Κοινό και έργο τέχνης

1
155

Γιώργος Καστρινάκης  


Το φαινόμενο του «Νησιού»

 

Η πεποίθηση για μια εγγενώς ανταγωνιστική σχέση μεταξύ ποιότητας και εμπορικότητας, στο πεδίο του πολιτιστικού προϊόντος, φαινόταν εδραιωμένη, στα καθ’ ημάς τηλεοπτικά ήθη.

Η ενεστώσα διάρρηξη αυτής της αντίληψη προήλθε — σύμφωνα με μαρτυρίες που μου φαίνονται αξιόπιστες, καθώς ο ίδιος δεν έχω την εικόνα — από το γηγενές «Νησί». Και δεν είναι τυχαίο ότι έλαβε χώρα στη γεωγραφία του «Mega», δηλαδή στο κανάλι (των συγκροτημάτων Τύπου) των διανοουμένων.

Η επιβλητικότερη προγενέστερη διάρρηξη της ίδιας αντίληψης – αξίζει να θυμηθούμε – ήταν η σύνολη πολιτιστική έκρηξη της ημεδαπής δεκαετίας του ’60.

 

Στο σκεπτικό της βασικής ιδέας — περί ελάσσονος απαιτητικότητας του πλήθους — μπορούμε εύλογα να υποθέσουμε την βεβαιότητα για ακατανίκητη έλξη της ευκολίας (και, προοδευτικά, της ευτέλειας) μέσα στον ανθρώπινο ψυχισμό.

Η διάψευση, ωστόσο, επι τή βάσει ποιας αναγωγής θα πρέπει τάχα να εξηγηθεί;

(Δεν πρόκειται για διάψευση — μπορεί φυσικά να αντιτείνει κάποιος: Πρόκειται για την εξαίρεση που επαληθεύει τον κανόνα. Εδώ, όμως, θα έχουμε να κάνουμε μόνο με έναν λεκτικό ελιγμό, που αντιπαρέρχεται το ερώτημα.)

Πολύ περισσότερο όταν θυμηθούμε ότι επί αιώνες ολόκληρους μέσα στην πορεία της γης — σε όλα, μάλιστα, τα μήκη και πλάτη της — η εξέλιξη έτεινε προς μια σταθερή πολιτιστική πρόοδο.

***

Λαβαίνω, εδώ, τον λόγο για να υποστηρίξω ότι η έφεση της ανθρώπινης ψυχής προς το Νόημα είναι πολύ ισχυρότερη από τη ροπή προς Απονοηματοδότηση.

Κι ότι τούτο το δεδομένο είναι διαπολιτισμικό.

Αυτό που δεν είναι διαπολιτισμικό είναι το περιεχόμενο του πολιτιστικού προϊόντος: Άλλοτε, ως ποιοτικό διαπλαθόταν το έλλογο. Σήμερα, η μέγιστη επιμέλεια εν-αποτίθεται στο άλογο.

Ο μέσος άνθρωπος της εποχής μας από κει και πέρα — όπως ακριβώς ο μέσος άνθρωπος και κάθε άλλης — προσηλώνεται, απλούστατα, στο προϊόν με την εντελέστερη μορφοποίηση.

 

Οι εκπομπές με το ασήμαντο περιεχόμενο — κατά τούτη την προσέγγιση — αποσπούν δημοφιλία εξ αιτίας της σκέψης, του κόπου και του χρόνου (ή, απλά, του χρήματος) που έχει επενδυθεί σ’ αυτές. Ακόμα κι όταν πρόκειται για μια σκέψη προαποφασισμένη να υπηρετήσει, συνειδητά, τη μηδαμινότητα! Πάντως σκέψη: διερώτηση, αναζήτηση, εύρεση – ή έστω επινόηση…

Αν ετούτη η ερμηνεία ευστοχεί, η ευφυΐα που εκπορεύεται από τις «δεξαμενές υποστήριξης» του Mega Channel, αποφασίζοντας να επενδύσει στην παραγωγή του «Νησιού», θέλησε πολύ απλά να επαληθεύσει την ηγεμονία της.

 

πηγή: Αντίφωνο, antifono.gr

1 σχόλιο

  1. Πολύ εύστοχο το σκεπτικό του κ. Καστρινάκη. Είχα αρκετά χρόνια πριν γράψει σε δοκίμιό μου ότι πρόκειται για έντεχνα καλλιεργούμενο μύθο -από τους ίδιους που παράγουν τηλεοπτικό προϊόν- πως “αυτά θέλει ο κόσμος (τα φτηνά), αυτά του δίνουμε”. Αφού, βέβαια, η τηλεόραση σαν Κίρκη μάς μεταμορφώνει σε γουρούνια, μοιραία χυλό θα ζητούμε για τροφή μας, όπως έλεγε και ο Ροΐδης, και όχι μαργαριτάρια…
    Με μια λέξη δικής μου επινόησης, μας έχουν καταντήσει “ησσονοβλεψίες” (που ηδονιζόμαστε με το ήσσον, το ευτελέστερο), τελευταίο σκαλοπάτι κάτω κι απ’ τους ηδονοβλεψίες, στο πάθος των οποίων βρίσκει κανείς μια “λογική”!

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here