Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος – Κύπρου υπό το φώς του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας

0
402

α) Μέσω του περίφημου Great Sea Interconnector (GSI) έχει σχεδιασθεί να πραγματοποιηθεί, κατά τις οικείες συμβατικές προβλέψεις, η υποθαλάσσια καλωδιακή ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος (Κρήτης) και Κύπρου, προκειμένου να ολοκληρωθεί -από απόψεως, τουλάχιστον, διακρατικής ενωσιακής διασύνδεσης- το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Το εν λόγω έργο, το οποίο και θα εκτελεσθεί στον βυθό του Κρητικού Πελάγους όσο και εν γένει της Ανατολικής Μεσογείου, έχει αναγνωρισθεί ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή επιχορήγηση ύψους περίπου 657.000.000 ευρώ. 

β) Όπως προκύπτει από την ίδια την ιστοσελίδα της, η Great Sea Interconnector S.A. (GSI S.A.) είναι η εταιρεία ειδικού σκοπού, με αποκλειστικούς μετόχους την ΑΔΜΗΕ Α.Ε. (34%) και -σημειωτέον, εντελώς οψίμως- την εδρεύουσα στην Γαλλία εταιρεία Meridiam S.A. (66%).

Η GSI S.A. έχει συσταθεί για την πραγματοποίηση της ως άνω ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος (Κρήτης) - Κύπρου και συνεργάζεται στενώς τόσο με την ΑΔΜΗΕ Α.Ε., η οποία και έχει ορισθεί ως φορέας υλοποίησης του έργου (Project Promoter), όσο και με βασικούς αναδόχους / εργολάβους, μεταξύ των οποίων και η -επίσης εδρεύουσα στην Γαλλία- εταιρεία Nexans S.A., για την προώθηση της ανάπτυξης και υλοποίησής του.

Ειδικά δε η ως άνω Nexans S.A. έχει αναλάβει, βάσει σχετικού συμβατικού δεσμού με την ως άνω GSI S.A., το έργο της κατασκευής και πόντισης του ως άνω υποθαλασσίου καλωδίου μετά των σχετικώς συναπτομένων προπαρασκευαστικών ερευνητικών εργασιών.

γ) Το εν λόγω καλώδιο -προ τουλάχιστον της επέκτασης της όδευσής του από την Κύπρο προς το Ισραήλ- προβλέπεται να διέλθει διαδοχικώς μέσα από α. τα χωρικά ύδατα της Ελλάδος (αιγιαλίτιδα ζώνη πλάτους, επί του παρόντος, 6 ναυτικών μιλίων), β. τα χωρικά ύδατα της Κύπρου (αιγιαλίτιδα ζώνη πλάτους 12 ναυτικών μιλίων), γ. την μερικώς οριοθετηθείσα ΑΟΖ Ελλάδος - Αιγύπτου και δη το ελληνικό τμήμα αυτής και δ. την δυνητική ΑΟΖ -όσο και ipso facto και ab initio υφιστάμενη (αν και μη οριοθετημένη) υφαλοκρηπίδα- Ελλάδος - Κύπρου[1], όπως αυτή κατ’ αρχήν προσδιορίζεται επί τη βάσει της Αρχής της Μέσης Γραμμής (Ίσης Απόστασης, μεταξύ των αντικείμενων ή προσκειμένων ακτών), την οποία, σημειωτέον, και αφετηριακώς -ως πρώτο και θεμελιώδες στάδιο της σχετικής μεθοδολογικής προσέγγισης (Three - Stage Methodology)- υιοθετεί κατά σταθερή νομολογία το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης όσο και το Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας κατά την εκ μέρους των επίλυση διαφορών οριοθετήσεων θαλασσίων ζωνών, κατ’ εφαρμογήν των άρθρων 74 και 83 της Συμβάσεως των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (The United Nations Convention on the Law of the Sea - UNCLOS).

Ως αποτέλεσμα, κατά την όδευση του εν λόγω υποθαλασσίου καλωδίου, ως μόνα «παράκτια» -κατά την έννοια της UNCLOS- κράτη, δεν δύνανται να θεωρηθούν παρά αποκλειστικώς η Ελλάς και η Κύπρος, οι οποίες και διαθέτουν συνεχόμενες -ipso facto και ab initio υφιστάμενες όσον μεν αφορά την υφαλοκρηπίδα, δυνητικές δε όσον αφορά την ΑΟΖ- θαλάσσιες ζώνες, οι οποίες και εφάπτονται μέσω της σχετικής επήρειας της Κρήτης, των Δωδεκανήσων (ιδίως δε Κάσου, Καρπάθου και Ρόδου) και του νησιωτικού συμπλέγματος του Καστελλορίζου.

Αυτή δε ακριβώς η επαφή των ως άνω θαλασσίων ζωνών Ελλάδος και Κύπρου, η οποία και θεμελιώνεται στην διάταξη του άρθρου 121 UNCLOS, κατά την οποία και άπαντα τα ανωτέρω νησιά, πέραν αιγιαλίτιδας ζώνης, δικαιούνται -ομοίως και απαραλλάκτως προς τις ηπειρωτικές περιοχές, εν όψει της ταυτότητας του σχετικού νομικού λόγου- υφαλοκρηπίδας και αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, είναι και το κρίσιμο γεωγραφικό «αγκάθι», το οποίο και παρεμποδίζει την ευόδωση του τουρκικού γεωπολιτικού οράματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Αντιθέτως δε, άγει στην συγκρότηση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού θαλασσίου χώρου, ο οποίος και καθιστά τον Ελλαδικό και τον Κυπριακό Ελληνισμό μείζονα παίκτη της ευρασιατικής γεωπολιτικής σκακιέρας.

δ) Θα μπορούσε δε βασίμως να υποστηριχθεί, ότι ακόμη και η ίδια η Τουρκία αμφιβάλλει σφόδρα ως προς το αν ο διακαής αυτός γεωπολιτικός της στόχος, ήτοι η διάσπαση του ενιαίου αυτού θαλασσίου χώρου Ελλάδος - Κύπρου, θα μπορούσε πράγματι να επιτευχθεί διά της όδευσης της σχετικής διαφοράς ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης ή του Διεθνούς Δικαστηρίου για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Τούτο δε, διότι όχι μόνον δεν επιδιώκει και δεν πιέζει προς την κατεύθυνση μίας δικαστικής επίλυσης της οικείας διαφοράς αλλά και συστηματικά την αποφεύγει.

