Σύνθεση; Υπέρβαση; ή Υπερβατική Σύνθεση;

0
235

Ο Ισοκράτης επιλέγει

 

Ιστορικό και πρόβλημα των συμπληρωματικών χρωμάτων

 

Σκέφτηκα πως η προσέγγιση μου στο πρόβλημα αυτό δεν θα μου ήταν πιο εύκολη αν στηριζόμουν στις θεωρίες του Κόζιρεφ περί προσανατολισμένου χρόνου, αντί των θεωριών του Λουπάσκο περί ανταγωνισμών. Δεν είμαι αρκετά εξοικειωμένος με όλες αυτές τις θεωρίες, θα μπορούσα λοιπόν να το προσεγγίσω καλύτερα αν στηριζόμουν στη θεωρία των χρωμάτων. Έτσι δοκίμασα να βρω από αυτή την πλευρά μια καινούρια λύση. Το πρώτο εμπόδιο που συνάντησα σ’ αυτό το πεδίο ήταν το γεγονός ότι η θεωρία της συμπληρωματικότητας, που διατύπωσε ο Νiels Bohr, συγκρούεται με την εγελιανή και μαρξιστική διαλεκτική.

Η έννοια των “συμπληρωματικών” χρωμάτων είχε προσδιοριστεί πλήρως πολύ πριν ξεκινήσει τις μελέτες του ο Μπορ. Συμπληρωματικά θεωρούσαμε τα χρώματα που είναι αντιδιαμετρικά στον οποιοδήποτε κύκλο του χρωματικού φάσματος. Αν αυτά τα χρώματα αναμειχθούν, τότε αλληλοεξουδετερώνονται και δίνουν πάντοτε ένα παρόμοιο γκρίζο,όποια διάμετρο κι αν επιλέξουμε.

Αυτή η πόλωση χρωμάτων, που τα ονομάζουμε “συμπληρωματικά” αλλά νομίζω ότι θα ήταν καλύτερο να ονομάζουμε αντιτιθέμενα, φαίνεται να υπακούει άψογα στις αξιωματικές αρχές της εγελιανής διαλεκτικής μεθόδου: “θέση-αντίθεση-σύνθεση”.

Χρησιμοποιώντας την ορολογία του Λουπάσκο, θα ονομάσουμε δυνητικά ή εν δυνάμει χρώματα το Μπλε, το Κίτρινο και το Κόκκινο, τα οποία θεωρούνται σαν τρεις απόλυτες περιοχές στον φασματικό κύκλο. Τα χρώματα αυτά σχετίζονται μεταξύ τους όπως οι τρεις γωνίες ενός τριγώνου., δηλαδή δεν βρίσκονται σ’ ένα πολωμένο αμφίπλευρο ανταγωνισμό. Το κόκκινο έχει αντίθετο ένα μείγμα κίτρινου και μπλε, το πράσινο. Το μπλε έχει αντίθετο ένα μείγμα κόκκινου και κίτρινου, το πορτοκαλί. Το κίτρινο έχει αντίθετο ένα μείγμα κόκκινου και μπλε, το ιώδες.

Αυτές οι διαπιστώσεις μου επέτρεψαν να ισχυριστώ πως κάθε μείγμα χαρακτηρίζεται σαν ένας πόλος ενεργού πραγματικότητας. Η μεταβλητότητα και το παιχνίδι είναι τα στοιχεία εκείνα που, σε κάθε περίπτωση, επιτρέπουν να φανερωθεί το μείγμα. Αυτό τον ορισμό, αυτή τη θέση που δίνει στο παιχνίδι κάθε μείγμα ή ανάμειξη, ο Λουπάσκο δεν μπόρεσε (ή δεν θέλησε) να το λάβει υπ’ όψη του στο σύστημα του. Αντίθετα αιχμαλωτίστηκε σ’ ένα ανταγωνισμό, που περιορίζεται στην αντίθεση μεταξύ ομοιογενούς και ετερογενούς.

Ο Αρχαίος κόσμος γνώριζε ήδη το τριγωνικό σχήμα των τριών αμετάβλητων σταθερών. Τον απεικόνισε μέσ’ από τρία τρίγωνα, που το ένα βρίσκεται πάνω στο άλλο σχηματίζοντας έτσι ένα αστέρι, στη σφραγίδα του Σολωμόντα, τη λεγόμενη “σφραγίδα του Καλού και του Κακού”.

Στο επίπεδο της επικοινωνίας, η πράξη χάραξης των διαγωνίων που συνδέουν αυτά τα τρίγωνα μεταξύ τους, είναι η πράξη τέλεσης μιας συμφιλίωσης μεταξύ του Καντ και του Χέγκελ.

Το γεγονός ότι ο Λουπάσκο, ο Κόζιρεφ κι εγώ συνειδητοποιήσαμε αυτά τα πράγματα ταυτόχρονα, νομίζω ότι έχει μια ιστορική σημασία, αν μάλιστα πάρουμε υπ’ όψη μας το γεγονός ότι δουλέψαμε εντελώς ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον.

Το σχήμα που θεώρησα υποχρεωμένος να προτείνω εδώ, η Τριλεκτική, γεννήθηκε από μια κριτική εξέταση της “ερμηνείας της Κοπεγχάγης”, την οποία ονόμασα “ερμηνεία του Σίλκεμποργκ”.

Η καταστασιλογία [situlogie], μέρος της οποίας αποτελεί η Τριλεκτική, ξαναπαίρνει την έννοια της amalysis situs του Πουανκαρέ αλλά αποφεύγει να δώσει υπερβολική σημασία στην έννοια του “ορίου θέσης”, όπως αυτή διατυπώθηκε στην Τοπολογία.

Πράγματι, μαζί με τον Gaston Bachelard, θεωρώ πως μέσα στην έννοια της κατάστασης [situation] πρέπει να συμπεριλαμβάνεται και το συμβάν και ο χρόνος.

Απόσπασμα από το Αγριότητα,Βαρβαρότητα και Πολιτισμός του Άσγκερ Γιορν σελ 45-46Μετάφραση Γιάννης Δ.Ιωαννίδης εκδ. Αλήστου Μνήμης

Ο Ισοκράτης παρακαλεί τον Γιάννη Ιωαννίδη όπως και τον Παύλο Κλιματσάκη(αν θέλουν) να σχολιάσουν….

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here