Στην ιστορία των διεθνών σχέσεων παρουσιάζεται ορισμένες φορές μια αναντιστοιχία ανάμεσα στους φιλόδοξους στόχους κάποιας χώρας και στα ανεπαρκή μέσα που διαθέτει η χώρα αυτή, καθώς και την απουσία προθυμίας από μέρους της να υποστεί τις απαραίτητες θυσίες για να προωθήσει τα μεγαλεπήβολα σχέδιά της. Μια τέτοια περίπτωση αναντιστοιχίας προθέσεων και αποτελεσμάτων είναι και αυτή του τυχοδιωκτικού πολέμου των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν. Μετά την εύκολη νίκη του επί της Βενεζουέλας, ο Αμερικανός πρόεδρος πίστεψε ότι θα μπορούσε να επιτύχει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν με «αποκεφαλισμό» της ηγεσίας του και ανηλεείς αεροπορικούς βομβαρδισμούς.
Όσο και αν μας φαίνεται σήμερα αβάσιμη και έωλη η απόφαση αυτή του Τραμπ για πόλεμο κατά του Ιράν, τον Φεβρουάριο του 2026 υπήρχαν αρκετοί στο περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου -και όχι μόνον σε αυτό- που συμμερίζονταν την αισιοδοξία του και ανέμεναν από την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν μια αναδιάταξη των ισορροπιών στην Μέση Ανατολή και στον κόσμο ολόκληρο. Η περιοχή θα μετατρέπονταν σε εφαλτήριο για τον έλεγχο της Κίνας μέσω της επίτευξης ενεργειακής εξάρτησης της χώρας αυτής από τις ΗΠΑ. Η διαβόητη «μονοπολική στιγμή», που ήταν απότοκος της νίκης της Αμερικής στον ψυχρό πόλεμο, αλλά είχε διασαλευθεί από την άνοδο της Κίνας και την ανασυγκρότηση της Ρωσίας, θα επιβεβαιώνονταν και πάλι πανηγυρικά.
Η ευθύνη για την κακή κατάληξη του πολέμου κατά του Ιράν βαρύνει κατ’ αρχάς τον Τραμπ και το επιτελείο του. Ο ίδιος ο Τραμπ δεν λειτουργεί ορθολογικά σε αρκετές περιπτώσεις. Αντιδρά συγκινησιακά, απερίσκεπτα και ακόμη και ασυνάρτητα. Το όλο εγχείρημα του τραμπισμού εξάλλου οργανώθηκε γύρω από ένα πρόσωπο και όχι με βάση ένα συνεκτικό πρόγραμμα εθνικής αναγέννησης. Παρά ταύτα η ατυχής πολεμική περιπέτεια δεν σχετίζεται μόνον με τις αδυναμίες του τραμπισμού. Η ίδια η Αμερική έχει αποδυναμωθεί και παρακμάσει σε τέτοιο σημείο ώστε να μην διαθέτει την απαραίτητη βιομηχανική βάση για να αναπληρώνει εγκαίρως τα όπλα και τα πολεμοφόδια που καταναλώνονται στις μάχες. Πέραν των ανεπαρκών μέσων, το μεγαλύτερο εμπόδιο για νικηφόρες εκστρατείες είναι η απροθυμία για θυσίες σε έμψυχο δυναμικό. Μια νίκη της Αμερικής στον τελευταίο πόλεμο θα απαιτούσε εμπλοκή σημαντικών χερσαίων δυνάμεων, πράγμα που ήταν πολιτικά ακατόρθωτο και ανέφικτο, καθώς θα οδηγούσε σε μεγάλο «φόρο αίματος».