Βασίμως, λοιπόν, θα μπορούσε να πιθανολογηθεί, ότι, και για την ίδια ακόμη την Τουρκία, η «δικαίωσή» της στο πλαίσιο που προδιεγράφη, παρίσταται εξαιρετικά αβέβαιη, ακόμη και αν το σχετικώς επιληφθησόμενο διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, κατά την τυχόν εκ μέρους του εκδίκαση της σχετικής διαφοράς Ελλάδος - Τουρκίας, ήτοι της οριοθέτησης των μεταξύ των θαλασσίων ζωνών, μετέλθει και εφαρμόσει, -πέραν του ως άνω πρώτου- και των ετέρων δύο σταδίων, τα οποία και συνθέτουν την κρατούσα νομολογιακή μεθοδολογική προσέγγιση (Three - Stage Methodology), την οποία και ακολουθεί το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης όσο και το Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας:

ήτοι του ελέγχου α. το μεν της ad hoc συνδρομής κρισίμων «σχετικών περιστάσεων», ιδίως γεωγραφικών, β. το δε της ad hoc συνδρομής σχετικής «προδήλου δυσαναλογίας», λαμβανομένων σχετικώς υπ’ όψιν των αρχών της ευδικίας και της επιείκειας, προκειμένου περαιτέρω να ελεγχθεί τελικώς η τυχόν συνδρομή ανάγκης μετατόπισης - διόρθωσης της αρχικώς χαραχθείσης σχετικής Μέσης Γραμμής · και δη σε βαθμό τόσο δραματικά εντυπωσιακό, ώστε θαλάσσιοι χώροι συνεχούς και αδιαπέραστης ελληνικής -κατ’ εύλογη απολύτως κρίση- δικαιοδοσίας να κριθούν ως χρήζοντες κατατμήσεως, διασπάσεως και διαιρέσεως, διά της εμβαλωματικής, μάλιστα, παρεμβολής ενδιαμέσως αυτών περιοχών αντίστοιχης τουρκικής, προκαλώντας, μεταξύ άλλων, και μείζονα πρακτικά και λειτουργικά ζητήματα.

ε) Εξ ού και η Άγκυρα επιλέγει σταθερά -από την υπόθεση, τουλάχιστον, των Ιμίων (1996) και εντεύθεν- να κινείται προς άλλη κατεύθυνση -όχι σε διεθνή δικαιοδοτικά fora αλλά επί του πεδίου:

Επιχειρεί συστηματικά, μεθοδικά και απροκάλυπτα να διαμορφώσει de facto γεωπολιτικές πραγματικότητες μέσω της επίμονης, αργόσυρτης, βαθμιαίας, ολίγον κατ’ ολίγον οικοδόμησης μίας ιδιότυπης «έρπουσας δικαιοδοσίας» (creeping jurisdiction) επί περιοχών καταφανώς κειμένων εκτός της νόμιμης -κατ’ εύλογη απολύτως κρίση- δικαιοδοσίας της · εν τέλει δε μέσω της αυθαίρετης κατασκευής ενός απολύτως sui generis και υβριδικού χαρακτήρα, εντελώς δικής της εμπνεύσεως, υφάνσεως και εφαρμογής «Δικαίου της Θάλασσας», σύμφωνα με τα κυμαινόμενα - προκρούστεια μέτρα όσο και τα σταθερά συμφέροντά της, τα οποία και δεν διστάζει να αντιτάσσει erga omnes σε διεθνή κλίμακα.

Η περίπτωση του τουρκολυβικού μνημονίου όσο και του εν γένει κρατικού ιδεολογήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» προβάλλει εξόχως εύγλωττη:

Η Τουρκία δεν έχει τον παραμικρό ενδοιασμό να υποστηρίζει δημοσία, σθεναρά και απερίφραστα, καταθέτοντας και αναλόγους χάρτες ενώπιον των αρμοδίων υπηρεσιών και αυτού του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, πλήθος ισχυρισμών εξόφθαλμα αντίθετων προς θεμελιώδεις διατάξεις της Συμβάσεως -αυτών- των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS):

Χαρακτηριστικά, δεν έχει τον παραμικρό δισταγμό να αρνείται ευθέως και αυτήν την ελάχιστη ακόμη επήρεια των -σημειωτέον, κατοικημένων και με ισχυρή οικονομική ζωή- νήσων του Αιγαίου, κατά τον καθορισμό και την οριοθέτηση ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, εξαφανίζοντάς τα ούτως κυριολεκτικώς από τον χάρτη και εμφανίζοντας αυτήν την ίδια αίφνης ως απ’ ευθείας συνορεύουσα με την Λιβύη (!), εκδεχόμενη, κατ’ αποτέλεσμα, την Ελλάδα ως μία ηπειρωτική αποκλειστικώς χώρα, ουδόλως δε διστάζει να διχοτομεί, διά σχετικών επισήμων χαρτών, το Αιγαίο καταμεσής του, διανέμοντάς το εξ ημισείας στους δύο γείτονες · ένα μνημείο νομικής και πολιτικής αυθαιρεσίας.

Δίχως το παραμικρό πρόσχημα, η Άγκυρα επενδύει στρατηγικά όχι στην εφαρμογή των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου αλλά σε αυτήν την «κανονιστική δύναμη του πραγματικού». Εκτιμά πως σε γεωπολιτικό επίπεδο οι σταθερές, αδιατάρακτες, επίμονες και υπομονετικές ενέργειες του επιμελούς επισπεύδοντος δεν αργούν να καταστήσουν de jure ισχύοντα τα de facto τετελεσμένα. Εφαρμόζει εν τέλει στην πράξη, με ομολογουμένως εντυπωσιακή προσήλωση και επιμονή, το ρηθέν υπό του Βίαντος του Πριηνέως: «Από την σταγόνα που πέφτει συνεχώς τρυπάει και ο βράχος.»

Εξ ού και απέναντι στις κινήσεις της Τουρκίας ουδεμία ολιγωρία συγχωρείται. Ουδεμία επιτρέπεται επίδειξη καλοπιστίας, ευπιστίας ή καλοπροαίρετης αποδοχής της τυχόν «αθωώτερης» από τις ενδεχόμενες αιτίες ή σκοπιμότητες μίας συμπεριφοράς της. Τίποτα δεν επιτρέπεται να υποτιμήσει κανείς, τίποτα να αγνοήσει, τίποτα να προσπεράσει. Η Ιστορία βεβαιώνει περί τούτου.

Εξ ού και οι απαντήσεις οφείλουν να δίδονται άμεσα, εί δυνατόν ακαριαία · τόσο de jure όσο και de facto.

