Η τέχνη για την τέχνη;

6
2079

Γιώργος Καστρινάκης  

Τι μπορεί να σημαίνει, άραγε, το δόγμα «η τέχνη για την τέχνη»;

Ή, μήπως, το ερώτημα τούτο είναι εξ ορισμού άσκοπο;

Μήπως η τέχνη εκείνη που συνειδητοποιείται ως αυτοσκοπός, είναι μια τέχνη που – εκ προοιμίου – δεν ενδιαφέρεται να σημαίνει ο,τιδήποτε;

Η καίρια διερώτηση, εδώ, είναι νομίζω το αν μπορεί να υπάρξει μια κάποια «τέχνη για την τέχνη» – μια φόρμα, δηλαδή, η οποία να περικλείει καν-ένα περιεχόμενο.

Διότι, φυσικά, από τη στιγμή που θα περικλείσει ένα περιεχόμενο, έχει πάψει να υπάρχει μόνο για τον εαυτό της: Έχει αρχίσει να υπάρχει για χάρη του.

 

«Τέχνη για την τέχνη», οπότε, είναι εκείνη η τέχνη που θα επιζητήσει να μη σημαίνει τίποτα. (Να αποκλείσει κάθε περιεχόμενο.) Ακόμα κι ετούτη, ωστόσο, μόλις κατορθώσει το στόχο της, θά ’χει αρχίσει ήδη να  σ η μ α ί ν ε ι  τ ό  τ ί π ο τ α.

Θά ’χει αποκτήσει, δηλαδή, ως νόημά της τήν απονοηματοδότηση…

 

Στον βαθμό – οπότε – που κατανοούμε ό,τι λέμε, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν μάς αφορά μια αυτοαναφερόμενη τέχνη.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορούμε να διακρίνουμε τι ακριβώς υποδηλώνει η έκφραση, εκείνη, η οποία ισχυρίζεται ότι δεν υποδηλώνει τίποτα.

πηγή: Aντίφωνο

6 Σχόλια

  1. Θεωρώ ότι ισχύει εδώ και η φράση «Η ποίηση για την ποίηση»
    Στο μέτρο που η ζωγραφική για παράδειγμα είναι κατά το Σιμωνίδη σιωπηρή ποίηση και η ποίηση ομιλωσα ζωγραφική Έχετε ιδέα αν μπορεί να σταθεί η φράση αυτή και τι θα εννοούσε στο χώρο της ποίησης;
    Αν ότι αποτελεί έργο των μουσών οριστεί σαν τέχνη τότε το ίδιο κατ’ αναλογία ισχύει για το θέατρο το χορό τη μουσική.
    Προϋποθέτουμε ότι για τη δημιουργία συνεργάζονται στον άνθρωπο συναίσθημα αισθήσεις που διεγείρουν τον εγκέφαλο
    Όμως δεν λειτουργούν τα ανωτέρω χωρίς το κατάλληλο ερέθισμα
    Η τέχνη είναι το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης του άτομου μέσα στον κόσμο με τους ομοίους και το περιβάλλον του ως ανάγκη εκφραστικής δημιουργίας που τον χαρακτηρίζει και τον ξεχωρίζει ταυτόχρονα από τους ομοίους του Η τέχνη γίνεται τελικά ανάγκη επιβεβαίωσης της συν- ύπαρξης του άτομου .
    Όταν αυτή η ανάγκη παψει να έχει ως αίτιο τα αποτυπώματα των ερεθισμάτων δια των αισθήσεων στον εγκέφαλο τότε θα μπορεί ίσως να είναι κενή περιεχομένου Μια δημιουργία χωρίς αίτιο χωρίς λόγο να χαρακτηριστεί ως τέτοια Όταν το δημιούργημα κατορθώσει να υπάρξει από μόνο του χωρίς να σηματοδοτεί τα ανωτέρω. Τότε θα μπορείτε να πείτε ότι κατορθώσατε να βρείτε την κατάλληλη εξήγηση της φράσης σας Κατά τη γνώμη μου η φράση τείνει στην υπερβολή με προβολή του αδύνατου να συμβεί Μέσα από την αδυναμία της επιβεβαίωσης της θέλει να δείξει την συνεχή ανάγκη του ανθρώπου να επιβεβαιώνεται μέσα από την τέχνη και την αγωνιά ότι αυτό ίσως να μην είναι τόσο δυνατό να μην επικοινωνείται σε όλους όσους θα ήθελε ο δημιουργός. Αυτό το αποτέλεσμα δυστυχώς κρίνεται πάντα από τους θεατές, δέκτες και κοινωνούς των μετουσιωμένων ερεθισμάτων σε δημιουργία σε τέχνη Ανάλογα με το πως αλληλεπιδρούμε με αυτό το μετουσιωμένο ερέθισμα που λέγεται έργο τέχνης έχουμε και το συναίσθημα της πληρότητας ή της απουσίας της. Είναι φορές που η απογοήτευση από την αίσθηση του κενού και την αδυναμία να μας επικοινωνήσει ο δημιουργός το ερέθισμα ή καλύτερα το πραγματικό ερέθισμα που στηρίζει ολόκληρο το έργο του, μας οδηγήσει σε φράσεις όπως η συγκεκριμένη. Είναι να σα να θεωρούμε για κάποιο λόγο απόντα από το δημιούργημα τον ίδιο τον δημιουργό. Το ίδιο συμβαίνει όταν θέλουμε να καταδείξουμε την έλλειψη φαντασίας και πρωτοτυπίας του μέσου ή του τρόπου της επικοινωνίας του ερεθίσματος στο θεατή, που κάνει το δημιούργημα να είναι κοινότυπο και άρα ανάξιο προσοχής.
    Ακόμα κι αν ο δημιουργός στοχεύει καθαρά στο βιοπορισμό με την πώληση του δημιουργήματος, θα πρέπει το κίνητρο του να μην περιτυλίγεται «ευτελώς».
    Και τότε μοιάζουμε σαν να θέλουμε να τον «εκδικηθούμε» για τι το κάνει τόσο απροκάλυπτα και διαγράφουμε με τη φράση αυτή τη νοητική του διεργασία που προηγείται της αποκάλυψης του δημιουργήματος στο θεατή

