημονικοί, κοινωνικοί, φιλοσοφικοί, θρησκευτικοί, πολιτιστικοί και πολιτικοί […] αυτοί οι διαφορετικοί τομείς οφείλουν να έχουν αμοιβαίο σεβασμό και ταυτόχρονα να αναγνωρίζουν πλήρως τόσο τους δικούς τους τομείς δράσης όσο και τους περιορισμούς τους” [http://www.academyofathens.gr/ecportal.asp?id=1007&nt=18&lang=1] (δες και τη σχετική ανακοίνωση στην ιστοσελίδα της Interacademy Panel [IAP – Global network of Science Academies] στο Διαδίκτυο: http://www.interacademies.net/Object.File/Master/6/150/Evolution%20statement.pdf]).

Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν ο Edward J. Larson του πανεπιστημίου της Γεωργίας (ΗΠΑ) επανέλαβε το 1997 μία έρευνα που είχε γίνει το 1916 (από τον γνωστό ψυχολόγο James Leuba) σχετικά με τις πεποιθήσεις των επιστημόνων για την ύπαρξη Θεού, βρήκε έκπληκτος ότι το ποσοστό των επιστημόνων που πιστεύουν δεν είχε αλλάξει καθόλου αν και η επιστήμη έχει προοδεύσει πολύ! Ένα σταθερό 40% από τους επιστήμονες που ερωτήθησαν (μεταξύ τους και βιολόγοι), απάντησαν ότι πιστεύουν στην ύπαρξη του Θεού παρά τις εκπληκτικές ανακαλύψεις της επιστήμης τα χρόνια που μεσολάβησαν [21] ! Επιπλέον, μια έρευνα που διεξήχθη το 2005 σε κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου έδειξε ότι ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 48% των επιστημόνων έχουν κάποια θρησκευτική πίστη, ενώ τουλάχιστον 75% θεωρεί ότι η Θρησκεία είναι φορέας πολύ σημαντικών μηνυμάτων και αλήθειας [24]. Εν κατακλείδι, το να είσαι επιστήμονας δεν είναι ασύμβατο με το να είσαι θρησκευόμενος όπως προσπαθούν μερικοί να μας πείσουν…

Συμπέρασμα: Μείνετε ταπεινοί μπροστά στο μεγαλείο της φύσης, ερευνάτε σαν επιστήμονες, πιστεύετε στον άνθρωπο σαν θεολόγοι, δουλέψτε όλοι μαζί για να βρείτε την αλήθεια! Μερικές φορές το να κάνεις τις σωστές ερωτήσεις είναι σημαντικότερο από το να γνωρίζεις τις απαντήσεις…


Βιβλιογραφία

1. Κοινή Λογική – Κοινός Νους

2. ‘Metaphysics’, Aristotle.

3. ‘The Limits of Natural Selection as Applied to Man’, Alfred Russel Wallace (S165: 1869/1870).

4. ‘Types, Tableaus, and Gödel’s God’, Fitting, M.

5. ‘Dissent Over Descent’, Steve Fuller.

6. ‘Tractatus Logico-Philosophicus’, Lugwig Wittgenstein.

7. ‘The Origin of Human Races and the Antiquity of Man Deduced From the Theory of Natural Selection’, Alfred Russel Wallace (S93: 1864).

8. http://www.discovery.org

9. http://www.intelligentdesignnetwork.org/

10. The limits of science, knol by Spiros (Spyridon) Kakos

11. ‘Evidence for Belief’, Francis Collins.

12. ‘Notes Added to the Second Edition of Contributions to the Theory of Natural Selection’, Alfred Russel Wallace (S716: 1871) [http://www.wku.edu/~smithch/index1.htm].

13. ‘The Limits of Natural Selection as Applied to Man’, Alfred Russel Wallace (S165: 1869/1870) [http://www.wku.edu/~smithch/wallace/S165.htm].

14. “The meaning and limits of exact science” (Sinn und Grenzen der exakten Wissenschaft), Max Planck.

15. “Nature and the Greeks”, Erwin Schroedinger.

16. “Philosophy – A graphic guide to the history of thinking”, Dave Robinson and Judy Groves.

17. “Το συμπαντικό τζακ-ποτ”, Πωλ Ντέιβις.

18. Les Vrais Penseurs de notre temps (1989) (True Thinkers of Our Time), Guy Sorman.

19. Über die Grenzen des Naturerkennens (“On the limits of our understanding of nature”), Emil du Bois-Reymond, 1872.

20. “Reflections on Gödel’s Ontological Argument”, Christopher G. Small, University of Waterloo [http://www.stats.uwaterloo.ca/~cgsmall/Godel.final.revision.PDF]

21. http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_n22_v91/ai_19332942

22. http://www.interacademies.net/Object.File/Master/6/150/Evolution%20statement.pdf

23. http://undsci.berkeley.edu/article/0_0_0/science_religion

24. Ecklund, E.H., and C.P. Scheitle. 2007. Religion among academic scientists: Distinctions, disciplines, and demographics. Social Problems 54(2):289-307.


References

  1. Why you cant be an agnostic [Google Knol]

  2. Purpose, Meaning & Darwinism

  3. Interpretation of quantum mechanics [Wikipedia article]

  4. A Priori and A Posteriori [Internet Encyclopedia of Philosophy]

  5. A priori and A posteriori [Wikipedia]

  6. The Dictionary of Philosophy, Dagobert D. Runes, Philosophical Library, 1942, USA, New York.

  7. Sein und Zeit, Martin Heidegger (in Heidegger’s Gesamtausgabe), volume 2, ed. F.-W. von Herrmann, 1977, XIV, 586p.

  8. Heidegger, George Steiner, Fontana Press, 1978.

  9. Science and religion: Reconcilable differences, Berkeley University

  10. New study reveals the percentage of scientists who believe in God is the same as 1916 count

  11. Phagotrophy by a flagellate selects for colonial prey: A possible origin of multicellularity

  12. Boraas, M. E. 1983. Predator induced evolution in chemostat culture. EOS. Transactions of the American Geophysical Union. 64:1102.

  13. McCourt and Hoshaw 1990, Mishler 1985.

  14. Budd and Mishler 1990.

  15. http://www.talkorigins.org/faqs/faq-speciation.html

  16. Το Πρόβλημα του Ορισμού των Ειδών [Wikipedia]

  17. The Language of Science – Consciousness, Jakob Hohwy, Department of Philosophy, Monash University

  18. Can Brain Explain Mind?, Dr. Robert Lawrence Kuhn

  19. Ramachandran on Consciousness, Jonah Lehrer

  20. Neuroscience, Consciousness, and the Soul, Craig Hamilton

 

πηγή: http://knol.google.com/k/spiros-kakos/

 

31 Σχόλια

  1. ο χριστιανισμος επεβληθει στους ελληνες με φωτια και τσεκουρι..μοnο ενας αφελης, εθισμενος στο παραμυθι του ελληνοχριστιανισμου θα πιστευε οτι οι ελληνες ειχαν τετοια πολιτισμικη ταση αυτοκτονιας ωστε να υιωθετησουν ενα τοσο θανατηφορο για τον ελληνικο πολιτισμο θεολογημα οπως ο ιουδαιοχριστιανισμος.. το κλεισιμο των φιλοσοφικων σχολων, η απαγορευση των ολυμπιακων αγωνων το κλεισιμο/γκρεμισμα των ναων πραγματα χωρις τα οποια δεν υπαρχει ελληνικος πολιτισμος.. στη θεση τους εισηχθη ο ιουδαικος τροπος σκεψης δηλαδη ο μεσσαιωνας με το γνωστο κυνηγι μαγισσων αιραιτικων και ελληνων.
    καποτε οι ελληνες ειχαν τους δικους τους ιερους τοπους, τωρα με το ιουδαικο μοντελο οι ιεροι τοποι ειναι στη μεση ανατολη.. φανταζεστε τους ραββινους να πηγαιναν στον ολυμπο να προσκυνησουν ..τελικα ειμαστε ενα εθνος εισαγωγεας σε ολα τα επιπεδα και μαλιστα των πιο επιζημιων προιοντων.

    μακις μεγαδουκας
    phd space engineering
    phd space policy
    ms philosophy of science

  2. Όποιος λέει ότι η επιστήμη και η θρησκεία δεν είναι ασυμβίβαστες, προφανέστατα δεν έχει καταλάβει την ουσία των δύο φιλοσοφιών. Δεν υπάρχουν πιο αντίθετες και περισσότερο αλληλοαποκλειώμενες φιλοσοφίες από αυτές.
    Συνήθως τέτοιου είδους συζητήσεις για έναν “γάμο με το ζόρι” μεταξύ των δύο, ξεκινούν από κάποιους θρήσκους ανθρώπους που αγαπούν και την επιστήμη. Λυπάμαι που θα τους απογοητεύσω αλλά αυταπατώνται.
    Οι θρησκείες ξεκινούν συνήθως από την εκλογίκευση του ενστίκτου της αυτοσυντήρησης δηλαδή τον φόβο του θανάτου.
    Π.χ. Ο Χ. Γιανναράς αναφέρεται μόνιμα στον “εφιάλτη του θανάτου”.
    Πως έχει κολλήσει στο μυαλό κάποιων ότι οι πιο ενδιαφέρουσες και βαθιές φιλοσοφίες (όπως συνήθως διαφημίζονται ότι είναι οι θρησκείες) πρέπει ή μπορούν να βασιστούν στα βασικά ζωώδη ένστικτα του ανθρώπου όπως το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, της αναπαραγωγής, του φαγητού και της αφόδευσης;

  3. Μάλλον αφελής είναι αυτός που πιστεύει το αντίθετο… Η νέα μόδα του παγανισμού, κοντεύει να πείσει κάποιους ότι ο Ελληνισμός ταυτίζεται με την χαμηλού επιπέδου ειδωλολατρία. Το 400 μ.Χ., οι ειδωλολάτρες θυσιάζαν ακόμη ανθρώπους για να σωθούν πόλεις από λοιμό! Ο αιμοχαρής Λιβάνιος, πρώτος απ’ όλους υπαρασπίζεται τις πρακτικές αυτές στην 41η ομιλία του, ένα μνημείο τραγικής κατάληψης του Ελληνικού πνεύματος το οποίο διέσωσε ο Χριστιανισμός.

    Ο Ελληνισμός, απαλάχτηκε από την αθλιότητα του παγανισμού, και υιοθέτησε τον Χριστιανισμό. Έκανε αντικατάσταση μιας άθλιας θρησκευτικότητας με το δόγμα της Αγάπης.

    Και αφήστε τα περί επιβολής: ο Ιουλιανός στην Αντιόχεια, και ο Ζώσιμος στην Αθήνα, ομολογούν ότι υπήρξε παντελής αδιαφορία για τις τακτικές εορτές του παγανισμού. Στο κέντρο της Ειδωλολατρίας, τη Συρία, ο Ιουλιανός ομολογεί στον “Μισοπώγωνα” ότι οι ναοί ήταν άδειοι και ο λαός αδιάφορος. Μόνη ασχολία τους η μαγεία, στα πλαίσια της οποίας όταν κινδύνευαν θυμόντουσαν και τις ανθρωποθυσίες.

    Οι “Ολυμπιακοί αγώνες” ήταν ένα σφαγείο, και η ΝΤΡΟΠΗ ήταν ότι άργησαν τόσο πολύ να καταργηθούν. Άνθρωποι και ζώα πέθαιναν κατά δεκάδες στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρωμαϊκής Εποχής οι οποίοι χωρίς αίμα ήταν αδιάφοροι για τους ειδωλολάτρες. Ο λουκιανός ομολογεί ότι ο Περεγρίνος έβαλε να τον κάψουν ΖΩΝΤΑΝΟ την ώρα των Ολυμπιακών Αγώνων! Γι’ αυτή τη φρίκη μιλάτε;

    Ο Ιουδαϊκός τρόπος σκέψης, παρέμεινε οριστικά στους ιουδαίους. Ο Χριστιανισμός, ακριβώς επειδή ενώθηκε με τον Ελληνικό Πολιτιμό έγινε ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ, σε αντίθεση με τον ιουδαϊσμό, ο οποίος αποτελεί μια διαφορετική θρησκεία. Ο Ιουδαϊσμός πιστεύει σε άλλο θεό από τους Χριστιανούς, οι οποίοι στην Παλαιά Διαθήκη το μόνο που βλέπουν είναι Χριστός και τίποτε άλλο. Τα κείμενα των Πατέρων φανερώνουν ζωντανό τον ελληνισμό.

    ΆΛλωστε, η παιδεία διατηρήθηκε σε όλη τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και το μόνο που απέρριψε είναι οι ανθρωποθυσιες, οι κτηνοβασίες και οι παιδεραστίες των θεών του παγανισμού. Αυτής της ντροπής για τον Ελληνισμό.

    Μέχρι και η Θεία Λειτουργία, αρχαία τραγωδία είναι, με χορό, και κορυφαίους. Διατήρησε ο Χριστιανισμός όλο το “Αππολλώνειο” περιεχόμενο του Ελληνισμού, με την ευγένεια της πίστης, τον ασκητισμό, αλλά μέχρι και το καθαρό “Διονυσιακό” στοιχείο διατήρησε, με χορό, μουσική, γλέντι και χαρά, στις εορτές των Αγίων.

    Όλο το περιεχόμενο του Χριστιανισμού, είναι βιβλικό, όμως όλα αυτά τα στοιχεία πολιτισμού, που μετατρέπουν τις ανθρώπινες αξίες σε πανανθρώπινες, είναι Ελληνισμός, και Ελληνισμός καθαρός, χωρίς πίστη σε έναν θεό, και μάλιστα τον Πατέρα των Θεών, ο οποίος απαγάγει τον όμορφο νεαρό Γανυμήδη τον οποίο λιγουρεύεται ερωτικά. Φαντάσου, ο “Πατέρας των θεών”, παιδεραστής.

    Ο Ελληνισμός καθάρισε από την τραγική κατάσταση του παγανισμού και σώθηκε. Πέταξε οριστικά αυτό το σύμπλεγμα θρησκοληψίας που είχε προέλευση από τους πιο πρωτόγονους λαούς.

    Όταν ο Χριστιανισμός τιμούσε τον άνθρωπο, οι ειδωλολάτρες ακόμη πετούσαν τα κορίτσια στα σκουπίδια επειδή τους ήταν βάρος, με αποτέλεσμα στα 100 παιδιά, να επιζούν 20 κορίτσια και 80 αγόρια!!! Σκότωναν ανθρώπους οι ειδωλολάτρες, δυστυχώς και εδώ στη χώρα μας, με μαρτυρίες του Πλούταρχου. Μιλάμε για τον 2ο αιώνα μ.Χ. και ακόμα γίνονταν ανθρωποθυσίες.

    Και κάθε πολεμική που υπήρξε, την ξεκίνησαν οι ειδωλολάτρες, οι οποίοι επί 3 αιώνες έσφαζαν και μετά φώναζαν επειδή οι χριστιανοί δεν κάθονταν να τους σφάζουν ακόμα!!! Και μιλούσαν για ανεξιθρησκεία όταν δεν έδωσαν ούτε ΨΙΧΟΥΛΟ ανεξιθρησκείας στους χριστιανούς ΠΟΤΕ. Μόνο σφαγή, πόνο, και ολοκαυτώματα. Και ακόμα, όταν πήρε την Βασιλεία ο ιουλιανός, πάλι έσφαζαν οι ειδωλολάτρες τους Χριστιανούς και μάλιστα τους ορθοδόξους. Και όταν ήρθε ο Θεοδόσιος, πάλι για σφαγές ετοιμάζονταν ο Αρβογάστης, όταν τελικά νικήθηκε από τον Θεοδόσιο, ο οποίος ΦΥΣΙΚΑ και απαγόρεψε αυτό το πράγμα, που μόνο σφαγές επιθυμούσε.
    Και όταν μιλάτε για Κωνστάντιο και Βάλη, οι οποίοι ήταν οι πρώτοι που κυνήγησαν την πίστη των ειδωλολατρών, να θυμάστε ότι ταυτόχρονα έσφαζαν και τους ΟΡΘΟΔΟΞΟΥΣ, γιατί ήταν Αριανιστές!

    Και όταν μιλάτε για τον Αλάριχο, να θυμάστε ότι και αυτός αριανιστής ήταν, όπως και οι μοναχοί που είχε μαζί του. Και να θυμάστε ότι ο Αρκάδιος, ήταν αυτός που έστειλε στρατό για να σώσει την Ελλάδα, ήταν όμως αδύνατον να τον σταματήσουν, γιατί το μεγαλύτερο μέρος του στρατού ήδη πολεμούσε στην Ανατολή.

    Άιντε διαβάστε και κανένα βιβλίο, και μετά ελάτε να συζητήσουμε…

  4. “Οι θρησκείες ξεκινούν συνήθως από την εκλογίκευση του ενστίκτου της αυτοσυντήρησης δηλαδή τον φόβο του θανάτου.”

    Τι είδους δογματική, από καθέδρας απόφαση είναι αυτη; Από που κι ως που βρέθηκε “λύση” για το θέμα αυτό; Δεν έχεις μάθει ότι ένας συγγραφέας, σε ένα βιβλίο, μπορεί να έχει μια άποψη, αλλά υπάρχουν και άλλοι που έχουν διαφορετική;

    Το κυριότερο όμως είναι ότι ο Χριστιανισμός, γνωρίζουν και οι κότες, ότι δεν ξεκινά από εκεί. ξεκινά από όσα

    “ακηκόαμεν, εωράκαμεν τοίς οφθαλμοίς ημών, εθεασάμεθα και αι χείρες ημών εψηλάφησαν” (Α’ Ιωάν. 1:1)

    Δεν υπάρχει δηλαδή κάποια αυθαίρετη αποδοχή δεδομένων, αλλά ιστορική συνέχεια σε μια δεδομένη εμπειρία, όπως π.χ. συμβαίνει στα αγαθά του πολιτισμού κάθε λαού.
    Ένας λαός, μια ολόκληρη κοινότητα μετέχει σε μια δυναμική κατάσταση της ιστορίας, στο ίδιο το γεγονός ΧΡΙΣΤΟΣ: ενανθρώπηση, σταυρικός θάνατος, ανάσταση, και αυτό που βιώνει το παραδίδει, και οι επόμενοι το παραδίδουν στους επόμενους.

    Εδώ δεν υπάρχουν φιλοσοφήματα. Εδώ υπάρχει βίωμα, εμπειρία. Είμαι λαός, ζω κάτι και το μεταδίδω, το κοινωνώ, το ζει και άλλος, το ζει η κοινότητα, και αυτή το διατηρεί και το μεταδίδει.

    Άρα, Ο Χριστιανισμός δεν εντάσσεται ούτε καν σε αυτό που λες, γιατί ήταν εμπειρία, πείρα η οποία μεταδώθηκε από την κοινότητα αυτή στο ιστορικό γίγνεσθαι.

    Εσύ λες ένα φιλοσόφημα αλλά η πρωτοχριστιανική κοινότητα λέει πιάσαμε, νιώσαμε ΕΙΔΑΜΕ το ΓΕΓΟΝΟΣ Χριστός! Σε αυτό, δεν μπορεί να “απαντάς” με φιλοσοφήματα.

    Και αν λες ότι Επιστήμη και Χριστιανισμός είναι ασυμβίβαστα προφανώς δεν έχεις κατανοήσει ούτε τι είναι το ένα, ούτε τι είναι το άλλο.
    Η Ακαδημία Αθηνών, αν δεν το έχεις καταλάβει, ΔΙΑΦΩΝΕΙ μαζί σου!

    Και όταν τοποθετείσαι σε ένα άρθρο, θα πρέπει να το ξεψαχνίσεις και να το απαντήσεις σε όλες του τις λεπτομέρειες. Με δύο ευφυολογήματα “δεν κερδίζεις” την παρτίδα φίλε μου.

    Για ποιον λόγο η επιστήμη δικαιούται να ΠΙΣΤΕΥΕΙ στην αυθυπαρξία ενός αδημιούργητου κόσμου χωρίς να μπορεί να το αποδείξει;
    Έχει σχέση αυτό με τον Ορθό Λόγο; Εντελώς παράλογο δεν είναι να θέλεις το δημιούργημα να είναι χωρίς δημιουργό; Πόσα δημιουργήματα έχεις δει να ξεφυτρώνουν χωρίς δημιουργούς;

    Εσύ μπορεί να μην πιστεύεις, αλλά η Ορθοδοξία που μιλάει για έναν αυθύπαρκτο Θεό-Δημιουργό, ετερούσιο της δημιουργίας, ακούγεται περισσότερο λογική από το αδημιούργητο δημιούργημα.