Διότι προφανώς και θα ήταν εθνικώς, διεθνοπολιτικώς όσο και νομικώς αδιανόητο η Ελλάς, διά πράξεων και ίδιως παραλείψεών της, να δώσει το μήνυμα της εν τοις πράγμασιν και εκ των προτέρων σιωπηρής παραίτησής της από τα κυριαρχικά της δικαιώματα, στην απόλυτη, μάλιστα, πληρότητα και ανάπτυξή τους, ήτοι επί τη βάσει της Αρχής της Μέσης Γραμμής. Άλλως, η διολίσθηση σε ένα σπιράλ διαδοχικών υποχωρήσεων -όχι απλώς «χωρίς τουφεκιά» αλλά χωρίς καν διαπραγμάτευση- θα ήταν σχεδόν αδύνατον να αποφευχθεί.

στ’) Περαιτέρω δε, ερωτάται: Η ανάπτυξη της ως άνω «έρπουσας δικαιοδοσίας» τελικό σκοπό έχει την ενίσχυση της επί του παρόντος, όπως ανωτέρω αναφέρθηκε, ασθενούς -εν όψει των εξωπραγματικά μαξιμαλιστικών διεκδικήσεών της- νομικής θέσης της Τουρκίας ενώπιον ενός προσεχώς επιληφθησομένου διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου; Συλλέγει ή και κατασκευάζει αυτή στοιχεία και αποδείξεις, προκειμένου να συγκροτηθεί εν ευθέτω χρόνω ένας κατά το δυνατόν πληρέστερος φάκελος νομικών και δικαιοπολιτικών επιχειρημάτων, ικανών να στρέψουν την σχετική δικαιοδοτική κρίση υπέρ των θέσεων, αιτήσεων και αιτιάσεών της;

Ασφαλώς ναι. Αλλά όχι απαραιτήτως. Και, κυρίως, όχι αποκλειστικώς. Η Άγκυρα δεν εγκλωβίζεται σε αυτό το δικανικό πλαίσιο. Κινείται και πέραν αυτού. Δεν εξαντλεί τον σχεδιασμό της επ’ αυτής βάσεως, ήτοι της «δικαίωσής» της ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού forum. Όπως προαναφέρθηκε, πρωτευόντως επενδύει σε αυτήν την κανονιστική δύναμη του πραγματικού.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι εισέρχεται στην σχετική -πρωτευόντως νομική- διεθνή συζήτηση, δίχως καν να τυγχάνει συμβαλλόμενο μέρος της UNCLOS, πολλές, πάντως, εκ των διατάξεων της οποίας συνιστούν και κανόνες εθιμικού διεθνούς δικαίου.

Ομοίως, λοιπόν, όποιος επιθυμεί να αναγνώσει την γεωπολιτική δράση και συμπεριφορά της, ας μην εγκλωβίζεται σε αντίστοιχα δικανικά σχήματα, κινδυνεύοντας ενδεχομένως να υποτιμήσει την αξία και την πραγματική σημασία ορισμένων κινήσεών της. Η αυτοπαγίδευση στα δίχτυα της αφέλειας ενός «διεθνοδικαιικού ιδρυματισμού», της πάλης για την -μονολιθική και ανεξαίρετη- ένταξη της σχετικώς διαμορφούμενης πραγματικότητας στις φόρμες του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, εμποδίζει δραματικά την δυνατότητα σύνδεσης των κομματιών που συνθέτουν το παζλ της εικόνας των μεθοδεύσεων και των πραγματικών φιλοδοξιών της Άγκυρας.

Άλλωστε δε, η Τουρκία επ’ ουδενί επιτρέπεται να «διαβάζεται» ως κλασσική δυτική χώρα. Ειδικότερα, ως χώρα της Ανατολής, διαθέτει μίαν εντελώς διαφορετική αντίληψη του χρόνου από εκείνην που χαρακτηρίζει την νεωτερική ιδίως Δύση:

Δεν εκδέχεται τον χρόνο ως τυπικό συντελεστή ορθολογικής παραγωγής ενός μετρήσιμου αποτελέσματος · αλλά εμπιστεύεται αυτόν, ως θεμελιώδη συνιστώσα ωρίμανσης μιας πραγματικής κατάστασης. Εξ ού και ουδέποτε βιάζεται. Προχωράει βήμα - βήμα προς την επίτευξη των στόχων της. Κινείται υπομονετικά, αργά, yavaş yavaş, επιδιώκοντας να εξαντλήσει τις αντοχές του αντιπάλου της · μέσω της πραγματικά ανεξάντλητης υπομονής και επιμονής της. Μοιάζει να εμπνέεται και αυτή από το γνωστό γνωμικό, το οποίο και σαρκαστικώς υπενθυμίζουν οι λαοί της Μέσης Ανατολής, όταν επιθυμούν να αντιδιαστείλουν εαυτούς προς τους δυτικούς ανταγωνιστές τους, ως προς την συγκεκριμένη, τουλάχιστον, παράμετρο: «Εσείς έχετε τα ρολόγια. Εμείς έχουμε τον χρόνο.»

Και επιπλέον: Η Τουρκία δεν πιέζει για άμεσα, «τετράγωνα», νομικώς -πόσως μάλλον ηθικώς- ανεπίληπτα και άμεμπτα αποτελέσματα. Ουδόλως βασανίζεται να συλλάβει τον δέοντα νομικό χαρακτηρισμό ή να υπαγάγει με όρους απόλυτης νομικής ακρίβειας συγκεκριμένο πραγματικό στον δέοντα κανόνα δημοσίου διεθνούς δικαίου.  Δεν άγχεται να σπεύσει να στεγάσει, να περιβάλει και να χωρέσει εντός δυτικών νομικών σχημάτων τα πραγματικά δεδομένα, τα οποία διαμορφώνει διά της ισχύος ή διά της απειλής της χρήσης της -δεν είναι η νομική κατοχύρωση το μείζον πρόβλημα και η πρώτη προτεραιότητά της, πόσω μάλλον με όρους «Διεθνούς Δικαίου των Ηνωμένων Εθνών»: Δεν διαθέτει ιστορικούς εθισμούς αντιστοίχους προς εκείνους που διαμόρφωσαν την σχέση της Δύσης με τον νόμο.

Πρωτίστως δε, όπως η κοινή ιστορική πείρα βεβαιώνει, λαμβάνει εξαιρετική ικανοποίηση από αυτήν ταύτην την άσκηση ωμής -ενίοτε και παντελώς γυμνής από δυτικού τύπου νομικά περιβλήματα- κατοχής επί του πεδίου, αυτήν καθ’ εαυτήν την φυσική εξουσίαση της πραγματικότητας. Ο «Αττίλας» βοά ακόμη.

