Στο παρόν άρθρο συνοψίζονται οι απόψεις του ρουμανοαμερικανού ιερομόναχου Νείλου για το ζήτημα των σχέσεων χριστιανισμού και φυλετισμού. Ο ιερομόναχος Νείλος καταθέτει τις απόψεις του για το ζήτημα αυτό και μια σειρά άλλων θεμάτων στον αμερικανικό ιστότοπο «The Unz review» και τις υπογράφει ως Brother Nilus. Ομιλεί εξ ιδίας πείρας για το ζήτημα των σχέσεων χριστιανισμού και φυλετισμού. Πριν γίνει μοναχός ανησυχούσε για την πνευματική κατάρρευση της Δύσης και την παρακμή της νεωτερικότητας. Παράλληλα ενδιαφέρονταν έντονα για το εβραϊκό ζήτημα και τον εσωτερισμό των φυλετιστών. Διάβαζε, όπως εξομολογείται ο ίδιος, τους θεωρητικούς του φυλετισμού με προσοχή και τους Πατέρες της εκκλησίας επιπόλαια, προσπαθώντας να απομονώσει από τους τελευταίους «τσιτάτα» τα οποία να δικαιώνουν τον φυλετισμό του. Τελικά μέσα από μια αργή και επίπονη διαδρομή βρήκε ξεκάθαρες και αληθινές απαντήσεις στις έρευνες του μόνον στα πλαίσια του ορθόδοξου τρόπου ζωής.
Οι πολιτισμοί, κατά τον ιερομόναχο Νείλο, είναι η κληρονομημένη γραμματική της ζωής. Φορείς τους, στη διαδρομή των αιώνων, είναι τα διάφορα έθνη και οι λαοί. Ο κίνδυνος δεν σχετίζεται με την διαφορετικότητα των πολιτισμών στον χώρο και στον χρόνο, αλλά έγκειται στην αναγόρευση της διαφορετικότητας αυτής σε μεταφυσικά -υποτίθεται- επικυρωμένη υπεροχή. Είναι απολύτως νόμιμο ένας λαός να θεωρεί ως πολύτιμο αγαθό την ιστορική συνέχεια και αναπαραγωγή του. Πρόβλημα προκύπτει μόνον όταν το αγαθό αυτό αναγορεύεται σε υπέρτατο. Οι διάφοροι εθνισμοί είναι πλήρως αποδεκτοί, όχι όμως και η ειδωλοποίησή τους.
Για τους προπάτορες του φυλετισμού η αρία φυλή δεν ήταν μόνον χαρισματική και προικισμένη. Υπερείχε και από μεταφυσική -υποτίθεται- άποψη, επειδή για αυτούς ήταν το εργαλείο μέσω του οποίου το θείον δρα μέσα στην ιστορία. Ο χριστιανισμός, κατά τους φυλετιστές, είναι εμπόδιο σε αυτήν την δράση. Μία νέα εκκλησία, του αίματός και όχι του πνεύματος, είναι απαραίτητη.
Η άποψη των φυλετιστών για το εβραϊκό έθνος είναι χαρακτηριστική. Περιφρονούν τους Εβραίους ως υπανθρώπους αλλά ταυτόχρονα έχουν έναν κρυφό θαυμασμό για το έθνος αυτό. Εκπλήσσονται για το κατόρθωμα της διατήρησης και της διάσωσης της εθνικής τους ταυτότητας παρά τον διασκορπισμό τους στους μετά Χριστόν αιώνες, ενώ εκτιμούν και θαυμάζουν την ενδογαμία τους και την ισχυρή παλαιοδιαθηκική συνείδησή τους. Θεωρούν την όλη πολιτεία τους ως κραταιό φυλετικό επίτευγμα.
Η στάση της εκκλησίας τώρα απέναντι στο εβραϊκό ζήτημα εκδηλώνεται πρωίμως με την άρνησή της να υιοθετήσει ως αναγκαία την περιτομή για τους εξ εθνικών προερχόμενους χριστιανούς. Ο Χριστός ως νέος Αδάμ προσέλαβε όλη την ανθρωπότητα και όχι μόνον ένα μέρος της. Ο εκλεκτός λαός είναι πλέον η εκκλησία, το σώμα του Χριστού, στο οποίο μπορούν να ενοφθαλμισθούν όλα τα έθνη ή να εκπέσουν από αυτό λόγω της αποστασίας των.
Ο ιερομόναχος Νείλος τονίζει ότι οι δύο φυλετισμοί, ο ιδιότυπος εβραϊκός φυλετισμός των μετά Χριστόν αιώνων και ο Άριος φυλετισμός, διέπονται από μια δομική ομοιότητα, αν και δεν είναι ταυτόσημοι από πλευράς περιεχομένου. Και οι δύο φυλετισμοί ισχυρίζονται ότι διαθέτουν μια μεταφυσικά επικυρωμένη υπεροχή. Το θέμα δεν είναι όμως να επιλέξουμε μεταξύ φορέων μιας φαντασιακής φυλετικής υπεροχής, αλλά να απορρίψουμε συλλήβδην τον φυλετισμό.
