Ο Ρ. Ζιράρ και του “στραβού το δίκιο

0
249

<!– @page { margin: 0.79in } P { margin-bottom: 0.08in } –>

Ο Ισοκράτης σχολιάζει

 

Μετά από τρεις δημοσιεύσεις καίριων αποσπασμάτων από το εξόχως διαφωτιστικό βιβλίο του Ρ.Ζιράρ «Εθεώρουν τον σατανάν ως αστραπήν» αφήνω τα κείμενα του συγγραφέα με την ελπίδα ότι όλοι θα επανέλθουμε και μια και δυο και παραπάνω φορές τόσο σε αυτό το βιβλίο όσο και στο άλλο,του ιδίου εκδοτικού οίκου,με τίτλο:

«Το εξιλαστήριο θύμα-Η βία και το ιερό».

Αφήνω τα κείμενα αλλά μη αφήνοντάς με ήσυχο οι ιδέες τους θα επιχειρήσω ένα τελικό,αυτής της ενότητας,σχόλιο.

Ο Ζιράρ παραθέτει και συγκρίνει το «θαύμα» του Απολλώνιου του Τυανέα και τον λιθοβολισμό της πόρνης ων απέτρεψε ο Ιησούς.

Η Έφεσος,λέει,έπασχε από πανώλη. Και φωνάξανε τον Απολλώνιο να τους σώσει από την αρρώστια. Ο Απολλώνιος πράγματι πήγε. Τους μάζεψε όλους στο θέατρο. Μάζεψε και πέτρες πολλές. Και άρχισε να τους παροτρύνει να λιθοβολήσουν ένα άθλιο ζητιάνο που παρίστανε τον τυφλό για να τον λυπούνται. Στην αρχή οι Εφέσιοι αντέδρασαν. Πώς να σκοτώσουν ένα εξαθλιωμένο ζητιάνο; Όμως μετά από έντονες παροτρύνσεις του Απολλώνιου και αφού έπεσαν οι πρώτες πέτρες όλοι άρχισαν να τον λιθοβολούν. Καθώς ο άμοιρος προσπαθούσε να φυλαχτεί αποκαλύφθηκε σε όλους η απάτη της τυφλότητας. Τότε ήταν που ενώ εκείνος αντίκριζε το χάρο με τα μάτια οι Εφέσιοι έβλεπαν με τα μάτια τους αυτόν σαν ένα τέρας!

Ο Ιησούς αντιθέτως,καθώς όλοι έξαλλοι επιχειρήσουν να λιθοβολήσουν την πόρνη και καθυστερούσαν περιμένοντας τον πρώτο που θα έβαλλε τον λίθον,παρεμβαίνοντας με την κλασική φράση,τούς χτυπάει στο φιλότιμο και συγκεντρώνει την προσοχή του πλήθους στον πρώτο που ενδεχομένως θα θεωρούσε το εαυτό του αναμάρτητο και θα έριχνε την πέτρα.

Ο Απολλώνιος ποντάρει στη μιμητική βία. Ψάχνει τρόπο να γίνει η αρχή. Ξέρει ότι όταν ρίξει ένας μετά θα ρίξει κι άλλος. Κι αν ρίξουν οι πρώτοι μετά θα ρίξουν όλοι.

Ο Ιησούς αφοπλίζει την μιμητική βία προσπαθώντας να μην υπάρξει «πρώτος».

Τα καταφέρνουν και οι δύο. Ο καθένας με τον τρόπο του. Και η διαφορά στους δύο τρόπους έγκειται «στου στραβού το δίκιο».

Δεν αποκλείεται η εκπληκτική αυτή φράση του λαού μας, «να πούμε και του στραβού το δίκιο»,να έχει τις ρίζες της σ’αυτό το αποτρόπαιο «θαύμα» του Απολλώνιου.

Σίγουρα όμως η αξάσκησή μας,η ικανότητα που έχουμε,να μη θεωρούμε το θύμα απόλυτα ένοχο αλλά να ψάχνουμε να βρούμε πού υπάρχει το δίκιο του μπαίνοντας στην θέση του (συν-χωρώντας στη θέση του),βρίσκεται στην χριστιανική μας Πίστη.

Ο Ζιράρ μας μαθαίνει ότι μόνο μετά από τη Σταύρωση του Ιησού η ανθρωπότητα μαθαίνει,εκπαιδεύεται,να βρίσκει «του στραβού το δίκιο». Πριν από τον Σταυρό,λέει ο Ζιράρ,όλα ήταν αλλιώς. Φόρτωναν τα πάντα όλα πάνω στο εξιλαστήριο θύμα,στον αποδιοπομπαίο τράγο,και μετά γύρναγαν σπιτάκια τους όλοι ευχαριστημένοι που εξόρκισαν την βία και γλίτωσε η κοινωνία την καταστροφή. Για να επανακάμψει το θύμα οσονούπω «εν ετέρα μορφή» και να κάνει κι αυτό τα ίδια με την πρώτη κοινωνική κρίση.

Μάθαμε όμως πράγματι να λέμε «του στραβού το δίκιο»; Βρίσκουμε πάντα τη δύναμη ν’αντισταθούμε στην μιμητική βία και να υψώσουμε φωνή υπέρ του θύματος;

Βρίσκουμε πάντα τη δύναμη ν’αντισταθούμε στην τεράστια δύναμή της που ακόμα και τον Πέτρο κατατρόπωσε,ακόμα κι αυτούς τους άθλιους ληστές τη στιγμή που κι αυτοί σταυρώνονται μαζί Του;

Ας κοιτάξουμε γύρω μας και κυρίως εντός μας. Στα σπίτια μας και στις δουλειές μας. Στις παρέες μας και στις κοινωνικές μας σχέσεις. Στις πολιτικές μας σκέψεις και πράξεις. Ας κάνουμε νοητά πειράματα και τεστ ελέγχου της αντίστασής μας στην μιμητική βία αλλά και στην ικανότητά μας,την γενναιότητά μας,να εντοπίζουμε «του στραβού το δίκιο».