ζ) Περαιτέρω δε και ανεξαρτήτως των ανωτέρω, υπό το πρίσμα μίας ευρωπαϊκής θέασης του ζητήματος, αξίζει να επισημανθούν και τα εξής:

Το γεγονός ότι η όδευση του εν λόγω υποθαλασσίου καλωδίου πραγματοποιείται εντός αποκλειστικώς του ως άνω ενιαίου ευρωπαϊκού θαλασσίου χώρου, ήτοι εντός των ως άνω συνεχομένων θαλασσίων ζωνών Ελλάδος - Κύπρου, έχει γίνει, σε πολιτικό τουλάχιστον επίπεδο, εν τοις πράγμασιν αποδεκτό και από αυτήν την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση:

Αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώριζε ή έστω πιθανολογούσε, ότι το εν λόγω έργο ενδέχεται να λάβει, έστω και κατ’ ελάχιστον, χώρα εντός περιοχής τουρκικής δικαιοδοσίας, ήτοι εντός οριοθετημένης -βάσει μάλιστα του διαβόητου τουρκολυβικού μνημονίου- ή και δυνητικής τουρκικής θαλάσσιας ζώνης, είναι απολύτως σαφές, ότι θα είχε σπεύσει να ανακαλέσει την γιγαντιαία κατά τα ανωτέρω ενωσιακή χρηματοδότησή του, αμέσως μόλις η εκτέλεσή του κατέληξε να αναληφθεί σχετικώς από την ως άνω GSI Α.Ε.:

ήτοι από μία εταιρία με μοναδικό αρχικώς μέτοχο όσο και σταθερώς συμπράττοντα με αυτήν, ως φορέα υλοποίησης του σχετικού έργου (Project Promoter), την ΑΔΜΗΕ Α.Ε., ήτοι μία εταιρεία φέρουσα την σφραγίδα του Ελληνικού Δημοσίου, εν όψει τόσο μεν της πλειοψηφικής συμμετοχής του τελευταίου στο μετοχικό κεφάλαιο αυτής όσον δε και της -θεμελιώδους εν προκειμένω σημασίας- ιδιότητάς της ως εθνικού Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Σε μία τέτοια, λοιπόν, περίπτωση, το εν λόγω μετοχικό όσο και θεσμικό πλαίσιο εκτέλεσης του σχετικού έργου, από το οποίο και ολοκληρωτικώς απουσιάζει η τουρκική -πολιτική ή, έστω, επιχειρηματική- σφραγίδα αλλά και το οποίο εν ταυτώ χαρακτηρίζεται από αυτόν τον απολύτως κομβικό, επιχειρησιακό και εποπτικό ρόλο του Ελληνικού Δημοσίου, θα επέβαλε άνευ ετέρου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την εκ μέρους της ανάκληση της σχετικής χρηματοδότησης και, κατά συνέπεια, την ματαίωση της εκτέλεσής του.

Τούτο δε, απολύτως ευλόγως: Οι, έναντι μίας τέτοιας διεθνολογικής «πρόκλησης», μετά πάσης βεβαιότητος πιθανολογούμενες αντιδράσεις της τόσο ευερέθιστης, άλλωστε, Άγκυρας, τόσο μεν σε διπλωματικό επίπεδο όσον δε και επί του (στρατιωτικού) πεδίου, θα αύξαναν ιλιγγιωδώς τον σχετικό γεωπολιτικό κίνδυνο, τον οποίο και προφανώς ενσυνειδήτως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αποδεχόταν, κατά την πολυπαραγοντική στάθμιση και αξιολόγηση της δυνατότητας υλοποίησης του σχετικού έργου -τα δε ζητήματα κατανομής ευθύνης επί τυχόν καθυστερήσεως, αναστολής ή και ματαίωσεως διενέργειας μίας τόσο σημαντικής ευρωπαϊκής επένδυσης θα περιεπλέκοντο, ταυτόχρονα, δραματικά, πόσω μάλλον εν όψει της ιδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως αυτοτελώς συμβαλλομένου μέρους της Συμβάσεως των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και, συνεπώς, ευθέως νομικώς δεσμευομένης από το περιεχόμενό της.

 

Εν όψει των ανωτέρω, είναι σαφές, ότι, πολιτικώς όσο και στρατηγικώς, για τις Βρυξέλλες οι -κάθε άλλο παρά χλιαρώς υποστηριζόμενες- τουρκικές διεκδικήσεις στην περιοχή προβάλλουν εντελώς αβάσιμες και, πάντως, παντελώς απρόσφορες να δημιουργήσουν κρίσιμους σχετικούς ενδοιασμούς σε αυτές.

Εν κατακλείδι, το γεγονός ότι το εν λόγω έργο εξακολουθεί να τελεί πάντοτε υπό την αιγίδα -θεσμική και χρηματοδοτική- της Ευρωπαϊκής Ένωσης ασφαλώς μεν και δεν επάγεται οποιαδήποτε τυπική οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδος, Κύπρου και Τουρκίας, αλλά, οπωσδήποτε, συνιστά μία σιωπηρή αλλά απολύτως έμπρακτη πολιτική δήλωση, ότι η όδευση του σχετικού καλωδίου χαράσσει έναν αποκλειστικώς ευρωπαϊκό ενεργειακό διάδρομο, επί του οποίου δικαιώματα από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας έλκουν αποκλειστικώς η Ελλάς και η Κύπρος.

Και αυτή η δήλωση, ως έμμεση αλλά σαφής ενωσιακή παραδοχή της απόλυτης συμβατότητας του σχετικού έργου προς την διεθνή νομιμότητα, θα πρέπει να αξιοποιηθεί εκ μέρους αμφοτέρων αυτών ως ένα πολύτιμο επιχείρημα στο πλαίσιο του αγώνα για την γεωπολιτική κατοχύρωση των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων.

η) Επιστρέφοντας δε στον πυρήνα της σχετικής προβληματικής, κομβικό σημείο της εν λόγω συζήτησης αποτελεί το ζήτημα των προϋποθέσεων κίνησης του υπό γαλλική σημαία ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo» επί της σχετικώς κρίσιμης και grosso modo κατά τα ανωτέρω διαγραφείσης θαλάσσιας διαδρομής επί του Κρητικού Πελάγους όσο και εν γένει της Ανατολικής Μεσογείου και, πάντως, κατά μήκος γραμμών που συνδέουν σχετικώς καθορισθείσες συντεταγμένες.