    ———–

    Προς Σπύρο Κάκο

    Το άρθρο σου είναι καλό και δύσκολο. Μου αρέσουν πολλές ιδέες που παρουσιάζεις εδώ.
    Μπράβο για την δουλειά που έκανες και για τις ωραίες απόψεις που κατέγραψες.

  5. “Τι είδους δογματική, από καθέδρας απόφαση είναι αυτη; Από που κι ως που βρέθηκε “λύση” για το θέμα αυτό; Δεν έχεις μάθει ότι ένας συγγραφέας, σε ένα βιβλίο, μπορεί να έχει μια άποψη, αλλά υπάρχουν και άλλοι που έχουν διαφορετική;”

    Απλώς επανέλαβα την κρατούσα άποψη της επιστήμης της ψυχολογίας και της εξελικτικής βιολογίας. Ναι μεν οι απόψεις είναι πάρα πολλές αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν όλες την ίδια βαρύτητα. Για καθέδρες, άμβωνες, σκήπτρα και λοιπές συνήθειες καλύτερα να πας αλλού.

    Το επιχείρημα “ακηκόαμεν, εωράκαμεν τοίς οφθαλμοίς ημών, εθεασάμεθα και αι χείρες ημών εψηλάφησαν” έχει νόημα αν μιλούσαμε για κάποιο ιστορικό γεγονός, με τα συνήθη επιστημονικά στάνταρ. Η πλειονότητα των ευαγγελίων δεν πλησιάζουν καν στο να θεωρηθούν ότι περιγράφουν ιστορικά γεγονότα γιατί καταρχάς σχεδόν σίγουρα δεν γράφτηκαν από αυτόπτες-αυτήκοους μάρτυρες. Τα επιχειρήματα των ιστορικών για το θέμα γνωστά και χιλιοειπωμένα δεν σταματούν όμως να μας υπενθυμίζουν ότι τα Ευαγγέλια, όσον αφορά την σύγχρονη επιστήμη της Ιστορίας, τοποθετούνται στην κατηγορία του μύθου.

    Η ιστορική συνέχεια την οποία επικαλείσαι λοιπόν δεν είναι καθόλου δεδομένη ούτε καν στην αφετηρία της. Η ανάσταση ή η ενανθρώπιση και όλα τα άλλα ωραία που αναφέρεις αποφασίστηκαν και συμφωνήθηκαν σχεδόν τέσσερις αιώνες μετά από τα υποτιθέμενα γεγονότα και μάλιστα με ισχνή πλειοψηφία. Με το σημερινό εκλογικό νόμο ο Χριστός δεν θα μπορούσε να σχηματίσει καν αυτοδύναμη κυβέρνηση (για να χαριτολογήσουμε και λίγο). Ο χριστιανισμός δημιουργήθηκε και κατασκευάστηκε για καθαρά πολιτικούς λόγους πάνω στις ιδέες του Παύλου που ούτε είδε, ούτε ψηλάφησε τον αναστημένο Χριστό ούτε τον άκουσε να κηρρύτει. Για ποιά ιστορική συνέχεια και παράδοση μιλάς όταν οι πιο θεμελιώδεις ιδέες της χριστιανοσύνης προέρχονται από έναν μη αυτόπτη και μη αυτήκοο “μάρτυρα”;

    Συμπέρασμα: *Δεν* είδατε και *δεν* ακούσατε τίποτα.

    Επαναλαμβάνετε τις ιστορίες που σας είπανε όταν είσασταν μικροί όταν σαν διάβαζαν το παραμύθι των Ευαγγελίων και της Καινής Διαθήκης.

    “|αλλά η Ορθοδοξία που μιλάει για έναν αυθύπαρκτο Θεό-Δημιουργό”

    Όσο παράλογο σου φαίνεται ένα αυθύπαρκτο αδημιούργητο σύμπαν, άλλο τόσο παράλογος μου φαίνεται ένας αυθύπαρκτος και αδημιούργητος Θεός. Πως προκύπτει ένα τόσο ασύλληπτα περίπλοκο Ον σαν τον Θεό από μόνο του χωρίς δημιουργό; Ποιός έφτιαξε τον Θεό;
    Που ξέρεις ότι δεν έχει και αυτός έναν δημιουργό;

    Καταλαβαίνεις ότι αυτή η αλυσίδα δεν μπορεί να σταματήσει πουθενά.
    Άπαξ και αρχίσεις να ψάχνεις για δημιουργούς, έχεις χάσει στο ίδιο σου το παιχνίδι.

    Μην επαναλαμβάνεις συνέχεια την λέξη “Εσύ πιστεύεις” στο ένα ή στο άλλο, γιατί τότε δεν θα μπορέσουμε να συνεννοηθούμε καθόλου. Οι δικές σου προϋποθέσεις για τα “πιστεύω” μοιάζουν ιδιαίτερα χαλαρές συγκρινόμενες με αυτό που θεωρείται στη σημερινή καθημερινότητα σώφρων ή λογικό.
    Εγώ *πιστεύω* σε αυτά που θεωρούνται αποδεδειγμένα και που είναι πρακτικά αυτά που βλέπω και ακούω γύρω μου:στον ήλιο που ανατέλλει κάθε πρωί, στον ηλεκτρισμό που φωτίζει και κινεί τα πράγματα γύρω μας, στο κεϊκ που ψήνει η γυναίκα μου στο φούρνο, στον γιό μου που παίζει στα πόδια μου την ώρα που γράφω.

    Εσύ έβαλες στην ζωή σου μία ιστορία που δεν θα έπρεπε να είσαι καθόλου σίγουρος ότι είναι αληθινή και βάσισες την φιλοσοφία σου εκεί πάνω. Γιατί περιορίζεις την πνευματική σου ελευθερία τόσο πολύ; Γιατί θέτεις περιορισμούς και δόγματα στις φιλοσοφίες σου; (Συγχώρεσε μου το δεύτερο πρόσωπο, αλλά απευθύνομαι σε κάθε πιστό)

    “Και αν λες ότι Επιστήμη και Χριστιανισμός είναι ασυμβίβαστα προφανώς δεν έχεις κατανοήσει ούτε τι είναι το ένα, ούτε τι είναι το άλλο”

    Αυτό το είπα πρώτος εγώ. Δεν θεωρείται πολύ καλό σε μια συζήτηση να ξαναλές τα ίδιο πράγμα ως αντεπιχείρημα.

    Η Ακαδημία Αθηνών διαφωνεί μαζί μου!

    Αμάν, ποιός με σώνει τώρα!

    Η Ακαδημία Αθηνών ως ένας κατ’ εξοχήν συντηρητικός και παλαιοελλαδικός θεσμός που ζει και δρα στην σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα τι ήθελες να πεί; Να πάει κόντρα στα τρία- τέταρτα της πολιτικής ηγεσίας και του εκλογικού σώματος; Πως θα τους δώσουν λεφτά την επόμενη σαιζόν;
    Καλό και αυτό!

    Εγώ δεν είμαι σίγουρος ότι δεν υπάρχει θεός αλλά όλα δείχνουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Εγώ είμαι έτοιμος να αποδεχτώ την ύπαρξη του θεού, αν υπάρξουν ακλόνητες αποδείξεις γι’αυτό. Πόσο διατεθειμένος είσαι εσύ ή ο οποιοσδήποτε πιστός να αποδεχτεί την αντίθετη πιθανότητα;
    Όπως είχε πει ένας μεγάλος επιστήμονας,αν υπάρχει θεός πρέπει να καταβάλλει ιδιαίτερη προσπάθεια για να μένει κρυμμένος.

  6. Ο Κύριος υψώθη· διότι κατοικεί εν υψηλοίς· ενέπλησε την Σιών κρίσεως και δικαιοσύνης.
    6 Σοφία δε και επιστήμη θέλουσιν είσθαι η στερέωσις των καιρών σου και η σωτήριος δύναμις· ο φόβος του Κυρίου, αυτός είναι ο θησαυρός αυτού.
    (Ησαΐας 33,5)

    Τις εστάθμισε το πνεύμα του Κυρίου ή έγεινε σύμβουλος αυτού και, εδίδαξεν αυτόν;
    14 Μετά τίνος συνεβουλεύθη, και τις εσυνέτισεν αυτόν και εδίδαξεν αυτόν την οδόν της κρίσεως και παρέδωκεν εις αυτόν επιστήμην και έδειξεν εις αυτόν την οδόν της συνέσεως;
    (Ησαΐας 40,13)

    Ούτω λέγει ο Κύριος, όστις σε ελύτρωσε και σε έπλασεν εκ κοιλίας· Εγώ είμαι ο Κύριος ο ποιήσας τα πάντα· ο μόνος εκτείνας τους ουρανούς, ο στερεώσας την γην απ’ εμαυτού·
    25 ο ματαιόνων τα σημεία των ψευδολόγων και καθιστών παράφρονας τους μάντεις· ο ανατρέπων τους σοφούς και μωραίνων την επιστήμην αυτών·
    (Ησαΐας 44,24)

  7. τελικα ειναι να γελας με τα “επιχειρηματα” των σιωνοπληκτων σκοταδιστων και τα παραμύθια περι χριστιανων και ανασταση χριστου. δεν πάνε να τα πουνε στους κινεζους και στους “βαρβαρους¨” ινδους που ειναι τοσα εκκατομυρια να αποκτησουν εστι μπολικους πιστους. μαλλον ομως θα τους παρουν με τις πετρες διοτι αυτοι οι λαοι σεβονται τις παναρχαιες θρησκεις και δεν τσιμπανε σε ιουδαικες εξ αποκαλυψεως τσαρλατανιες.
    εστι λοιπον οι χριστιανοι εκπολιτιστες μας εσωσαν απο τους βρωμερους αρχαιους ελληνες και μετεφεραν τους παιδεραστες στα μοναστηρια.. μας εσωσαν απο τις ανθρωποθυσιες για να τις αναλαβουν αυτοι καιγοντας και σφαζοντας απο φιλοσοφους μεχρι αιρετικους .. τι καλοι αυτοι οι χριστιανοι τι αγαπη βιβλικη πλαραρισμενη δηθεν ως κατι αλλο.. ετσι λοιπον κατω με τους μωρους αρχαιους φιλοσοφους και με το αποκρουστικο θεαμα των αγωνων. πως τολμουσαν οι αθλητες να αγωνιζονται γυμνοι; τι βαρβαροι αληθεια΄, το χριστεπωνυμον πληθος απαλαξε τον πολιτισμο μας απο την βδελιρη παρουσια των μωρων αρχαιων ελληνων προς δοξα της Σιων (καμια σχεση με εβραιους Γιαχβε φυλαξει) μην ακουτε αυτα που λενε οι αθλιοι ελληνες για μεσαιωνα και σκοτινους αιωνες και για επιπεδη γη και για Υπατιες, ειναι ολα προπαγανδες
    ετσι λοιπον φιλοι μου χαρι σε καποιους φωτισμενους ιουδαιους που απο γιαννηδες εγιναν γιαννακηδες απαλλαγηκαμε απο τους βρωμερους φιλοσοφους τους παιδεραστες και τους σφαχτες και απο τοτε παραγουμε αγιους και ζουμε σε εναν αγγελικο (βλεπε ιουδαιοκρατουμενο) κοσμο . δοξα τω γιαχβε shalom
    ποτε ειναι το επομενο προσκυνημα στη ιουδαια;

  8. einai simantiko na tonisthei oti allo pisti se kapio theo dil. se kapio noimon on i onta kai allo pisti sto theo ton messianikon avraamikon thriskiwn (evraioys, islam kai xristianoys). o eistein pisteve se kapion theo allo oxi ston theo tis vivlou opos eixe pei dioti tin vivlo tin theorouse paidariodi.
    oloi mas isos pistevoume se kati pou onomazoume theo alla ti idiotites kai dinatotites apodexomaste se auton kanoun terastia tin diafora..
    oi arxaioi ellines pistevan se theous os proionta tis fusis eno gia tous evraioxristianoys i fisi einai proion tou theou dil. to telios antitheto.
    den thelo na ipiseltho stin aksiaki diafora xristianismoy kai arxaion theon alla pistevo o skotadismos tou messaiona den einai asxetos me ton xristianismo dil ta thetika tou einai poli ligotera apo ta arnitika.
    ean eimaste perifanoi gia toys arxaioys ellines progonous mas prepei na eimaste perifanpoi kai gia thn thriskia tous kai as min ti pistevoume.. se autoys trexoume se anazitisi tautotitas as min imaste ipokrites xoris autoys simera tha imastan kati allo oxi ellines (oute oi xristianoi an kai tha ithelan den mporesan na tous agnoisoun alloste kai autoi lene oti voithisan ton ellinismo) kai o kosmos tha itane poli piso.
    gia xara

  9. Το Βυζάντιο υπήρξε συνέχεια της αρχαίας Ελλάδας και για αυτό το λόγο εμείς οι Έλληνες δεν ζήσαμε ποτέ αυτό που ονομάζεται Μεσαίωνας. Ιστορικά ο όρος “Μεσαίωνας” χρησιμοποιείται για τη Δυτική Ευρώπη και όχι για την Ανατολική. Σημαντικό για να καταλάβει κανείς τα παραπάνω είναι το να καταλάβει ότι στην αρχή ο Χριστιανισμός έγινε αποδεκτός από σκεπτόμενους ανθρώπους και δεν τους επιβλήθηκε με το “σπαθί”. Ο Απόστολος Παύλος πήγε και μίλησε σε ανοιχτό χώρο, δεν έσφαξε κανέναν. Και είχε συζητήσεις έντονες με πολλούς φιλοσόφους της εποχής. Ο Χριστιανισμός έχει μια φιλοσοφία από πίσω του και δεν πρέπει να συγχέεται με το σκοταδισμό. Θα αναφέρω χαρακτηριστικά ότι επιχειρήματα υπέρ της ύπαρξης μιας Πρώτης Αιτίας προσέφερε ο Αριστοτέλης. Υπάρχουν λοιπόν και λογικά επιχειρήματα υπέρ της ύπαρξης του Θεού. Και σίγουρα ο Αριστοτέλης δεν ήταν Χριστιανός, σωστά; Όσοι αναφέρονται στο Βυζάντιο ως “παρακμή”, ας αναλογιστούν πως μπορεί ένα κράτος υπό “παρακμή” να κυριαρχεί για πάνω από 1,000 χρόνια…

    Σύντομα θα γράψω ένα νέο Knol σχετικά με αυτό το θέμα.

  10. @John Smith

    “Απλώς επανέλαβα την κρατούσα άποψη της επιστήμης της ψυχολογίας και της εξελικτικής βιολογίας. Ναι μεν οι απόψεις είναι πάρα πολλές αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν όλες την ίδια βαρύτητα. Για καθέδρες, άμβωνες, σκήπτρα και λοιπές συνήθειες καλύτερα να πας αλλού.”

    Είναι πολύ δύσκολο να καταλήξεις στην “επικρατούσα” άποψη και αντιλαμβάνεσαι πόσο κόπο και μελέτη θέλει κάτι τέτοιο.
    Για το γεγονός ότι δεν μπορεί παρά να υπάρχουν και νεώτερες απόψεις για το θέμα, όπως π.χ. του Φρόϊντ, αρκεί να κοιτάξουμε την ηλικία αυτής της τοποθέτησης: η έκφραση ότι -χωρίς θάνατο όχι θρησκεία- προέρχεται από τον Φόιερμπαχ και μιλάμε για τα μέσα του …19ου αιώνα. Είναι μια πολύ παλιά τοποθέτηση και όχι πρόσφατη.

    Το γεγονός πάντως ότι κάποιος πιστός δίνει απάντηση στο πρόβλημα του θανάτου, της φθοράς, του πόνου ή της βίας, μέσα από την Ορθόδοξη πίστη, αυτό δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι η Ορθόδοξη πίστη αποτελεί …ψυχολογικό φαινόμενο.

    Μίλησες για “συνήθη επιστημονικά στάνταρ. Η πλειονότητα των ευαγγελίων δεν πλησιάζουν καν στο να θεωρηθούν ότι περιγράφουν ιστορικά γεγονότα γιατί καταρχάς σχεδόν σίγουρα δεν γράφτηκαν από αυτόπτες-αυτήκοους μάρτυρες. Τα επιχειρήματα των ιστορικών για το θέμα γνωστά και χιλιοειπωμένα δεν σταματούν όμως να μας υπενθυμίζουν ότι τα Ευαγγέλια, όσον
    αφορά την σύγχρονη επιστήμη της Ιστορίας, τοποθετούνται στην κατηγορία του μύθου […] Η ανάσταση ή η ενανθρώπιση και όλα τα άλλα ωραία που αναφέρεις αποφασίστηκαν και συμφωνήθηκαν σχεδόν τέσσερις αιώνες μετά από τα υποτιθέμενα γεγονότα και μάλιστα με ισχνή πλειοψηφία”

    Δυστυχώς οι απόψεις σου πηγάζουν από ΑΠΑΡΧΑΙΩΜΕΝΗ βιβλιογραφία, η οποία πλέον έχει βγει εκτός από τη σύγχρονη έρευνα. Δυστυχώς, επειδή δεν έχεις μελετήσει σε βάθος το θέμα, αυτή τη στιγμή είναι σαν να μου λες ότι “δεν υπάρχουν αεροπλάνα”! Τόσο ακραίο είναι αυτό που λες.
    Διότι, πώς συμφωνήθηκε το περιεχόμενο των κειμένων της ΚΔ τον 4ο αιώνα, όταν το μεγαλύτερο μέρος της έχει ήδη ανευρεθεί σε χειρόγραφα του 3ου αιώνα;;;

    Για δική σου ευκολία, πήγαινε σε παρακαλώ στην διεύθυνση αυτή:

    http://el.orthodoxwiki.org/Καινή_Διαθήκη

    και μετά πήγαινε στην παράγραφο που λέει:

    “Το κείμενο της Κ.Δ. που βρέθηκε σε χειρόγραφα μέχρι και του 3ου αιώνα”

    Αν παρατηρήσεις, σε στέλνω σε μέρος όπου υπάρχει ΔΗΛΩΜΕΝΗ βιβλιογραφία και όχι ατεκμηρίωτες πληροφορίες.

    Εκεί λοιπόν θα δεις ότι στηρίζεσαι σε πολύ παλιά δεδομένα, όταν δεν είχαν βρεθεί ακόμη τα κείμενα αυτά, και γίνονταν ακόμη υποθέσεις.
    Όπως βλέπεις, για τα 23 από τα 27 βιβλία της ΚΔ, έχουμε χειρόγραφα μέχρι και τον 3ο αιώνα και μερικά ήδη από τον 2ο. Πως λοιπόν έγινε “συμφωνία τον 4ο αιώνα, αλλά έναν και δύο αιώνες πριν, υπήρχαν ήδη τα κείμενα; Νομίζω κατανοείς την αντίφαση.

    Τα τεκμήρια λένε ότι η χρονολογία 4ος αιώνα είναι εντελώς ανάξια συζητήσεως, διότι και χειρόγραφα να μην είχαμε, οι εκκλησιαστικοί συγγραφείς διασώζουν σχεδόν ολόκληρη την Αγία Γραφή μέσα στα κειμενά τους. Θα μπορούσαμε δηλ. να αποκαταστήσουμε τα κείμενα αυτά, ακόμη και με τις παραθέσεις των διαφόρων συγραφέων από τον 2ο αιώνα και μετά.

    Όσον αφορά τα περί μύθων και πάλι σε στέλνω σε ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΕΣ πληροφορίες, σε μια συλλογή βιβλιοκρισιών, για βιβλία που περιέχουν τις ακραίες αυτές θεωρίες που αναφέρεις.
    Αυτές οι μυθοπλασίες είναι εκτός επιστήμης. Είναι αυθαίρετα δοκίμια ανθρώπων οι οποίοι θέλησαν να κάνουν ακροβατικά με τις εμπνεύσεις τους.
    Ως απάντηση σε διάφορες αντιλήψεις που κυκλοφορούν σε φόρουμ και πρόχειρες εκπομπές στιλ Χαρδαβέλα, μπορείς αν θες, να διαβάσεις αρκετά εδώ:

    http://www.oodegr.com/oode/sygrafeis/skoteinoi_syggrafeis_1.htm

    Αναφέρονται πολλά προβληματικά έργα “επιστημονικής φαντασίας” που έχουν γραφτεί από συγγραφείς όπως η Λιλή Ζωγράφου, ο Ευγένιος Ουίτγουερθ, ο John Allegro, ο Ζεράλ Μεσαντιέ, ο Γιάννης Κορδάτος, ο Robert Ambelain, ο Θωμάς Μάρας.

