Ο Steven Runciman, Για το Βυζάντιο*

0
378

Πολύ συχνά το Βυζάντιο το έχουν δυσφημίσει ως στατική κοινωνία. Δεν ήταν καθόλου στατική. Οι τέχνες και οι επιστήμες του προόδευσαν, αν και με κάπως αργό βήμα. Αναπροσάρμοζε τη διοίκησή του από καιρό σε καιρό για να καλύψει τις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Ήταν όμως συντηρητικό με τη βαθύτερη έννοια της λέξης. Οι Βυζαντινοί πίστευαν ότι καθήκον και προνόμιό τους ήταν να «συντηρήσουν» τους μεγάλους πολιτισμούς του παρελθόντος, της Ελλάδας και της Ρώμης, που τους είχαν κληρονομήσει, διαποτισμένους από το χριστιανικό πνεύμα, ώστε ο ίδιος ο πολιτισμός να αντέξει σ’ ένα σκοτεινό και αβέβαιο κόσμο. Το θρησκευτικό τους αίσθημα ήταν ειλικρινές και έντονο. Είχαν βαθιά συνειδητοποιήσει την αιωνιότητα, και είχαν βαθιά συνειδητοποιήσει επίσης ότι το θείο βρίσκεται πέρα από την ανθρώπινη κατανόηση και μπορεί να ερμηνευτεί μόνο με σύμβολα. Η επίγεια Αυτοκρατορία είναι ένα εφήμερο πράγμα. Δικαιώνεται τόσο, όσο βρίσκεται σε σχέση με τη Βασιλεία των Ουρανών. Η Βασιλεία των Ουρανών είναι η αόρατη, αιώνια Ιδέα. Το επίγειο βασίλειο δεν είναι τίποτε άλλο από την επίγεια σκιά της, ένα απτό αλλά παροδικό σύμβολο που πρέπει να αποτελεί μια προετοιμασία για την αιωνιότητα. Για να εκπληρώσει τον ρόλο του πρέπει να είναι δίκαιο και αρμονικό, να κυριαρχείται από την Αληθινή Πίστη, όσο είναι δυνατόν να γνωρίσει ο άνθρωπος την Αληθινή Πίστη. Αλλά η αμαρτία διαποτίζει τον πρόσκαιρο κόσμο. Οι Βυζαντινοί γνώριζαν πολύ καλά ότι η ιστορία τους είναι γεμάτη διηγήσεις για αστάθεια και ανοησίες, για περιφάνεια, φιλοδοξίες και απληστία. Πίστευαν ότι η αμαρτωλότητά τους είναι αυτή που προκάλεσε την παρακμή και την πτώση. Αλλά το ιδανικό τους παρέμενε υψηλό, όσο κι αν η πραγματοποίησή του στην πράξη δεν ανταποκρινόταν και πολύ σ’ αυτό το ιδανικό. Ήταν μια γνήσια προσπάθεια να τεθεί σε εφαρμογή μια Χριστιανική πολιτεία πάνω στη γη που θα βρίσκεται σε αρμονία με τον Ουρανό.

 

* Στήβεν Ράνσιμαν, Η Βυζαντινή Θεοκρατία, σ.157. Δόμος. Αθήνα 1991.

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here