Τό ἀποτελεσματικό σχολεῖο καί ἡ ἀξιολόγηση

Ἀλγεινή ἐντύπωση προκάλεσε σέ ὅσους Ἕλληνες ἐξακολουθοῦν νά ἐνδιαφέρονται γιά τήν ποιότητα τῆς παρεχόμενης ἀπό τήν πολιτεία παιδείας ἡ κατρακύλα στήν 43^η θέση (ἀπό τήν 25^η πού εἴχαμε πρίν ἀπό μόλις λίγα χρόνια) στήν κατάταξη τῆς PISA τῶν ἐπιδόσεων τῶν Ἑλλήνων μαθητῶν στά μαθηματικά, στίς φυσικές ἐπιστῆμες, στήν ἀνάγνωση καί στήν κατανόηση τοῦ κειμένου. Εἴμαστε λίγο πάνω ἀπό τήν Κόστα Ρίκα, τήν Τυνησία, τό Μαυροβούνιο καί τήν Ἀλβανία.

    Βεβαίως οἱ λόγοι τῆς θλιβερῆς ἀναποτελεσματικότητας τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου εἶναι πολλοί–χαμηλή χρηματοδότηση, ἔλλειψη τῶν ἀπαραίτητων ὑποδομῶν, ἔλλειψη κινήτρων γιά μάθηση ἀπό τούς Ἕλληνες μαθητές, ἔλλειψη μαθησιακῆς ἑτοιμότητας τῶν παιδιῶν, γενικότερη ἀδιαφορία τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας καί πολιτείας γιά οὐσιαστική μάθηση πέρα ἀπό τήν ἄμεση πρακτική χρηστικότητά της (π.χ. ὅλοι ἐνδιαφέρονται νά μή χαθεῖ τό ἑξάμηνο ἀπό τούς φοιτητές καί ἐλάχιστοι γιά τήν οὐσιαστική κατάρτισή τους).Ἐγώ θά περιοριστῶ σέ ἕνα παράγοντα, πού μπορεῖ νά μή εἶναι ὁ σπουδαιότερος, ὅμως δέν παύει νά εἶναι κεφαλαιώδους σημασίας, τήν ἀξιολόγηση τῶν ἐκπαιδευτικῶν, τήν ἀξιολόγηση τοῦ διδακτικοῦ ἔργου καί τήν ἀξιολόγηση τῆς ἐπιδόσεως κάθε σχολικῆς μονάδας.

    Κατ᾿ ἀρχήν νά διασαφηνίσουμε τί ἐννοοῦμε λέγοντας ἀποτελεσματικό σχολεῖο. Ἀποτελεσματικό σχολεῖο εἶναι αὐτό πού ἐπιτυγχάνει σέ ὅσο τό δυνατόν μεγαλύτερη κλίμακα τούς γενικότερους διδακτικούς σκοπούς καί τούς εἰδικότερους διδακτικούς στόχους. Χονδρικά ἀποτελεσματικό εἶναι τό σχολεῖο πού πραγματώνει τίς προγραμματισμένες, ἀπαιτούμενες καί προβλεπόμενες ἀπό τή διδακτική διαδικασία γνώσεις, στάσεις (ἀξίες) καί δεξιότητες.

   Ἡ συμβολή τῆς ἀξιολόγησης  στήν ἀποτελεσματικότητα τοῦ σχολείου εἶναι πολύ μεγάλη. Δίδεται ἡ δυνατότητα σέ κάθε διδάσκοντα νά συνειδητοποιήσει ποιές πλευρές τῆς διδακτικῆς του δραστηριότητας συμβάλλουν στήν ἐπίτευξη τῶν μαθησιακῶν στόχων καί ποιά εἶναι τά ἀδύνατα σημεῖα της πού δυσχεραίνουν τήν ἐπίτευξη τῶν μαθησιακῶν στόχων. Ὁμοίως στήν ἀξιολόγηση τῆς σχολικῆς διεύθυνσης θά γνωσθοῦν τά δυνατά καί ἀδύνατα σημεῖα της, αὐτά πού προωθοῦν καί αὐτά πού ἀνακόπτουν τήν ἀποτελεσματική λειτουργία τοῦ σχολείου. Γενικά ἡ σύνολη ἀξιολόγηση – ἐσωτερική καί ἐξωτερική – τοῦ ἐκπαιδευτοῦ ὡς φυσικοῦ προσώπου καί τῆς σχολικῆς μονάδας θά βοηθήσει ὅλους τούς ἐμπλεκομένους στήν διδακτική δραστηριότητα νά ἀποκομίσουν σημαντικά ὀφέλη, ὥστε αὐτή ἠ τελευταία νά καταστεῖ ἀποτελεσματική.