    Και σε στέλνω ΠΑΛΙ σε μέρος που υπάρχει ΔΗΛΩΜΕΝΗ βιβλιογραφία και όχι ατεκμηρίωτες πληροφορίες.

    Θα δεις καθαρά ότι πρόκειται για άτομα που δημιουργούν ΕΝΤΕΛΩΣ αυθαίρετες διαδρομές, αγνοώντας την διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία. Αυτός, δεν μπορεί να θεωρείται σοβαρός και το έργο του εντάσσεται στα πλαίσια της παραφιλολογίας.
    Στο παραπάνω λινκ, οι κριτικές προέρχονται από τον Σάββα Αγουρίδη, τρανταχτό παράδειγμα νηφαλιότητας.

    Μην μιλάμε λοιπόν στηριζόμενοι σε παραμύθια.

    Και για τον Παύλο όμως κάνεις τεράστιο λάθος:

    Ο Παύλος ΕΙΔΕ τον Χριστό, και ΔΕΝ ΑΠΟΔΕΧΕΤΑΙ ότι είδε κάποιου τύπου ψυχολογική οπτασία, ούτε ότι ήταν υποκειμενική αντίληψη αυτό που είδε. Ο Παύλος μιλάει για γεγονός ιστορικό και την ΣΩΜΑΤΙΚΗ εμφάνιση του αναστημένου Χριστού την συναριθμεί με τις υπόλοιπες που έγιναν στους αποστόλους πριν από την Ανάληψη όπως λέει στην Πρώτη προς Κορινθίους 15,5-8.

    Επίσης, αν με τα δικά σου κριτήρια λες πως ο Παύλος δεν είδε τον Χριστό και ισχυρίζεσαι ότι γι’ αυτό αμφιβάλεις, τότε, για ποιο λόγο αμφιβάλεις και για τους δεδηλωμένους αυτόπτες μάρτυρες; Διότι την ΚΔ δέχεσαι ως μάρτυρα για τον Παύλο ότι σύμφωνα με αυτή δεν είδε τον Χριστό, όμως, σύμφωνα με την ΚΔ πάλι, ο Χριστός είναι ο Θεός.
    Το πρόβλημά σου λοιπόν, δεν είναι ο Παύλος, αλλά ΤΑ ΠΑΝΤΑ όσα σχετίζονται με την ΚΔ.

    Λες:
    “Ποιός έφτιαξε τον Θεό; Που ξέρεις ότι δεν έχει και αυτός έναν δημιουργό;”

    Το ξέρω, για τα όσα προείπα, πλαισιώνοντας τη ρήση για τους μαθητές του Χριστού και όσα είπαν ότι “ακηκόαμεν, εωράκαμεν τοίς οφθαλμοίς ημών, εθεασάμεθα και αι χείρες ημών εψηλάφησαν” (Α’ Ιωάν. 1:1).

    Επιπλέον όμως, με πλήρη ορθολογιστικά κριτήρια η ΚΔ λέει:

    “Πας γαρ οίκος κατασκευάζεται υπό τίνος, ο δέ πάντα κατασκευάσας θεός” (Εβρ. 3,4)

    Και μας διδάσκει ότι ο κατασκευαστής που είδαμε είναι ο Ων, αυτός δηλ. που δεν έχει κατασκευαστή. Η πίστη όμως αυτή, δεν είναι προϊόν αυθαιρεσίας, αλλά βασίζεται σε εμπειρία μεταδιδόμενη και αυτόπτες μάρτυρες.

    Και φυσικά, ο Θεός των ορθοδόξων ΔΕΝ “καταβάλλει ΚΑΜΙΑ προσπάθεια για να μένει κρυμμένος”.

    “Οι δικές σου προϋποθέσεις για τα “πιστεύω” μοιάζουν ιδιαίτερα χαλαρές συγκρινόμενες με αυτό που θεωρείται στη σημερινή καθημερινότητα σώφρων ή λογικό”.

    Και μόνο αν αναφερόμουν στην συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων της γης, οι οποίοι πιστεύουν σε θεούς, θα βλέπαμε ότι η σημερινή καθημερινότητα αποδέχεται μια χαρά αυτό που λέω.

    “Εγώ *πιστεύω* σε αυτά που θεωρούνται αποδεδειγμένα και που είναι πρακτικά αυτά που βλέπω και ακούω γύρω μου:στον ήλιο που ανατέλλει κάθε πρωί, στον ηλεκτρισμό που φωτίζει και κινεί τα πράγματα γύρω μας, στο κεϊκ που ψήνει η γυναίκα μου στο φούρνο, στον γιό μου που παίζει στα πόδια μου την ώρα που γράφω.”

    Είναι σχεδόν αδύνατο να πιστεύεις μόνο όσα αποδεδειγμένα βλέπεις. Όταν γυρίσεις σπίτι, και η γυναίκα σου σου πει ότι τηλεφώνησε ο τάδε, πως ξέρεις ότι σου λέει αλήθεια; Αυτά που σου λέει ο πατέρας ή η μητέρα σου, μήπως βάζεις ντέντεκτιβ για να βρεις αν είναι αλήθεια;

    Φυσικά όχι. Τα δέχεσαι επειδή είσαι ΠΙΣΤΟΣ. Σε τι πιστεύεις; Στην εμπειρία που έχεις από αυτούς. Γι’ αυτό και στη γλώσσα μας υπάρχουν λέξεις όπως αξιόπιστος, έμπιστος, εμπιστοσύνη.

    Άρα, η πίστη δεν είναι ούτε κλείσιμο της σκέψης, ούτε μειωτική για τον άνθρωπο, αλλά είναι μια φυσικότατη ανθρώπινη λειτουργία χωρίς μάλιστα την οποία η ζωή του θα ήταν κόλαση. Κανείς δεν θα μπορούσε ούτε να σπουδάσει, διότι θα έπρεπε να αποδείξει το κάθε τι πριν το δεχτεί από τους δασκάλους του.

    Έτσι λοιπόν, η πίστη στο θεό, είναι αποτέλεσμα μιας εμπειρίας για όσα πράγματα είναι δυνατόν να κατανοήσω: η Εκκλησιαστική μου ζωή, η Λειτουργική μου ζωή, η μυστηριακή μου ζωή, η εμπειρία των αγίων τους οποίους πλησιάζω, η προσευχή και η ασταμάτητη συνέχεια στο ιστορικό γίγνεσθαι εμπειριών άλλων αξιόπιστων ανθρώπων και αγίων, με πείθει για τα όσα βιώνω και αισθάνομαι με όλη μου την ύπαρξη, ακόμη και αν δεν τα βλέπω.

    Οι πατέρες της Εκκλησίας εκθειάζουν την γνώση και τη λογική αυτή:

    “Ουδέν τής γνώσεως έστι τιμιώτερον εί γάρ ή γνώσις φως έστι ψυχής λογικής, τούμπαλιν η άγνοια σκότος” (Ιω. Δαμασκηνού, Διαλεκτικά, PG 94,529Α

    Για να έρθουμε όμως σε επαφή, θα πρέπει να αποδεχτείς την μετοχή στην εμπειρία στην οποία μετέχω. Όταν βρίσκεσαι έξω από την εμπειρία αυτή, δεν την βιώνεις και έτσι την θεωρείς ακατανόητη. Όχι όμως εγώ, που την βιώνω.

    “Η Ακαδημία Αθηνών ως ένας κατ’ εξοχήν συντηρητικός και παλαιοελλαδικός θεσμός…”

    Ένας ανώνυμος, εσύ ή εγώ κάπου στο διαδίκτυο, να απαξιώνουμε την Ακαδημία ΑΘηνών…
    Δεν νομίζω ότι είναι λογικό.

    Θα έλεγα πρώτον ότι αυτά που λες πρέπει να τα αποδείξεις ότι δηλ. υπέγραψε η Ακαδημία για τον λόγο που λες, και δεύτερον το προφανές είναι ότι η Ακαδημία επιθυμεί να κρατήσει τη σοβαρότητά της και να μην μπει σε χωράφια άσχετα με το αντικείμενό της.

    Και πολύ καλά κάνει.

    “Εγώ δεν είμαι σίγουρος ότι δεν υπάρχει θεός αλλά όλα δείχνουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Εγώ είμαι έτοιμος να αποδεχτώ την ύπαρξη του θεού, αν υπάρξουν ακλόνητες αποδείξεις γι’αυτό. Πόσο διατεθειμένος είσαι εσύ ή ο οποιοσδήποτε πιστός να αποδεχτεί την αντίθετη πιθανότητα;”

    Για τον θεό των Ορθοδόξων, δεν θα υπάρξουν ΠΟΤΕ εν ζωή αυτό που ονομάζεις ακλόνητες αποδείξεις για την ύπαρξή του, διότι είμαστε οντολογικά ασύμβατοι για να τον “πιάσουμε”.
    Μόνο την ανθρώπινη φύση του είδαμε και ψηλαφίσαμε.
    Η Δημιουργία και ο Δημιουργός είναι πράγματα ετερούσια, και κατά συνέπεια, καμία “εργαστηριακή” εμπειρία της άκτιστης φύσης του δεν μπορούμε να έχουμε σε αυτή τη ζωή.

    Γι’ αυτό, η οδός της μετοχής στην Εκκλησιαστική, Λειτουργική, Μυστηριακή ζωή με όλες τις προϋποθέσεις της εν δυνάμει αγιότητας, είναι ο μοναδικός δρόμος της επαφής και εμπειρίας του Θεού. Αν πάλι με ένα έκτακτο γεγονός μπει στη ζωή ενός ανθρώπου ο Θεός, επειδή ο άνθρωπος αυτός του αφήνει πεδίο να ενεργήσει, είναι άλλο θέμα. Η διαιώνιση της πρωτοχριστιανικής εμπειρίας όμως, έχει δείξει ότι το σώμα αυτό που ονομάζεται Εκκλησία (μέρος μόνο της οποίας είναι η ιεραρχία) είναι το όχημα μέσα στο οποίο μεταφέρεται και βιώνεται αυτούσια η πρωτοχριστιανική εμπειρία. Η Ορθοδοξία άλλωστε είναι Χριστός, Σταυρός, Αγάπη.

    Όσο για τα περί πιθανοτήτων ανυπαρξίας του Θεού, θα έλεγα ότι και γενικά δεν έχουν μεγάλη εμβέλεια ως επιχείρημα.

    Σκέψου εμάς τους δύο.
    Μετά σκέψου την αρχή του σύμπαντος και μείνε λίγο εκεί.

    Προσπάθησε να αντιληφθείς πόσο ΑΠΙΘΑΝΗ είναι η ύπαρξη μας στο μέλλον, πόσο απίθανη είναι η ύπαρξη και των δυο μας, τη στιγμή που υπάρχει -ας πούμε- η πρώτη άμορφη μάζα ύλης.

    Είμαστε τη στιγμή εκείνη τόσο απίθανοι, που δεν θα μπορούσαμε να μπούμε καν σε διάλογο για το αν είναι δυνατό να υπάρξουν δύο άνθρωποι σαν εμάς, όπως θα ήταν ΑΠΙΘΑΝΟ να περιγράψεις δύο ανθρώπους που θα γεννηθούν μετά από 15.000.000 χρόνια.

    Είμαστε όμως ΠΑΡΟΝΤΕΣ και πλέον καμμία ΑΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ δεν μας αγγίζει. Κατρίψαμε την περίπτωση απιθανότητας κατά 100%.

    Άρα, καμμία θεωρία απιθανότητας δεν συνεπάγεται τίποτα. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν είναι πιθανός ο Θεός, αλλά αν υπάρχει ή όχι.

  11. @Στελιος

    Είπες:

    [i]ειναι να γελας
    σιωνοπληκτων σκοταδιστων
    τα παραμύθια
    να τα πουνε στους κινεζους
    θα τους παρουν με τις πετρες
    δεν τσιμπανε
    εξ αποκαλυψεως τσαρλατανιες[/i]

    Για το πρώτο μέρος, δεν θα τοποθετηθώ. Έχεις …τρομερά επιχειρήματα όπως βλέπουμε όλοι!

    Ο παιδεραστής μπορεί να είναι οπουδήποτε, όπως μπορεί να είναι και ο γυμναστής, και ο φροντιστής, και οποιοσδήποτε άλλος. Τα στοιχεία που έχουμε δείχνουν ότι δεν υπάρχει ιδιότητα ή επάγγελμα που να μην αγγίζει αυτή η αρρώστια. Είχαμε παιδεραστές μέχρι και στην Unicef, γιατί να μην έχουμε οπουδήποτε αλλού, ειδικά όταν δεν σου ζητάνε πιστοποιητικά παιδεραστίας;

    Ο άνθρωπος λοιπόν, μπορεί να εκπέσει στην παιδεραστία.
    [b]Όταν όμως οι Θεοί, Απόλλωνας, Ποσειδώνας, Διόνυσος, είναι παιδεραστές, όταν ο ίδιος ο ΠΑΤΕΡΑΣ των θεών είναι παιδεραστής, τότε έχουμε μια φριχτή πραγματικότητα:
    Την πλήρη ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ της ανωμαλίας, της φρίκης του παιδεραστικού φαινομένου από τον ίδιο τον ΘΕΟ!!! Αν είναι δυνατόν, να πηγαίνω σε αρχαίους ναούς και να προσεύχομαι στον αρχιπαιδεραστή Δία!!![/b]

    [b]Η δολοφονία της Υπατίας, δεν είναι δομική διδασκαλία του χριστιανισμού[/b], αλλά ένα γεγονός προσπάθειας για πολιτική επικράτηση στον χώρο, αφού η Υπατία είχε μεγάλη επιρροή στον Ορέστη. Η δολοφονία δεν έγινε επειδή ήταν χριστιανοί αυτοί που το έκαναν, αλλά επειδή δεν ήταν στην ουσία χριστιανοί και άσκησαν βία για πολιτικούς λόγους.
    Η μετάνοια όμως είναι δομικό στοιχείο της Ορθοδοξίας.

    [b]Μια σημείωση μόνο για το θέμα: η ανόητη μυθολογία του διαδικτύου μιλάει για μια γυμνόστηθη αιθέρια Υπατία, η οποία στην πραγματικότητα ήταν εκ πεποιθήσεως παρθένα, 45 έως 60 ετών και ασκητική όπως ο Μ. Αντώνιος! Ανοησίες, όται τάχα ζήλεψαν την ομορφιά της, για να βλέπουμε σε τι επίπεδο είμαστε υποχρεωμένοι να συζητάμε.[/b]

    [b]Άλλωστε, οι ειδωλολάτρες που έσφαξαν τον Αρχιμήδη, που εκτέλεσαν τον Σωκράτη, που δολοφόνησαν τον Αναξαγόρα, ως τι ομιλούν; Ως αγνοί φιλόσοφοι δολοφόνοι;[/b]

    Να προσθέσω εδώ ότι:
    [b]Στους ιερούς κανόνες της Εκκλησίας ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΥΤΕ ΜΙΣΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ να επιβάλλει τον εκχριστιανισμό των εθνικών.[/b]

    Σχεδόν απολύτως απουσιάζουν και κανόνες που να επιτάσσουν την καταστροφή παγανιστικών ιερών, εκτός από δύο πολύ πρόωρους κανόνες της Καρθαγένης (419 μ.Χ.), όπου και ΖΗΤΕΙΤΑΙ απο τους βασιλείς να εξαλείψουν τα εγκαταλείμματα ιερών στις περιοχές της λατινικής Εκκλησίας στη Βόρεια Αφρική.

    Άρα, η επίσημη εκκλησία, ουδέποτε διατύπωσε ακραίες συμπεριφορές κατά των εθνικών.
    Διώξεις ασκούσαν ΜΟΝΟ οι αυτοκράτορες, πολλοί από τους οποίους έσφαξαν κατ’ επανάληψη τους ορθοδόξους, και γι’ αυτό πολλοί αναθεματίστηκαν.

    [b]Η Βυζαντινή Πολιτεία δίωξε επανειλημμένα την Ορθοδοξία, ανάλογα με τα συμφέροντα της, με τους Κωνστάντιο και Ουάλη που ήταν Αριανιστές, με τον ιουλιανό που ήταν ειδωλολάτρης, με τον Βασιλίσκο, τον Ζήνωνα, τον Ιουστινιανό, τον Ηράκλειο, τον Κώνστας Β΄ που θέλησαν να επιβάλλουν με διάφορους τρόπους τον μονοφυσιτισμό, με τον Λέων Γ΄, τον Κωνσταντίνος Ε΄ τον Κοπρώνυμο και τους λοιπούς δολοφόνους της Εικονομαχίας, με τον Μιχαήλ Η΄ που απαιτούσε την ένωση με την λατινική εκκλησία κ.λπ.[/b]

    Το Βυζάντιο, δεν ήταν θεοκρατία όπως σας γεμίζουν το μυαλό και επαναλαμβάνετε χωρίς να γνωρίζετε. [b]Ουδείς ΠΟΤΕ δεν είπε ότι γράφει νόμους με βάση τα δεδομένα της Καινής Διαθήκης. Η Νομοθεσία του Βυζαντίου ήταν Ρωμαϊκή από την αρχή μέχρι το τέλος και ήταν η Βυζαντινή πολιτεία μια διακριτή εξουσία από την Εκκλησία. [/b]
    Γι’ αυτό την πίεζε διαρκώς, ανεβοκατεβάζοντας πατριάρχες κατά το δοκούν. [b]Σε ένα πράγμα δεν υποχώρησε ΠΟΤΕ η Εκκλησία, στο δόγμα και τα μυστήρια, τα οποία τα υπεράσπισε με διώξεις, εξορίες, φυλακίσεις ή και με το αίμα της, απέναντι σε πολλούς από τους παραπάνω αυτοκράτορες.[/b]

    Το ΟΜΟΔΟΞΟ λοιπόν, το επέβαλε η Πολιτεία, για να στηρίξει εκεί την ησυχία και την τάξη στην αυτοκρατορία. Δεν το επέβαλε η Εκκλησία και δεν μπορούσε να το επιβάλει.

    Όσο για τις “περίφημες” σφαγές φιλοσόφων, αυτές έγιναν από τον ΑΡΙΑΝΙΣΤΗ Ουάλη (ο οποίος έσφαζε και τους ορθοδόξους), όταν έμαθε ότι είχαν οργανώσει συνομωσία με μαγεία. Και επειδή την εποχή εκείνη, αυτοί που ονομάζονταν καταχρηστικά “φιλόσοφοι” ήταν επιπλέον επαγγελματίες θεουργοί, γι’ αυτό τους κυνήγησε.

    [b]Εδώ μπορείς να διαβάσεις τεκμηριωμένο όλο το θέμα για το οποίο κατηγορείται η Εκκλησία για εγκλήματα των εχθρών της:[/b]

    [url]http://www.oodegr.com/neopaganismos/diogmoi/diwgmoi_vali_1.htm[/url]

    [b]Αν πάλι μιλήσουμε για το γνωστό το φρούτο, τους Παυλικιανούς, κανείς νεο-ειδωλολάτρης δεν αναφέρει ότι αυτοί ήταν οργανωμένος στρατός που έσφαζε και λεηλατούσε την αυτοκρατορία και μετά φταίει η Βυζαντινή Πολιτεία που έσωσε τους πληθυσμούς των συνόρων από τους δολοφόνους! Και όχι μόνο ήταν δολοφόνοι, αλλά και προδότες, καθώς είχαν συμμαχήσει με τους Άραβες![/b]

    [b]Όσο για το πρόβλημα των αγώνων, σαφώς δεν ήταν οι γυμνοί αθλητές, αλλά ότι στους Ολυμπιακούς Αγώνες σφάζονταν ζώα, αλλά και άνθρωποι, σαν τα ζώα.[/b]
    Εγώ ντρέπομαι μόνο, επειδή άργησαν τόσο πολύ να σταματήσουν αυτή την αθλιότητα που οι νεο-ειδωλολάτρες ονομάζουν “Ολυμπιακούς Αγώνες”.