Προκειμένου δε να «επιτρέψει» την εκ μέρους του ως άνω σκάφους διενέργεια των προβλεπομένων για την εγκατάσταση του ως άνω υποβρύχιου καλωδίου βυθομετρικών και λοιπών σχετικών ερευνητικών εργασιών, η Τουρκία εξ αρχής προέβαλε την εντονότατη αξίωση τής ενώπιον των αρμοδίων αρχών της προηγουμένης υποβολής αιτήσεως χορηγήσεως αντίστοιχης σχετικής «αδείας».

Προφανής, ασφαλώς, στόχος της Άγκυρας, η αξιοποίηση ή μάλλον η ευθεία εργαλειοποίηση της υποβολής της ως άνω αιτήσεως, ως αδιάσειστου τεκμηρίου αποδοχής και αναγνώρισης της ύπαρξης δήθεν τουρκικής δικαιοδοσίας, ήτοι τουρκικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, επί του εν λόγω θαλασσίου ενεργειακού διαδρόμου, εν τέλει δε της ίδιας της Τουρκίας ως σχετικώς κρισίμου «παρακτίου κράτους».

Όπως δε ευλόγως συνάγεται, η ως άνω τουρκική αξίωση επιχειρήθηκε, με πρόδηλη όσο και δόλια ασφαλώς σκοπιμότητα, να θεμελιωθεί σιωπηρώς μεν πλην σαφέστατα στην -συγκριτικώς προνομιακού για τις τουρκικές επιδιώξεις- διάταξη του άρθρου 246§2 UNCLOS, κατά την οποία η διενέργεια «θαλασσίων επιστημονικών ερευνών» εντός αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και υφαλοκρηπίδας παρακτίου κράτους προϋποθέτει «συναίνεση» αυτού του τελευταίου. Εξ ού, άλλωστε, και στις κρίσιμες σχετικές ανακοινώσεις της, η -κινούμενη πάντοτε εξόχως μεθοδικώς και συστηματικώς- Άγκυρα ουδόλως παραλείπει να τονίζει, ότι εν λόγω ερευνητικό σκάφος έχει αναλάβει να διενεργήσει «δραστηριότητες θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας».

Η ως άνω, ωστόσο, νομική προσέγγιση -πέραν του γεγονότος ότι αναφέρεται σε περιοχές εκτός, κατ’ εύλογη απολύτως κρίση, τουρκικής δικαιοδοσίας- παρίσταται και νόμω αβάσιμη. Τούτο δε, διότι, κατά την έννοια του άρθρου 246§3 UNCLOS, ως «θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες», εμπίπτουσες στο πεδίο εφαρμογής του, νοούνται εκείνες, οι οποίες εκτελούνται «με σκοπό την αύξηση των επιστημονικών γνώσεων του θαλάσσιου περιβάλλοντος προς όφελος όλης της ανθρωπότητας», προϋπόθεση που προφανώς και δεν δύναται να θεωρηθεί πως συντρέχει εν προκειμένω.

Και τούτο, διότι στην προκειμένη περίπτωση οι βυθομετρικές και λοιπές σχετικές ερευνητικές εργασίες προδήλως και υπηρετούν έναν συγκριτικώς απολύτως διάφορο σκοπό, συγκεκριμένα δε την εγκατάσταση του ως άνω υποβρύχιου καλωδίου επί τη βάσει των κατάλληλων σχετικών τεχνικών προδιαγραφών, δεν συνιστούν δε παρά ξεκάθαρα προπαρασκευαστικές σχετικές τεχνικές εργασίες, οι οποίες και κατατείνουν στην εκπλήρωση του ως άνω κυρίου ή μάλλον αποκλειστικού σκοπού του έργου, ήτοι στην πόντιση του καλωδίου.

Ως αποτέλεσμα, οι εργασίες, τις οποίες και έχει αναλάβει να διενεργήσει το «Abeille Marengo», όπως εμφανέστατα βεβαιώνει τόσο το γράμμα όσο και η τελολογία της ως άνω διάταξης, ασφαλώς και δεν δύνανται να θεωρηθούν πως εμπίπτουν στην ως άνω κρίσιμη σχετικώς έννοια των «θαλασσίων επιστημονικών ερευνών» και, συνεπώς, στο οικείο ρυθμιστικό βεληνεκές.

Η Άγκυρα, υιοθετούσα την ως άνω νομική τακτική, στην πραγματικότητα δεν επιχειρεί παρά να εκτρέψει αβασίμως την σχετική νομική συζήτηση σε ένα πλέον προνομιακό για την ίδια πεδίο, ήτοι σε εκείνο της υπαγωγής της οικείας βιοτικής περίπτωσης σε ένα νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο και τής παρέχει αφειδώς την ευκαιρία να προβεί σε μία απολύτως έμπρακτη όσο και, κυρίως, εμφανή και fantaisie προβολή της δήθεν δικαιοδοσίας της στην περιοχή:

Συγκεκριμένα δε, η εκ μέρους της έμμεση αλλά σαφέστατη επίκληση της ως άνω διάταξης του άρθρου 246§2 UNCLOS πρωτίστως υπηρετεί την σταθερή επιδίωξη όσο και κυρίως ανάγκη της Τουρκίας να δώσει ένα ακόμη επικοινωνιακό show με γεωστρατηγικές σκοπιμότητες:

Να διατρανώσει δηλαδή σε όλους τους τόνους, ακόμη και με ευθείες απειλές για καταβύθισή του, πως, χωρίς την ρητή και έγγραφη άδεια / συναίνεσή της, το εν λόγω ερευνητικό σκάφος απλώς απαγορεύεται να εξέλθει των ελληνικών χωρικών -στην καλύτερη περίπτωση- υδάτων.

Και επιπλέον: Ο σχεδιασμός της Άγκυρας υπηρετείται όχι μόνον από την κατά τα ως άνω αβάσιμη εκτροπή της σχετικής νομικής αντιπαράθεσης αλλά και από την εκ παραλλήλου παράβλεψη - αποσιώπηση της ύπαρξης -όχι μόνον των νήσων του Αιγαίου από τον γεωγραφικό χάρτη αλλά και- αυτής της διάταξης του άρθρου 79§1 από τον νομικό χάρτη της UNCLOS, στην οποία και πράγματι εν τέλει υπάγεται η εν λόγω επίμαχη περίπτωση αλλά και η οποία -ατυχώς- δεν μοιάζει να προσφέρεται για μία ακόμη επίδειξη γεωστρατηγικού status εκ μέρους της Τουρκίας.