  2. ΤΕΧΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ… μια κουβεντα που εκανε μοδα κατα την δεκαετια του 60 οταν ολα ειχαν ειπωθει και η καλλιτεχνικη διαδικασια εγινε εσωστρεφης κι ανακυκλωσιμη! ”ΤΕΧΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ” αυτο ειναι το μονο πια που μας μενει μετα την εσωστρεφεια και τον εγωισμο. Εξαλλου οπως σωστα λεει ο ΔΟΝ ακομα κι ο δημιουργος στοχευει στον βιοπορισμο…αρα τι να πουλησει κανεις? ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΕΧΝΗ?…Μονο που με τον Αχταρμα που βιωνουμε σημερα μπερδευτηκε η σημασια της λεξης τεχνη και τωρα ΟΛΑ διακοσμητικα…φλυαρα….αντιγραφες…αναμικτα δημιουργηματα (κατι απο χαπενινγκ, κατι απο περφορμανς κατι απο χαρακτικοζωγραφικοδιακοσμητικογλυπτοαναγλυφες θεωριες!!!!) χασαμε τα αυγα και τα πασχαλια ακομα και στο τι στον μαυροκορακα ειναι καλλιτεχνικο και τι οχι! Μια ταυτοτητα η τεχνη ακομα ΧΑΜΕΝΗ. Κι εχει ο θεος….

  3. Προς Δον Κιχώτη:
    Αν μέ ρωτάτε κατά πόσο θεωρώ ότι μπορεί να υπάρξει «τέχνη για την τέχνη», συμφωνώ μαζί σας ότι όχι – πρόκειται για κενολογία. Ακόμα προφανέστερη, κιόλας, όταν διατυπωθεί ως «ποίηση για την ποίηση».

    Εξ ίσου α-νόητο – ειρήσθω εν παρόδω – θα ήταν και να (συν)ζητάγαμε τον «λόγο για τον λόγο», ή τη «ζωή για τη ζωή».
    Το πρώτο, το πρότεινε η φιλοσοφία των νέων καιρών. Και οδήγησε σε θρίαμβο της αλογίας.
    Το δεύτερο, το εισηγήθηκε η λογοτεχνία τους. Και κατέληξε (μέσω «λάιφ στάυλ») στην αποτύπωση, πάνω στην ίδια την ανθρώπινη μορφή, της πιο εκφραστικής προτυπώσεως θανάτου.