    [b]Τώρα, οι ΑΠΑΤΗΛΕΣ αναφορές σε Έλληνες και Χριστιανούς, ας λάβουν τέλος!!!
    Είναι παλιό το κόλπο και είναι καιρός να τελειώνει:

    ως γνωστόν ΔΕΝ υπάρχει Ελληνισμός – Χριστιανισμός ως αντίθετα!!! Αυτό είναι ΑΠΑΤΗ! Υπάρχει ΜΟΝΟ Ελληνικός Πολιτισμός ΜΕ ειδωλολατρία που σημαίνει ανθρωποθυσίες -τις υπερασπίστηκε ο απαράδεκτος Λιβάνιος-, που σημαίνει «θεοί» παιδεραστές, βιαστές, κτηνοβάτες κ.λπ. και υπάρχει Ελληνικός Πολιτισμός ΜΕ Χριστιανισμό/Ορθοδοξία

    Ο νέο-παγανισμός, γνωρίζοντας ότι κανείς δεν δίνει ΔΕΚΑΡΑ για την εξαφάνιση της ΝΤΡΟΠΙΑΣΤΙΚΗΣ για τον Ελληνισμό, ειδωλολατρίας, χρησιμοποιεί για τους αδαείς το κόλπο της ταύτισης: έτσι αντί να ομολογήσουν ότι ο Χριστιανισμός ήταν αντίθετος ΜΟΝΟ με τις άθλιες θεότητες και τα εγκλήματα του παγανισμού, λένε αντί για τη λέξη «Παγανισμός» τη λέξη «Ελληνισμός» επειδή ντρέπονται για το ότι ο Δίας π.χ., «ο Πατέρας των Θεών» αισθανόταν ερωτική έλξη για έναν όμορφο νεαρούλη, τον Γανυμήδη! [/b]

    Χωρίς αυτό το ψέμα, είναι ανίκανοι να αρθρώσουν λόγο. Ας το θυμόμαστε όλοι.

    Η ειδωλολατρία είχε οδηγήσει σε μεσαίωνα πνευματικό τους Έλληνες, οδηγώντας τους να σκοτώνουν μικρά παιδιά για να εξευμενίσουν τους Θεούς! Και αυτά, στο 200, 300, 400 μ.Χ. Υπάρχει πιο άθλια κατάντια για τους Έλληνες; Απαλαχτήκαμε επιτέλους από αυτή την αρρώστια του πνεύματος εξυψώνοντας τον άνθρωπο, τον οποίο η ειδωλολατρία είχε γκρεμίσει στα τάρταρα.

    Ο κόσμος δεν είναι αγγελικός, ακριβώς επειδή ο Χριστός δεν είναι βίαιος όπως αντιφατικά λέτε. “Όποιος θέλει ας έλθει μαζί μου”, λέει ο Χριστός, εμείς όμως, πολλές φορές δεν θέλουμε, και γι’ αυτό προτιμάμε “θεούς” που να εξυπηρετούν τα πάθη και τις ανωμαλίες μας χωρίς τύψεις.

    Και αν μέτρο για το πολιτισμό είναι ο βαθμός στον οποίο κρατάμε τα ένστικτά μας, καταλαβαίνουμε σε τι πολιτιστική κατάσταση ήταν οι ειδωλολάτρες και σε τι οι χριστιανοί.

    [b]Σήμερα οι ειδωλολάτρες, για ένα πράγμα μιλάνε: για γυμνούς και για σεξ!!!
    Καταλαβαίνουμε δηλ. τα κίνητρά τους.[/b]

    Ξέχνανε όμως ότι το σεξ υπάρχει κανονικότατα μέσα στον Ορθόδοξο γάμο, μέσα σε μια υπεύθυνη δηλ. σχέση, και η εκκλησία με οικονομία προέβλεψε τρεις μάλιστα γάμους!

    [b]Και όταν μιλάνε για γυμνούς ας κοιτάξουν καμιά φορά τον Εσταυρωμένο!
    Ένας γυμνός σταυρωμένος και ματωμένος θεός, χρειάζεται μεγαλύτερη απόδειξη για την τιμή στο ανθρώπινο σώμα;
    Μόνο που δεν το τιμάμε ασκώντας σεξουαλική μανία στις ιερόδουλες ή στις ιέρειες του Διονύσου ή στα αγοράκια που από την εφηβεία θα περνούσαν στην ενηλικίωση!!!
    Οι ειδωλολάτρες δεν τιμούσαν το σώμα, το ΞΕΦΤΙΛΙΖΑΝ με τα βίτσια τους, στο ΟΝΟΜΑ των θεών τους![/b]

    Αυτή είναι η διαφορά μας.

  12. Πιο πάνω είχα δώσει δύο λινκς, όμως η απλή επικόλληση δημιούργησε κενά στη γραμμή διεύθυνσης. Εδώ δίνω ορθά τα λινκς:

    [url]http://www.oodegr.com/oode/sygrafeis/skoteinoi_syggrafeis_1.htm[/url]

    και

    [url]http://el.orthodoxwiki.org/%CE%9A%CE%B1%CE%B9%CE%BD%CE%AE_%CE%94%CE%B9%CE%B1%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7#.CE.A4.CE.BF_.CE.BA.CE.B5.CE.AF.CE.BC.CE.B5.CE.BD.CE.BF_.CF.84.CE.B7.CF.82_.CE.9A..CE.94._.CF.80.CE.BF.CF.85_.CE.B2.CF.81.CE.AD.CE.B8.CE.B7.CE.BA.CE.B5_.CF.83.CE.B5_.CF.87.CE.B5.CE.B9.CF.81.CF.8C.CE.B3.CF.81.CE.B1.CF.86.CE.B1_.CE.BC.CE.AD.CF.87.CF.81.CE.B9_.CE.BA.CE.B1.CE.B9_.CF.84.CE.BF.CF.85_3.CE.BF.CF.85_.CE.B1.CE.B9.CF.8E.CE.BD.CE.B1.7FUNIQ50c3b8cb7f6e8bb6-nowiki-0000003D-QINU.7F21.7FUNIQ50c3b8cb7f6e8bb6-nowiki-0000003E-QINU.7F[/url]

  13. Μπορείτε να βρείτε τα άλλα άρθρα μου στο εξής σημείο: [url]http://knol.google.com/k/spiros-kakos/-/2jszrulazj6wq/0#knols[/url]. Το προηγούμενο link που είχα δώσει δεν δούλευε καλά.

  14. “Το πρόβλημά σου λοιπόν, δεν είναι ο Παύλος, αλλά ΤΑ ΠΑΝΤΑ όσα σχετίζονται με την ΚΔ.”

    Ναι, αυτό είναι που ισχυρίζομαι και το επιχείρημα μου έχει να κάνει με το γεγονός ότι δεν υπάρχουν άλλες πηγές για τα εν λόγω γεγονότα της ζωής και του κηρύγματος του Ιησού εκτός από τα Ευαγγέλια που όμως φαίνεται να έχουν προέλθει από το ίδιο πρωτότυπο κείμενο. Το αρχικό πρωτότυπο κείμενο δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί ιστορικά από άλλες πηγές και ακριβώς επειδή περιγράφει γεγονότα που υπό κανονικές συνθήκες θα θεωρούσαμε εντελώς απίθανα (Νεκραναστάσεις, θαύματα, σημεία και τέρατα κλπ) αυτή η παντελής έλλειψη σύγχρονων ιστορικών πηγών θέτει υπό σοβαρή αμφισβήτηση τα γεγονότα αυτά.
    Υπάρχει ένας άγραφος εμπειρικός κανόνας που όλοι μας χρησιμοποιούμε λίγο πολύ στην καθημερινότητα μας. Η ποσότητα των πειστηρίων που απαιτούμε για την τεκμηρίωση ενός γεγονότος ως αληθινού ή ψευδούς είναι ευθέως ανάλογη της απιθανότητας του. Δηλαδή αν μου πει η γυναίκα μου, όπως λές, ότι πήρε ο τάδε τηλέφωνο και με έψαχνε, δεν θα έχω ιδιαίτερους λόγους να το αμφισβητήσω αν δεν υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι αυτό το γεγονός (να με πάρει τηλέφωνο ο τάδε) ήταν απίθανο να συμβεί. Αν ο τάδε είναι κάποιος φίλος μου που βρίσκεται σε συχνή επαφή μαζί μου, γιατί να μπω στην διαδικασία να αμφισβητήσω αυτά που λέει η γυναίκα μου; Δεν μου είπε δα και κάτι το αδιανόητο. Αν όμως μου πει ότι με πήρε τηλέφωνο ο παππούς μου, τότε προφανώς θα την πάρω για τρελή και αν επιμένει θα ζητήσω περισσότερα πειστήρια, γιατί ξέρω ότι και οι παππούδες μου έχουν πεθάνει!
    Η Καινή Διαθήκη περιγράφει γεγονότα που μοιάζουν τελείως απίστευτα.
    Αν η Καινή Διαθήκη περιέγραφε αληθοφανή γεγονότα όπως για παράδειγμα η βιογραφία του Περικλή (π.χ. ο Περικλής ήπιε, έφαγε, μετα πήγε μία βόλτα κλπ) τότε δεν θα είχα λόγο να την αμφισβητήσω γιατί τέτοια συνηθισμένα πράγματα συμβαίνουν καθημερινά γύρω μας και δεν αποτελούν είδηση. Η νεκρανάσταση όμως είναι μία άλλη ιστορία.
    Δεν μπορώ να την χάψω έτσι απλά! Φυσικά και δεν μπορώ να την αποκλείσω τελείως γιατί δεν ήμουν παρών, αλλά από τα στοιχεία που διαθέτω μπορώ να πω με αρκετά μεγάλη βεβαιότητα ότι δεν συνέβη. (επαναλαμβάνω όμως όχι 100% βεβαιότητα και όποιος το ισχυριστεί θεωρώ ότι παραλογίζεται).
    Από νεκραναστάσεις η αρχαία θρησκευτική παράδοση όλων των λαών αφθονεί. Γιατί να μην πιστέψω στις νεκραναστάσεις των υπόλοιπων μεσσιανικών μορφών της αρχαιότητας (Διόνυσος, Μίθρα κλπ) και να πιστέψω σε αυτήν του Χριστού; Γιατί να πάρω ως βάση της φιλοσοφίας μου την ΚΔ και όχι το Κοράνι; Εσύ φυσικά θα πεις ότι εσύ έχεις ΕΜΠΕΙΡΙΑ Χριστού αλλά όχι Αλλάχ! Η πραγματικότητα είναι ότι δεν δοκίμασες ποτέ να έχεις κάποια άλλη “Θρησκευτική Εμπειρία” εκτός από αυτήν με την οποία μεγάλωσες από μικρός. Έδωσες ποτέ ευκαιρία στον Βούδα, στον Μωάμεθ, στoν Βράχμα για να δεις αν θα ΒΙΩΣΕΙΣ Θεό;
    Δεν νομίζω να έχεις την αφέλεια να πιστεύεις ότι αν είχες γεννηθεί στο Ιράν θα ήσουν πάλι Χριστιανός;
    Θεωρώ ότι το επιχείρημα της βιωματικής εμπειρίας του Θείου είναι μάλλον το τελευταίο “καταφύγιο” του ανορθολογισμού. Πιστεύω να έχεις καταλάβει ότι αυτό που περιγράφει ο βαθιά θρησκευόμενος Χριστιανός ως “Ούσα και Ζώσα Εμπειρία του Θείου” , ως ιδέα και έκφραση δεν είναι καθόλου πρωτότυπη. Από τους περιστρεφόμενους Δερβίσηδες, στους πεφωτισμένους Βούδες και στους ασκητές-υποσιτιζόμενους Ινδουιστές Βραχμάνους, όλοι ανεξαιρέτως περιγράφουν ότι “Βιώνουν Θεό”.
    Εύκολη και αποτελεσματική παράκαμψη κάθε συζήτησης που βασίζεται σε λογική επιχειρηματολογία μου φαίνεται εμένα αυτό. Γιατί όσα επιχειρήματα και να αντιτάξει ο “άθεος” για να υπερασπιστεί τις απόψεις του, ο πιστός μπορεί πάντα να τα παρακάμψει ή ακόμη και να τα καταργήσει λέγοντας απλώς “Εγώ Ζω, Βιώνω, Γεύομαι κλπ τον Θεό μου καθημερινά, και εσύ μπορείς να πας να κουρευτείς!”.
    Ποιά θρησκεία να προτιμήσουμε για να “γευτούμε” τον θεό; Ποιά ταβέρνα που σερβίρει Θεό είναι η καλύτερη-φθηνότερη να πάω να παραγγείλω; Να επιλέξω αυτήν που μου φαίνεται ότι διαθέτει τον “καλύτερο” ηθικό κώδικα; Τότε μάλλον ξεχωρίζουν οι ανατολικές θρησκείες του Βουδισμού, και του Ινδουισμού που διδάσκουν ότι δεν πρέπει να σκοτώνουμε ούτε μυρμήγκι!

    Τελικά σε τι μας χρησιμεύει η ιδέα του θεού;
    Μπορεί να μειώνει το άγχος και το καρδιαγγειακά νοσήματα η πίστη στην μεταθάνατο ζωή αλλά το ότι κάτι είναι πιο ευχάριστο από κάτι άλλο δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι είναι και πιο αληθινό. Άποψη μου είναι ότι στη βάση του θρησκευτικού φαινομένου είναι το ψυχολογικό φαινόμενο του “wishfull thinking”. Θα ήταν πράγματι υπέροχο το σενάριο στο οποίο ζούμε όλοι αιώνια αγαπημένοι στην αυλή του καλού Θεούλη, αλλά η ωραιότητα του σεναρίου αυτού δεν προσθέτει στο ελάχιστο στην πιθανότητα να αληθεύει.

    Για την ΚΔ περεξήγησες αυτό που ήθελα να πω. Δεν είπα ότι τα παλιότερα γραπτά δείγματα της ΚΔ προέρχονται από τον 4ο ή τον 3ο αιώνα. Αναφερόμουν στο ότι ο Χριστός μεταξύ άλλων έγινε επισήμως ομοούσιος του Πατέρα στην 1η οικουμενική Σύνοδο. Μέχρι τότε ο καθένας έλεγε το μακρύ του και το κοντό του. Αυτό απέχει πολύ από την σημερινή εικόνα της “γρανιτένιας” αμετακίνητης και αδιαπραγμάτευτης θεολογικής υπόστασης του Χριστού που πωλείται προς κατανάλωση σήμερα. Και γιατί να έχουν δίκιο εκείνοι οι ρασοφόροι και όχι καποιοι άλλοι που τότε θεωρούνταν αιρετικοί, ή κάποιοι άλλοι σημερινοί άνθρωποι; Δεν δικαιούται κάθε γενιά να “επαναδιαπραγματεύεται” ή να επαναξετάζει την υπόσταση του Χριστού;
    (Και αυτός ο Χριστός, γιατί δεν τα είπε πιο ξεκάθαρα ρε παιδί μου!)

    “Όσο για τα περί πιθανοτήτων ανυπαρξίας του Θεού, θα έλεγα ότι και γενικά δεν έχουν μεγάλη εμβέλεια ως επιχείρημα”

    Δεν καταλαβαίνω ακριβώς τι θέλεις να πεις.
    Αν η ύπαρξη μας μοιάζει απίθανη, σκέψου πόσο απείρως απιθανότερη μοιάζει η ύπαρξη από το πουθενά ενός τόσο τέλειου όντος. Η ύπαρξη μας αν και απίθανη, μπορεί να εξηγηθεί από την εξελικτική θεωρία . Η ύπαρξη του Θεού όμως μοιάζει απίθανα απιθανότερη ιδίως αν λάβεις υπόψη σου ότι δεν τον χρειαζόμαστε για να εξηγήσουμε όλα τα πράγματα που παρατηρούμε γύρω μας. Αν σου φαίνεται περίεργος αυτός ο ισχυρισμός, τότε δεν έχεις καταλάβει τι λέει η θεωρία της εξέλιξης.

    Άρα ο Θεός δεν υπάρχει γιατί εκτός από απίθανος μας είναι και τελείως άχρηστος. Πριν τον Δαρβίνο δεν είχαμε την πολυτέλεια να το πούμε αυτό γιατί δεν διαθέταμε μία σοβαρή θεωρία που να είναι σε θέση να εξηγήσει την βιοποικιλότητα που παρατηρούμε σήμερα.

    Δεν απαξίωσα ποτέ εξοκλήρου την Ακαδημία Αθηνών. Απλώς είπα ότι οι αποφάσεις-ψηφίσματα που σχετίζονται με τις θρησκευτικές ευαισθησίες δεν έχουμε φτάσει στο σημείο στην Ελλάδα να λέμε τα πράγματα με το όνομα τους γιατί μπαίνει στη μέση η ΠΟΛΙΤΙΚΗ.
    Οι κοινές “δηλώσεις” αποτελούν πάντοτε έναν βολικό μέσο όρο απόψεων και σε αυτή τη βάση δεν μπορώ να της δώσω ιδιαίτερη βαρύτητα.

    Στο κείμενο του κ. Κάκου για παράδειγμα η θρησκεία περιγράφεται ως έχουσα σχέση με:

    “Ερωτήματα περί σκοπού, ερωτήματα ηθικής, η αισθητική, η πίστη στο ότι ο φίλος σου λέει την αλήθεια όταν όλοι είναι εναντίον του, όλα βρίσκονται εκτός του αντικειμένου της επιστήμης.”

    Σίγουρα μιλάμε για τη θρησκεία; Αυτά δεν είναι τα αντικείμενα της θρησκείας αλλά της Φιλοσοφίας η οποία για τους αρχαίους έλληνες είναι η μητέρα των επιστημών! Πως τα γυρίσατε τα πάνω-κάτω ρε παιδιά;

    Σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα είναι σε θέση να απαντήσει η επιστήμη, είτε τώρα είτε μελλοντικά. Π.χ. η ανθρώπινη ηθική και η εξέλιξη της μέσα από τους αιώνες είναι αντικείμενο της εξελικτικής ψυχολογίας και βιολογίας. Για τα ζητήματα αισθητικής το ίδιο. Υπάρχουν εξελικτικές αιτίες που κάτι μας φαίνεται ωραίο ή άσχημο. Είναι γνωστά πράγματα αυτά και αντικείμενο συνεχιζόμενης έρευνας των εξελικτικών επιστημόνων.

