‘Οψεις του διεθνούς περιβάλλοντος της Ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης

0
682

Α.- Η Τουρκική φιλοδοξία

Η όξυνση της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης τους τελευταίους μήνες θα πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο ευρύτερων γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου δημιουργήθηκαν σταδιακά καινούργιες ταυτότητες που βασίζονται στις πολιτισμικές παραδόσεις των διαφόρων λαών (π.χ αναβίωση του Ισλάμ), γεγονός που οδήγησε σε νέες μορφές συγκρούσεων μεταξύ πολιτισμών πλέον και  όχι ιδεολογικών στρατοπέδων.

Η Τουρκία φιλοδοξεί να αναδειχθεί σε ηγέτιδα δύναμη του σουνιτικού Ισλάμ και σε αυτόνομο μέγεθος μεταξύ των δυο αναδυόμενων πόλων του διεθνούς συστήματος, της Δύσης από την μια μεριά και του ρωσοκινεζικού πόλου από την άλλη. Προς την κατεύθυνση αυτή θέλει να αξιοποιήσει τον δημογραφικό δυναμισμό των μουσουλμανικών χωρών αλλά και των μουσουλμανικών μειονοτήτων που διαβιούν στην Ευρώπη,

Ο νεανικός κατά πλειοψηφία πληθυσμός των χωρών και των μειονοτήτων αυτών τρέφει υψηλές προσδοκίες και μάλιστα όχι μόνον καταναλωτικές.O Ερντογάν με την ωμή προβολή ισχύος σε πέντε μέτωπα(Συρία, Ιράκ, Λιβύη, Ανατολική Μεσόγειο, Ναγκόρνο-Καραμπάχ) και τα νεοθωμανικά του όνειρα επιδιώκει να δώσει μια ληστρική και πειρατική κατεύθυνση  σε όλο αυτό το νεανικό σφρίγος, περιφρονώντας βαθύτατα τις γηράσκουσες ευρωπαϊκές κοινωνίες και τα καταλαγιασμένα πάθη τους.

Β.- Μεταξύ δύο πόλων διεθνούς ισχύος

Η Τουρκία, λοιπόν, παρεμβαλλόμενη με τους ακολούθους της ανάμεσα στους δυο πόλους του διεθνούς συστήματος, στοχεύει να παίξει, σε μια κλίμακα μεγαλύτερη από ότι κατά το κεμαλικό της παρελθόν, το γνώριμο παιχνίδι του επιτήδειου ουδέτερου που αποσπά παραχωρήσεις και εύνοιες και από τα δυο στρατόπεδα. Αν βέβαια πολωθούν ακόμη περισσότερο οι διεθνείς σχέσεις, το παιχνίδι της ουδετερότητας θα γίνει δυσχερές.

Σε κάθε περίπτωση πάντως θα μείνει χώρος για την Ελλάδα και την Κύπρο μαζί με άλλες δυνάμεις της περιοχής να αποτελέσουν (για λογαριασμό και των δυο πόλων του διεθνούς συστήματος) ένα χρήσιμο αντίβαρο απέναντι στις επιδιώξεις της Τουρκίας. Όρος  απαραίτητος για έναν τέτοιο ρόλο είναι να συνεχίσει η Ελλάδα να αντιστέκεται στην τουρκική επιθετικότητα. Αποκαλυπτική προς αυτήν την κατεύθυνση είναι η πρόσφατη μεταβολή στάσης της Ρωσίας απέναντι μας. Η μεταβολή αυτή θα ήταν αδύνατη αν ήμασταν ψοφοδεείς και ενδοτικοί έναντι της Τουρκίας. Κανείς δεν θέλει να σε αξιοποιήσει, έστω και σαν αντίβαρο, αν είσαι ανύπαρκτος.

Γ.- Εδώ διασταυρώνονται όλες οι γεωπολιτικές δυναμικές 

Κατά ανάλογο τρόπο, σε επίπεδο ρητορικής τουλάχιστον, φαίνεται να βαίνει προς τροποποίηση και  η λογική των ίσων αποστάσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας που ακολουθούσαν χωρίς κανένα δισταγμό οι Δυτικοί μέχρι πρόσφατα. Ειδικά σε ότι αφορά την Αμερική ο έντονος πολιτικός και κοινωνικός διχασμός στους κόλπους της και  η μερική της αναδίπλωση από την περιοχή της Μέσης Ανατολής την ωθούν σε δύο κινήσεις. Να ενισχύσει πρώτον τη θέση της στα «μετόπισθεν» της περιοχής (αναβάθμιση της βάσης της Σούδας, νέες εγκαταστάσεις στην Αλεξανδρούπολη κ.λ.π) και να «αναθέσει» δεύτερον διαμεσολαβητικό ρόλο για την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση στη Γερμανία.

