Υπάρχει σε κάποιους κύκλους μία χαρά για την αναβίωση και επέκταση της ορθόδοξης πίστης στην Αμερική μέσω των δικτύων των Ορθόδοξων influencers, που θέλουν να συνδυάζουν μία θρησκευτική-κυρίως σημειακή- αυστηρότητα με μία υπερ-αρρενωπή αισθητική.
Ουσιαστικά μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβάλλεται μία έμφαση στο τελετουργικό τυπικό (λατρευτικού ή σημειολογικού περιεχομένου), η οποία «γαρνίρεται» από ένα «ύφος» που προσφέρει την τόσο απαραίτητη για το υποκείμενο «διάκριση» από τον κόσμο και το ήθος του. Αίφνης, μία εικόνα ενός γέροντα με ασκητική ενδυμασία που μοιράζεται το παγκάκι του σε ένα σταθμό με δύο κορίτσια που με μοντέρνα ημι-αμφίεση σκρολάρουν στα κινητά τους, αποκτά δύναμη προσηλυτισμού, ή ένας αρρενωπός μπόντι μπίλντερ που πριν σηκώσει στο γυμναστήριο τα βάρη του, κάνει τον σταυρό του με μουσική επένδυση το «Σώσον, Κύριε, τον λαόν σου». Ομάδες όπως οι Orthodox Meme Squad και η OrthodoxMemes γίνονται της «μόδας»: «Η πιο δημοφιλής ανάρτηση του subreddit (μέχρι τον Μάρτιο του 2026) αποτελεί ένα σκίτσο με δύο μέρη: στο πρώτο μέρος, ένας Ρωσο-ορθόδοξος ιερέας ρωτά έναν Ρωμαιοκαθολικό ιερέα, Πού είναι η γενειάδα [σου];, και ο δεύτερος σιωπά. Στο δεύτερο μέρος, ο Ρωμαιοκαθολικός εμφανίζεται με γενειάδα που θυμίζει αυτές των Ορθόδοξων κληρικών και ο Ρωσο-ορθόδοξος εμφανίζεται να του λέει, Καιρός για επανένωση [των δύο εκκλησιών]» (απόσπασμα από το άρθρο του Κώστα Πολύζου, Στην ορθόδοξη πλευρά της ιστορίας, περιοδικό Kaboom, 12/2026).
Τί ακριβώς έχουμε εδώ; Πέρα από τους «εύκολους» πανηγυρισμούς για τη μιντιακή επέκταση της Ορθοδοξίας, που σίγουρα μεταφράζεται σε αριθμούς, ιδίως για νέους, λευκούς, μικροαστικής προέλευσης και κάποιας μόρφωσης, εδώ γίνεται χρήση των «αισθητικών σχηματισμών» για να υπογραμμισθούν οι διαφορές και να αποκτήσει το υποκείμενο μία αίσθηση οντολογικής βεβαιότητας εν μέσω ενός ασταθούς και ρευστού κόσμου. Πολύ σωστά επισημαίνεται πως η ενασχόληση με το σώμα σε αυτές τις ομάδες, ενώ ακολουθεί την πορεία και το πρόγραμμα μίας οποιασδήποτε άλλης fitness αισθητικής γυμναστηρίων, στα πλαίσια της ορθόδοξης ασκητικής και «ταλαιπωρίας» του σωματικού εαυτού πειραματίζεται με την επιδιωκόμενη αίσθηση της σωματικής αυτονομίας, δηλαδή προσπαθεί το υποκείμενο να «διορθώσει» τρόπον τινά την απώλεια της αυτονομίας του σώματος ως αποτέλεσμα της πανδημικής κρίσης και της κατάχρησης ουσιών με την εντατική σωματική εργασία που απαιτεί ένας ορθόδοξος τελετουργισμός. Τελετουργισμός σε αυτά τα πλαίσια σημαίνει «πολιτισμικοποίηση» της Ορθοδοξίας, μία δραματική αναβίωση ενός εξιδανικευμένου και νοσταλγικού άλλου «τόπου», ως η φαντασιακή Εδέμ των κοινωνικά πληγωμένων στα ρεύματα του σύγχρονου κόσμου.
Μπορεί στην Ελλάδα αυτή η τάση να αμβλύνεται μέσω της διασύνδεσης του ορθόδοξου τελετουργικού ήθους με τις εθνικές παραδόσεις (π.χ. Πάσχα), οπότε διατηρείται ένα minimum κοινοτισμού, όμως στις πλήρως εξατομικευμένες αμερικανικές κοινωνίες, η ορθόδοξη ηθική εύκολα μεταβάλλεται σε ηθική «αρνησικοσμία», που επιπρόσθετα διεκδικεί την θέση της ασκητικής «φυγής από τον κόσμο».
Είμαστε στα όρια ενός ιδιαίτερου όσο και ουσιώδους φονταμενταλισμού: «ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός είναι η θρησκεία μετά τον θάνατο του πνεύματος, μετά την απώλεια της πνευματικότητας. Σε περίπτωση που το πνεύμα χαθεί, το μόνο που απομένει είναι το γράμμα, η υλική μορφή, η τελετουργία ως γεγονός στον υλικό κόσμο. Με άλλα λόγια, η διαφορά στην υλική μορφή της θρησκείας δεν μπορεί πλέον να αντισταθμιστεί από την ταυτότητα στο πνεύμα. Μια ρήξη με την εξωτερική μορφή της τελετουργίας δεν μπορεί να αντισταθμιστεί από την εσωτερική, πνευματική πιστότητα στη θρησκευτική αλήθεια. Μια υλική διαφορά είναι πλέον απλώς μια διαφορά – δεν υπάρχει ουσία, καμία ύπαρξη και κανένα νόημα που να υποκρύπτεται σε μια τέτοια τυπική διαφορά σε βαθύτερο επίπεδο. Με αυτή την έννοια, τα φονταμενταλιστικά θρησκευτικά κινήματα είναι θρησκείες μετά την αποδόμηση. Αν το νόημα, η αίσθηση και η πρόθεση δεν μπορούν να σταθεροποιηθούν, η μόνη δυνατότητα για αυθεντική επανάληψη είναι η κυριολεκτική επανάληψη, η μηχανική αναπαραγωγή – πέρα από κάθε άποψη, νόημα, αίσθηση και πρόθεση» (Boris Groys, Religion in the age of Digital Reproduction, e-flux Journal, 2009).
Αποδομητικές θρησκευτικές πρακτικές και νοοτροπία χαρισματικής ηγεσίας και καθοδήγησης. Δεν είναι τυχαίο που οι πρακτικές αυτού του τύπου έρχονται σε αντίθεση με την επίσημη εκκλησιαστική ιεραρχία. Το (ορθόδοξο ή όποιο άλλο) χάρισμα βρίσκει έδαφος επέκτασης στην τοξική ρευστή νεωτερικότητα. Με μία προσθήκη αποκαλυπτισμού και εσχατολογίας διαμορφώνονται οι τόσο βασικές διαχωριστικές γραμμές, ακόμα κι αν τελικά δεν λαμβάνονται τοις μετρητοίς όλες οι τελετουργικές οδηγίες της καθημερινότητας.