  15. homo homo
    τα δικα σου ¨”επιχειρηματα” τα βλεπουμε ολοι .. χρισιμοποιεις το εργαλειο της λογικης που εχει αμεση σχεση με τους τρισκαταρατους αρχαιους για να μας πουλησεις εξ ανατολων το φως. το ποσο θρησκοληπτος εισαι ειναι πλεον φανερο.
    οσο για τον Δια κτλ προτιμω θεους που ειναι κατ’ ομοιωση του ανθρωπου παρα το αντιθετο γιατι οι πρωτοι εχουν σχεση με την πραγματικοτητα ενω οι αλλοι δεν εχουν σχεση με τιποτα παρα με τα ιουδαικα ιερατεια. εν τελει ειμαι ελληνας και ειμαι περιφανος για τους αρχαιους προγονους μου και ο,τι αυτοι πιστευαν και μονο ενας αιθεροβαμων θα εφτανε στο σημειο να λεει οτι οι αρχαιοι μας προγονοι ηταν τοσο αφελεις να εχουν τους δικους τους θεους την ιδια στιγμη που χωρις τους ελληνες και τη δικια τους θεοσοφια και κοσμοαντιληψη εσει και ολοι μας θα ημασταν ακομα μεσα στα σπηλαια. Λες οτι ελληνισμος και χριστιανισμος δεν ειναι αντιθετα.. μπα; με οσα γραφεις μονο ως αντιθετα ειναι. οι κακουργοι ελληνες οι παιδεραστες που σκοτωσαν το Σωκρατη και οι ειδωλολατρες που σκοτωσαν τον Αρχιμηδη πω πω αγαπες για τους αρχαιους χριστιανικοτατες, τι να γινει καταλαβαινω οτι θα ηθελαν πολυ να ειχαν προλαβει οι χριστιανοι να τους ειχαν καθαρισει αυτοι αλλα δεν πειραζει καθαρισαν τοσους αλλους. Αντι λοιπον να λες ξεκαθαρα οτι ελληνισμος (πολιτισμος) και χριστιανισμος ειναι αντιθετα και ασυμβιβαστα οπως ειναι ενας αθλιος ειδωλολατρης παιδεραστης σε σχεση με εναν εναραιτο χριστιανο εικονολατρη παιδεραστη χμ συγγνωμη μοναχο ηθελα να πω αγωνιζεσαι να μας πεισεις οτι ο χριστιανισμος ηταν αντιθετος μονο με τις αθλιες θεοτητες των ελληνων, και βαλθηκαν να τον καθαρισουν απο αυτες αλλαζοντας του την.. πιστη. τι εκπολιτισμος αληθεια τα ιδια κανανε και στην αμερικη και αφρικη οι ιεραποστολοι, φενεται οτι θεοτητα δεν ειναι χριστιανικη ειναι αθλια και βρωμερη.
    αλλα αφου απαλλαξαν του ελληνες απο τους θεους τους τους δεν σταματησαν εκει τους απαλλαξαν και απο τους ολυμπιακους αγωνες και απο τις φιλοσοφικες σχολες γκρεμισαν και μερικους ναους ετσι για να φυγουν τα δαιμονια μιλαμε για εκπολιτσμο οχι αστεια..
    ετσι ο ελληνισμος πολιτισμος με ορθοδοξια (φανταστητε κινεζικο πολιτισμο με ορθοδοξια) κατηργησε ακουσον ακουσον το μεσαιωνα και ανακαλυψαμε μετα οτι η γη ειναι επιπεδη και ο Αδαμ ειναι ο προπαππος μας. ελληνικος πολιτισμος ειναι αυτος που ανεπτυξαν οι αρχαιοι με τα καλα του και τα κακα του ειτε μας αρεσει ειτε οχι.. τα μετεπειτα ειναι παραμυθια για για ιουδαιοτραφεις γεννιτσαρους.

    για τον σπυρο κακο

    απο την πρωτη αιτια του Αριστοτελη μεχρι την πρωτη αιτια του χριστιανισμου-ιουδαισμου μεσολαβουν ετη φωτος. Εαν ο αριστοτελης αρεσκετο στην ιουδαικη κοσμοαντιληψη θα μπορουσε να το ειχε πει και να γινει αυτος ενας αποστολος παυλος.
    για το βυζαντιο δεν διαφωνω γιατι κρατησε 1000 χρονια. με λιγη τυχη θα μπορουσε να κρατησει παραπανω και με λιγη ατυχια ισως να ειχε κρατησει τα μισα. ηταν θεμα εσωτερικης οργανωσης και εξωτερικων συσχετισμων δυναμεων.
    το αρθρο σου ειναι ενδιαφερων προ’ι’ον επιπονης μελετης ασχετα εαν διαφωνει ή συμφωνει κανεις.. περιμενουμε και αλλα

  16. [b]ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ, ΠΕΡΙ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ, ΠΕΡΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑΣ[/b]

    Καταρχάς, δεν πρέπει να βγάζουμε το Γεγονός Χριστός με όλα τα στοιχεία της Θεοφάνειάς του από τα πλαίσια της πίστης.

    Όμως, αν κάποιος πιστεύει έστω στη δύναμη της Εξέλιξης και θεωρεί ότι τα πάντα είναι βιολογία, τότε αδικεί τον εαυτό του με την εναντίωση στο ζήτημα της πίστης στο Θεό. [b]Εφόσον είναι ένα αποτέλεσμα της Εξέλιξης, πρέπει να είμαστε νηφάλιοι με αυτό και να το αγαπάμε ως κομμάτι του εαυτού μας. Η παντοδύναμη Εξέλιξη μας οδήγησε στην πίστη, γιατί να μην σεβαστούμε την φύση μας και να προσπαθούμε να εναντιωθούμε σε αυτή; [/b] Άλλωστε, όποτε το κάναμε, να εναντιωθούμε στη φύση μας, τα αποτελέσματα ήταν πάντα εις βάρος μας.

    Αν πάλι με λογικές διεργασίες, παρομοιάζεται η πίστη με ένστικτο, και πάλι θα έπρεπε να συμφιλιωθούμε με αυτή. Και μάλιστα, όπως η σεξουαλική ορμή, η πείνα, η δίψα, υπάρχουν επειδή υπάρχει ανάγκη και σκοπός σε αυτά, κατά ένα μέρος μπορεί να αντιμετωπίζεται έτσι και το ζήτημα της πίστης στο Θεό.[b] Αν εκεί προσθέταμε και το δεδομένο ότι ο άνθρωπος αναζητά τη “Σωτηρία” του, δηλ. την ιδανική κατάσταση της ύπαρξής του, σωματική, πνευματική, ψυχική, σε δεδομένα που βρίσκονται εκτός του, τότε η πίστη/ελπίδα στη Σωτηρία αυτή, είναι δομικό στοιχείο της ύπαρξής μας. Διαφορετικά θα είμασταν αυτάρκεις σε όλα, [/b]ολοκληρωμένες υπάρξεις που το σώμα, το πνεύμα η ψυχή μας δεν θα αναζητούσε πηγές τροφής ΠΟΥΘΕΝΑ, ούτε σε ύλη ή άλλες προσωπικές υπάρξεις.

    Αυτή η πραγματική δίψα για “Σωτηρία”, του ανθρώπου, ικανοποιείται πλήρως με την πίστη στον Θεό. Αν παρατηρούσαμε έναν ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ασκητή, θα βλέπαμε ότι η ύπαρξη του Σώζεται με την επικοινωνία με τον Χριστό. Ο άνθρωπος αυτός, δεν είναι απομονωμένος, φαίνεται μόνο απομονωμένος. Στην πραγματικότητα υπάρχει για όλους, και όλοι είναι σημαντικοί γι’ αυτόν, μπορεί όμως και τρέφεται χωρίς τα πολλαπλά δεδομένα που άλλοι άνθρωποι έχουν ανάγκη. Αυτό είναι το βίωμα του.

    [b]Και το βίωμα της Ορθοδοξίας είναι χωρίς σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη πίστη: δεν υπάρχει άλλη πίστη στην οποία ο Θεός να κινείται προς τον άνθρωπο, εκτός από τον Χριστιανισμό. Δεν υπάρχει άλλη πίστη στην οποία ο Θεός να ήλθε με ανθρώπινη σάρκα, να πληγώθηκε και να πόνεσε για τον άνθρωπο, δεν υπάρχει άλλη πίστη στην οποία ο Θεός να ήλθε για να τον πάρει από το χέρι και να του δείξει ο ΙΔΙΟΣ την αλήθεια και την κατεύθυνση της Σωτηρίας[/b], προσφέροντάς του μάλιστα αισθητά πράγματα: “άπλωσε το χέρι και ψηλάφησέ με”. Δεν υπάρχει άλλη πίστη στην οποία ο Θεός να οδηγεί τον άνθρωπο σε ένα δρόμο, που και ο ίδιος ακολούθησε, όχι ψεύτικα, όπως πρεσβεύει ο δοκητισμός, αλλά πραγματικά: ακολούθησε τον δρόμο της θυσίας ο οποίος πάλι είναι βίωμα, το βίωμα της αγάπης: όποιος έχει παιδιά, ξέρει ότι ΜΟΝΟ όταν θυσιαστεί γι’ αυτά παίρνει μπροστά η μηχανή της αγάπης που έχει μέσα του.
    Η αγάπη για την οντολογική αλήθεια, η αγάπη για τον Θεό, τον άνθρωπο και για τη δημιουργία, Σώζει τον άνθρωπο που διαπιστώνει έτσι την πληρότητα του.

    Και επειδή αν ΟΛΟΙ οι άνθρωποι που αγαπά, σέβεται και τιμά κάποιος, τον βεβαίωναν για το ίδιο ακριβώς πράγμα θα πειθόταν, έτσι γίνεται και μ’ εμάς.

    [b]Αν ερχόταν η γυναίκα σου, οι καλύτεροι φίλοι σου, οι γονείς σου, άνθρωποι τους οποίους εμπιστεύεσαι και ξέρεις ότι ποτέ και για κανέναν λόγο δεν θα σε πρόδιδαν και ούτε είχαν λόγο να το κάνουν, και όλοι μαζί, σου μιλούσαν για το ίδιο βίωμα, ΟΣΟ ΤΡΕΛΟ κι αν σου φαινόταν, ξαφνικά θα ένιωθες ότι η μαρτυρία όλων αυτών των αξιόπιστων και αξιαγάπητων ανθρώπων έχει ένα βάρος για σένα πολύ σημαντικό.[/b]

    Θα τους έλεγες 100 φορές:[i] ρε σεις, πλάκα κάνετε; Έλα, κόφτε το τώρα. Δεν είμαστε καλά. Συννενοημένοι είστε;[/i]

    Θα σου απαντούσαν: [i]γιατί; Τι κέρδος έχουμε να σου λέμε μια ολόκληρη ζωή το ίδιο ψέμα; Εμείς Δεν σε αγαπάμε; Δεν το ξέρεις; Θα συννενοούμασταν ποτέ για να σε τρελλάνουμε; Πως μπορείς να το πιστεύεις αυτό;[/i]

    [b]Και ξαφνικά…Θα ΠΙΣΤΕΥΕΣ. Όχι στην τετράγωνη λογική, αλλά στην αξιοπιστία, στην εμπιστοσύνη, στα βιώματα και σε χιλιάδες άλλες αιτίες που θα σου αποδείκνυαν ότι οι άνθρωποι αυτοί λένε αλήθεια. Και θα σου ήταν αρκετό αυτό, για να πιστέψεις ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ, κάτι που δεν είδες.[/b]

    Δεν υπάρχει τίποτε τρελό στην πίστη. Είναι ό,τι ποιο λογικό υπάρχει, εκτός ότι είναι εξαιρετικά …χρήσιμο, διότι αρκεί να δεις έναν σκοτωμένο από πέσιμο στον γκρεμό, για να πιστέψεις ότι αν πέσεις θα σκοτωθείς κι εσύ.

    [b]ΠΕΡΙ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ[/b]

    – Παραμένει η άποψη σου, ένταντι στην τοποθέτηση της Ακαδημίας. Το να συνυπογράφεις μια κοινή δήλωση δεν είναι πολιτική εξαγγελία.[b] Η υπογραφή συνιστά σοβαρό επιχείρημα κατά της αξιοπιστίας και επιστημονικής αξιοπρέπειάς σου.
    Και σε αυτή τη βάση, οφείλουμε να της δώσουμε τη σημασία που της αξίζει.[/b]

    [b]ΠΕΡΙ ΑΠΙΘΑΝΟΛΟΓΙΑΣ[/b]

    – Τα περί απιθανολογίας, τα είπαμε. Όταν “αποδειχθεί” η ύπαρξη του Θεού, τότε θα έχουν καταρριφθεί κατά 100% όλες οι απιθανολογίες και επιβεβαιωθεί όλες οι πιθανολογίες.

    [b]ΠΕΡΙ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ παγανιστικών θεοτήτων[/b]

    – Οι νεκραναστάσεις της αρχαίας θρησκευτικής παράδοσης στηρίζεται σε φυσιοκρατικές αντιλήψεις. [b]Γι’ αυτό οι θάνατοι επαναλαμβάνονται ετησίως και ένας μύθος πάλης, θανατώνει τον “θεό” (εποχή ξηρασίας ή χειμώνας) ο οποίος μετά αναστένεται (εποχή υγρασίας ή άνοιξη).
    Ο θάνατος και η Ανάσταση του Χριστού είναι μία και μοναδική, με ιστορικά αίτια. [/b]
    Και φυσικά, η εστίαση σε επιφανειακές ομοιότητες, δεν μπορεί να υποστηρίξει το εντελώς διάφορο υπόβαθρο. [b]Ο Διόνυσος γεννήθηκε δύο φορές, έκανε απάτες, μεταμορφωνόταν ε ζώο, τρέλανε ανθρώπους για να πετύχει τους σκοπούς του κ.λπ. κ.λπ. Δεν μπορεί να γίνει ανεκτό να υθιοθετούνται κατά βούληση και με το ζόρι οτιδήποτε μοιάζει, και να σφυρίζουμε αδιάφορα σε ότι διαφέρει κατά 180 μοίρες.[/b]

    [b]Σημαντικό όμως είναι και ότι δεν υπάρχουν δεκάδες παραδόσεις που να καλύπτουν το γεγονός των παθών του Χριστού, αλλά μία και μόνο: ρωμαϊκή δίκη, σταύρωση, θάνατος, κενός τάφος-ανάσταση. [/b] Για τον Διόνυσο π.χ. σε κάθε περιοχή υπήρχε και ένας διαφορετικός μύθος για τα γεγονότα της ζωής του. [b]Ο Μίθρας πάλι, σε αρχαϊκές εποχές θεωρούνταν δαίμονας, εκπρόσωπος του κακού, ενώ σε μεταγενέστερες εποχές μετατράπηκε σε καλό “θεό”. Τέτοια πράγματα δεν υπάρχουν στον Χριστό. [/b]

    Επίσης, δεν μπορεί να ταυτιστεί στο περιεχόμενό του ο θάνατος του Χριστού με τον οποιονδήποτε θάνατο που δημιουργήθηκε από την ελληνική μυθοπλαστική δύναμη αφού δεν μοιάζει με κανέναν. [b]Και βέβαια, σε καμία περίπτωση η ελληνική μυθοπλαστική δύναμη, δεν θα ανεχόταν να υλοποιηθεί ένα τόσο σπουδαίο δημιούργημά της στο έδαφος της …Παλαιστίνης, αλλά θα έπαιρνε σάρκα και οστά σε ένα σημαντικό ελληνιστικό κέντρο.[/b]

    [b]
    ΠΕΡΙ Α΄ ΟΙΚ. ΣΥΝΟΔΟΥ[/b]

    [b]Λες:[/b]
    [i]
    “Για την ΚΔ περεξήγησες αυτό που ήθελα να πω. Δεν είπα ότι τα παλιότερα γραπτά δείγματα της ΚΔ προέρχονται από τον 4ο ή τον 3ο αιώνα. Αναφερόμουν στο ότι ο Χριστός μεταξύ άλλων έγινε επισήμως ομοούσιος του Πατέρα στην 1η οικουμενική Σύνοδο.”[/i]
    [b]
    Ακόμη και κάτι άλλο να ήθελε να πεις, θυμίζω ότι απάντησα ορθά, αφού στο προηγούμενο post έγραψες ακριβώς:[/b]
    [i]
    Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ή η ΕΝΑΝΘΡΩΠΙΣΗ και όλα τα άλλα ωραία που αναφέρεις αποφασίστηκαν και συμφωνήθηκαν σχεδόν τέσσερις αιώνες μετά από τα υποτιθέμενα γεγονότα.[/i]

    Δεν είχες πει για την 1η Οικ. Σύνοδο.
    Τώρα, το ζήτημα με την 1η Οικ. Σύνοδο, είναι ένα θέμα πολύ απλό. Οι περισσότεροι που δεν γνωρίζουν τι ακριβώς πρεσβεύει η Εκκλησία και τα ιστορικά στοιχεία της Ιστορίας Δογμάτων, μπερδεύουν το γεγονός ότι τα δόγματα πρωτο-ΔΙΑΤΥΠΩΘΗΚΑΝ τότε και ΟΧΙ εμφανίστηκαν τότε!
    [b]Τα δόγματα αυτά υπάρχουν και ανεβρίσκονται από τους Πατέρες μέσα στην Αγία Γραφή και στην παράδοση ΠΡΙΝ την Α΄ Οικ. Σύνοδο.[/b]

    Ο Μέγας Αθανάσιος, ο μέγας Πατέρας που συνέβαλε στην Α΄ Οικ. Σύνοδο τι λέει; Και έχει σημασία:

    [i]”Εγώ μεν γάρ τήν αιτίαν και την διάνοιαν, καθ’ ην η σύνοδος το εκ της ουσίας και το ομοούσιον συμφώνως τοις εκ των Γραφών και του Σωτήρος ειρημένοις και όσοι πρό αυτών εξέθεντο πατέρες και έγραψαν διηγησάμην”!!![/i]

    Η Εκκλησία είναι συνεχής παράδοση. Δεν υπάρχουν εμφανίσεις ή εξαφανίσεις δογμάτων. Υπάρχουν διατυπώσεις των δογμάτων με νέους μορφολογικούς/γλωσσικούς όρους.[b] Ο ίδιος ο Μ. Αθανάσιος μας λέει ότι το Ομοούσιο από την Γραφή και τους προγενέστερους Πατέρες το παραλάβαμε![/b]

  17. [b]@Στέλιος[/b]

    [b]1.[/b] [i]”Tρισκαταρατους αρχαιους” [/i]τους θεωρείς εσύ προφανώς για να το λες. Προσωπiκά μίλησα για την ειδωλολατρία. Τους προγόνους μου τους αγαπώ και πολύ μάλιστα και είμαι υπερήφανος γι’ αυτούς. ΟΧΙ όμως για τα παγανιστικά τους πιστεύω, τα οποία βέβαια δικαιολογούνται ως προϊόντα πίστεως μιας αρχαίας κοινωνίας. Ως μυθολογία, είνα μια χαρά, την μαθαίνουμε και στα παιδιά μας. Όχι όμως και να θεωρούμε τους Ολύμπιους Θεούς ιδανική θρησκευτικότητα για το ΣΗΜΕΡΑ και να γελοιοποιούμε έτσι το όνομα “Έλλην”.

    [b]2. [/b]Το να προτιμάς τον θεό που δένει με αλυσίδες τη γυναίκα του και της κρεμάει αμόνια στα πόδια όπως μας διηγείται ο Όμηρος (ραψ. Ο), ή θεούς που οδηγούν στη σφαγή το παιδί σου, ή θεούς που δικαιώνουν κάθε είδους ανθρώπινη ανωμαλία, είναι δικαίωμά σου. Οι σοφοί όμως πρόγονοί μας, ως γνωστόν, ξαπόστειλαν το δωδεκάθεο, όπως ο πλάτωνας ξαπόστειλε το Όμηρο από την “Πολιτεία” του. Ο Θεός στον οποίο πίστεψαν οι σοφοί, ταιριάζει πολύ περισσότερο με τον Χριστό, παρά με αυτό το συνοθήλευμα ανωμάλων στο οποίο οι σύχρονοι ειδωλολάτρες μας καλούν να πιστέψουμε. Η απόρριψη από τους σοφούς προγόνους μας αυτής της παράνοιας, δείχνει ότι καμιά υποχρεωτική σύνδεση δεν υπήρξε ανάμεσα σε παγανισμό και Ελληνισμό. [b]Οι αναφορές για εβραιοχριστιανούς και τέτοια, εκτός ότι είναι ανοησίες, κρύβουν και έναν ρατσισμό. Ο Πλούταρχος όμως θαυμάζει τον Μ. Αλέξανδρο επειδή ακριβώς δεν ενέδωσε στον ρατσισμό. Ο Αλέξανδρος ήταν υπέρ των επιγαμιών με “Βαρβάρους”, και έτσι μετέδωσε τον πολιτισμό που έφερε στους τόπους όπου πήγε [/b](δεν επικροτούμε βέβαια τον ιμπεριαλισμό, αλλά τότε ήταν μια άλλη εποχή, η εποχή των αυτοκρατοριών).

    [b]3. [/b]Οι Έλληνες και οι Ελληνιστές, άλλαξαν την πίστη τους και δεν τους την άλλαξε κανείς. Ένα πανίσχυρο δεδομένο, αγνούν ΠΑΝΤΑ οι νεο-παγανιστές: ΚΑΝΕΙΣ λαός δεν διατηρεί επί τόσους αιώνες πίστη που του επιβλήθηκε. Μιλάμε για Ορθόδοξη Θεσ/νίκη τουλάχιστον από τα 379 και εξής, διότι σύμφωνα με τον Σωζομενό, την επέλεξε ο θεοδόσιος για να βαπτιστεί επειδή παρέμεινε Ορθόδοξη.