Δεν είναι παράξενο λοιπόν που οι ρεπουμπλικανοί συνετρίβησαν στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές, μετά από μια παρατεταμένη πολεμική περιπέτεια που είχε μάλιστα και οδυνηρές οικονομικές συνέπειες. Κάποιοι διαλαλούν ότι η Αμερική, μετά τις εκλογές και την «ιστορικών διαστάσεων μεταστροφή του αμερικανικού λαού», θα επιστρέψει πλησίστια στην «δημοκρατική κανονικότητα». Οι αμερικάνικες εκλογές όμως δεν κλείνουν την περίοδο αστάθειας και αβεβαιότητας. Οι Δημοκρατικοί δεν κέρδισαν επειδή πρόσφεραν μια πειστική εναλλακτική λύση. Κέρδισαν επειδή εκατομμύρια Αμερικανοί εξαπατήθηκαν από τον Τραμπ, που είχε υποσχεθεί ότι θα σταματήσει τους ατέλειωτους πολέμους. Η Αμερική εξάλλου δεν γνώρισε την βιομηχανική αναγέννηση που και πάλι υποσχέθηκε ο Τραμπ, ενώ ούτε η αντιμεταναστευτική του πολιτική ήταν επιτυχής.
Οι νικητές Δημοκρατικοί αντιπροσωπεύουν σε μεγάλο βαθμό την ίδια παρακμιακή πολιτική τάξη. Είναι χαρακτηριστικό ότι στράφηκαν μεν -δικαιολογημένα- από τον δικαιωματισμό και τον γουοκισμό στα ζητήματα της ανόδου του κόστους ζωής και της στέγασης, χωρίς όμως να κάνουν λόγο για την παραγωγική ανασυγκρότηση και επανεκβιομηχάνιση που θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνεται στην ατζέντα τους. Η οικονομική τους πολιτική είναι κατά συνέπεια εξίσου προβληματική με αυτήν του Τραμπ, που έθετε μεν θέμα επανεκβιομηχάνισης, αλλά επεδίωκε να την προωθήσει αποκλειστικά με δρακόντειους δασμούς, τους οποίους γρήγορα εξάλλου αναγκάσθηκε να τους αναιρέσει.
Οι Δημοκρατικοί, επίσης, παρότι στην πλειοψηφία τους είναι κατά του πολέμου εναντίον του Ιράν, επιδιώκουν την επανάληψη της χρηματοδοτικής στήριξης της Ουκρανίας από τις ΗΠΑ, που είχε διακοπεί από τον Τραμπ. Σημειωτέον ότι το Κίεβο και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βλέπουν στην επικράτηση των Δημοκρατικών μια ευκαιρία για την επαναφορά των κυρώσεων στα ρωσικά καύσιμα και επιπλέον θα χειροκροτούσαν ολόθερμα την εκ νέου χρηματοδότηση της Ουκρανίας από αμερικάνικους πόρους.
Η γρήγορη αλλαγή διαθέσεων του εκλογικού σώματος, από τον θρίαμβο του Τραμπ το 2024 στο «μπλε κύμα» που χάρισε την νίκη στους Δημοκρατικούς, είναι ενδεικτική της απελπισίας αλλά και της αμηχανίας του αμερικανικού λαού. Οι Αμερικανοί ζητούν ριζικές αλλαγές, αλλά ματαίως αναμένουν να προκύψουν τέτοιου είδους αλλαγές με αμιγώς πολιτικά μέσα. Ένα γνήσια ανορθωτικό έργο προϋποθέτει την αντιμετώπιση βαθύτερων προβλημάτων, πέραν των τρεχόντων οικονομικών. Θα έπρεπε κάποτε, με την παρέμβαση της μεταφιλελεύθερης μερίδας της διανόησης, να πάψει να είναι το άπαν του νοήματος της ζωής η κατανάλωση και να καταξιωθούν επιπλέον στην συνείδηση του λαού οι ειδικότητες και τα επαγγέλματα που είναι απαραίτητα για την επανεκβιομηχάνιση. Θα έπρεπε τέλος να αναβαθμισθεί η περιφρονημένη μητρότητα (όχι μόνον με οικονομικά κίνητρα αλλά κυρίως με την τροποποίηση του αξιακού κώδικα της κοινωνίας) για να αντιμετωπισθεί το δημογραφικό πρόβλημα, χωρίς την προσφυγή σε μαζική εισροή μεταναστών.
Ο ζωγραφικός πίνακας που συμπληρώνει τη σελίδα ("Ομάδα ανθρώπων κάτω απ' τον ήλιο", 1960) είναι έργο του, αμερικανού, Έντουαρντ Χόππερ.