Ειδικότερα δε, στην ως άνω διάταξη θεμελιώνεται με απόλυτη σαφήνεια η κατ’ αρχήν[2] ελεύθερη πόντιση υποβρυχίων καλωδίων εντός υφαλοκρηπίδας παρακτίου κράτους -αντιπαρεχομένου βεβαίως στο σημείο αυτό και για την οικονομία της σχετικής συζήτησης του αφετηριακού γεγονότος, ότι, σε κάθε περίπτωση, οι εξεταζόμενες εργασίες δεν διεξάγονται εντός τουρκικής κατ’ απολύτως εύλογη κρίση θαλάσσιας ζώνης.

Κατ’ αποτέλεσμα και σε κάθε περίπτωση, η εγκατάσταση του σχετικού υποβρυχίου καλωδίου εκ μέρους του ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo», κατά ρητή σχετική πρόβλεψη της Συμβάσεως των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), εις ουδεμίαν υπόκειται προηγουμένη «άδεια» ή «συναίνεση» εκ μέρους του οικείου «παρακτίου κράτους» -ακόμη δε και στην όλως υποθετική περίπτωση, κατά την οποία τέτοιο ετύγχανε να είναι η Τουρκία.

Η τυχόν προβαλλομένη ένσταση, κατά την οποία το κατά τα ως άνω προνομιακό πεδίο εφαρμογής της ως άνω διάταξης καλύπτει, κατά το γράμμα της, αποκλειστικώς και μόνον την πόντιση του υποβρυχίου καλωδίου, όχι δε και τις ως άνω βυθομετρικές και λοιπές σχετικές ερευνητικές εργασίες, στην εκτέλεση των οποίων και αφετηριακώς θα προβεί το ως άνω ερευνητικό σκάφος, καταρρίπτεται άμεσα επί τη βάσει της πλέον εύλογης τελολογικής ερμηνείας αυτής:  

Εν όψει του χαρακτήρα των εν λόγω ερευνητικών δραστηριοτήτων, ως προπαρασκευαστικών τεχνικών εργασίων, οι οποίες όχι μόνον υπηρετούν την εκτέλεση αυτού καθ’ εαυτό του βασικού έργου, ήτοι της εγκατάστασης του εν λόγω καλωδίου στον βυθό, αλλά και υποχρεωτικώς την εξαρτούν και την προϋποθέτουν λογικώς και πρακτικώς, δεν δύναται παρά να θεωρηθεί, ότι και αυτές ακόμη, πέραν οποιασδήποτε αμφιβολίας, εμπίπτουν στο προνομιακό ρυθμιστικό βεληνεκές της ως άνω διάταξης.

Το ευλόγως σχετικώς προτασσόμενο τελολογικό κριτήριο βεβαιώνει περί τούτου, διότι άλλως, ήτοι σε αντίθετη περίπτωση, θα ακυρωνόταν αυτός ο σκοπός της ως άνω διάταξης, ο οποίος και προδήλως συνίσταται στην απαλλαγή του όλου έργου από πρόσθετες διαδικαστικές προϋποθέσεις, όπως η προηγούμενη παροχή αδείας ή συναινέσεως εκ μέρους του σχετικώς παρακτίου κράτους, οι οποίες προφανώς και κρίνονται ως υπερβολικές και δυσανάλογες εν όψει της εξαιρετικά ήπιας όχλησης, την οποία και επάγεται η οποιαδήποτε πόντιση καλωδίων.

Ο εν λόγω, λοιπόν, σκοπός θα ακυρωνόταν ευθέως και εν τοις πράγμασιν, σε τυχόν περίπτωση κατά την οποία γινόταν τελικώς δεκτό το προδήλως άτοπο: ότι δηλαδή η εν λόγω διαδικαστική επιβάρυνση επιτρέπεται να μετατοπισθεί -και δη κατ’ αντίστροφη (δυσ)αναλογία- από αυτό το κύριο στο προπαρασκευαστικό απλώς τμήμα του σχετικού έργου.

Στο αυτό δε νομικό συμπέρασμα άγει και αυτό το γράμμα της διάταξης του άρθρου 79§3 UNCLOS και δη εξ αντιδιαστολής (ex contrario): κατά την εν λόγω διάταξη, στην «συναίνεση» του παράκτιου κράτους υπόκειται ρητώς -και, συνεπώς, ex contrario αποκλειστικώς- η χάραξη της πορείας για την τοποθέτηση μόνον των «σωληναγωγών» επί της υφαλοκρηπίδας.

θ) Έναντι δε των ως άνω τουρκικών νομικών ακροβασιών, η ελληνική απάντηση, σε διπλωματικό τουλάχιστον επίπεδο, υπήρξε η δέουσα:

Η Αθήνα έσπευσε απερίφραστα να ξεκαθαρίσει τόσον μεν ότι το έργο της πόντισης του υποβρυχίου καλωδίου μετά των ως άνω προπαρασκευαστικών σχετικών ερευνητικών εργασίων λαμβάνει, σε κάθε περίπτωση, χώρα εκτός περιοχής τουρκικής δικαιοδοσίας όσον δε και ότι, κατά το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η ίδια η φύση του όλου ως άνω έργου απαλλάσσει, σε κάθε περίπτωση, την εκτέλεσή του από οποιαδήποτε υποχρέωση προηγουμένης λήψεως οιασδήποτε σχετικής «αδείας» ή «συναινέσεως».

Σημειωτέον δε, ότι στην σχετικώς κρίσιμη αντι-NAVTEX (NAVWARN HA05-1441/26), την οποία και εξέδωσαν οι αρμόδιες ελληνικές αρχές εις απάντησιν της παράνομης τουρκικής NAVTEX FA76-1127/26, αναφέρεται ρητώς και κατηγορηματικώς, ότι οι εν λόγω ερευνητικές δραστηριότητες πρόκειται να διεξαχθούν κατά μήκος γραμμών που συνδέουν συγκεκριμένες συντεταγμένες, σημαντικό όσο και ρητώς καθοριζόμενο τμήμα των οποίων «εμπίπτει εντός της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας, όπως αυτές καθορίζονται από το διεθνές δίκαιο και τον εθνικό νόμο 4001/2011, σε πλήρη συμμόρφωση με τα εν λόγω νομικά πλαίσια.». 