    [b]Μιλάμε για ΣΥΣΣΩΜΗ την Ελλάδα, σε έναν λαϊκό ξεσηκωμό, να οργανώνεται και να πολεμά για την Ορθοδοξία ΕΝΑΝΤΙΑ στους εικονομάχους Αυτοκράτορες τον 8ο αιώνα!!![/b]

    Αυτοί που πιέστηκαν, από τις απαγορεύσεις ήταν οι ελάχιστοι λόγιοι/διδάσκαλοι της φιλοσοφίας και της ειδωλολατρικής θεολογίας της εποχής. Οι οποίοι ασφαλώς και ΔΕΝ σφάχτηκαν επειδή ήταν φιλόσοφοι όπως λένε οι ανοητολογίες του διαδικτύου! Ακόμη και οι Αριανιστές του Βάλη, κυνήγησαν κόσμο λόγω της συνωμοσίας που υπήρξε, και λόγο μιας ιδιαίτερης φοβίας που είχε για τη μαγεία.

    [b]Ο λαός όμως, πριν ασπαστεί τον Χριστιανισμό, βρισκόταν σε μια έντονη περίοδο θρησκευτικής αδιαφορίας όπως ομολογούν ο Ιουλιανός και ο Ζώσιμος, αλλά όπως επισημαίνουν οι μελετητές της ύστερης αρχαιότητας και οι ιστορικοί του Βυζαντίου. [/b]

    Δεν υπήρχε πλέον στήριξη σε αυτές τις ανοησίες της ειδωλολατρίας και γι’ αυτό απέτυχε άλλωστε και ο Ιουλιανός, ο οποίος ομολογεί στα κείμενά του ότι τον έπαιρναν στο ψιλό. [b]Οι μελετητές της ύστερης αρχαιότητας θεωρούν τον παγανισμό “πτώμα” το οποίο στηρίζουν μόνο οι κρατικοί αξιωματούχοι. Απόδειξη για το ότι ήταν πτώμα, είναι η εξαφάνιση της ειδωλολατρίας. Οι Χριστιανοί σφάζονταν και όμως πολλαπλασιάζονταν, καταλαμβάνοντας την πλειοψηφία της αυτοκρατορίας στα μέσα του 4ου αιώνα. Αντιθέτως, οι ειδωλολάτρες εξαφανίστηκαν μόλις έκλεισαν οι ναοί τους. [/b]

    Και να επισημάνουμε επίσης ότι η μόνη εδραιωτική απόφαση υπέρ της ορθοδοξίας, ήταν του θεοδοσίου. Διότι μετά τον Μ. Κων/νο και την ανεξιθρησκεία, ακολούθησαν και πάλι σφαγές Ορθοδόξων, ειδικά στην Ανατολή, από το 337 μέχρι τον Θεοδόσιο περίπου, από τους κωνστάντιο, ουάλη, και Ιουλιανό. Και όμως, η αυτοκρατορία έμεινε ορθόδοξη. Και παρέμεινε Ορθόδοξη και μετά τα 120 ολόκληρα χρόνια της αιματηρής κατά των ορθοδόξων Εκονομαχίας.

    [b]Βάλε λοιπόν την ολοένα αυξανόμενη Ορθοδοξία, παρά τα 400 χρόνια διώξεων επί ειδωλολατρίας, αριανισμού και εικονομαχίας (πέρα από το ότι επέζησε μετά 400 χρόνια Τουρκοκρατίας) και σύγκρινέ τη με την ειδωλολατρία που εξαφανίστηκε σε ελάχιστα χρόνια.[/b]

    [b]4. [/b]Επιπλέον απόδειξη ότι οι ειδωλολάτρες εξαφανίστηκαν μόνοι τους είναι ότι στα μέρη όπου υπήρξε συμπαγής ειδωλολατρικός πληθυσμός, υπήρξε όχι μόνο άρση των απαγορεύσεων, αλλά και επιχορηγήσεις και επίσημη επιλογή αρχιερέα. Ο ίδιος ο διώκτης ορθοδόξων και ειδωλολατρών, ο κωνστάντιος, στην δύση έδινε προνόμια στους ειδωλολάτρες! Και βέβαια, σε ένα από τα σημαντικά ειδωλολατρικά κέντρα, η Συρία, είχε κοινότητες ειδωλολατρών και ΜΕΤΑ τον ιουστινιανό, στα τέλη του 6ου αιώνα!

    [b]5. [/b]Είπα ότι εκείνοι που ευθύνοναι για την σφαγή πολλών φιλοσόφων, δεν μπορεί να εκτοξεύουν υποκριτικές κατηγορίες για την Υπατία. Σε ποιον άλλο φιλόσοφο αναφέρεσαι ότι συνέβη αυτό που συνέβη στην Υπατία;

    [b]6. [/b][b]Χρησιμοποιείς και ΠΑΛΙ την ίδια δικαιολογία ότι ΤΑΧΑ, οι Χριστιανοί ήταν ενάντια των Ελλήνων ΤΗΝ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΠΛΗΘΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΗΤΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΖΟΝΤΕΣ.[/b]

    [b]7. [/b]Ιεραποστολές τέτοιου τύπου, Ιερές Εξετάσεις κ.λπ., απευθύνσου στην λατινική Εκκλησία. Επί Φραγκοκρατίας, υπομείναμε και οι ορθόδοξοι την Ιερά Εξέταση, οπότε…

    [b]8. [/b]Επαναλαμβάνω, για ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ φορά επειδή έγινες κουραστικός λέγοντας τίποτα νέο, αλλά τα ίδια και τα ίδια: δομική διδασκαλία του Χριστιανισμού, δεν είναι η βία. Οπότε, κατηγορείς ανθρώπους που έλεγαν ότι είναι χριστιανοί. Αν εγώ είμαι παιδεραστής τη στιγμή που η πίστη μου το απαγορεύει, τότε είναι δική μου ευθύνη και όχι του Χριστιανισμού.[b] Αντιθέτως όμως, η βία προερχόμενη από Θεούς, η παιδεραστία, η ανωμαλία, είναι στοιχεία της ΙΔΙΑ της πίστης του Παγανισμού. Γι’ αυτό και σκυλόβριζαν οι σοφοί τον Ησίοδο και τον Όμηρο, την στιγμή που κάποιοι νεοέλληνες προσεύχονται σε αυτούς του άθλιους θεούς.[/b]

    [b]9.[/b] Φυσικά υπάρχει κινέζικος πολιτισμός με Ορθοδοξία. Η σύνδεση της Ορθοδοξίας με τον Ελληνισμό, της έδωσε την δύναμη να είναι οικουμενική και να μπορεί να ζει και στον αφρικανικό, στον κινέζικο ή σε οποιονδήποτε άλλο πολιτισμό. Όταν βλέπεις αφρικανικά ξυλόγλυπτα να αναπαριστούν τον Χριστό με τα κλασικά χαρακτηριστικά της μαύρης φυλής, τότε βλέπεις τον Ελληνισμό μέσω της τέχνης να θριαμβεύει.

  18. homo-homo

    συγχαρητήρια για την ανάλυση και τα επιχειρήματα!! Και πάλι μπράβο. Λίγες φορές στο διαδίκτυο διαβάζουμε λόγους με τέτοια συνοχή και ακρίβεια ως απαντήσεις σε αντίθετες θέσεις!

  19. Να’ σαι καλά Γιώργο …αν και τα καλά λόγια αξίζουν στον Σπύρο Κάκο που με το πολύ καλό άρθρο του μας τράβηξε εδώ, και επιπλέον μας ανέχεται που η συζήτηση στο post του έχει αλλάξει 10 φορές κατεύθυνση!

  20. @Σπύρος Κάκος
    έγραψε:

    [i]”Η θεωρία της εξέλιξης είναι μη-διαψεύσιμη”[/i] (για τους επιστήμονες)

    Πράγματι, πόσο ανάγκη υπάρχει να γίνει αυτό γνωστό στον κόσμο.
    Θυμάμαι και τον Γιανναρά που έλεγε ότι βασικό δεδομένο για κάθε επιστημονική θεωρία είναι η αρχή της διαψευσιμότητας.

    Και όμως, σχεδόν μας λένε ότι αυτή η θεωρία δεν διαψεύδεται, ή ότι δεν είναι θεωρία αλλά βεβαιότητα, και μόνο δεδομένα προστίθενται σε αυτή, και δεν καταρρίπτεται.

    Μα έτσι, η θεωρία της εξέλιξης, καταντά ιδεολογία και πολύ σωστά δείχνει ο Σπύρος Κάκος ότι μερικές φορές μετατρέπουν την επιστήμη σε επιστημονισμό, δηλ. σε εκείνη την κακόγουστη θεωρία που αναπτύχθηκε από τον διαφωτισμό, η οποία θεωρούσε ότι ΟΛΑ τα προβλήματα του ανθρώπου λύνονται και απαντώνται με την επιστήμη!

    Προσωπικά ως Ορθόδοξος, δεν χαλά η σκέψη μου με τις επιστημονικές θεωρίες, διότι ούτε των Πατέρων η σκέψη αρνιόταν την επιστήμη, αλλά την χρησιμοποιούσαν κιόλας ως αφετηρία για Θεολογία. Έτσι, αν υπάρχει Εξέλιξη, γιατί να μην είναι στα χέρια του Θεού και αυτή;

    [b]Όμως, δεν μπορώ να ακούω ότι βρήκαμε τα πάντα στα 2009 μ.Χ. και ότι αποκλείεται κάθε περίπτωση διαψευσιμότητας της θεωρίας αυτής, ακόμη και με τα δεδομένα που αναμένουμε να αποκτήσει η επιστήμη μετά π.χ. από 500 χιλιάδες χρόνια![/b].

    Άρθρα τέτοια, από επιστήμονες όπως ο Σπύρος Κάκος, τα έχουμε ανάγκη διότι λειτουργούν όχι μόνο ενημερωτικά, αλλά και απομυθοποιητικά για τον νεο-επιστημονισμό.

  21. Ευχαριστώ πάλι για τα σχόλια. Πράγματι αυτό που χρειάζεται είναι να θέσουμε τα όρια της επιστήμης και της θρησκείας κρατώντας τις αποστάσεις μας από την πολεμική που διάφοροι εκατέρωθεν θέλουν να υπάρχει (συνήθως για ιδίον όφελος). Ίσως στο μέλλον να μπορέσουμε να διοργανώσουμε και κάποιες ημερίδες ή παρουσιάσεις σχετικά με το θέμα. Ο υγιής διάλογος είναι αυτό που λείπει, μέσω του οποίου μπορεί να δειχθεί ότι ο θεϊσμός αποτελεί το ίδιο (και περισσότερο κατά την άποψη μου) έγκυρη φιλοσοφική στάση με κάθε άλλη. Την τρέχουσα περίοδο εγώ και άλλα 4 άτομα έχουμε ξεκινήσει μια σειρά φιλοσοφικών συναντήσεων υπό την ονομασία “Κύκλος των Αθηνών”. Στο μέλλον αυτό θα μετατραπεί σε ζωντανές συζητήσεις με περισσότερα άτομα.

  22. Πράγματι, υπάρχει ανάγκη για κάτι τέτοιο. Και για να ακουστούν τέτοιες φωνές στις μέρες μας, θα πρέπει να προέλθουν από ανθρώπους που υπηρετούν θετικά επιστημονικά πεδία, και πάντως όχι τη Θεολογία, ώστε να μην υπάρχει προκατάληψη εναντίον τους.

    Δυστυχώς, και οι δύο πλευρές, δεν έμαθαν το μάθημα όταν έπρεπε. Ο επιστημονισμός και ο σχολαστικισμός αν και βρέθηκαν σε αδιέξοδο μπαίνοντας σε ξένα “χωράφια”, όμως δεν έμαθαν από αυτό.
    Σήμερα επανέρχεται ο επιστημονισμός, ενώ η άλλη πλευρά καταφεύγει σε εκ προοιμίου απόρριψη των επιστημονικών θεωριών.

    Σίγουρα χρειάζεται νηφαλιότητα από όλες τις πλευρές. Όμως, εμένα ο καθηγητής Νανόπουλος με πίκρανε όταν σε συνέντευξή του πριν μερικά χρόνια τον άκουσα να λέει ότι, πουθενά στις μελέτες του και έρευνές του δεν διαπίστωσε την ύπαρξη του Θεού ή την ανάγκη για την ύπαρξη του Θεού!!!

    Είναι στενάχωρο να χρησιμοποιείται η επιστήμη ως εφαλτήριο, άλλοθι και ασπίδα, για ιδεολογικές τοποθετήσεις.

    Ελπίζω οι προσπάθειες σας να δώσουν αφορμές για νέες σκέψεις επάνω στα ζητήματα αυτά.

  23. Τα παραδείγματα εμπειριών εγκεφαλικά νεκρών ασθενών, ή ανθρώπων που έφτασαν κοντά στον θάνατο, είναι ομολογουμένως εντυπωσιακά. Αν και οι σκεπτικιστές θα είναι έτοιμοι να μιλήσουν για “κόλπο” και απάτη ή έλλειψη γνώσης όλων των δεδομένων, εντούτοις διαβάζοντάς τα καλόπιστα δεν μπορεί παρά να μας βάλουν σε σκέψεις.

    [b]Και συμφωνώ ότι χωρίς την ολιστική θεώρηση των δεδομένων είναι αδύνατον να φανερωθεί η εικόνα. Η μονοδιάστατη εξέταση της υλικής μικρο-υποδομής του εγκεφάλου δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα. Μάλλον το μπερδεύει.[/b]
    Θα το παρομοίαζα με την λεπτομερή εξέταση ενός ιμπρεσιονιστικού ζωγραφικού πίνακα. Το πλησίασμα σ’ αυτόν για να εξετάσουμε μεμωνομένα τις πινελιές, θα καταντούσε τον φτωχό. Ειδικά αν σκεφτεί κάποιος ότι λόγω της απουσίας περιγραμμάτων, ένα άνθρωπος που βρίσκεται στο βάθος, μορφοποιείται με 2-3 πινελιές που από κοντά μοιάζουν με μουτζούρες. Και όμως, από μακριά, η φτωχή δημιουργία μετατρέπεται σε ένα εμπνευσμένο, φωτεινό δημιούργημα.

    Και για να συμφωνήσω ακόμη περισσότερο με το δεδομένο ότι το όλο είναι κάτι περισσότερο από το άθροισμα των μερών του, θ[b]υμάμαι έναν γενετιστή που απομυθοποιούσε την περίπτωση κλωνοποίησης του Ιησού, αν υποθέσουμε ότι θα βρίσκαμε επαρκές γενετικό υλικό για την επίτευξή της. Διαφωνόντας ριζικά με την στεγνά υλιστική θεώρηση αυτή, έλεγε ότι αν τον κλωνοποιούσαμε θα είχαμε απλά ένα ανθρώπινο κέλυφος, όμοιο με τον Ιησού, το οποίο θα περιείχε μια εντελώς άλλη προσωπικότητα.[/b]

    Να προσθέσω στις καταγραφές που κάνεις στο τέλος του κειμένου σου και αυτή του επιστημολόγου [i]Herbert Butterfield[/i]:

    [i]”Έχει διατυπωθεί η γνώμη ότι η σύγχρονη ιδέα της προόδου [b]οφείλει κάτι στο προηγούμενο της χριστιανικής διδασκαλίας σχετικά με την ύπαρξη ενός νοήματος της ιστορίας και ενός μεγάλου σκοπού προς τον οποίο κινείται όλη η κτίση[/b]. Με άλλα λόγια, η ιδέα της προόδου αντιπροσωπεύει την κοσμικοποίηση μιας αρχικά θρησκευτικής αντίληψης…”[/i]
    [b]
    (Butterfield Herbert, [i]”Η Καταγωγή της Σύγχρονης Επιστήμης (1300-1800)”[/i], ΜΙΕΤ, Αθήνα 2005, σ. 210).[/b]

    [b]Πολύ καλό το άρθρο σου.[/b] Ακόμη κι αν διαφωνήσει κάποιος με αυτό, θα πρέπει να το κάνει με ισχυρή επιχειρηματολογία.
    [b]Συγχαρητήρια.[/b]

  24. Η σύγχρονη επιστήμη έχει για πολύ καιρό προσκοληθεί στον υλισμό. Αυτό λίγοι καταλαβαίνουν ότι είναι δόγμα και πίστη και όχι κάτι αποδεδειγμένο. Έχω γράψει ένα άρθρο (στα αγγλικά όμως) σχετικά με το πως το πρόβλημα που αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζει η υλιστική επιστήμη να εξηγήσει την ανθρώπινη συνείδηση θα την αναγκάσει τελικά να αλλάξει τρόπο σκέψης. Μπορείς να το βρεις στο [url]http://knol.google.com/k/spiros-kakos/human-consciousness-and-the-end-of/2jszrulazj6wq/58#[/url]. Θα ήθελα την άποψη σου.
    Επίσης σαν πρόεδρος του ελληνικού κομματιού του Knol Author Foundation θα ήθελα να ρίξετε όλοι σας μια ματιά στο knol.google.com και να δείτε πως μπορείτε να προσφέρετε σχετικά με δικά σας άρθρα ή με συμμετοχή σε φιλοσοφικές συζητήσεις εκεί. Από εκεί μάλιστα μπορεί να προωθηθεί και το Antifono.gr το οποίο περιέχει πραγματικά πολύ καλό περιεχόμενο για να το γνωρίζουν τόσο λίγοι.

  25. @Homo-Homo

    Γράφεις:

    “Εφόσον είναι ένα αποτέλεσμα της Εξέλιξης, πρέπει να είμαστε νηφάλιοι με αυτό και να το αγαπάμε ως κομμάτι του εαυτού μας. Η παντοδύναμη Εξέλιξη μας οδήγησε στην πίστη, γιατί να μην σεβαστούμε την φύση μας και να προσπαθούμε να εναντιωθούμε σε αυτή; Άλλωστε, όποτε το κάναμε, να εναντιωθούμε στη φύση μας, τα αποτελέσματα ήταν πάντα εις βάρος μας.”

    και.

    “Αν πάλι με λογικές διεργασίες, παρομοιάζεται η πίστη με ένστικτο, και πάλι θα έπρεπε να συμφιλιωθούμε με αυτή. Και μάλιστα, όπως η σεξουαλική ορμή, η πείνα, η δίψα, υπάρχουν επειδή υπάρχει ανάγκη και σκοπός σε αυτά, κατά ένα μέρος μπορεί να αντιμετωπίζεται έτσι και το ζήτημα της πίστης στο Θεό.”

    Αυτά είναι επιχειρήματα υπέρ της χρησιμότητας της πίστης στον θεό. Όχι επιχειρήματα ότι αυτή η πίστη μας οδηγεί στην ΑΛΗΘΕΙΑ (αν υπάρχει βέβαια τέτοιο πράγμα). Η πίστη μας κάνει κοινωνικότερους, μας ρίχνει την αρτηριακή πίεση και μας κάνει να μην χεζόμαστε πάνω μας τα βράδια όταν σκεφτόμαστε ότι θα πεθάνουμε και θα μας φάνε τα σκουλήκια.
    Σύμφωνοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι επειδή είναι ωφέλιμη από κάποιες απόψεις ότι πρέπει να την δεχτούμε ως αληθινή! Τι είδους αυταπάτη είναι αυτή!
    Παρόμοιος είναι και ο ρόλος των παραμυθιών που λέμε στα μικρά παιδάκια για να κοιμηθούν και να μην φοβούνται το σκοτάδι: “Κοιμήσου αγγελούδι μου. Σε προστατεύουν οι άγγελοι, η νεραϊδα, ο καλός θεούλης επειδή είσαι καλό παιδάκι και δεν κατουράς στον καναπέ” . Αν είσαι άνετος με την ιδέα ότι η πίστη είναι όπως το αναισθητικό ή το ηρεμιστικό στην ιατρική και παρόλα αυτά επιλέγεις να κοροϊδεύεις τον εαυτό σου, τότε δεν χρειάζεται να πω κάτι άλλο.

    Η θεωρία της εξέλιξης δεν είπε κανένας ότι μας κάνει καλύτερους, τελειότερους ή ότιδήποτε άλλο σπουδαίο και άξιο θαυμασμού. Απλώς μας κάνει ικανότερους στην επιβίωση. Μπορεί ένας πιστός να ζεί κατά μέσο όρο περισσότερο από έναν άθεο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο πιστός βρίσκεται κοντύτερα στην αλήθεια από έναν άθεο.

    Καταφεύγεις σε επιχειρήματα θεολογικού περιεχομένου και φταίω και εγώ γι’αυτό αφού αναφέρθηκα σε θεολογικά θέματα, αλλά τουλάχιστον κατ’ εμέ αυτό δεν βοηθάει στο ξεκαθάρισμα των βασικών θέσεων μας.

