Έτη φωτός away και όχι ago…

Ο Ισοκράτης επιλέγει

Σουπερνόβα σε απόσταση αναπνοής από τη Γη
Η έκρηξη βρίσκεται σε εξέλιξη και μπορεί να είναι ορατή με ερασιτεχνικά τηλεσκόπια

Λαλίνα Φαφούτη

Τις επόμενες ημέρες και ιδιαίτερα στις αρχές του Σεπτεμβρίου στρέψτε το τηλεσκόπιό σας προς τον ουρανό. Θα έχετε ίσως τη σπάνια ευκαιρία να παρακολουθήσετε ένα από τα πιο θεαματικά φαινόμενα στο Σύμπαν _ την έκρηξη ενός σουπερνόβα.
Ο σουπερνόβα ανιχνεύθηκε από τα τηλεσκόπια στις 24 Αυγούστου σε έναν γαλαξία στον αστερισμό της Μεγάλης Αρκτου, στον ουρανό του Βορείου Ημισφαιρίου. Απέχει μόλις 21 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη και είναι ο κοντινότερος που έχει σημειωθεί από το 1973. Οι αστρονόμοι θεωρούν ότι τον «συνέλαβαν» στα πρώτα στάδια της έκρηξής του και αναμένουν ότι η λαμπρότητά του θα αυξηθεί στο επόμενο διάστημα φθάνοντας την κορύφωσή της τις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου.
Αστρονομική έξαψη
Η ανακάλυψη ενός τέτοιου φαινομένου τόσο νωρίς και τόσο κοντά είναι σπάνια και έχει προκαλέσει ενθουσιασμό και αδημονία στους επιστήμονες, οι οποίοι το έχουν ήδη αποκαλέσει «σουπερνόβα μιας γενιάς».
Οι αστρονόμοι του αμερικανικού Εθνικού Εργαστηρίου Λόρενς Μπέρκλεϊ και του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ που έκαναν την ανακάλυψη προβλέπουν ότι ο PTF11kly, όπως ονομάστηκε. θα αποτελέσει έναν από τους σουπερνόβα που θα μελετηθούν περισσότερο στην Ιστορία, προσφέροντας σημαντικές γνώσεις και συμβάλλοντας μεταξύ άλλων στην καλύτερη κατανόηση της επέκτασης του Σύμπαντος και της μυστηριώδους σκοτεινής ύλης.
Ηδη, όπως αναφέρεται, στην επιστημονική κοινότητα επικρατεί αναβρασμός με τους τους ειδικούς να προσπαθούν να παρακολουθήσουν το φαινόμενο με όσο το δυνατόν περισσότερα τηλεσκόπια, συμεριλαμβανομένου του Hubble. Ο PTF11kly δεν θα είναι ορατός με γυμνό μάτι, δεν αποκλείεται όμως να μπορέσετε να πάρετε μια γεύση του με ένα καλό ερασιτεχνικό τηλεσκόπιο.

Πηγή: Βήμα 26.8.2011

Ο Ισοκράτης σχολιάζει

1.    Το σχόλιο αυτό, πάνω στα αστρονομικά τεκταινόμενα, έλαβε χώρα σε μια τοποθεσία του Κρικέλλου Ευρυτανίας που λέγεται “Καλλιθέα” προφανώς για την καλή θέα που προσφέρει προς τη Δομνίστα, τον Κρικελλοπόταμο και τα λοιπά αξιοθέατα που άλλοτε γίνονται ορατά κι άλλοτε όχι.
2.    Η “Καλλιθέα” είναι μια “στρατιωτική οφρύς” του χώρου-προφανώς και του χρόνου- από όπου δύναται κανείς, αν θέλει, να παρατηρήσει τον “πόδα”του λόφου στον οποίο ευρίσκεται.
3.    Ο χρόνος του εν λόγω σχολίου στον ως άνω χώρο είναι η 17η Δεκεμβρίου 1998.
4.    Μη υπάρχοντος λευκού φύλλου χαρτιού βρήκε – το σχόλιο-“πρόχειρο” χώρο στην κενή σελίδα 38 του  “Αόρατου Χρονολόγιου της Σκέψης” του Παναγιώτη Κονδύλη.(εκδόσεις Νεφέλη) Από κει το αντιγράψαμε.
5.    Η Δομνίστα, ως γνωστόν, είναι το χωριό που έγινε η πρώτη δημόσια εμφάνιση του ΕΛΑΣ.
6.    Ο Άρης είναι ο γνωστός.
7.    Ο Διαμαντής; Είναι κι αυτός γνωστός! Τουλάχιστον “στα ελάτια, στα πλατάνια”. Για τους άλλους λέμε ότι είναι ο Γιάννης Αλεξάνδρου, ένας από τους πρώτους οκτώ αντάρτες του Παρνασσού και ένας από τους τελευταίους αντάρτες της Οίτης.
8.    Ο “Δασκαλάκης” ήταν νεαρός δάσκαλος και λεγόταν Δημήτρης Σαξώνης, από τα Μάρμαρα (Σέλιανη) Φθιώτιδος. Είναι ο πρώτος νεκρός αντάρτης και σκοτώθηκε στη μάχη με τους Ιταλούς στο Κρίκελλο τον Οκτώβριο του 1942. Θάφτηκε, εκείνο το βροχερό σούρουπο της 28ης Οκτωβρίου, στο νεκροταφείο του Κρικέλλου.
9.    (Η πρώτη μάχη με τους Ιταλούς θεωρείται η μάχη στη Ρεκά της Γκιώνας– 9η Σεπτέμβρη του '42)
10.    Ο Μάρκος είναι ο Μάρκος Μπότσαρης. Σκοτώθηκε στη φοβερή νυκτομαχία που έγινε στο Κεφαλόβρυσο του Καρπενησιού στις 8-9 Αυγούστου του 1823. Σημειώνουμε ότι νυκτομαχία διεξήγαγαν μόνο οι Σουλιώτες. Ο Μουσταής Πασάς της Σκόντρας, μαζί με τους Μιρδίτες του, έπαθε πανωλεθρία. (Οι “Μιρδίτες” είναι οι βόρειοι Σκιπιτάριδες, καθολικοί κι όχι μωαμεθανοί το θρήσκευμα)
11.    Το σχόλιο αναφέρεται στον Καραϊσκάκη και στο γνωστό επεισόδιο στη Μονή της Παναγιάς της Προυσσιώτισσας (άλλοι λένε της Τατάρνας) “Τώρα θα σε ιδώ, Μαυρομάτα` αν νικήσουμε θα σε προσκυνώ για Παναγιά, ειδέ....”.
12.    Away(=μακριά), ago(=πριν). Τα επιρρήματα αυτά (το ένα δείχνει χώρο και το άλλο χρόνο) χρησιμοποιούνται στον τίτλο γιατί στις διάφορες ανακοινώσεις των αστεροσκοπείων η απόσταση συνοδεύεται από το “away”- όπως και στο άρθρο του Βήματος- κι όχι από το “ago” όπως θα περίμενε κανείς εφόσον, για να  φτάσει η έκρηξη σε μας,“περιμέναμε” είκοσι ένα εκατομμύρια χρόνια!