Η εν προκειμένω αξιοποίηση, σε πολιτικό και στρατηγικό τουλάχιστον επίπεδο, του περίφημου «Νόμου Μανιάτη» (Ν. 4001/2011) -έστω και αν ο τελευταίος αποτελεί εσωτερικό απλώς δίκαιο και ουδόλως ασφαλώς επάγεται οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών σε διεθνοδικαιική κλίμακα- θα πρέπει να υπογραμμισθεί ιδιαιτέρως, λαμβανομένου ιδίως υπ’ όψιν ότι με την διάταξη του άρθρου 156§1 αυτού υιοθετείται ρητώς από το ελληνικό κράτος η ως άνω μνημονευθείσα Αρχή της Μέσης Γραμμής και δη ανεξαιρέτως (ήτοι και για τις νήσους):

«…Ως "υποθαλάσσιες περιοχές" νοούνται ο βυθός και το υπέδαφος των εσωτερικών υδάτων, της αιγιαλίτιδας ζώνης, της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (αφ’ ης κηρυχθεί) μέχρι την απόσταση των 200 ν.μ. από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης. Ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη των οποίων οι ακτές είναι παρακείμενες ή αντικείμενες με τις ελληνικές ακτές, το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (αφ’ ης κηρυχθεί) είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποίας απέχει ίση απόσταση από τα εγγύτερα σημεία των γραμμών βάσης (τόσο ηπειρωτικών όσο και νησιωτικών) από τις οποίες μετράται το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης.».

Ασφαλώς, ωστόσο, θα πρέπει να τονισθεί, ότι ακόμη εκκρεμεί η δημοσιοποίηση των ως άνω εξωτερικών ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και αποκλειστικής οικονομικής ζώνης μέσω, ειδικώς, της καταθέσεως αντιστοίχων χαρτών ή πινάκων γεωγραφικών συντεταγμένων ενώπιον των αρμοδίων υπηρεσιών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, κατ’ εφαρμογήν των άρθρων 84§2 καο 75§2 UNCLOS.

Η κατά τα ως άνω δημοσιοποίησή τους προβάλλει, πολιτικά, θεσμικά, στρατηγικά, εξαιρετικά σημαντική και αναγκαία -πόσω μάλλον δεδομένου ότι στην εν λόγω κίνηση, όσον αφορά τουλάχιστον την υφαλοκρηπίδα, έχει προβεί η Τουρκία ήδη από του έτους 2020.

Πάντως, θα πρέπει να αναγνωρισθεί, ότι η κατά τα ως άνω κοινοποίησή τους μέσω NAVTEX -έστω και αν αυτή τυπικά απευθύνεται προς ναυτιλομένους και όχι προς υποκείμενα του διεθνούς δικαίου- αποτελεί ένα βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση.

ι) Το όλο ζήτημα περιέπλεξε έτι περαιτέρω η γνωστή ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Τουρκία -αλλά και την Αίγυπτο. Βεβαίως, το ακριβές περιεχόμενό της, παρά τις σχετικές διαρροές, παραμένει στην πραγματικότητα άγνωστο και δη όχι μόνον για τον τύπο και το ευρύ κοινό αλλά, όπως επισήμως δηλώνεται, και για την ίδια την Ελληνική Κυβέρνηση, γεγονός που αφ’ ενός μεν δημιουργεί εύλογες απορίες αφ’ ετέρου δε συρρικνώνει τα περιθώρια μίας ασφαλούς έναντί της τοποθέτησης.

Αυτό που, παρά ταύτα, δεν φαίνεται να μπορεί αμφισβητηθεί είναι ότι η εν λόγω ρηματική διακοίνωση έχει χαρακτήρα «ενημερώσεως» με αντικείμενο τις δραστηριότητες, τις οποίες και έχει αναλάβει να εκτελέσει το ερευνητικό σκάφος «Abeille Marengo».

Επιστρατεύοντας την πλέον καλόπιστη διάθεσή του, θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει, ότι η εν λόγω διπλωματική κίνηση έρχεται να απλώσει την διπλωματική ομπρέλα της Γαλλίας πάνω από το υπό γαλλική σημαία σκάφος, δεδομένης της εν γένει έντασης που έχει αναπτυχθεί αναφορικώς με την εκτέλεση του συγκεκριμένου έργου και ιδίως των απειλών της Τουρκίας ακόμη και για καταβύθισή του, σε περίπτωση κατά την οποία δεν εζητείτο σχετικώς η «άδειά» της.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη εξήγηση θα εμφάνιζε μεγαλύτερη πειστικότητα, αν η εν λόγω διπλωματική παρέμβαση απευθυνόταν αποκλειστικώς προς την κατά τα ως άνω απειλούσα Τουρκία ή, έστω, και τις υπόλοιπες «εστίες έντασης», ήτοι την Ελλάδα και την Κύπρο · σε κάθε περίπτωση, η απεύθυνσή της προς την Αίγυπτο μοιάζει, υπό το δεδομένο τουλάχιστον πλαίσιο, παντελώς άτοπη.

Αν, πάλι, η Γαλλία ήθελε να αποτρέψει το ενδεχόμενο πρόκλησης και της παραμικρής ακόμη υπόνοιας, ότι η εν λόγω διπλωματική κίνηση αντανακλά την θέση της ιδίας ως προς το επίμαχο ζήτημα της κατανομής των κυριαρχικών δικαιωμάτων στην περιοχή, τότε -ακόμη και αν, ως μη έδει, παρέβλεπε την θεμελιώδη Αρχή της Μέσης Γραμμής- θα ώφειλε, από στοιχειώδες διπλωματικό και θεσμικό τάκτ, να τηρήσει ίσες σχετικώς αποστάσεις και να απευθύνει την εν λόγω ρηματική διακοίνωση προς άπαντα τα δυνάμει -έστω και επί τη βάσει μίας τυχόν ακραίας νομολογιακής διάπλασης του εν λόγω ζητήματος- «παράκτια κράτη» της περιοχής · άρα δε όσο και κατ’ εξοχήν, και προς την Ελλάδα και προς την Κύπρο.

Η έλλειψη οριοθέτησης -υποτεθείσθω ότι αυτή τροφοδοτεί την φημολογουμένη γαλλική «ουδετερότητα»- ενεργεί εις βάρος όσο και υπέρ πάντων. Και, πάντως, επ’ ουδενί δύναται να καταλήγει να ευνοεί μόνη την Τουρκία, την -κατά την ίδια την Γαλλία όσο και αυτήν την Ευρωπαϊκή Ένωση- θεσπίσασα το παράνομο τουρκολυβικό μνημόνιο.

Επειδή δε ακριβώς τούτο δεν συνέβη, εδόθη μία ίσως αναπάντεχη ευκαιρία στην Τουρκία, την οποία ασφαλώς και άρπαξε από τα μαλλιά, σπεύδοντας να εκδώσει την ως άνω σχετική NAVTEX  (FA76-1127/26) όσο και να παράσχει την «συγκατάθεσή» της για την εκτέλεση των ως άνω ερευνητικών εργασιών: να εμφανίσει εαυτήν ως αναβαθμισμένο έναντι της Γαλλίας γεωστρατηγικό «παίκτη» στην περιοχή, τα κρίσιμα δικαιώματα και, πάντως, ενδιαφέροντα του οποίου λαμβάνονται, και δη κατά προτεραιότητα, υπ’ όψιν εκ μέρους μίας μεγάλης και δη ευρωπαϊκής δύναμης.

