Στους απιστούντες πιστεύοντες

13
301

Ο Ισοκράτης επιλέγει

….Η ενότητα στη διαφορά και η διαφορά στην ενότητα είναι ο υπέρτατος νόμος των όντων, τον οποίο ανακάλυψε στην αρχαιότητα ο μέγας Πλάτων και. στους νεότερους χρόνους, ο μέγιστος των φιλοσόφων, ο Ηegel. Ο δάσκαλος αυτός της αλήθειας μπόρεσε να δείξει πως κάθε είδους ον υπακούει σ’ αυτόν το θεμελιακό νόμο, ο οποίος ουσιαστικά εκφράζει τη θεϊκή φύση. Ο θεός είναι όμως αυτός που αποτελεί κατ’ εξοχήν έκφραση της ενότητας στη διαφορά και όπως θα δούμε στη συνέχεια, αυτή η έννοια πραγματοποιείται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ως τριαδικότητα.

Ο θεός δηλαδή υπάρχει κατ’ ανάγκην, αλλά η ύπαρξη του εξίσου κατ’ ανάγκην είναι τριαδική, διότι είναι ενότητα στη διαφορά ή ακόμα καλύτερα ενότητα της ενότητας και της διαφοράς. Με αυτό τον τρόπο ο θεός είναι πραγματικά αυτοθεμελιωμένο ον και προηγείται του εαυτού του στην ύπαρξη.
Η έννοια της αυτοθεμελίωσης του θεού αποτελεί σκάνδαλο μόνο για εκείνους τους δήθεν ορθολογιστές οι οποίοι δεν μπορούν να νοήσουν τα όντα με κανέναν άλλο τρόπο, παρά μόνον
ως ταυτότητα με τον εαυτό τους και διαφορά προς οτιδήποτε άλλο. Αυτή η λεγόμενη τυπική λογική δεν αποκαλύπτει ωστόσο τίποτε από την ουσία των όντων, πολύ δε περισσότερο δεν αποκαλύπτει τίποτα για το σημαντικότερο απ’ όλα τα ζητήματα, όπως είναι η ύπαρξη του θεού. Στην καλύτερη περίπτωση οι υποτιθέμενοι αυτοί φιλοσοφούντες καταλήγουν σ’ ένα ον υπερβατικό, το οποίο ονομάζουν ανώτερη δύναμη και το οποίο νοείται απλά ως κάτι που βρίσκεται εκτός του κόσμου- και «ένας θεός ξέρει» πώς θα ήταν δυνατόν να υπάρξει αυτή η ανώτερη δύναμη, εφόσον δεν θέτει εαυτήν. Ωστόσο, ο θεός δεν είναι απλώς ανώτερη δύναμη, αλλά απόλυτη δύναμη, παντοδύναμος, και μόνον ένα παντοδύναμο ον μπορεί να θέτει εαυτόν και άλλα όντα.
Ωστόσο, ο κοινός νους δεν είναι γυμνασμένος στη διαλετική και συνεχώς επιστρέφει στα σταθερά σχήματα, μέσα στα οποία είναι αποκλεισμένος, για να αναρωτηθεί πώς είναι δυνατόν ένα ον να θέτει εαυτόν, και πώς αυτό δεν είναι αντίφαση, αφού αυτός που θέτει εαυτόν πρέπει ήδη να υπάρχει, ή πώς μπορεί να θέτει εαυτόν, αφού ό,τι τίθεται είναι έτερο κ.λπ. Σε όλα αυτά δεν μπορεί παρά να βροντοφωνάξει κανείς, μαζί με τον Ηegel ότι δεν υπάρχει τίποτα, ούτε στον ουρανό ούτε στη Γη, το οποίο δεν είναι αντίφαση, άμεσο και έμμεσο ταυτόχρονα, και ότι η αλήθεια είνα: πάντα αντίφαση, αλλά ως ενότητα στη διαφορά. Ο δε Θεός είναι η υπέρτατη αλήθεια, επειδή είναι η υπέρτατη αντίφαση και ταυτόχρονα η υπέρβαση αυτής της αντίφασης ,ενοποιώντας στον εαυτό του απόλυτες διαφορές.Όντας μάλιστα ο θεός υπέρβαση αυτής της απόλυτης αντίφασης, είναι το ον που προηγείται και έπεται εαυτού και σ’αυτήν την σχέση αποτελεί ενότητα με τον εαυτό του. Επειδή ο θεός προηγείται και έπεται εαυτού, είναι σε θέση να ξεπερνάει τον ίδιο του τον εαυτό, ένα θαύμα σχεδόν αδύνατον να συλληφθεί. Δεν υπάρχει ανθρώπινη περιγραφή ικανή να αποδώσει αυτή την απόλυτη αντίφαση που είναι ο θεός και την ταυτόχρονη υπέρβαση της.

Παύλος Κλιματσάκης “Θεός και Κόσμος” εκδόσεις Σμίλη σελ 161-163

Ο Ισοκράτης αφιερώνει στον Κώστα και στον Άγγελο-συντρόφους “εν όπλοις”-που τόσο τους άρεσε η διαλεκτική!Είναι περίεργος δε να μάθει αν και πόσο τους αρέσει ακόμα.

 

 

 

13 Σχόλια

  1. “Ο θεός δηλαδή υπάρχει κατ’ ανάγκην”: Από που προέκυψε αυτό; Θα μπορούσα να το δεχτώ ως αναγκαία υπόθεση (επιλογή) που προϋποτίθεται από τον ΠΚ (και υποθέτω και από τον Ισοκράτη) για την ανάπτυξη των απόψεών του. Αλλά ας το δηλώσουν ως τέτοιο και ας μην επιχειρούν να το εμφανίσουν ως αναγκαιότητα που προκύπτει από τον νόμο “της ενότητας και πάλης των αντιθέτων”!
    “δεν μπορούν να νοήσουν τα όντα με κανέναν άλλο τρόπο, παρά μόνον ως ταυτότητα με τον εαυτό τους και διαφορά προς οτιδήποτε άλλο”: Συμφωνώ – και θα συμφωνούσα και σε αλλα σχετικά με την ανάγκη ολιστικής προσέγγισης του κόσμου ή των φαινομένων κλπ – αλλά η συνέπειες μιας τέτοιας ολιστικής προσέγγισης καθόλου δεν καθιστούν αναγκαία τα συμπεράσματα που “αντλεί” ο ΠΚ και αρέσουν στον Ισοκράτη.
    Αυτά τα λίγα, διότι μια συζήτηση δεν μπορεί να στηρίζεται ούτε σε άλματα που εμφανίζονται αυταπόδεικτα, ούτε σε αντιμετώπιση Δονκιχωτικών πύργων.
    (Ο Ισοκράτης δεν δικαιούται να θεωρεί ότι γκρέμισε τον πύργο. Ήταν φανταστικός!)