Ψάξτε και στην ιστορία. Εκεί θα βρείτε κάποια παραδείγματα. Λίγα όμως και αρκετά συσκοτισμένα. Για ευνόητους λόγους.

Εκεί που δεν θα βρείτε τίποτα είναι στην πολιτική. Στην πολιτική που όλοι βάζουμε(ή δεν βάζουμε) το χέρι μας και βρίσκεται στα χάλια αυτά. Κοιτάξτε με τί ευκολία κατασκευάζονται εξιλαστήρια θύματα. Κοιτάξτε με τί ταχύτητα μεταδίδεται η μιμητική βία. Κοιτάξτε τον ρόλο των μαστόρων της μιμητικής βίας. Δέστε πόσους εισαγγελάτους και εισαγγελάγιους έχουμε! Δέστε πόσο μοιάζουν στον Απολλώνιο. Με τι πάθος προσπαθούν να μας πείσουν ότι εκείνος ο ένας είναι υπεύθυνος για όλα τα δεινά μας. Πώς πασχίζουν να μεταδώσουν έστω και σε έναν από μας την «ιερή οργή»τους. Μαίνονται χωρίς να διανοούνται ότι ενδεχομένως να έχουν λάθος. Ο Σατανάς είναι εκ συστήματος κατήγορος,λέει ο Ζιράρ κι επικαλείται το βιβλίο του Ιώβ.

«Ο Σατανάς είναι αναγκαστικά φαύλος»,λέει ο Ζιράρ, «μια και στην περίπτωση που οι διώκτες ανακαλύπτουν την αλήθεια,δηλαδή την αθωότητα του θύματος,δεν θα μπορούσαν πλέον να απαλλαγούν από τη βιαιότητα εις βάρους του. Ο θυματοποιητικός μηχανισμός δεν λειτουργεί παρά μονάχα δυνάμει της άγνοιας όσων τον θέτουν σε λειτουργία. Νομίζουν ότι βρίσκονται μέσα στο φως το αληθινό,ενώ στην πραγματικότητα είναι βυθισμένοι μέσα στο ψεύδος».(σελ 74)

Ου γαρ οίδασι τί ποιούσι!

Κοιτάξτε μέσα σας να δείτε πως αυτή η «ιερή οργή» μας καταλαμβάνει. Πώς μας «πνίγει το δίκιο μας». Πώς η «ιερή οργή» γίνεται «ιερή βία» και νομιμοποιείται και εξαγνίζεται αφού θα μας επιτρέψει μετά να κοιμηθούμε ήσυχοι αφού τάχα ήταν άλλος ο αίτιος κι όχι εμείς.

Ο δρόμος του Σατανά,λέει ο Ζιράρ,είναι πλατύς κι ευκολοδιάβατος. Στην αρχή όμως.

Γρήγορα ο γητευτής γίνεται εχθρός και ενώ τον εκβάλλουμε τον Σατανά από την πόρτα εκείνος ξαναέρχεται από το παράθυρο.

Δύο τρόποι υπάρχουν,λέει,για να αντιμετωπίσουμε τον θυματοποιητικό(ή θυσιαστικό)μηχανισμό:

«1) Είτε παραβλέπουμε τη μιμητική έξαρση καθότι συμμετέχουμε σε αυτήν δίχως να τη θέτουμε υπό αμφισβήτηση, οπότε είμαστε καταδικασμένοι σε ένα ψεύδος που ουδέποτε θα καταφέρουμε να αποκαταστήσουμε, μια και πιστεύουμε ακράδαντα στην ενοχή κάθε αποδιοπομπαίου τράγου – και τούτο είναι έργο των μύθων.

»2)Είτε εντοπίζουμε τη μιμητική έξαρση στην οποία δεν συμμετέχουμε, οπότε είμαστε σε θέση να την περιγράψουμε ως έχει πραγματικά. Τότε αποκαθιστούμε τους άδικα καταδικασμένους αποδιοπομπαίους τράγους, πράγμα που μόνο η Βίβλος και τα Ευαγγέλια μπορούν να επιτύχουν».(σελ 270-271)

Για το τάγκο χρειάζονται δύο. Δύο χρειάζονται και για τη σύγκρουση,για τον καβγά!

Για την άρση της σύγκρουσης όμως χρειάζεται Ένας. Ο Ένας!

Ένας χρειάζεται και για το ζεϊμπέκικο…

 

 

Του βάζεις δύσκολα του κόσμου αυτού του άμυαλου

και ξενυχτάς με το ζεϊμπέκικο του αρχάγγελου

Γελάς με γέλιο δυνατό κι όποιος αντέξει

Μετά ζητάς σιωπή που δεν σηκώνει λέξη

 

Μοναχική και σπάνια

γυρνάς μες στα Βαλκάνια

άνεμους να θερίσεις

Σαν Παναγιά σ’ έναν τεκέ

ψάχνεις του κόσμου το λεκέ

για να τον καθαρίσεις

 

Μελαχρινούς θεούς τις νύχτες ονειρεύεσαι

και μ‘ όποιον ήλιο σεργιανάς τον ερωτεύεσαι

Οχτώ μποφόρ κι οι δράκοι βγήκανε στο κύμα

παίρνεις μελάνι και φτερό και γράφεις ποίημα

 

Το ζεϊμπέκικο του Αρχαγγέλου

Στίχοι/μουσική:Φίλιππος Γράψας/Μάριος Τόκας

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here