Κατ’ αποτέλεσμα όσο και ενδεχομένως ερήμην των γαλλικών προθέσεων, η ως άνω ρηματική διακοίνωση κατέληξε να αναδειχθεί σε ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, δεν αξιολογήθηκε επαρκώς από την ελληνική πλευρά, η οποία και, κατά τους ίδιους, ώφειλε να απευθύνει έντονη διπλωματική διαμαρτυρία προς το Γαλλικό Υπουργείο των Εξωτερικών γι’ αυτήν την προνομιακή -έναντι τουλάχιστον της Ελλάδος- αντιμετώπιση της Τουρκίας, η οποία (αντιμετώπιση) και «πλασαρίσθηκε» από την τελευταία ως conditio sine qua non της σχετικής «εξομάλυνσης».

Η αλήθεια είναι ότι η σχετικώς ακολουθήσασα ελληνική αντι-NAVTEX (NAVWARN HA05-1441/26), με την ρητή και εμφατική κατά τα ανωτέρω αναφορά της στα εξωτερικά όρια της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, ασφαλώς και δεν άφησε το παραμικρό περιθώριο σε οποιονδήποτε να εκλάβει την -τουλάχιστον δημόσια- σιωπή της ελληνικής πλευράς έναντι της Γαλλίας, ως σιωπηρή αποδοχή / ανοχή της Τουρκίας ως σχετικώς κρισίμου «παρακτίου κράτους».

Αλλά είναι επίσης σαφές, ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση της Άγκυρας, η οποία και δεν ορρωδεί προς της φθηνής εργαλειοποίησης και του παραμικρού ακόμη σχετικώς προσφόρου πραγματικού περιστατικού, επιβάλλει, σε κάθε περίπτωση, απόλυτη εγρήγορση και αδιάλειπτη παρουσία της ελληνικής πλευράς σε κάθε πιθανό forum, απαγορεύει δε οποιοδήποτε κενό ή ρήγμα ασυνέχειας της ελληνικής αντίδρασης, το οποίο και θα μπορούσε να τροφοδοτήσει, έστω και κατ’ ελάχιστον, την τουρκική «έρπουσα δικαιοδοσία».

ια) Σε κάθε περίπτωση, ας μην υποτιμάται οποιαδήποτε κίνηση της Τουρκίας, η οποία υπηρετεί, έστω και κατά τις προθέσεις της και μόνον, τους σχεδιασμούς της στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Ας μην αποτιμάται η αξία της οποιασδήποτε σχετικής κίνησής της αναλόγως της συμβατότητάς της προς το Διεθνές Δίκαιο -δεν είναι το τελευταίο η λυδία λίθος αυτής.

Η στρατηγική της Τουρκίας πόρρω απέχει από το να θεωρηθεί ως βασιζόμενη, πόσω μάλλον ως εξαντλητικά τροφοδοτούμενη, από μία εμμονική εκζήτηση νομικών και νομολογιακών προηγούμενων, συμβατών προς τις όποιες -κατά κανόνα υπερμαξιμαλιστικές- αξιώσεις και διεκδικήσεις της. Πολλώ δε μάλλον ουδόλως εξαρτά την υποστήριξη των τελευταίων από τον εντοπισμό των ως άνω προηγούμενων στις σελίδες της Ιστορίας και της Νομολογίας.

Γνωρίζει, άλλωστε, καλά, ότι ο εν λόγος εντοπισμός προβάλλει εξαιρετικά αβέβαιος, ενίοτε δε και παντελώς απίθανος.

Πρωτευόντως όσο και με αταλάντευτη σταθερότητα, επιμέλεια και αφοσίωση, αποδύεται στο έργο της κατασκευής διαδοχικών και αναντίρρητων πραγματικών προηγούμενων, τα οποία -και μέσω της εν ευθέτω χρόνω αξιοποίησης των κατάλληλων συγκυριών, δεδομένων και περιστάσεων- φιλοδοξεί να συγκροτήσουν ένα ενιαίο και συνεκτικό πραγματικό επόμενο, το οποίο και θα γεννήσει τον σχετικώς αρεστό κανόνα και, συνεπώς, το σκοπούμενο δίκαιον.

Εν τέλει δε, συμμαχώντας με τον Χρόνο, η Τουρκία εμπιστεύεται τον δυναμικό και διόλου στατικό χαρακτήρα του θετού εν γένει δικαίου, επενδύει δε σε αυτήν την ρευστή φύση πάντων των ανθρωπίνων. Γι’ αυτήν, η Ιστορία δεν έφτασε στο Τέλος της. Αλλά, πάντως, μοιάζει να έχει έναν προορισμό: την επάνοδο της Τουρκίας σε ρόλο αυτοκρατορικής, ηγεμονικής υπερδύναμης.

Ιστορικισμός, λοιπόν, alla turca.

Η δε αντιμετώπισή του, μοίρα ιστορική του Ελληνισμού και αναπόδραστη.

 

[1] Σημειωτέον ότι το κυριαρχικό δικαίωμα επί της ελληνικής και κυπριακής, αντιστοίχως, υφαλοκρηπίδας έχει γεννηθεί και υφίσταται ipso facto και ab initio, κατ’ άρθρον 77§3 UNCLOS -η πλήρης και αποκλειστική, ωστόσο, άσκησή του και δη κατά τρόπο που ενδέχεται να προκαλέσει ανεπανόρθωτη σχετικώς βλάβη (λ.χ. μέσω της εκμετάλλευσης των σχετικών φυσικών πόρων και, πάντως, όχι μέσω της πόντισης υποθαλασσίων καλωδίων), προϋποθέτει, ομοίως, σχετική οριοθέτηση.

[2] Σημειώνεται, ότι, κατ’ άρθρον 79§2 UNCLOS, επιφυλάσσεται σχετικώς δικαίωμα υπέρ του παράκτιου κράτους «να λαμβάνει πρόσφορα μέτρα για την εξερεύνηση της υφαλοκρηπίδας, την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων της και την πρόληψη, μείωση και έλεγχο της μόλυνσης από αγωγούς».

 

Ο ζωγραφικός πίνακας που συμπληρώνει τη σελίδα ("Βέλος") είναι έργο της Όπυς Ζούνη. 

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