Η όποια πνευματικότητα του φυλετισμού τώρα δεν ανακτήθηκε από την προσοικείωση των παραδόσεων των προχριστιανικών παγανιστικών ιερατείων. Οι παραδόσεις αυτές είχαν χαθεί ανεπιστρεπτί. Η πνευματικότητα του φυλετισμού προέκυψε από τον Δυτικό εσωτερισμό, ο οποίος μορφοποιήθηκε από στοιχεία προερχόμενα κυρίως από την Καμπάλα. Στοιχεία που παρά την εβραϊκή τους αφετηρία έγινε προσπάθεια να αποκαθαρθούν και να καταστούν Άρια. Τα δάνεια αυτά επέτρεψαν στους φυλετιστές να νοηματοδοτήσουν τον βίο τους αλλά και τον θάνατο τους, να επιδείξουν δηλαδή αρκετές φορές ηρωική στάση απέναντι στον θάνατο, όχι όμως και να νικήσουν τον θάνατο, όπως κατορθώθηκε στην περίπτωση του χριστιανισμού, διά του θανάτου και της Αναστάσεως του Κυρίου. Μετά την ήττα του 1945, εν πάση περιπτώσει, ο εσωτερισμός του ναζισμού εμμένει για ένα διάστημα. Η ήττα βιώνεται ως μυστήριο. Κερδίζεις ηττώμενος, ισχυρίζονται. Ο πιστός του ναζισμού δεν είναι ένας περιθωριακός που οδύρεται για την ήττα του, αλλά κάποιος που καταλαβαίνει το νόημα της ιστορίας και τις τροπές της.
Σήμερα η επιστροφή στους αρχαίους θεούς δεν επιχειρείται πλέον μέσω του εσωτερισμού. Ο Alain de Benoist, ο Γάλλος θεωρητικός της Νέας Δεξιάς, καλεί τους ευρωπαϊκούς λαούς να επιστρέψουν στους προχριστιανικούς τους θεούς, επειδή ο χριστιανισμός με τις σημιτικές του καταβολές τους απέκοψε από τις πνευματικές τους ρίζες. Ο Γάλλος θεωρητικός εγκαλεί τον ρωμαιοκαθολικισμό και τον προτεσταντισμό ότι δεν έχουν να πουν τίποτε το ιδιαίτερο για την αξία και την σημασία της εθνικής υπόστασης των ευρωπαϊκών λαών. Ο de Benoist δεν παρηγορεί τους φυλετιστές για την ήττα τους το 1945 με την προσφυγή στον εσωτερισμό. Προσεγγίζει τον παγανισμό φιλοσοφικά, ως πολιτισμική μνήμη και ως εξέγερση απέναντι στην πολιτισμική ισοπέδωση στην οποία οδηγεί ο φιλελευθερισμός.
Η στάση της Ορθοδοξίας όμως δεν μπορεί να εξισωθεί με την στάση των δυτικών χριστιανικών ομολογιών και προπαντός με αυτήν του φιλελευθερισμού. Δεν αποσαρθρώνει τα έθνη, δεν καταστρέφει τις λαϊκές παραδόσεις και ούτε μεταχειρίζεται την ανθρωπότητα ως ομοιογενή και αδιαφοροποίητη μάζα. Η Βαβέλ δεν παραπέμπει σε μια περιφρόνηση των εθνισμών. Ο πλουραλισμός των εθνών είναι αυτό που ο Θεός προτιμά όταν οι άνθρωποι θέλουν να ενωθούν αποκλείοντάς Τον. Η Πεντηκοστή αντιστρέφει την Βαβέλ, αλλά η ανθρωπότητα δεν επιστρέφει σε έναν ενιαίο πολιτισμό. Με την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος το Ευαγγέλιο ακούγεται στις επιμέρους εθνικές γλώσσες. Η εκκλησία γεννιέται όχι ως ένα σώμα πιστών που ομιλεί την Εσπεράντο, αλλά ως κοινότητα προσώπων, με το καθένα από αυτά να προσλαμβάνει τον Χριστό στην δική του λαλιά. Στην Αποκάλυψη του Ιωάννου πάλι η εσχατολογική ανθρωπότητα δεν είναι μια ομοιογενής μάζα αλλά μια κοινότητα διακριτών λαών. Τα έθνη τελικά είναι πραγματικότητες της θείας πρόνοιας, με στόχο την υποκειμενοποίηση και διάπλαση των ανθρώπων. Αναλαμβάνουν το καθένα από αυτά μια ειδικού χαρακτήρα αποστολή.
Στην ιεραποστολική δραστηριότητα των ορθοδόξων εκκλησιών γίνεται προσπάθεια να δοθεί σε κάθε λαό μια ξεχωριστή ορθόδοξη φυσιογνωμία. Ο Σταυρός δεν διαλύει τα έθνη, τα μετασχηματίζει και τα οδηγεί στην μετάνοια. Η εθνική όμως συνέχεια και επιβίωση δεν είναι αυτοσκοπός. Η σωτηριολογία του Ευαγγελίου είναι βαπτισματική και όχι πολιτισμική ή πολύ περισσότερο βιολογική.
Εν κατακλείδι. Η αγάπη για την πατρίδα είναι αποδεκτή πλήρως, αλλά γίνεται ειδωλολατρική αν υποκαθιστά την αγάπη για τον Θεό. Ένα έθνος διαιωνίζεται μέσω της αλυσίδας των αγίων του στην διαδρομή του χρόνου. Χάνεται όταν αυτή η αλυσίδα σπάσει. Ένας λαός δεν μπορεί να σωθεί με πολιτικά μέσα αν ταυτόχρονα τα μέλη του δεν διαπλασθούν πνευματικά. Η εθνική επιβίωση και συνέχεια δεν πρέπει να γίνεται νόημα ζωής αλλά να αντιμετωπίζεται ως το έδαφος πάνω στο οποίο αυτό το νόημα αναπτύσσεται.
Ο ζωγραφικός πίνακας που συμπληρώνει τη σελίδα ("Βυζαντινή Θεσσαλονίκη") είναι έργο του Θανάση Μπακογιώργου.