Η τελευταία δεν φαίνεται να μπορεί να υπερβεί εύκολα τους φόβους της για το μεταναστευτικό και τον εγκλωβισμό της στα στενά της οικονομικά συμφέροντα (μεγάλη έκθεση της στην τουρκική αγορά). Το απαιτούμενο άλμα από τον επαρχιώτικο και κοντόφθαλμο οικονομισμό προς τη συνειδητοποίηση των μακροπρόθεσμων συμφερόντων της είναι μεγάλο. Συμφερόντων που συνδέονται με την ανάδειξη της σε ηγέτιδα δύναμη  σε μια αυτοδύναμη Ευρώπη. Μια Γερμανία ενοχική για το όντως φρικαλέο παρελθόν της, πασιφιστική και άνευρη είναι ανίκανη να αναλάβει τις ευθύνες και τα βάρη μιας τέτοιας στροφής.

Η μόνη ευρωπαϊκή δύναμη που φαίνεται να συνειδητοποιεί ότι στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο διακυβεύονται στρατηγικά ευρωπαϊκά συμφέροντα είναι η Γαλλία. Η χώρα αυτή δεν θεωρεί  ότι, συμπαραστεκόμενη στην Ελλάδα και στην Κύπρο, εκδηλώνει απλώς την αλληλεγγύη της σε δύο κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν η Τουρκία καθυποτάξει τον Ελληνισμό και καταστήσει την Ανατολική Μεσόγειο οιονεί νεοθωμανική λίμνη θα επεκτείνει σταδιακά την επιρροή της και στη Δυτική Μεσόγειο. Η Γαλλία θα αντιμετωπίσει τότε τον κίνδυνο να γίνει από μεγαλομεσαία δύναμη απλώς μικρομεσαία, ενώ η Ευρώπη θα καταστεί όμηρος των διαθέσεων της Τουρκίας που, μεταξύ των άλλων, θα ανοιγοκλείνει κατά βούληση την στρόφιγγα των μεταναστευτικών ροών.

Η Ανατολική Μεσόγειος υπήρξε και συνεχίζει να αποτελεί το ιστορικό κέντρο του πλανήτη, γιατί ακριβώς σε αυτήν την περιοχή διασταυρώνονται και συγκρούονται όλες σχεδόν οι γεωπολιτισμικές συνιστώσες και δυναμικές του διεθνούς συστήματος. Όποιος αγνοεί αυτήν την πραγματικότητα είναι καταδικασμένος σε ιστορική περιθωριοποίηση και αφάνεια

Δ.- Το Πρόβλημα

Συνολικά η Ελλάδα αντιστεκόμενη στην τουρκική επιθετικότητα θα μπορούσε υπο πολύ απαιτητικές προϋποθέσεις να συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας νέας ευρωπαϊκής ταυτότητας με σημαντική γεωπολιτική διάσταση Ιδεωδώς θα μπορούσε να οικοδομηθεί ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας με επικεφαλής τη Γαλλία που θα δημιουργούσε ευνοϊκό περιβάλλον για να αντιμετωπισθεί από μέρους μας επιτυχώς και σε βάθος χρόνου η απειλή εξ Ανατολών.

Η οικοδόμηση όμως μιας νέας ευρωπαϊκότητας έχει και άλλα προαπαιτούμενα πέραν αυτών στα οποία έχουμε ήδη αναφερθεί. Παραπέμπει και σε μια ανανέωση και επικαιροποίηση του πνευματικού οπλοστασίου της γηραιάς ηπείρου. Ορισμένοι προτείνουν να πάρει η Ευρώπη τη σκυτάλη από τη διχασμένη Αμερική ως «ακρόπολη των φιλελεύθερων αξιών». Ο φιλελευθερισμός όμως θριαμβεύοντας, μετά την νίκη του επί του υπαρκτού σοσιαλισμού, μεταλλάχθηκε. Από υπερασπιστής μιας ατομικότητας διακριτής, κυρίαρχης και αυτόνομης έχει εκπέσει σε απολογητή του καταναλωτισμού και μιας αποσαθρωμένης ατομικότητας. Μιας κατακερματισμένης και χειραγωγούμενης ύπαρξης, μιας δέσμης επιθυμών με μεταβαλλόμενο επίκεντρο.

Θα μπορούσε άραγε η Ευρώπη να  ανανεώσει και να μετασχηματίσει την πνευματική της παράδοση και να υπερασπισθεί τις θεμελιώδεις ελευθερίες που απειλούνται από τον επελαύνοντα ψηφιακό κολεκτιβισμό της Άπω Ανατολής αλλά και τον ληστρικό κολεκτιβισμό που προωθούν ηγέτες όπως ο Ερντογάν;

 

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here