  2. Η “ανάγκη”προκύπτει ακριβώς από την διαλεκτική σχέση.Αφού υπάρχει η μιά πλευρά της αντίθεσης δεν μπορεί παρά να υπάρχει και η άλλη!Τόσο απλό!Αφού υπάρχει το δημιούργημα υπάρχει και ο δημιουργός.Δια τον ενεργειών συμπεραίνουμε την ύπαρξη.Το φιλοσοφικό κατόρθωμα αυτό,το πραγματοποιούν οι Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας-κι όχι θρησκείας-αιώνες πριν από τους κβαντομηχανικούς και τους αστροφυσικούς που μόλις τον 20ο αιώνα συμπεραίνουν τη ύπαρξη του φωτονίου ή την Μαύρης Τρύπας όχι γνωρίζοντας τί είναι το ίδιο/η ίδια αλλά από τις ενέργειές!

  3. “Αφού υπάρχει το δημιούργημα υπάρχει και ο δημιουργός” : Είναι προφανές ! Πώς δεν το είχα σκεφτεί !
    Επειδή όμως, είναι δύσκολη η συζήτηση όταν στηρίζεται σε λογοπαίγνια που υποβάλλουν (υποτιθέμενα) αυτονόητα, καλό είναι να το θέσουμε λίγο διαφορετικά: Αφού υπάρχει κάτι, αυτό δημιουργήθηκε (με την έννοια του ότι κάποιος το δημιούργησε) άρα υπάρχει ο δημιουργός. Ε, αυτό δεν λέγεται διαλεκτική, φίλε Ισοκράτη !

  4. Όταν υπάρχει “κάτι”,υπάρχει είτε γιατί:
    κάποιος το δημιούργησε,είτε γιατί αυτοδημιουργήθηκε.
    Αν δεν συμμβαίνει κάτι από τα δύο τότε το “κάτι”δεν υπάρχει.
    Η Δημιουργία,η Πλάση,ο Κόσμος,το Σύμπαν,ορατά τε και αόρατα,πές τα όπως θέλεις σ.Κώστα,υπάρχουν γιατί είτε κάποιος τα δημιούργησε είτε γιατί αυτο-δημιουργηθήκανε.Αλλίως δεν υπάρχουν τόσο αυτά όσο κι εμείς η δύο,η θητεία μας στη Ρόδο,οι ΤΑΜΣ ΤΦ,οι σκοπιές και τα περίπολα.Τρομακτικό ενδεχόμενο,οφείλω να ολολογήσω,το να μην υπάρχει στ’αλήθεια το Καφέ Σαντάν!!!
    Αν όμως όλα αυτά υπάρχουν-μαζί και το Καφέ-Σαντάν-τότε στην περίπτωση που δεν τα δημιούργησε κανένας αλλά αυτο-δημιουργηθήκανε,τότε αυτά,η Δημιουργία,η Πλάση,ο Κόσμος,το Σύμπαν,ορατά τε και αόρατα, είναι από μόνα τους Θεός.
    Είναι Θεός αφού κατά μοναδικό τρόπο δημιουργούν τον εαυτό τους και τους άλλους δηλ.εσένα,εμένα ενδεχομένως και το Καφέ-Σαντάν.
    Προσωπικά,δεν πιστεύω ότι η Δημιουργία,η Πλάση,ο Κόσμος,το Σύμπαν,ακόμα και το Καφέ Σαντάν,είναι έργα της αυτοδημιούργητης τυχαιότητας.Δεν πιστεύω ότι αν ρίξεις άπειρες φορές την τράπουλα θα βγεί έστω και μια φορά η πασιέντζα!Πολύ περισσότερο δεν πιστεύω ότι η τράπουλα μπορεί να ρίξει τον εαυτό και να βγάλει πασιέντζα.
    Δεν είναι ο Κόσμος σαν τον άντρα του Κ.ΜΜακεδόνα
    “Μάθε να ξέρεις στη ζωή ο κερδισμένος
    είναι ο άντρας ο από μόνος του φτιαγμένος”.
    Όσο για το τί λέγεται διαλεκτική,εκεί ίσως έχεις δίκιο.Ίσως δεν πρόκειται για διαλεκτική αλλά για τριλεκτική!
    (βλ.Αγριότητα,Βαρβαρότητα,Πολιτισμός του συν/φου Ασγκερ Γιορν εκδ.Αλήστου Μνήμης)

  5. Αν και θα μου άρεσε η ιδέα της αυτοδημιουργίας (ιδιαιτέρως για τα καφέ Σαντάν – με εμάς μέσα) δεν ισχυρίζομαι κάτι τέτοιο. Όπως επίσης δεν ισχυρίζομαι ότι αν ρίχνω μέχρι το τέλος της ζωής μου αδιάκοπα την τράπουλα, κάποια στιγμή θα βγεί η πασιέντζα. Τα πράγματα βέβαια είναι πολύ πιό πολύπλοκα. Και για αυτό το λόγο ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΕΙΑ. Για παράδειγμα, η δαρβινικής προέλευσης θεωρία της φυσικής επιλογής (αν και δεν είμαι ειδικός) παρέχει πειστικότερες (τουλάχιστον) εξηγήσεις για την προέλευση της ζωής τόσο σε σχέση με τη θεωρία της δημιουργίας όσο και με μια απλοϊκή ριχνω-τα-χαρτια θεωρία (βλέπε το προκλητικό “Η περί του Θεού αυταπάτη” του Ντόκινς)
    Κώστας

