Το μυστήριο του Σταυρού ξεκινά στην αιωνιότητα, «εν τω αγίω της Αγίας Τριάδος, απρόσιτον εις τας κτίσης». Και το υπερβατικό μυστήριο της σοφίας και της αγάπης του Θεού αποκαλύπτεται και εκπληρώνεται στην ιστορία. Γι' αυτό ο Χριστός αναφέρεται ως το Αρνί, « το προγνωρισμένον προ καταβολής κόσμου» (Πέτρος 1:19), και μάλιστα «το εσφαγμένον εκ καταβολής κόσμου» (Αποκ. 13:8). «Ο Σταυρός του Ιησού, αποτελούμενος από την έχθρα των Ιουδαίων και τη βία των εθνών, δεν είναι παρά η επίγεια εικόνα και σκιά αυτού του ουράνιου Σταυρού της αγάπης». 14 Αυτή η «Θεία αναγκαιότητα» του θανάτου επί του Σταυρού ξεπερνά κάθε κατανόηση. Και η Εκκλησία δεν έχει ποτέ επιχειρήσει κανέναν ορθολογικό ορισμό αυτού του υπέρτατου μυστηρίου.
Από τον π. Γεώργιο Φλωρόφσκι, Η Ενσάρκωση και η Λύτρωση
Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής μιλάει για τη δημιουργία ξεκινώντας από τον Σταυρό, δηλαδή, ο Χριστός δημιουργεί/δημιουργούσε τα πάντα όταν πέθαινε στον Σταυρό. Μια τέτοια ιδέα, φυσικά, είναι αδιανόητη μέχρι να κατανοήσουμε ότι ο θάνατος του Χριστού στον Σταυρό είναι ένα αιώνιο γεγονός καθώς και το ιστορικό γεγονός στον Γολγοθά. Μας λέει για την ίδια τη φύση της δημιουργίας, για την ιστορία της δημιουργίας και την ιστορία του εαυτού μας που υπάρχουμε κατ' εικόνα Θεού.
Δημιουργηθήκαμε από τον Σταυρό. Έτσι, όταν ο Θεός δημιούργησε τον Αδάμ, παρατηρούμε ότι ο Αδάμ κοιμήθηκε, όπως ακριβώς ο Χριστός κοιμήθηκε στον θάνατο πάνω στον Σταυρό. Η πλευρά του Αδάμ τρυπήθηκε όπως η Εύα αφαιρέθηκε από αυτόν. Η πλευρά του Χριστού τρυπήθηκε και η νύφη Του, η Εκκλησία, η «Εύα» Του, γεννήθηκε από την πλευρά Του καθώς έρεε αίμα και νερό (Ευχαριστία και Βάπτισμα).
Η κατεύθυνση της ζωής μας (και όλης της κτίσης) είναι προς τον Σταυρό ... γιατί από τον Σταυρό ο Χριστός λέει τα λόγια: «Τελειώθηκε (ολοκληρώθηκε, εκπληρώθηκε)». Οποιαδήποτε μορφή αποκαλυφθεί στην τελική μας κατάσταση ύπαρξης, όταν όλη η κτίση απελευθερωθεί από τα δεσμά της, θα είναι με τη μορφή του Σταυρού, μια μεταμόρφωση στην οποία τα ίδια τα ύψη, τα βάθη και τα πλάτη της αγάπης του Θεού στην αυτοκένωσή Του θα φανούν ότι ήταν η εκπλήρωση των πάντων.
Η ζωή μας, καθώς προχωράμε προς αυτή την εκπλήρωση, γίνεται μέσω του Σταυρού, διότι κάθε κίνηση προς τη συμμόρφωσή μας με την εικόνα του Χριστού είναι μια κίνηση αγάπης, αυτο-κενωτικής, κενωτικής αγάπης, στην οποία οι ζωές μας εκπληρώνονται ο ένας στον άλλον, όπως ακριβώς ο Θεός επέλεξε να βρει τον Εαυτό Του εκπληρωμένο μέσα μας.
«Ενώπιον του Σταυρού Σου,
προσκυνούμεθα, Κύριε,
και την αγίαν Σου ανάστασιν δοξάζομεν!»