      Ἀπό τό ᾿82 καί δῶθε ἐπεκράτησε στό ἑλληνικό σχολεῖο ἡ παντελής ἔλλειψη ἀξιολογήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Πρωτοστάτης σέ αὐτή τήν ἄρνηση κάθε μορφῆς ἀξιολογήσεως ὑπῆρξε ἡ Ἀριστερά! Ὄχι μόνο αὐτή, ἡ Ἀριστερά, ἀλλά κυρίως καί πρωτίστως αὐτή. Ἀντιδροῦσε, λυσσαλέα θἄλεγα, σέ κάθε ἀπόπειρα θεσμοθετήσεως τῆς ἀξιολογήσεως στό σχολεῖο. Καί νά σκεφθεῖ κανείς ὅτι τό ἀποτελεσματικό σχολεῖο τό ἔχουν κατ᾿ ἐξοχήν ἀνάγκη τά παιδιά φτωχῶν κοινωνικῶν στρωμάτων, γιά τά συμφέροντα τῶν ὁποίων ὑποτίθεται ὅτι κόπτεται ἡ Ἀριστερά! Καί λέμε ὅτι τό ἔχουν κατ᾿ ἐξοχήν ἀνάγκη οἱ φτωχοί μαθητές, διότι οἱ εὐκατάστατοι καί πολύ περισσότερο οἱ πλούσιοι μαθητές μποροῦν νά προσπορισθοῦν τίς ἀπαραίτητες γνώσεις καί δεξιότητες καί ἀπό ἄλλες πηγές πέραν τοῦ σχολείου ἤ ἔστω τοῦ δημοσίου σχολείου.

   Ἡ ἀπουσία κάθε μορφῆς ἀξιολογήσεως θεσμοθετεῖ τήν ἥσσονα προσπάθεια ἐκ μέρους τῶν ἐκπαιδευτικῶν καί τήν φυγοπονία, ἀφοῦ ἐξισώνει τόν ἀδιάφορο καί φυγόπονο ἐκπαιδευτικό μέ τόν εὐσυνείδητο. Ἀκόμη δηλοῖ τήν οὐσιαστική ἔλλειψη δικαιοσύνης καί ἀξιοκρατίας. Ὁ Ἀριστοτέλης λέγει πώς μία μορφή δικαιοσύνης, κατώτερης, εἶναι «τό παρέχειν τοῖς πᾶσι τό ἴσον». Ἀνώτερη μορφή δικαιοσύνης κατά τόν Σταγειρίτη φιλόσοφο εἶναι «τό παρέχειν ἑκάστῳ τό κατ᾿ ἀξίαν». Ἡ Ἑλληνική Δημόσια Διοίκηση καί ἡ Ἑλληνική ἐκπαίδευση ἐτήρησαν κατά τή Μεταπολίτευση καί ἰδίως μετά τό ᾿82 τήν πρώτη μορφή δικαιοσύνης πού συνεπάγεται ἰσοπέδωση καί ἔλλειψη κάθε κινήτρου ἐπιδόσεως ἐκ μέρους τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καί τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Τά πάντα ἀφέθησαν στό φιλότιμο καί στόν «πατριωτισμό» τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Καί πράγματι ὅση ποιότητα περιεῖχε ἡ παρεχόμενη ἐκπαίδευση ἐξαρτόταν ἀπό τό φιλότιμο καί τό μεράκι ὁρισμένων ἐμπνευσμένων ἐκπαιδευτικῶν.

    Ὅσοι νοιάζονται γιά τήν ποιοτική ἀναβάθμιση τῆς πολυπαθοῦς καί εὐτελισμένης Παιδείας μας ὀφείλουν νά συντρέξουν στά ἐπανεισαγωγή καί θεσμοθέτηση τῆς ἀξιολογήσεως στό ἑλληνικό σχολεῖο.

πηγή: Aντίφωνο