  6. Η “κατάργηση”του Θεού δεν πλήττει Εκείνον άμεσα.Πλήττει Εκείνον έμμεσα,με την έννοια ότι πλήττει το δημιούργημά του το οποίο εκτρέπεται της πορείας του και δεν διάγει σύμφωνα με τον τρόπο που του αρμόζει.Έχοντας,ο άνθρωπος,καταργήσει τον Θεό,βάζει τον εαυτό του στη θεϊκή θέση.Η πιο ήπια έκφανση αυτής της αυτο-θέωσης είναι το γεγονός ότι ενώ εγώ χρησιμοποιώ την φράση
    “αν ρίξεις άπειρες φορές την τράπουλα”,εσένα τρέχει το μυαλό σου στις μέρες της ζωής σου.Ως θεός στη θέση του Θεού θεωρείς συν/φε ότι οι μέρες της ζωής σου είναι άπειρες;Αστειεύομαι φυσικά.
    Ωστόσο δια του πειράγματος θέτω ένα σοβαρό θέμα.Και το ότι εσύ δεν επιτρέπεις στο εαυτό μου τέτοιου είδους εκτροπές-πέραν του απειρισμού των ημερών του βίου σου,πράγμα θεμητό αφού έχεις κόρες να παντρέψεις-δεν σημαίνει ότι όλοι οι α-θεοι λειτουργούν σαν και σένα.Το αντίθετο θα έλεγα.Οι περισσότεροι που δηλώνουν άθεοι αλλά και οι πολλοί περισσότεροι που δεν το δηλώνουν,θεωρούν ότι τους επιτρέπονται όλα!Εκεί ξεκινάει το πρόβλημα και αυτό είναι το σημείο όπου η κοινωνία καταρρέει στο μηδέν.Εσύ ίσως μπορείς να μας πεις με μαθηματικό τρόπο το πώς βάζοντας στην εξίσωση το άπειρο καταντάμε στο μηδέν.
    Ένα πράγμα που συζητιέται πια ευρύτατα από όσους πιστεύουν στο Θεό,είναι το ότι οι άθεοι του τύπου σου στην πραγματικότητα είναι θεοσεβούμενοι.Είναι απιστούντες πιστεύοντες,αφού δεν απέχουν ποτέ από την προσπάθεια,από τον αγώνα,να υπολογίζουν κάθε στιγμή και να πράττουν το καλό και το ωραίο.Στον αγώνα αυτό,προσωπικά προτείνω,έναν Θεό που σε βοηθάει να βρεις το στίγμα σου αλλά και τις εναλλακτικές πορείες προς τον σκοπό σου.Αυτός ο Θεός ελευθερώνει σε αντίθεση με τον άλλον που διαπράττει πειρατεία στο σκάφος της ανθρώπινης ζωής,τον δε καπετάνιο αλυσοδεμένο τον ρίχνει μές στη χάψη.Αυτό τον θεό-πειρατή καλά κάνεις κι εσύ και καλά θα κάνω κι εγώ να τον έχουμε εχθρό μας.
    Όσον αφορά τώρα την επιστήμη και τις βιολογικές απόψεις που μου προτείνεις,έχω να πω τα εξής.
    Η ευκλείδειος γεωμετρία είναι μια υπέροχη επιστήμη η οποία αποδεικνύει τα θεωρήματά της επί αιώνες.Τα θεωρήματα αυτά κανείς δεν προτίθεται να τα αναιρέσει όσο βρίσκεται “μέσα”στον γεωμετρικό τ(Ρ)όπο του Ευκλείδη,εφόσον δέχεται ότι δύο ευθείες που δεν τέμνονται,όσο κι αν προεκταθούν,είναι παράλληλες.
    Η επιστήμη όμως αυτή είναι τέτοια ακριβώς επειδή δεν ασχολείται με το ποιός και γιατί όρισε το αξίωμα αυτό.Αν κάποιος μαθηματικός αρχίζει να ψάχνει αυτό το αξίωμα,τότε εκριβώς,παύει να είναι ευκλείδειος και γίνεται ριμάνιος-ενδεχομένως και αρειμάνιος.
    Φυσικά εκεί είναι που οι ευθείες βγαίνουν κι αυτές εκτός τ(Ρ)όπου και αρχίζουν να…τέμνονται.Και όχι μόνο αυτό.Τα ορθογώνια τρίγωνα αρχίζουν να έχουν άθροισμα γωνιών 270 μοίρες και πάει λέγονας.
    Κάτι τέτοιο συμβαίνει και με την βιολογία.Εδώ ο “ευκλείδιος γεωμετρικός τόπος”είναι ο Χρόνος!Και δεν μπορεί ο επιστήμονας με την επιστήμη του που είναι δέσμια του χρόνου να μας εξηγήσει τα πριν του χρόνου!Συνεπώς οι απόψεις του εν λογω βιολόγου έχουν την ίδια αξία με τις απόψεις κάθε άλλου φιλοσοφούντος ή και θεολογούντος ανθρώπου αφού εξερχόμενος του χρονισμού της φύσης είναι το ίδιο γυμνός με το καθέναν μας εμπρός στον δημιουργό του.Η μόνη διαφορά έγκειται στο ότι ο επιστήμονας συνειδητοποιεί τη γύμνια του και προσπαθεί να ενδυθεί το φύλλο συκής.Οι λοιποί απολαμβάνουν το ήλιο της Αθανασίας.

  7. Επιτρέψτε μου να σχολιάσω ένα από τα κομμάτια της συζήτησης, και συγκεκριμένα την αναφορά στον dawkins. (για τα φιλοσοφικά κομμάτια δεν θα έχω να πω τίποτα – απολαμβάνω την πολύ ενδιαφέρουσα ανταλλαγή σας!)

    Είναι εντυπωσιακό το πως γνωστές και τετριμμένες ιδέες της Φυσικής, ανακυκλούμενες και ενεδυόμενες νέο μανδύα (της βιολογίας), εξάπτουν την φαντασία του κοινού!