    Ο Χριστιανισμός είναι η πιο διαδεδομένη θρησκεία στον δυτικό κόσμο και επομένως έχει στην “πλάτη” του αιώνες σκέψης και θεολογικής εξέλιξης. Είναι αναμενόμενο λοιπόν το “πακέτο” του Χριστιανισμού να προσφέρει παρηγοριά, νόημα και περιεχόμενο στην πλειοψηφία των υποψήφιων πιστών γιατί πολύ απλά είναι κομμένος και ραμμένος στα μέτρα της ψυχοσύνθεσης του σύγχρονου ανθρώπου.

    Το θέμα δεν είναι όμως αυτό. Δεν συζητάμε για το αν τα νοήματα του χριστιανισμού είναι ενδιαφέροντα, όμορφα ή “πιασιάρικα”.
    Το θέμα είναι ότι όπως λέει ο Χ. Γιανναράς, ΟΛΑ αυτά χάνουν το νόημα τους αν η ανάσταση του Χριστού δεν είναι πραγματικό γεγονός.
    Εσύ θα πεις ότι η ανάσταση του Χριστού είναι “βίωμα” ακόμη και για τον σύγχρονο πιστό, μέσω της “μέθεξης”, “κοινωνίας” κλπ. Εγώ λέω ότι αυτά είναι φαινόμενα μαζικής αυταπάτης, wishful thinking, ψυχολογίας ομάδας και άλλων γνωστών ψυχολογικών φαινομένων.

    Γράφεις:

    “Και φυσικά, η εστίαση σε επιφανειακές ομοιότητες, δεν μπορεί να υποστηρίξει το εντελώς διάφορο υπόβαθρο. Ο Διόνυσος γεννήθηκε δύο φορές, έκανε απάτες, μεταμορφωνόταν ε ζώο, τρέλανε ανθρώπους για να πετύχει τους σκοπούς του κ.λπ. κ.λπ. Δεν μπορεί να γίνει ανεκτό να υθιοθετούνται κατά βούληση και με το ζόρι οτιδήποτε μοιάζει, και να σφυρίζουμε αδιάφορα σε ότι διαφέρει κατά 180 μοίρες.

    και

    “Σημαντικό όμως είναι και ότι δεν υπάρχουν δεκάδες παραδόσεις που να καλύπτουν το γεγονός των παθών του Χριστού, αλλά μία και μόνο: ρωμαϊκή δίκη, σταύρωση, θάνατος, κενός τάφος-ανάσταση. Για τον Διόνυσο π.χ. σε κάθε περιοχή υπήρχε και ένας διαφορετικός μύθος για τα γεγονότα της ζωής του. Ο Μίθρας πάλι, σε αρχαϊκές εποχές θεωρούνταν δαίμονας, εκπρόσωπος του κακού, ενώ σε μεταγενέστερες εποχές μετατράπηκε σε καλό “θεό”. Τέτοια πράγματα δεν υπάρχουν στον Χριστό.”

    Το ότι διαφέρουν οι θρησκευτικές δοξασίες δεν σημαίνει τίποτα. Οι ομοιότητες είναι που παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Είναι αυτές που υποδηλώνουν τις ψυχολογικές ανάγκες που γεννούν τις δοξασίες αυτές. Οι ανάγκες για δικαιοσύνη και ο φόβος του θανάτου εξηγούν την πίστη στις δοξασίες αυτές, συμπεριλαμβανομένης και της ιστορίας για την ανάσταση του Ιησού. Το ότι υπάρχει μία εκδοχή για τον Ιησού δεν είναι επιχείρημα ιστορικής αλήθειας. Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει. Όσο περισσότερες εξιστορίσεις υπάρχουν για κάποιο υποτιθέμενο συμβάν τόσο περισσότερο “διασταυρωμένο” μπορεί να θεωρηθεί. Οι διαφορές μεταξύ των εκδοχών αγνοούνται και τα κοινά στοιχεία υποδεικνύουν την ύπαρξη κάποιου βασικού κορμού της ιστορίας.
    Ας το πούμε λοιπόν για όσους δεν το γνωρίζουν: [b]Δεν υπάρχουν άλλες σύγχρονες πηγές που να αναφέρουν την ανάσταση του Ιησού,[/b] εκτός από τα Ευαγγέλια τα οποία όπως πιστεύει η πλειοψηφία των μελετητών έχουν προέλθει από ένα και μόνο αρχικό πρωτότυπο κείμενο. Η ιστορικότητα του κειμένου αυτού δεν κατέστει δυνατόν να διασταυρωθεί ή να επιβεβαιωθεί από τους σύγχρονους ιστορικούς.
    Η μοναδική εξαίρεση είναι μία αναφορά του Ιώσηπου που όμως από την πλειοψηφία των ιστορικών θεωρείται προϊον χάλκευσης κατά τα Χριστιανικά χρόνια.

    Παραδείγματα διάδοσης φημών και δημιουργία μύθων σε εκατομμύρια πιστών έχουμε και στη σημερινή εποχή με κορυφαίο παράδειγμα τον ινδό γκουρού Sathya Sai Baba που έχει και δύο νεκραναστάσεις στο “ενεργητικό” του. Ο Sai Baba υπολογίζεται ότι έχει το λιγότερο έξι εκατομμύρια πιστούς που τον λατρεύουν ως θεό. Οι ιλιγγιώδεις αυτοί αριθμοί πιστών για έναν εν ζωή γκουρού λένε πολλά για τον ανθρώπινο ψυχισμό και το φαινόμενο της μαζικής υστερίας-αυταπάτης. Πόσο περισσότερο για την εποχή του Ιησού που οι άνθρωποι βρισκόταν σε ασύγκριτα χαμηλότερο μορφωτικό και διανοητικό επίπεδο ακόμη και σε σύγκριση με την σημερινή Ινδία.
    Όταν υπάρχει κρίσιμη μάζα ανθρώπων και το παραμικρό γεγονός μπορεί να διαστρεβλωθεί και να αποκτήσει τεράστιες διαστάσεις.

  26. Απάντησα για την χρησιμότητα της πίστεως επειδή το έθεσες.

    Ότι όλα αυτά αποτελούν [i]”παραμύθια για μικρά παιδιά”[/i], μένει να αποδειχτεί. Αναμένουμε τα αποτελέσματα των προσπαθειών…

    [b]Νομίζω όμως ότι κοπιάζεις πολύ σε λάθος κατεύθυνση, με σκοπό να βγάλεις τον Χριστό από τα πλαίσια της πίστης. Αυτό όμως είναι μάταιο. [/b]Οι λόγοι για τους οποίους είναι λογικό να πιστεύω, είναι πολλοί, και αρκετά ισχυροί, ήδη ανέπτυξα κάποιους από αυτούς, και πολύ περισσότερους ανέπτυξε στο άρθρο του ο Σπύρος Κάκος. [b]Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πίστη στον Θεό ξεφεύγει από τα πλαίσια της πίστης. Είναι αυτονόητο. Ταυτόχρονα όμως, η Ορθόδοξη “Πίστη” ΣΙΓΟΥΡΑ δεν σημαίνει “Ευπιστία”, αλλά έχει πολύ συγκεκριμένα και λογικά κριτήρια ύπαρξης.[/b]

    [b]Λες:[/b]
    [i]”αυτό δεν σημαίνει ότι ο πιστός βρίσκεται κοντύτερα στην αλήθεια από έναν άθεο”[/i]

    Και προσθέτω:
    Αυτό μπορεί να το πιστεύει ένας άθεος, για τον πιστό όμως λόγω των δεδομένων που βιώνει, δεν ισχύει. Επειδή όμως ο πιστός, πιστεύει κάπου, μπορεί να κατανοήσει εύκολα κάποιον άλλο πιστό, τον άθεο εν προκειμένω, ο οποίος πιστεύει ότι ο ίδιος βρίσκεται εγγύτερα στην αλήθεια.

    [b]Είπες:[/b]
    [i]”τα Ευαγγέλια τα οποία όπως πιστεύει η πλειοψηφία των μελετητών έχουν προέλθει από ένα και μόνο αρχικό πρωτότυπο κείμενο. Η ιστορικότητα του κειμένου αυτού δεν κατέστει δυνατόν να διασταυρωθεί ή να επιβεβαιωθεί από τους σύγχρονους ιστορικούς.”[/i]

    Λυπάμαι, αλλά και πάλι η άποψη αυτή δεν καταγράφεται πουθενά στην επιστήμη που κατεξοχήν ασχολείται με τα θέματα του κειμένου της ΚΔ, στην επιστήμη της “Εισαγωγής στην καινή Διαθήκη”:

    [i]Τι είναι η “Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη”:[/i]
    [url]http://el.orthodoxwiki.org/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%AE_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%9A%CE%B1%CE%B9%CE%BD%CE%AE_%CE%94%CE%B9%CE%B1%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7[/url]

    [b]
    Πουθενά δεν υπάρχει η άποψη περί ΕΝΟΣ αρχικού κειμένου. Και η επιστήμη, αλλά και η Ορθόδοξη Εκκλησία, αποδέχονται ΠΡΩΤΑ την ζωντανή εμπειρία, η οποία ΜΕΤΑ καταγράφεται![/b]
    Το περιεχόμενο της ΚΔ προέρχεται από αυτόπτες μάρτυρες, και την παράδοση της πρωτοχριστιανικής κοινότητας είτε προφορική, είτε γραπτή, μία από τις οποίες είναι και η λεγόμενη συλλογή των Λογίων του Ιησού.

    Ένα καλό βιβλίο σχετικά: [i]Τα λόγια του Ιησού (το αρχαιότερο Ευαγγέλιο)[/i]
    Αναφορά γι’ αυτό εδώ:
    [url]http://el.orthodoxwiki.org/OrthodoxWiki:%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1#.CE.A4.CE.B1_.CE.BB.CF.8C.CE.B3.CE.B9.CE.B1_.CF.84.CE.BF.CF.85_.CE.99.CE.B7.CF.83.CE.BF.CF.8D_.28.CF.84.CE.BF_.CE.B1.CF.81.CF.87.CE.B1.CE.B9.CF.8C.CF.84.CE.B5.CF.81.CE.BF_.CE.95.CF.85.CE.B1.CE.B3.CE.B3.CE.AD.CE.BB.CE.B9.CE.BF.29[/url]

    [b]Υπάρχουν όμως και άλλες πηγές για το κείμενο των τριών κυρίως ευαγγλείων, όπως η πηγή του Λουκά, η πηγή του Ματθαίου οι οποίες έχουν εντοπιστεί στα κείμενα της ΚΔ.[/b]

    Μπορείς να τα δεις και εδώ για τα [i]”Συνοπτικά Ευαγγέλια”[/i]
    [url]http://el.orthodoxwiki.org/%CE%A3%CF%85%CE%BD%CE%BF%CF%80%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC_%CE%95%CF%85%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B9%CE%B1[/url]

    Είναι αστείο να θεωρούμε ότι η πρωτοχριστιανική κοινότητα θα υιοθετούσε οποιοδήποτε κείμενο της έδινε ο οποιοσδήποτε!
    Τέτοιες απόψεις ουδέποτε θεωρήθηκαν σοβαρές και ουδέποτε υιοθετήθηκαν.
    [b]Η πρωτοχριστιανική κοινότητα, με πλήρη συνείδηση, απέρριψε ως μη αληθινές δεκάδες ψευδοχριστιανικές, γνωστικιστικής προέλευσης παραδόσεις, και υπεράσπισε τα ευαγγέλια από πολύ νωρίς. Αυτό σημαίνει ότι είχε εδραιωμένο στη συνείδησή της ένα σώμα κειμένων, το οποίο συμβάδιζε με την εμπειρία Χριστού που είχε. Σε ΚΑΜΙΑ απολύτως περίπτωση δεν προηγείται το κείμενο από την εμπειρία, αλλά συμβαίνει το αντίστροφο: επειδή είχαν την συγκεκριμένη εμπειρία, αποδέχτηκαν κείμενα που συμβάδιζαν με αυτή.[/b]

    Έτσι, Κανόνας της Καινής Διαθήκης, υπήρξε πολύ πριν την οριστική του διαμόρφωση τον 4ο αιώνα. Από τα εκατοντάδες απόκρυφα ευαγγέλια, απόκρυφες πράξεις, απόκρυφες επιστολές, μόνο 5 έργα κατάφεραν να πλησιάσουν τον Κανόνα της Εκκλησίας, χωρίς όμως να μπουν σε αυτόν:

    [i]Ο Ποιμήν του Ερμά
    η Επιστολή Βαρνάβα
    η Διδαχή των 12 Αποστόλων
    η Αποκάλυψις Πέτρου και
    η Α’ Κλήμεντος[/i]

    [b]Και αυτά δεν κατάφεραν να μπουν στον κανόνα, παρά το γεγονός ότι διασώζουν πολλά γνήσια εκκλησιαστικά στοιχεία.
    Απέδειξε λοιπόν η Εκκλησία ότι τίποτε δεν μπορούσε να κλονήσει την πανίσχυρη βεβαιότητα της για την ορθότητα της παράδοσής και της εμπειρίας της.
    Δεν θα μπορούσε ΠΟΤΕ, ένα κείμενο ή μια-δύο φήμες, να παρασύρουν μια κοινότητα με τόσο ξεκάθαρη τοποθέτηση για την Παράδοση του Χριστού, της οποίας ήταν φορέας.[/b]

    Αυτή η βεβαιότητα, [b]ουδόλως [/b] μοιάζει με το προφίλ του [b]Σάι Μπάμπα:[/b]

    Η ζωή του, από μικρή ηλικία είναι γεμάτη παραλλαγές διηγήσεων, όπως ότι [b]στη γέννησή του τον τσίμπησε σκορπιός χωρίς να πάθει τίποτα, ή ότι μια δηλητηριώδης κόμπρα βρισκότανε κάτω απ’ το κρεββάτι του χωρίς να τον βλάπτει, ή ότι μουσικά όργανα, τα οποία υπήρχαν στο σπίτι, άρχιζαν να παίζουν από μόνα τους.[/b] Αυτά δείχνουν ένα κλασικά μυθικό προφίλ των διηγήσεων αυτών.

    [b]Επίσης, διαφοροποιήσεις παρουσιάζει και η εξέλιξη της θεϊκής του ποιότητας καθώς το 1963 λέει (ο ίδιος πάντα) ότι είναι ενσάρκωση των Σίβα και Σάκτι, ινδικών θεών, ενώ κατόπιν ισχυρίζεται ότι είναι μια ενσάρκωση του Ιησού Χριστού. [/b]

    Η διδασκαλία του παίρνει διάφορα στοιχεία του Ινδουϊσμού, του Χριστιανισμού και άλλων θρησκειών και τα ενσωματώνει. Το 1976 ανακήρυξε τη θρησκεία του ως μια ένωση όλων των παλαιότερων θρησκειών. Οι συχνές του αναφορές στις διδασκαλίες μιας θρησκείας όπως ο Χριστιανισμός και στο όνομα του Χριστού που θεωρητικά κατέχει το 32-34% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά [b]η αναφορά και σε άλους ιδρυτές θρησκειών, δεν δείχνει πρωτοτυπία, αλλά μια προσπάθεια εύκολης διάδωσης της πίστης του επάνω σε στοιχεία με τα οποία είναι εξοικειωμένοι πολλοί άνθρωποι στον πλανήτη. [/b]

    Πάλι, το γεγονός ότι έχει επιχειρηματικές δραστηριότητες και κυκλοφορεί με αστυνομικούς που τον προστατεύουν μας δημιουργεί την εντύπωση ενός σελέμπριτι της εποχής.

    Δεν υπάρχει σύγκριση. Δεν πρωτοτυπείς όταν επαναλαμβάνεις πράγματα εδραιωμένα στις σκέψεις των ανθρώπων πράγματα, εδώ και 2.000 χρόνια.

    Εκτός φυσικά ότι η πίστη στον Σάι Μπάμπα, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποδείξει οριδήποτε σε σχέση με τα βιώματα της πρωτοχριστιανικής κοινότητα, επίσης, ο Ιησούς, ως παρουσία, ως φαινόμενο, ως ζωή, ως πράξεις, παρουσιάζεται μοναδικός και πρωτότυπος, με μοναδικά χαρακτηριστικά, τα οποία περιγράφονται από απλοϊκούς ανθρωπους οι οποίοι, το κυριότερο, δεν είχαν ζήσει οτιδήποτε παρόμοιο ώστε να μπορέσουν να το μιμηθούν.

    [b]Και βέβαια, όσο περισσότερες διαφορετικές ιστορίες υπάρχουν γι’ αυτόν (εκτός όσων είπαμε, ότι επίσης, πέταλα λουλουδιού σχημάτισαν το όνομα Σάι Μπάμπα, αφηγήσεις για κόλπα με εμφανίσεις ρολογιών, σταυρών κ.λπ. κ.λπ.), τόσο τον απομακρύνουν από την ακλόνητη βεβαιότητα της Εκκλησίας για τον Χριστό.[/b]

    [b]Είπες:[/b]
    [i]”Το θέμα είναι ότι όπως λέει ο Χ. Γιανναράς, ΟΛΑ αυτά χάνουν το νόημα τους αν η ανάσταση του Χριστού δεν είναι πραγματικό γεγονός”.[/i]

    [b]Καταρχάς αυτό δεν το λέει ο Χρ. Γιανναράς…
    Το λέει ο Απόστολος Παύλος:[/b]

    [i]”Ει δε Χριστός ουκ εγήγερται, ματαία η πίστις υμών”[/i] [b](Α΄ Κορ. 15,17)[/b]

    [b]Λες:[/b]
    [i]”Όσο περισσότερες εξιστορίσεις υπάρχουν για κάποιο υποτιθέμενο συμβάν τόσο περισσότερο “διασταυρωμένο” μπορεί να θεωρηθεί”.[/i]

    [b]Άρα, τα ζητήματα των μυθικών “νεκραναστημένων” θεοτήτων, δεν μπορούν να θεωρηθούν διαστυρωμένα. Πώς λοιπόν τα συγχέεις με τον Χριστό;[/b]

    [i]
    “Οι διαφορές μεταξύ των εκδοχών αγνοούνται και τα κοινά στοιχεία υποδεικνύουν την ύπαρξη κάποιου βασικού κορμού της ιστορίας”.[/i]
    [b]
    και[/b]

    [i]”Το ότι διαφέρουν οι θρησκευτικές δοξασίες δεν σημαίνει τίποτα. Οι ομοιότητες είναι που παρουσιάζουν ενδιαφέρον.”[/i]

    Όχι φίλε μου. Αυτό είναι δική σου έμπνευση και ανύπαρκτο ως επιστημονική άποψη.
    [b]Το ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΝΤΙΘΕΤΟ ισχύει![/b]

    Στα ζητήματα των λεγομένων “δανείων” ισχύουν οι εξής κανόνες:

    [b]Για να θεωρηθεί δάνειο ένα γεγονός, ΚΑΜΙΑ βάση δεν μπορεί να δωθεί στις επιφανειακές ομοιότητες. ΜΟΝΟ σε περίπτωση που οι ομοιότητες φθάνουν σε πολύ μεγάλο βάθος και αφορούν πολύ σημαντικά και εκτεταμένα κομμάτια της εξιστόρησης, και ΜΟΝΟ όταν είναι ΑΔΥΝΑΤΟ να εξηγηθούν με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, ΤΟΤΕ και ΜΟΝΟ μπορούμε να θεωρήσουμε ως δάνειο ένα γεγονός, και φυσικά, αν καταφέρουμε να εδραιώσουμε την διαδρομή με την οποία αυτό εισήλθε στη συγκεκριμένη εξιστόρηση.[/b]

    Παρέβλεψες το συγκλονιστικότερο που σου παρέθεσα, το πώς θα ήταν δυνατόν να εδραιώσει η ελληνική μυθοποιητική δύναμη, έναν ισχυρό μύθο της, στα πλαίσια της Παλαιστίνης. Πράγμα αδυανόητο.

    Και αν ο Χριστός, είναι ένας τέτοιος μύθος, χρειάζονται ΕΠΑΡΚΕΙΣ εξηγήσεις, χωρίς τις οποίες δεν θα προχωρήσει άλλο αυτή η συζήτηση, για τους λόγους που οδήγησαν σε σκληρή σύγκρουση τον Χριστό με την ίδια την πηγή της κατ’ εσέ, προέλευσής του!

