Νίκος Γεωργιόπουλος
Μετά την απελευθέρωση των Ελλήνων το 1830, ο αγώνας τους ήταν να δομήσουν κράτος. Δυστυχώς το νεαρό κράτος δεν δομήθηκε σύμφωνα με τις ανάγκες του λαού, αλλά σύμφωνα με τις φαντασιώσεις μιας σειράς διανοουμένων και δεσποτικών ηγετών.
Οι διανοούμενοι φαντάστηκαν μια Ελλάδα υβρίδιο της κλασσικής Ελλάδας και της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Το αποτέλεσμα ήταν η αρχαιοπληξία και το ιδεολόγημα της ελληνορθοδοξίας. Κληρονομήσαμε από αυτήν την ιστορική αφήγηση ένα κράτος που μίλαγε διαφορετική γλώσσα από τους πολίτες του και μια εκπαίδευση που όξυνε την εθνική μας μειονεξία. Τι είχαν να αντιπαρατάξουν οι τσομπάνηδες της Ρούμελης και του Μωριά απέναντι στο κλέος των Αρχαίων Ελλήνων ή των Βυζαντινών κοσμοκρατόρων;
Σε διοικητικό επίπεδο, το ελληνικό κράτος προσπάθησε να μιμηθεί ανεπιτυχώς τo δυτικό πρότυπo του συγκεντρωτικού, αυταρχικού κράτους. Διέλυσε τον κοινοτικό ελληνισμό που είχε επιζήσει Ρωμαίων, Βυζαντινών και Τούρκων για να τον αντικαταστήσει με το μεγάλο κεντρικό κράτος. Ο κρατισμός δεν είναι έργο του Ανδρέα Παπανδρέου αλλά του διατάγματος περί δήμων και κοινοτήτων του 1833. Γαλλοσπουδαγμένοι και γερμανοσπουδαγμένοι ρωμιοί μετέφεραν ανεπεξέργαστες τις αντιλήψεις των δυτικών λαών με τον ζήλο του ιεραπόστολου που πρέπει να εκπολιτίσει τους ιθαγενείς. Ακόμα και σήμερα υπάρχει στις μορφωμένες ελίτ αυτός ο ζήλος και η αποστροφή προς τις λαϊκές μάζες.
Το στοίχημα ενός νεοελληνικού Κεμαλισμού που θα μας έκανε κάτι άλλο από αυτό που είμαστε βουλιάζει συνεχεια τα τελευταία 180 χρονια. Κάθε χρεωκοπία του κράτους και κάθε πολιτική αστάθεια είναι τα συμπτώματα ενός βαριά ασθενή. Αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι να στήσουμε ένα δυτικό ορθολογικό κράτος. θα αποτύχουμε πάλι. Δεν μπορούμε να δομήσουμε ένα τέτοιο κράτος. Ένα τέτοιο κράτος απαιτεί να μην υπάρχει ο Αλκιβιάδης ή ο Μιαούλης που έκαψε τον στόλο γιατί δεν λογάριαζε κανένα συλλογικό συμφέρον.
Νομίζω πως χρειαζόμαστε την αποδόμηση του κράτους όπως το γνωρίζουμε. Πρέπει να ποντάρουμε σε ένα νέο στοίχημα προς την αυτοκυβέρνηση, την αυτοδιοίκηση και την ελεύθερη αγορά. Δεν είναι τυχαίο που ο πρωτομάστορας του Ελληνικού εθνικισμού, ο Ιων Δραγούμης, πίστευε στην πρώτη φάση του έργου του ταυτόχρονα στην αυτοδιοίκηση, στον λαϊκό πολιτισμό, στην ελεύθερη οικονομία και αντιτέθηκε σφοδρά στον κρατισμό και την αρχαιοπληξία.
Η διαφοροποίηση μεταξύ μνημονιακών και μη ωχριά απέναντι στην αντιπαράθεση των Ελλήνων Κεμαλιστών που υπερισχύουν τα τελευταία 180 χρονια και σε μια νέα πρόταση. Η νέα πρόταση θα έχει το δύσκολο έργο να συλλάβει την δυναμική της κοινωνίας και να την επαναφέρει στις ανάγκες του 21ου αιώνα, μακρυά από τις ονειρώξεις των Ελλήνων Κεμαλιστών που θεωρούν πως μια άλλη κοινωνία είναι εφικτή.
Εξαιρετικό το άρθρο σας.
“Νομίζω πως χρειαζόμαστε την αποδόμηση του κράτους όπως το γνωρίζουμε. Πρέπει να ποντάρουμε σε ένα νέο στοίχημα προς την αυτοκυβέρνηση, την αυτοδιοίκηση και την ελεύθερη αγορά”. Συμφωνώ μαζί σας (και με όσα λέει για το θέμα ο Χρ. Γιανναράς). Θα παρακαλούσα να μας δίνατε λίγα παραδείγματα του πώς θα γινόταν αυτή η αποδόμηση και πώς θα επιτυγχανόταν η νέα μορφή αυτοδιοίκησης όπως την αντιλαμβάνεστε.
Ευχαριστώ
Όμηρος
Δεκτά τα όσα επισημαίνετε στο άρθρο σας. Σίγουρα υπάρχει μια κρίση ταυτότητας στους Ελλαδίτες, που οφείλεται στις παθογένειες που δημιουργούν οι ανθρώπινες παρεμβάσεις σε μια εθνογέννεση.
Πιστεύω όμως ότι είναι λάθος να συγκρίνεται η ελληνική εθνογέννεση με την τουρκική, διότι η χρήση του όρου Έλληνες “Κεμαλιστές” μόνο μια τέτοια σύγκριση υπονοεί.
Στην ελληνική περίπτωση η δημιουργία του έθνους κράτους ήταν ένα νομοτελειακό γεγονός, που θα συνέβαινε έτσι και αλλιώς αφού η συνείδηση του Ελληνισμού είχε διαμορφωθεί για πολλά χρόνια πριν σε ελλαδικό χώρο και στον υπόλοιπο κόσμο.
Στην περίπτωση όμως των Τούρκων η κατασκευή του έθνους κράτους έγινε βίαια και δεν αντιπροσώπευε πραγματικές δυνάμεις στη κοινωνία. Η βίαιη ομογεννοποίηση διαφορετικών λαών στην Ανατολία δεν μπορεί να συγκριθεί με την ανάδυση του Ελληνικού Έθνους.
Από την άλλη δεν μπορώ να καταλάβω γιατί δίνετε ένα ειρωνικό ίσως – και συγχωρέστε αν κάνω λάθος – χαρακτήρα σε σχέση με το Κεμαλισμό. Αποδείχτηκε από την Ιστορία, ότι η φυσιογνωμία του Κεμάλ Ατατούρκ ήταν καταλυτική στη δημιουργία του τουρκικού έθνους και του κράτους της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Κυριολεκτικά για να μην πολυλογήσω, αν δεν υπήρχε ο Κεμάλ οι Τούρκοι, ή όπως θα ονομάζονταν σήμερα, θα ήταν ακόμα ένα μουσουλμανικό ανατολίτικο κράτος χωρίς βασικές έννοιες του Δυτικού πολιτισμού.
Οπότε λοιπόν για τους Τούρκους ευτυχώς ο Κεμάλ έφτιαξε ένα σύγχρονο δυτικό έθνος κράτος με τις όποιες στρεβλώσεις, που είναι λογικό να υπάρχουν, και όχι μια Τουρκία Ιράν, Ιράκ ή Συρία.