    Χρόνια τώρα είναι γνωστή η “ατομιστική” αντίληψη ότι τα πάντα είναι συλλογή στοιχειωδών συστατικών, των οποίων γνωρίζοντας τους νόμους της αλληλεπίδασής τους μπορούμε να εξηγήσουμε το υλικό σύμπαν.

    Όταν έγινε κατανοητό ότι το σύνολο των “ατόμων” δεν φτιάχνει το μακροσκοπικό σώμα, ήρθε ο Boltzmann επηρρεασμένος και από τον Darwin, και μίλησε για ¨στατιστική φυσική”.

    Πέρασαν πολλές δεκαετίες για να βρουν οι βιολόγοι τα “στοιχειώδη σωματίδια” των ζωντανών οργανισμών – τα γονίδια. Το επόμενο λογικό βήμα ήταν λοιπόν να φτιαχθεί η “στατιστική μηχανική των γονιδίων” με την οποία θα “εξηγούνταν” τα άπαντα “ζωντανά”.

    Για παράδειγμα: η ¨εξέλιξη των ειδών” λέγεται στην στατιστική μηχανική “δεύτερος θερμοδυναμικός νόμος”.

    Όλα καλά μέχρι εδώ. Τα λύσαμε λοιπόν όλα. Χρειαζόμαστε απλά ένα μεγαλύτερο computer να ρίχνει τις “τράπουλες” για μάς για να προβλέπουμε όλη την ιστορία μας. Σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, φυσικά δεν χωράει, δεν χρειάζεται κανένας Θεός να δημιουργεί και να επεμβαίνει στην εξελικτική διαδικασία. Προφανές λοιπόν συμπέρασμα του dawkins είναι ότι Θεός δεν υπαρχεί γιατί δεν χρειάζεται!

    Το παραπάνω (απλοϊκό όπως ισχυρίζομαι) συμπέρασμα του dawkins και των ομοίων του είναι ότι “πιστεύουν” ότι οι εξισώσεις τους είναι “επαρκείς” για την περιγραφή ¨των πάντων”. Γίνονται έτσι πιο φανατικοί και από τους Taliban στην πίστη τους στην ορθότητα της θεωρίας τους!

    Η βασική ¨πίστη των α-Θέων” είναι το ότι είναι δυνατή η εύρεση της Θεωρίας των Πάντων! Στην θεωρία αυτή θα ορίζονται οι βασικοί βαθμοί ελευθερίας δηλ. τα ¨απολύτως στοιχειώδη συστατικά” του υλικού κόσμου, και μετά όλα τα άλλα θα εξηγούνται από την λύση των “περίπλοκων αλλά επαρκών” εξισώσεων.

    Πριν σχολιάσω την παραπάνω (απλοϊκή όπως είπα) ιδέα, να παρατηρήσω το ενδιαφέρον ιστορικά στοιχείο ότι τέτοιου είδους “μεγάλοιώδεις επιστημονικές ιδέες” για την πλήρη εξήγηση του κόσμου πέρασαν αρκετές φορές από το μυαλό των επιστημόνων κατά καιρούς. (Απλά δεν υπήρχε internet τότε για να εξιτάρουν το ευρύ κοινό το οποίο ασχολούνταν με τα τι θα φάει την επομένη..).
    Aναφέρω ένα πολύ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟ παράδειγμα. Τον 19ο αιώνα, στα τέλη του, η επιστήμη της Μηχανικής θα εξηγούσε τα πάντα. Οι άνθρωποι έκτιζαν grotesque μηχανές, ο Jules Bern προέβλεπε τα διαπλανητικά ταξίδια, το ίντερνετ και πολλά άλλα της “νέας εποχής”. Ο Nietsche έβαλε τον Υπεράνθρωπο στην θέση του Θεού, και μετά… μετά ήρθε ο Ναζισμός και ο πόλεμος! Εν τω μεταξύ όμως, η επιστήμονες πρόλαβαν και ανακάλυψαν το λάθος αντίληψης των Μηχανικών! Ήρθε η κβαντομηχανική και ανέτρεψε τις “μεγάλες προσδοκίας” των “παλαιών επιστημόνων” περί της εξήγησης των πάντων..

    Παρόλα αυτά, πρόσφατα ξαναγυρίσαμε στα παλιά – γιατί ο κόσμος κύκλους κάνει!. ¨ολοι έχουν ακούσει για την Θεωρία των Πάντων την οποία θα “βρούμε στο CERN” όπως λέει και ο … Νανόπουλος!
    Πάνω λοιπόν σε αυτό το κύμα, καβαλάει και ο dawkins και μας λέει την δικιά του θεωρία των πάντων για τα ζωντανά.

    Έχω νέα όμως για τον dawkins! Η Θεωρία των Πάντων της φυσικής πλέον υποστηρίζεται σοβαρά από μερικούς παλαιάς κοπής “επιστήμονες” π.χ. Νανόπουλος. Τα πράγματα αλλάζουν, η αντίληψη ότι ΜΠΟΡΟΥΜΕ να εξηγήσουμε τα πάντα, δηλ. ότι ειναι δυνατόν να υπάρχει ΠΛΗΡΗΣ εξήγηση του φυσικού κόσμου δεν είναι πλέον η κρατούσα. Δεν σημαίνει ότι είναι σωστή ή λάθος, αλλά σήμερα που μιλάμε οι επιστήμονες είναι πολύ λιγότερο σίγουροι ότι θα τα εξηγήσουμε ΟΛΑ, από ότι ήταν 10 χρόνια πριν. Απλά o dawkins συνεχίζει να πουλά βιβλία πριν η ¨αμφιβολία” τον κάνει λιγότερο γνωστό..

    Το σχόλιό μου συμπερασματικά: μην παίρνετε πολύ στα σοβαρά τα ψευδο-επιστημονικά συμεράσματα της ανυπαρξίας του Θεού, ειδικά όταν έρχονται από βιολόγους οι οποίοι δεν γνωρίζουν καν ποιές είναι οι βασικές δυναμεις της φύσης!