    [b]Δηλαδή, πώς είναι δυνατόν ένα δημιούργημα της ελληνικής μυθοποιητικής δύναμης να υλοποιείται στην “βάρβαρη” Παλαιστίνη και όχι σε κάποιο ελληνιστικό κέντρο της εποχής, ή έστω περιοχή με ειδωλολατρική παράδοση ή ρητορική, σοφιστικη παράδοση, και εκτός αυτού, να έρχεται “παραδόξως” σε τόσο σκληρή σύγκρουση με τις ίδιες τις δυνάμεις που τον δημιουργούν! Δηλ. ο “μύθος” Χριστός, προϊόν ελληνιστικής ειδωλολατρικής μυθοπλασίας, να έρχεται σε σύγκρουση με τη ίδια την ειδωλολατρία.[/b]
    Κάτι που ούτε ο Χάρνακ μπόρεσε να εξηγήσει…

  27. @Homo-homo

    Δεν κατάλαβα κάποια από αυτά που γράφεις. Αν σου είναι εύκολο θα ήθελα μερικές διεκρινίσεις, μετά και από κάποιες δικές μου που θα κάνω παρακάτω.

    Αρχικά απομονώνεις την φράση “..αυτό δεν σημαίνει ότι ο πιστός βρίσκεται κοντύτερα στην αλήθεια από έναν άθεο” από τα γραφόμενα μου και αυτό νομίζω ότι αλλάζει το νόημα που ήθελα να αποδώσω.
    Είχα γράψει “Μπορεί ένας πιστός να ζεί κατά μέσο όρο περισσότερο από έναν άθεο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο πιστός βρίσκεται κοντύτερα στην αλήθεια από έναν άθεο”
    και εννοούσα ότι το γεγονός ότι η πίστη είναι προϊόν της φυσικής διαδικάσίας της εξέλιξης δεν της δίνει κατ’ανάγκη κάποιο πλεονέκτημα έναντι του αθεισμού στην αναζήτηση της αλήθειας. Ετσί που το απομόνωσες μου φαίνεται ότι είναι σαν να λέω ότι η πίστη όχι απλώς δεν έχει πλεονέκτημα, αλλά μειονεκτεί έναντι της αθεϊας στην αναζήτηση της αλήθειας κάτι που δεν υποστηρίζω στο συγκεκριμένο σημείο. Από την άλλη, φυσικά και πιστεύω ότι γενικά η πίστη μειονεκτεί έναντι της επιστήμης για την αναζήτηση της αλήθειας, γιατί η πίστη βασίζεται στον ανορθολογισμό ενώ η επιστήμη στον ορθό λόγο.

    Γράφεις
    “Πουθενά δεν υπάρχει η άποψη περί ΕΝΟΣ αρχικού κειμένου.”

    και λίγο πιο κάτω “Το περιεχόμενο της ΚΔ προέρχεται από αυτόπτες μάρτυρες, και την παράδοση της πρωτοχριστιανικής κοινότητας είτε προφορική, είτε γραπτή, μία από τις οποίες είναι και η λεγόμενη συλλογή των Λογίων του Ιησού.”

    Αυτό το βιβλίο εννοούσα και εγώ, απλά δεν ήξερα ότι το λένε “Λόγια του Ιησού” . Εγώ το ήξερα μόνο ως “Q”. Το link που παραθέτεις λοιπόν φαίνεται να με επιβεβαιώνει, πως δεν το πρόσεξες αυτό;
    Αναφέρει ως πηγές για τα συνοπτικά Ευαγγέλια το Q και τις πηγές Μ και L που όμως δεν είναι βέβαιο ότι πρόκειται για γραπτές πηγές και όχι για κάποια προφορική παράδοση- μαρτυρία (ή φαντασία θα προσθέσω εγώ).Πιθανή εξαίρεση αποτελεί η πηγή L που πιθανολογείται να είναι γραπτή. Γραπτές ή όχι , οι πηγές Μ και L αποτελούν την μικρή μειοψηφία του κειμένου ενώ ο βασικός κορμός βασίζεται στο Q. Επομένως κατά βάση επιβεβαιώνεις ότι τα Ευαγγέλια βασίζονται κατά κύριο λόγο σε ΕΝΑ βιβλίο, το “Q”. (ή όχι;)

    Και εδώ να διατυπώσω μία χρόνια απορία που είχα και που συνοδεύεται από τις αντίστοιχες εξηγήσεις-θεωρίες που διατυπώνονται από κάποιους και τις οποίες θα βοηθούσε να σχολιάσεις.

    Έχω διαβάσει ότι οι παλαιότερες πηγές για τις επιστολές του Παύλου, είναι προγενέστερες αυτών για τα συνοπτικά Ευαγγέλια (όχι όμως και του “Q” για το οποίο δεν έχουμε πηγή).
    Επισημαίνουν λοιπόν κάποιοι ότι το γεγονός ότι ο Πάυλος δεν καμία αναφορά στην “επίγεια” ζωή του Χριστού, δηλαδή στην ζωή του, την διδασκαλία του, τις ρήσεις του, τα θαύματα του κλπ,
    υποδηλώνουν ότι ο άνθρωπος αυτός δεν ήξερε τίποτα για τον πραγματικό Ιησού, εκτός μόνο από το γεγονός της σταύρωσης και της Ανάστασης φυσικά. Πως είναι αυτό δυνατόν, όταν υποτίθεται ότι ο άνθρωπος αυτός είχε μόνιμη επαφή με τον Πέτρο και του υπόλοιπους της εκκλησίας της Ιερουσαλήμ. Δεν κάθισαν ποτέ να του πουν αυτοί για τα θάυματα και την ζωή, τις κουβέντες και την διδασκαλία του Κυρίου τους;
    Δεν τους ρώτησε ποτέ γι’αυτά τα πράγματα; Δεν τον ένοιαζε; Και συνεχίζοντας από εκεί, λένε κάποιοι ότι η παντελής έλλειψη αναφορών του Παύλου στα γεγονότα των ευαγγελίων (εκτός είπαμε από την Σταύρωση-Ανάσταση) που υποτίθεται ότι θα αποτελούσαν και τον βασικό κορμό της προφορικής παράδοσης από τον Πέτρο στον Παύλο, δηλώνει κατά πάσα πιθανότητα ότι τα ευαγγέλια είναι κατασκευασμένα εκ των υστέρων, με σκοπό την μεσσιανοποίηση (με την Ιουδαϊκη έννοια) του Ιησού, και ότι σε αυτό συνηγορούν οι συνεχείς αναφορές σε επαληθεύσεις προφητειών.
    Με άλλα λόγια λένε ότι τα ευαγγέλια κατασκευάστηκαν ως “prophecy fulfillment books” και ότι με αυτή την λογική δεν είναι ανάγκη να περιέχουν όυτε ένα πραγματικό στοιχείο για τον Ιησού.
    Αν υιοθετήσουμε λένε λοιπόν, αυτήν την άποψη τότε τα μόνα αξιόπιστα στοιχεία για τον “πραγματικό” Ιησού είναι Ο Παύλος γιατί αυτός ήξερε τους μαθητές με τους οποίους δεν μπορούμε τελικά να συνδέσουμε τα κείμενα των ευαγγελίων που καθίστανται ως εκ τούτου αναξιόπιστα. Η θεωρία αυτή καταλήγει με την πιθανότητα ο πραγματικός ιστορικός Ιησούς να μην θεωρούσε τον εαυτό τίποτε παραπάνω από έναν προφήτη του θεού με την γνωστή εβραϊκή έννοια.

    Ψάχνοντας λίγο τους παραπάνω ισχυρισμούς βρήκα ότι ο Παύλος δεν είναι παντελώς άσχετος με κάποια γεγονότα των ευαγγελίων αλλά υπάρχουν μεμομονωμές αναφορές που αναφέρονται στο

    http://www.free-online.org/free-thinking/lifes-big-questions/bibl/jesus-followers-fabricated-the-stories-and-sayings-of-jesus.htm

    Υποθέτω ότι λοιπόν ότι η παραπάνω θεωρία έχει από την αρχή πρόβλημα αλλά και κάθε σχόλιο σου θα ήταν σημαντικό, μιας και φαίνεται ότι γνωρίζεις τα θέματα αυτά.

  28. [b]Δεν είναι απλά και μόνο ΕΝΑ κείμενο η όλη υπόθεση.[/b] Το ότι υπάρχει η Q, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άλλα κείμενα-πηγές για τους συνοπτικούς (πέρα από προφορικές μαρτυρίες) και φυσικά, υπάρχει και το ευαγγέλιο του ιωάννη το οποίο στηρίζεται σε αυτόπτη μάρτυρα και οι άλλες πηγές του δεν έχουν οριοθετηθεί ακόμη.

    Επίσης, επειδή η διατύπωση σου αυτή, περί ενός αρχικού κειμένου, θα μπορούσε να έχει και το νόημα ότι [i]”ο πρωτοχριστιανισμός ΒΑΣΙΣΤΗΚΕ σε ένα κείμενο όλο κι όλο, δηλ. βρέθηκε ένα κείμενο και αυτοί το πίστεψαν”[/i], περιέγραψα ότι τα κείμενα, [b]ΟΛΑ τα κείμενα ΕΠΟΝΤΑΙ της εμπειρίας. Κανένα κείμενο δεν προηγήθηκε της εμπειρίας Χριστού. [/b]
    Η σειρά δηλ. είναι:
    [b]1.[/b] Ζω πρώτα κάτι,
    [b]2.[/b] μετά το καταγράφω,
    [b]3.[/b] αν αυτό που διαβάζω καταγεγραμμένο είναι σύμφωνο με αυτά που έζησα, το κρατάω και γίνεται Κανόνας της ΚΔ.

    [b]Οι πηγές δηλ. είναι κυρίως μαρτυρίες αυτοπτών και αυτήκοων μαρτύρων και η ισχυρή παράδοση της κοινότητας[/b] (τόσο ισχυρή ώστε να αντέχει σε όλα τα ρεύματα του γνωστικισμού χωρίς να αλλοιώνεται) [b]αλλά ΚΑΙ κείμενα, ως προϊόντας της παράδοσης και ΠΟΤΕ ξεκομμένα από αυτήν.[/b]

    Λες:

    [i]”Το γεγονός ότι ο Παύλος δεν κάνει καμία αναφορά στην “επίγεια” ζωή του Χριστού, υποδηλώνουν ότι ο άνθρωπος αυτός δεν ήξερε τίποτα για τον πραγματικό Ιησού, εκτός μόνο από το γεγονός της σταύρωσης και της Ανάστασης φυσικά”. [/i]

    [b]και[/b]

    [i]”Πως είναι αυτό δυνατόν, όταν υποτίθεται ότι ο άνθρωπος αυτός είχε μόνιμη επαφή με τον Πέτρο και του υπόλοιπους της εκκλησίας της Ιερουσαλήμ. Δεν κάθισαν ποτέ να του πουν αυτοί για τα θάυματα και την ζωή, τις κουβέντες και την διδασκαλία του Κυρίου τους; Δεν τους ρώτησε ποτέ γι’αυτά τα πράγματα; Δεν τον ένοιαζε;”[/i]

    Για το θέμα αυτό, υπάρχει ένα εδάφιο στην [i]Προς Γαλάτες επιστολή [/i] [b](2,9) [/b] το οποίο δεν πρέπει να περνάει απαρατήρητο:

    [i]”Οταν κατάλαβαν, λοιπόν, πως μου δόθηκε η χάρη του Θεού, ο [b]Ιάκωβος και ο Κηφάς και ο Ιωάννης[/b], που θεωρούνται [b]στυλοβάτες[/b], [b]έσφιξαν το χέρι το δικό μου και του Βαρνάβα σ’ ένδειξη αναγνώρισης και συμφώνησαν να κηρύττουμε[/b] εμείς στους εθνικούς κι αυτοί στους Ιουδαίους”.[/i]

    Πρόκειται για μαρτυρία του ίδιου του Παύλου, ότι οι τότε στυλοβάτες του χριστιανικού κυρήγματος, ο Ιάκωβος, ο Πέτρος και ο ευαγγελιστής Ιωάννης, αποδέχτηκαν τον Παύλο και τον ΕΝΕΚΡΙΝΑΝ ως κατάλληλο να κηρύξει!
    Αυτό, εκτός άλλων, σημαίνει:

    [b]1.[/b] [b]Ο Παύλος, ΟΥΔΟΛΩΣ επιθυμεί να δηλώσει διαφοροποίηση από το περιεχόμενο της διδασκαλίας των υπόλοιπων συγγραφέων[/b] της ΚΔ, αφού εγκρίθηκε από αυτούς η κηρυγματική αποστολή του.

    [b]2.[/b] Η συνάντηση τους, δεν είναι απλή: [b]για να δώσουν έγκριση τα πρόσωπα αυτά, δεν μπορεί παρά πρώτα να έμαθαν και να αντιλήφθηκαν ότι όντως δίδασκε την ορθή διδασκαλία. [/b]Γι’ αυτό μετά, “δεξιάς έδωκαν” στον Παύλο και του επέτρεψαν να πάει να διδάξει.

    Αυτό μας δίνει το δικαίωμα να θεωρούμε ότι καμιά από τις γνώσεις του Ιακώβου, του Πέτρου και του ευαγγελιστή Ιωάννη και αφού ήταν στυλοβάτες, καμιά από τις γνώσεις της πρωτοχριστιανικής κοινότητας για τον ιστορικό Ιησού, αυτές που θεμελιώνουν δεν μπορεί να του είναι άγνωστες.

    [b]Το ζήτημα είναι μόνο, γιατί επιλέγει να μην τα γράψει:[/b] και αυτό είναι αρκετά απλό. Σύμφωνα με τους ειδικούς, παίζει ρόλο το είδος των κειμένων: ο Παύλος δεν έγραψε ούτε καν ευαγγέλιο. Έγραψε μόνο επιστολές, με πολύ συγκεκριμένη αφορμή, με πολύ συγκεκριμένο περιεχόμενο, για πολύ συγκεκριμένους λόγους.

    Αυτό γίνεται φανερό και από τα άλλα, αντίστοιχα κείμενα:
    ελάχιστα είναι τα ιστορικά για την οικογένεια και τη ζωή του Ιησού και στις επιστολές του Ιακώβου, του Πέτρου, του Ιωάννη, ή και στην Αποκάλυψη ακόμη, κείμενο που εξυπηρετεί διαφορετικούς σκοπούς.

    [b]Ο Παύλος λοιπόν δεν επαναλαμβάνει μια διδασκαλία του Ιησού με όλες τις ιστορικές λεπτομέρειες, δεν του χρειάζεται κάτι τέτοιο, αλλά θεολογεί επάνω στη διδασκαλία του για να υπηρετήσει τους σκοπούς της συγγραφής της κάθε επιστολής.[/b]

    [b]Και πάλι όμως, αυτά που μας γράφει δεν είναι λίγα:[/b]

    Γνωρίζει ότι ο Ιησούς προέρχεται από την γενεά του Δαυίδ [b](Ρωμ. 1,3)[/b], ότι εστάλη από το Θεό στον κατάλληλο καιρό, γεννηθείς εκ Γυναικός και ότι συμορφθώθηκε με το Νόμο [b](Γαλ. 4,4)[/b]. Φαίνεται να γνωρίζει κάτι για την οικογένεια του Ιησού[b] (Γαλ. 1,19)[/b], γνωρίζει την πτωχεία της επίγειας ζωής του Ιησού (Β΄ Κορ. 8,9), γνώριζε για τους δώδεκα μαθητές του [b](Α΄ Κορ. 15, 5)[/b] κ.λπ.

    Για το αν:
    [i]”τα ευαγγέλια είναι κατασκευασμένα εκ των υστέρων, με σκοπό την μεσσιανοποίηση”[/i]

    [i]και[/i]

    [i]”Αν υιοθετήσουμε λένε λοιπόν, αυτήν την άποψη τότε τα μόνα αξιόπιστα στοιχεία για τον “πραγματικό” Ιησού είναι Ο Παύλος γιατί αυτός ήξερε τους μαθητές με τους οποίους δεν μπορούμε τελικά να συνδέσουμε τα κείμενα των ευαγγελίων που καθίστανται ως εκ τούτου αναξιόπιστα. Η θεωρία αυτή καταλήγει με την πιθανότητα ο πραγματικός ιστορικός Ιησούς να μην θεωρούσε τον εαυτό τίποτε παραπάνω από έναν προφήτη του θεού με την γνωστή εβραϊκή έννοια”.[/i]

    Ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα για εκείνους που διατυπώνουν αυτή τη θεωρία, λέγοντας ότι “τα μόνα αξιόπιστα στοιχεία για τον ‘πραγματικό’ Ιησού είναι του Παύλου” (και άρα τα κείμενα των ευαγγελίων είναι “αναξιόπιστα”, και άρα ο Ιησούς δεν ήταν “τίποτε παραπάνω από έναν προφήτη του θεού”), είναι ότι ο Παύλος λέει μερικά πολύ “δύσκολα” πράγματα για τους υποστηρικτές της θεωρίας αυτής:

    [b]αναφέρει τον Ιησού όχι μόνο ως προφήτη, αλλά και ως Θεό και επιπλέον, ως Θεό με άρθρο, σαν να είναι ο ένας και μοναδικός Θεός όπως ο Πατέρας και το Άγιο Πνεύμα (αυτό δηλ. που η Ορθοδοξία ονομάζει “ομοούσιο”!).[/b]

    [b]Κατά συνέπεια, αν κάποιος ομολογεί ότι[/b] [i]”τα μόνα αξιόπιστα στοιχεία για τον ‘πραγματικό’ Ιησού είναι του Παύλου”[/i] [b]τότε έχει ήδη κάνει μια παραδοχή της θεότητας του Χριστού εφόσον στηρίζονται στην αξιοπιστία του Παύλου:[/b]
    [b]
    Ρωμ. 9,5: [/b]
    [i]”Ο χριστός τό κατά σάρκα, [b]Ο ΩΝ[/b] επί πάντων Θεός ευλογητός εις τούς αιώνας”[/i]

    [b]Φιλ. 2,6:[/b]
    [i]”Ος εν μορφή Θεού υπάρχων, ούχ αρπαγμόν ηγήσατο τό είναι [b]ΙΣΑ [/b] Θεώ”[/i]
    [b]
    Κολ. 2,9:[/b]
    [i]”Ότι εν αυτώ κατοικεί [b]ΠΑΝ το πλήρωμα της Θεότητος[/b] σωματικώς”[/i]

    [b]Β΄ Θεσ. 1,12:[/b]
    [i]”κατά τήν χάριν [b]ΤΟΥ [/b] Θεού ημών και Κυρίου Ιησού Χριστού”[/i]

    [b]Α΄ Τιμ. 3,16:[/b]
    [i]”Θεός εφανερώθη εν σαρκί”[/i]

    [b]Τίτ. 2,13:[/b]
    [i]”προσδεχόμενοι τήν μακαρίαν ελπίδα καί [b]ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΝ [/b] της δόξης [b]ΤΟΥ[/b] μεγάλου Θεού καί Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού”[/i]

    [b]Εβρ. 1,8:[/b]
    [i]”πρός δέ τόν Υιόν, ‘Ο θρόνος σου, Ο Θεός, εις τόν αιώνα τού αιώνος'”[/i]

    [b]Άρα, υπάρχει απόλυτη συμφωνία του Παύλου με το κατεξοχήν ευαγγέλιο της θεότητας του Χριστού, αυτό του Ιωάννη (1,1. 5,18. 20,28), με τον Ματθαίο (1,23), με τον Μάρκο (ο οποίος στη συνάφεια του εδαφίου 1,3 με αναφορά σε προφητεία της ΠΔ ταυτίζει τον Ιησού με τον θεό), με τον Λουκά (Πράξ. 20,28), με τον Πέτρο (Β΄ Πέτρ. 1,1) κ.λπ.[/b]

  29. Δεν νομίζω ότι η ιστορικότητα του Ιησού σμφισβητείται. Ίσως συμφωνούμε σε αυτό (;). Αυτό που έχω δει πολλές φορές είναι να αμφισβητείται η θεϊκή του διάσταση. Ωστόσο ακόμα και αυτοί που την αμφισβητούν δέχονται τα όσα λέει σαν σωστά.

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here