    Προς Κόκκινη Κορδέλα:
    Συμφωνώ πλήρως.
    Θα καταθέσω ωστόσο μια μικρή απορία: Η μετάβαση από το πολυτονικό στο μονοτονικό ισοδυναμεί ήδη – πιστεύω να τό αναγνωρίζετε – με μια φιλοκαλική απώλεια. Δεν νομίζετε ότι η οπισθοδρόμηση αυτή επιτείνεται όταν αυτοβούλως, εμείς, υιοθετούμε το… ατονικό;

  4. Διαβάζοντας τα σχόλια, αμέσως μου δημιουργήθηκε η απορία σχετικά με την κοινωνική διάσταση της τέχνης. Νοούμε την τέχνη μόνο ως επικοινωνία του δημιουργού με το κοινό; Ο τσομπάνης στο βουνό με τη φλογέρα του -ελλείψει κοινού- δεν παράγει τέχνη; Οι βραχογραφίες του ανθρώπου των σπηλαίων πήγασαν από την ανάγκη επικοινωνίας; Για ποιο λόγο θέλησε να αναπαράξει στον βράχο εικόνες, αν μην τι άλλο, οικίες; Γιατί εμείς σήμερα αναπαράγουμε -μέσω της ζωγραφικής, της φωτογραφίας και του γραπτού λόγου- εκόνες οικίες; Μήπως η κοινωνική διάσταση της τέχνης αποτελεί δευτερεύουσας σημασίας ανάλυση; Μήπως το θεμελιώδες ερώτημα θα έπρεπε να είναι γιατί ο άνθρωπος -ως πρόσωπο- επιδίδεται στην τέχνη; Γιατί -επιτρέψατέ μου τον νεολογισμό- καλλιτεχνεί;

  5. «Γιατί επιδίδεται στην τέχνη ο άνθρωπος;» Ωραία ερώτηση.
    Εντελώς στοιχειωδώς, θα έλεγα: για να έρθει σε διάλογο με τη ζωή και τον κόσμο.

    Θέμα [i]κοινωνικής διάστασης[/i] της τέχνης λοιπόν υφίσταται, χωρίς – συμφωνώ – να είναι το πρωταρχικό. Πρωταρχικό – ισχυρίζομαι – είναι το [i]νόημα[/i], χάριν του οποίου μορφοποιείται το καλλιτεχνικό γεγονός.

  6. Συμφωνώ με τους ανωτέρω σε σημαντικό βαθμό. Ωστόσο θεωρώ ότι παραβλέπονται κάποιοι παράγοντες.
    Γιατί η τέχνη να συνδέεται πάντα με ένα λογικό αίτιο, αφού αν εξέφραζε απλώς σχέση αιτίας-αιτιατού θα μπορούσε να ήταν ένα ωραιότατο δοκίμιο? Η τέχνη απευθύνεται κυρίως στη διαίσθησή του ανθρώπου και σε μία μη έλλογη αντίληψη του, εμπειρία που δεν μπαίνει σε λέξεις εύκολα.
    Γιατί καταδικάζετε τόσο το δόγμα τέχνη για την τέχνη? Φαντάζομαι επειδή η τέχνη γίνεται ερμητική τις περισσότερες φορές. Σύμφωνοι! Αυτό σημαίνει όμως ότι είναι και άνευ περιεχομένου?Δεν θεωρείτε ότι πρεπει η τέχνη να γίνεται διαλεκτική και να αυτοαναφέρεται ενίοτε έτσι, ώστε να αποκτά την αυτοσυνειδησία της, να ερευνά το λόγο ύπαρξής της? Να αμφισβητεί τις ίδιες της τις πρακτικές, και το καλλιτεχνικό κατεστημένο μέσα από την εννοιολογική τέχνη για παράδειγμα?Να διερωτάται για το λόγο που ένας καμβάς με χρώματα, δηλαδή ένα παράγωγο είναι έργο τέχνης και όχι ένα ήδη παρηγμένο προϊόν, τοποθετημένο μέσα σε μία νέα συνθήκη, η οποία το νοηματοδοτεί αναλόγως?

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here