  8. Οι θεωρίες μας για τον κόσμο που μας περιβάλλει και εκείνες που αφορούν τον άνθρωπο (μιλάω για τις επιστημονικές θεωρίες), ΔΕΝ είναι η αλήθεια. Ο κόσμος μας ΔΕΝ αποτελείται από στοιχειώδη σωματίδια κυριολεκτικά. ΔΕΝ υπάρχει καμια δύναμη που μας τραβά προς το κέντρο της γης.
    Όλα αυτά (τα στοιχειώδη σωμάτια, η βαρύτητα, κλπ) είναι ανθρώπινες κατασκευές που ερμηνεύουν τον κόσμο. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ.
    Αυτό δεν είναι νέα άποψη. Έχει διατυπωθεί από τα μέσα περίπου του προηγούμενου αιώνα και έχει επεξεργαστεί, διατυπωθεί και εκλεπτυνθεί από πολλούς επιστήμονες και φιλόσοφους. Κυρίως (αλλά όχι αποκλειστικά) αφορά τις θετικές επιστήμες. Έτσι, οι επιστήμονες (τουλάχιστον όσοι και όταν σταματούν για λίγο για να ρίξουν μια ολιστική ματιά σ’ αυτό που κάνουν αυτοί και οι συνάδελφοί τους) γνωρίζουν πολύ καλά ότι με αυτό που κάνουν δεν αποκαλύπτουν καμια απόλυτη και υπερβατική αλήθεια, αλλά φτιάχνουν θεωρίες που αντικαθιστούν άλλες θεωρίες προσπαθώντας να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν με κα΄λυτερο τρόπο τον κόσμο.
    Ηθικόν δίδαγμα: Αλλού ψάξτε για την αλαζονεία της παντογνωσίας και της απόλυτης αλήθειας και όχι στο χώρο της επιστήμης (όσο κι αν υπάρχουν επιστήμονες της αλαζονείας).
    Και φυσικά δεν περιμένουμε από τη βιολογία να μας εξηγήσει τα πάντα. Όπως δεν μπορεί ούτε η φυσική ούτε τα μαθηματικά να μας τα εξηγήσουν όλα. Ούτε ισχυρίστηκε κανείς κάτι τέτοιο. Όμως δίνουν εξηγήσεις (ή ερμηνείες), μας βοηθούν να κατανοήσουμε) όλο και περισσότερα. Και βέβαια τα όρια της ανθρώπινης αντίληψης είναι περιορισμένα. Αλλά όλα αυτά τελικά συνιστούν επιχείρημα περί μη ύπαρξης του θεού, με την έννοια της μη ύπαρξης ανάγκης για την υπόθεση (αξίωμα) ύπαρξης του θεού.
    Όταν μπορώ να έχω άλλες, απλούστερες υποθέσεις που μπορούν “οικονομικότερα” να με βοηθήσουν να εικάσω και να προσεγγίσω τον κόσμο τη γέννεση και την εξέλιξή του, οδηγούμαι προς το παρόν (όπως όλες οι επιστημονικές υποθέσεις είναι προς το παρόν) στην υπόθεση της μη ύπαρξης του θεού.
    Αυτά, και δεν θέλω να αναφερθώ σε άλλα επιχειρήματα.

  9. Κώστα,

    δεν συμφωνώ ότι τα μόρια και τα quarks δεν είναι ο κόσμος, ούτε είναι ανθρώπινες κατασκευές.

    Αλλά αυτό είναι φιλοσόφικό θέμα, για το οποίο δεν έχω πολλά να πω.

    Το σημαντικό σημείο είναι – όπως και εσύ αναφέρεις – αν οι φυσικές επιστήμες έχουν in principle την δυνατότητα να δώσουν μια πλήρη περιγραφή του κόσμου. Αν ναι, τότε μπορείς να πείς ότι δεν ύπαρχει Θεός.

    Αν όχι, τότε το επιχείρημά σου για την μη ύπαρξη Θεού λόγω έλλειψης “ανάγκης” να εισέλθει στην Θεωρία μας, είναι το ίδιο δεκτό όσο και το αντίθετό του – δηλαδή όσο και το επιχείρημα ότι υπάρχει Θεός γιατί υπάρχει κάτι πέρα από τις ¨δυνάμεις” (τις διανοητικές, τις φυσικές) των ανθρώπινων όντων.

    Το επιχείρημα είναι ότι στην δεύτερη ο Θεός δεν είσέρχεται σαν ανάγκη, υπόθεση ή αξίωμα, αλλά παραμετροποιεί το κομμάτι εκείνο της φύσης το οποίο δεν μπορούμε να μελετήσουμε με τις πεπερασμένες μας δυνάμεις.

    Θα μου πεις: αν δεν μπορούμε να ανακαλύψουμε τον Θεό, γιατι ασχολούμαστε? Εδώ υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα καθαρά μαθηματική κατασκευή που δίνει το παράδειγμα.

    Ας υποθέσουμε 1) ότι έχουμε το σύνολο των ρητών αριθμών και 2) ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μόνο πεπερασμένα αθροίσματά τους. Τότε, μπορούμε να ανακαλύψουμε όλους τους ρητούς αριθμούς. Αλλά δεν θα μπορούσαμε ποτέ να ανακαλύψουμε τους άρρητους. Η ερώτηση λοιπόν είναι: υπάρχουν άρρητοι αριθμοί? Η απάντηση είναι προφανώς ναι. Αλλά πως θα τουσ ανακαλύψουμε? Ιδέα.. θα πάρουμε άπειρα αθροίσματα ρητών! Πραγματικά, αν ξεφύγουμε από την υπόθεση 2), θα ανακαλύψουμε όλους τους άρρητους.

    Ελπίζω να είναι προφανής η αντιστοιχία – αν και είναι μόνο επιφανειακή θα έλεγα – με το θέμα που συζητάμε.

  10. Γράφτηκαν από τον συγγραφέα παραπάνω τα εξής:

    «Ο θεός δηλαδή υπάρχει κατ’ ανάγκην, αλλά η ύπαρξη του εξίσου κατ’ ανάγκην είναι τριαδική, διότι είναι ενότητα στη διαφορά ή ακόμα καλύτερα ενότητα της ενότητας και της διαφοράς.»

    «Ο δε Θεός είναι η υπέρτατη αλήθεια, επειδή είναι η υπέρτατη αντίφαση και ταυτόχρονα η υπέρβαση αυτής της αντίφασης, ενοποιώντας στον εαυτό του απόλυτες διαφορές.»

    Θα ήθελα να σχολιάσω λίγο αυτές τις δύο παραγράφους.

    Ξεκινάω από το γνωστό χωρίο «Ούτε εμὲ οίδατε ούτε τον πατέρα μου· ει εμὲ ήδειτε, και τον πατέρα μου ήδειτε αν» (Ιωάν. 8:19). Αυτή η αξεπέραστη φράση μου λέει ότι πρώτα πρέπει να γνωρίσω τον υιό για να μπορώ ύστερα να πώ ότι γνωρίζω τον πατέρα.

    Γνωρίζω τον υιό σημαίνει βιώνω την χριστιανική θρησκευτική εμπειρία (τη θέωση, αυτό δηλαδή που βίωσε ο Ιησούς κατά τη βάπτισή του).

    Το τι θα συμβεί μετά από αυτό μου το βίωμα μου το λέει ο Απόστολος Παύλος: «όταν δε έλθει το τέλειον, τότε το εκ μέρους καταργηθήσεται» (Α’ Κορ. 13:10). Και λίγο πριν από αυτό: «είτε δε προφητείαι, καταργηθήσονται· είτε γλώσσαι, παύσονται· είτε γνώσις, καταργηθήσεται».

    Ο Ι. Ρωμανίδης λέγει το ίδιο πράγμα ως εξής:

    «Η πίστις, η προσευχή, η θεολογία και το δόγμα είναι αι θεραπευτικαί μέθοδοι και τα σήματα επί της οδού από την κάθαρσιν και τον φωτισμόν της καρδίας προς τον δοξασμόν, ο οποίος, όταν επιτευχθή, καταργεί την πίστιν, την προσευχήν, την θεολογίαν και το δόγμα, αφού ο τελικός σκοπός αυτών είναι η κατάργησίς των εις την θέωσιν και την ανιδιοτελή αγάπην».

    Το τελικό αυτό στάδιο της θέωσης δεν είναι τίποτε άλλο από την «υπέρβαση […] της αντίφασης», που εγώ πραγματοποιώ, «ενοποιώντας στον εαυτό» μου «απόλυτες διαφορές» (σε εισαγωγικά λέξεις από το κείμενο του συγγραφέα). Οι απόλυτες διαφορές είναι οι αντίθετοι κόσμοι Λογικής και Συναισθήματος στον άνθρωπο (το Γίγνεσθαι και το Είναι), και η γεφύρωσή τους στην πράξη σημαίνει την αδιάκοπη, αυθόρμητη και ανεμπόδιστη συνέργεια των αντιθέτων λειτουργιών των δύο εγκεφαλικών ημισφαιρίων. Εις δόξαν της δύναμης παραγωγής συνειδητού του «δυτικού» ανθρώπου, της δύναμης εύρεσης νοήματος στον ανθρώπινο βίο, δηλαδή της Γνώσης του εαυτού, που επιτυγχάνεται μέσω της θεληματικής ενέργειας πράξεων και στάσης ανιδιοτελούς αγάπης. Αυτό μόνο (αλλά δύσκολο) βίωσε ο Χριστός.

    Η τριαδικότητα λοιπόν είναι ο Υιός (η Γνώση του εαυτού), ο Πατήρ, που μέσω της Γνώσης του εαυτού κατανοώ τι πραγματικά είναι (δηλαδή η προβολή του απόλυτου καλού του εσώτερου εαυτού μου με την οποία λαχταρώ μέσω της πίστης και της αγάπης προς τον Θεό να ενωθώ), και το Άγιο Πνεύμα (η εύρεση νοήματος δια της συνεχούς αναζήτησης μέσω της θεληματικής ενέργειας πράξεων και στάσης ανιδιοτελούς αγάπης).

    Οι τρεις αγαπημένες μου φράσεις που περιγράφουν την τριαδικότητα είναι:

    1. εγώ ειμί ο ων (ο Πατήρ, το Είναι)
    2. Σκέπτομαι άρα υπάρχω (ο Υιός, το Γίγνεσθαι, το νέο Είναι σαν αποτέλεσμα)
    3. Εγώ ειμί η οδός (το Άγιο Πνεύμα και η γεφύρωση των προηγούμενων δύο μέσω Αυτού)

    Φυσικά υπάρχει και η μονολεκτική έκφρασή τους: Αγάπη

    Με βάση όλα αυτά μου αρέσει να δίνω μια δική μου εξήγηση στα πρώτα χωρία του κατά Ιωάννην (το έχω γράψει σε αγγλικό κείμενο στο ted.com στις 22/2/2008):

    «Εν αρχή ην ο Λόγος» -πάντα αρχίζεις την πνευματική αναζήτηση με μια θεωρία (αριστερός εγκέφαλος)
    «… και ο Λόγος ην προς τον Θεόν» -χωρίς να το γνωρίζεις (υποσυνείδητα) εφαρμόζεις τη θεωρία σου στον εσώτερο εαυτό του ασυνειδήτου σου (δεξιός εγκέφαλος) για να αποκαλύψεις την ουσία του πρότυπου συμπεριφοράς σου, της συμπεριφοράς του ασυνείδητου «καλού» ανθρώπου μέσα σου, και το κάνεις αυτό μέσω συνειδητής ανιδιοτελούς αγάπης προς το αντικείμενο ύψιστης έμπνευσης για σένα, το δικό σου Ανώτερο Ον, τον Θεό σου, κυριευμένος από τις δυνάμεις της αυταπάτης, επειδή, με το δυτικό μυαλό που έχεις, είσαι ένα άτομο που ψυχαναγκαστικά αντικειμενοποιεί τα πάντα και δημιουργεί προβολές σε αυτά.
    «… και Θεός ην ο Λόγος» -μέσω των μηχανισμών αναγνώρισης προτύπων του μυαλού σου, παίρνεις την απάντησή σου στην πνευματική σου αναζήτηση, διότι, μέσω της ανιδιοτελούς σου αγάπης προς το αντικείμενο ύψιστης έμπνευσής σου, καταφέρνεις να δημιουργήσεις συντονισμό μέσα στο σύστημα συναισθημάτων σου (δεξιό εγκέφαλο) με το πρότυπο συμπεριφοράς του «καλού» ανθρώπου μέσα σου, μέσα στον ασυνείδητο εσώτερο εαυτό σου· εκείνη τη στιγμή «τρέχεις» στον αριστερό εγκέφαλό σου τον «σημαντικό αλγόριθμο» του άγνωστου μέχρι τότε για σένα δικού σου ουσιώδους προτύπου ορθής συμπεριφοράς: κάνεις τον Θεό σου Λόγο.

  11. Η (δαρβινικής προέλευσης) θεωρία της εξέλιξης εξηγεί τη δημιουργία της ζωής και την εξέλιξη των ειδών, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου. Και γιατί αυτή η θεωρία θα πρέπει να γίνει πιστευτή; Γιατί είναι συμβατή με βουνά ενδείξεων (ευρημάτων, εμπειρικών δεδομένων) και γιατί δεν υπάρχουν ενδείξεις περί των αντιθέτων θεωριών (πχ. δεν υπάρχουν εμπειρικά δεδομένα που να υποστηρίζουν κάποια θεωρία της δημιουργίας). Κάπως έτσι συμβαίνει και με όλες τις εμπειρικές επιστήμες (και τη φυσική). Ίσως τα πράγματα να είναι λίγο (ή πολύ) διαφορετικά με τα μαθηματικά, αλλά αυτό δεν μας πολυενδιαφέρει αυτή τη στιγμή.
    Φυσικά, στα πλαίσια μιας επιστήμης δεν μπορεί να εξηγηθούν ερωτήματα που τίθενται έξω απ’ αυτήν. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε σήμερα ότι υπάρχουν κάποιες παγκόσμιες σταθερές, οι τιμές των οποίων είναι τέτοιες ώστε να επιτρέπουν τη ζωή – αν ήταν διαφορετικές είμαστε σίγουροι ότι (για τον ένα ή τον άλλο λόγο) δεν θα υπήρχε ζωή. Στην ερώτηση γιατί οι τιμές είναι αυτές που είναι, μπορεί να προτείνονται διάφορες υποθέσεις από τους επιστήμονες, αλλά αυτές δεν υποστηρίζονται (ίσως δεν μπορούν να υποστηριχτούν) εμπειρικά. Η υπόθεση του θεού ρυθμιστή των τιμών των παγκόσμιων σταθερών, ο οποίος έκτοτε αποτραβήχτηκε και έπαψε να παρεμβαίνει, είναι μια υπόθεση η οποία προφανώς δεν μπορεί να ανασκευαστεί. Είναι μια υπόθεση, μπορείς να την υιοθετήσεις ή όχι. Οποαδήποτε άλλη εμπλοκή του θεού στη δημιουργία του σύμπαντος και την εξέλιξη της ζωής έρχεται σε αντίθεση όχι μόνο με τα αποτελέσματα της επιστήμης, αλλά και με το πνεύμα της επιστημονικής προσπάθειας (τουλάχιστον με την έννοια της επιστήμης όπως έχει διαμορφωθεί τον τελευταίο αιώνα).

    Είναι δυνατόν να μη δεχτώ ότι υπάρχει κάτι πέρα από τις δυνάμεις των ανθρώπων; Όχι. Και είναι αυτονόητο ότι το κάτι είναι ένας θεός και έχει τις δυνάμεις που δεν έχει ο άνθρωπος; Προφανώς ΟΧΙ.

    Η υπόθεση της ύπαρξης θεού και η αντίθετή της έχουν την ίδια πιθανότητα να ισχύουν; Είναι το ίδιο “λογικό” να υιοθετήσεις τη μία έναντι της άλλης;.
    Έχουμε θεωρίες (που υποστηρίζονται από τα δεδομένα) οι οποίες εξηγούν ικανοποιητικά ότι έχει να κάνει με τον κάσμο που μας περιβάλλει, από τη στιγμή της μεγάλης έκρηξης μέχρι σήμερα. Έχουμε εικασίες που προχωρούν πριν από τη στιγμή εκείνη. Τίποτα απ’ αυτά δεν περιέχει την υπόθεση ύπαρξης του θεού (γιατί δεν τη χρειάζεται).
    Από την άλλη μεριά, επειδή δεν έχουν εξηγηθεί όλα, επειδή υπάρχουν (και θα υπάρχουν) αναπάντητα ερωτήματα, έχω την επιλογή να ανατρέψω τα πάντα (εμπειρικά δεδομένα, θεωρίες, και το ίδιο το επιστημονικό πνεύμα) και να αποδεχτώ την ύπαρξη του θεού που τα πάντα με σοφία έφτιαξε.
    Ε, δεν μου φαίνεται το ίδιο λογικό να δεχτώ την ύπαρξη του θεού με το να την απορρίψω!

    ΥΓ: Η συζήτηση περί ρητών και αρρήτων δεν αποτελεί καλό παράδειγμα, μόνο διότι θα μας οδηγήσει αλλού (πχ. αυτό το “προφανώς” για την ύπαρξη των αρρήτων – όταν έχω τους περιγραφόμενους περιορισμούς – θέλει πολύ συζήτηση, όπως και η ύπαρξη των “μαθηματικών αντικειμένων” ανεξάρτητα από το γνώστη τους)

  12. Δεν υπάρχουν δεδομένα για τα πρώτα 300.000 χρόνια μετά το Πρώτο Μπαμ!Δεν υπάρχουν δεδομένα πριν από το Πρώτο Μπαμ!Υπάρψουν…εικασίες όπως λες.Επιστήμη!Χα!Επιστήμονας είναι ο Γραμματικάκης,επιστήμονας είναι και ο Νανόπουλος.Τί λέει ο ένας και τί λέει ο άλλος;Και είναι και οι δυο φυσικοί!Η φυσική είναι η πιο επιστήμη από τις επιστήμες,κι όμως δεν μπορεί να υπολογίσει τη θέση και την ταχύτητα ενός σωματιδίου ταυτόχρονα!Εκπλήττεται όταν διαπιστώνει ότι η επίδραση στο ένα από τα δύο δίδυμα φωτόνια επιδρά και στο άλλο όσα έτη φωτός μακριά κι αν είναι.΄
    Ακόμα και στον “παλινδαρβινισμό”(όπως λέμε “παλιμπαιδισμό”,αφού γυρνάμε σε εκείνον μετά από ενάμισο αιώνα) υπάρχει η πνευματική διάσταση του ανθρώπου μέσα στην έννοια της φυσικής επιλογής.
    Ο δε αγαπημένος μας Μαρξ,θύμιζω σε όσους ξέχασαν,σε όσους δεν έμαθαν ποτέ και σε όσους σκοπήμως ξεχνούν,σημειώνει ότι οι νομοτέλειες μέσα στην κοινωνία,εκδηλώνονται με τη μορφή τάσεων και ότι η ιστορία είναι η συνισταμένη αυτών των τάσεων.

    Αλλά το καίριο είναι αλλού.Καμιά αξία δεν έχει να δηλώνουμε υποτελείς σε μια θεότητα,έτσι χάριν της δόξας της και της Κοσμικής κυριαρχίας της.Η θεολογία μας δεν είναι δήλωση νομιμοφροσύνης!
    Είναι πράξη αγάπης και ελευθερίας!
    Αν θέλει κάποιος να είναι παιδί του πιθήκου,του τυχαίου,του αναγκαίου, επικαλείται χίλιες δικαιολογίες ,”επιστημονικές” βεβαίως βεβαίως.Νομίζει ότι αν ο άνθρωπος είναι προϊόν μιας τυφλής α-νόητης διαδικασίας κι όχι ποίημα του Ενός Ποιητή,αναβαθμίζεται(!)
    Αν θέλει κάποιος να είναι παιδί του Τριαδικού Θεού δηλώνει έτοιμος να μετάσχει στον παράξενο ελκυστή που έχει κέντρο του και στήριγμά του Αυτόν το Θεό.Δεν περιορίζεται μόνο στις δηλώσεις αναγνώρισής Του αλλά μετέχει στον τρόπο που σχετίζεται η κοινωνία μαζί Του.Χορεύει δηλαδή!Μετέχοντας,σχετιζόμενος,με τον συγκεκριμένο τρόπο που η παράδοση της Ελληνίδος Ανατολής διδάσκει,γίνεται “αλλος άνθρωπος”!Ακριβώς όπως με “κέντρο”το Καφέ-Σαντάν!Μόνο που η κλίμακα και σε ποσότητα και σε ποιότητα είναι “λίγο” μεγαλύτερη!Ο τύπος του ανθρώπου που συστρεφότανε γύρω από το Καφέ Σαντάν ήταν άλλος από εκείνον που συστρεφότανε γύρω από το ορθάδικο με τις τουρίστριες-Λα Πλάγια το λέγανε;δεν θυμάμαι!Κατά τον αγά και το πεσκέσι!Αν βάλεις στη ζωή σου νόημα ότι κατάγεσαι από τον πίθηκο γίνεσαι άλλος άνθρωπος από εκείνον που πιστεύει ότι κατάγεται από τον Θεό και άρα πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί για να ξανά-ενωθεί μαζί Του.
    Και για να σε προλάβω,μη μου πεις “και πώς έγινε και τα παιδιά του Θεού κάνανε τόσα εγκλήματα σε βάρος των ανθρώπων”θα σου απαντήσω,καλέ μου φίλε Κώστα,ότι σκέψου τί θα παθαίναμε αν αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι δεν πίστευαν-όσο πίστευαν-στον Θεό!Σκέψου πόσο χειρότερος θα ήταν ο κόσμος,αν αυτή η “μιμητική θυσιαστική βία”δεν είχε έστω κάποια όρια!Τώρα από τα όρια της θεολογίας μπήκα στα εδάφη της κοινωνιολογίας!Άρα σταματώ και δίδω τον λόγο στην ποίηση.Ες αύριον τα σπουδαία.

  13. Αγαπητέ Κώστα,

    η δαρβινική (ή η οποιαδήποτε άλλη) θεωρία για την εξέλιξη των ειδών, είναι ένα πολύ μικρό σύνολο μιας θεωρίας που περιγράφει την γέννηση και εξέλιξη του υλικού κόσμου. Επομένως, τα συμπεράσματά της είναι πολύ πιο περιορισμένα και επιστημονικά αναξιόπιστα, από τα συμπεράσματα της γενικότερης θεωρίας του υλικού σύμπαντος.

    Οι βιολόγοι είναι για την επιστήμη ότι είναι π.χ. οι υδραυλικοί για την δομική επιστήμη. Ξέρουν μόνο ένα κομμάτι του puzzle και μάλιστα κάνουν τηη δουλειά τους με πολύ πιο χοντροκομμένα εργαλεία i.e. με πολύ λιγότερες γνώσεις. Π.χ. η κβαντομηχανική δεν εισέρχεται καθόλου στην βιολογία (τώρα τελευταία γίνονται κάτι απλοϊκές προσπάθειες), και να σκεφτεί κανείς ότι η κβαντομηχανηκή είναι ήδη 100 ετών θεωρία!.

    Επομένως, το θέμα είναι τι λέει για την ύπαρξη του Θεού η βασική επιστήμη. Αυτής τα συμπεράσματα έχουν επιστημονικό νόημα – αν το επιστημονικό νόημα είναι αυτό που ψάχνεις!.

    Αν θέλεις να μιλήσουμε για το big-bang και τα τέτοια, πολύ καλώς. Θα μπορούσα να σου εξηγήσω πολλές από τις κοινές παρανοήσεις των “φτωχών” ανθρώπων των οποίων η πηγή πληροφόρησής τους είναι τα βιβλία popular science και ο Νανόπουλος. Λέω εξ’άρχής το συμπέρασμα: στα πλαίσια της θεμελιώδους επιστήμης, η ύπαρξη ή η μή-ύπαρξη του θεού είναι εξίσου λογικά συμπεράσματα. Η γνώμη μου είναι ότι αυτό το 50/50 θα παραμείνει εις τον αιώνα τον άπαντα, Αμήν.

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here