Ο ¨Ερωτας στην Εν Χριστώ Ζωή

0
96
Τίτλος: Ο ¨Ερωτας στην Εν Χριστώ Ζωή
Συγγραφέας: Αρσένιος Μέσκος
Από τον πρόλογο του βιβλίου
Πολλοί, παλιότεροι αλλά και νεώτεροι ερευνητές και θεολόγοι έχουν ασχοληθεί με το πρόβλημα των νεοπλατωνικών επιρροών, που παρατηρούνται σε ορισμένους μεγάλους πατέρες της Εκκλησίας. Τό ερώτημα δηλαδή, κατά πόσον οι πατέρες αυτοί είναι επηρεασμένοι από τον Πλάτωνα, αλλά και από τους μαθητές του Πλάτωνα, που έφθασαν μέχρι και τον πέμπτον μ.Χ. αιώνα. Δηλαδή τους νεοπλατωνικούς φιλοσόφους και συγγραφείς. Πρόκειται για εθνικούς, δηλαδή ειδωλολάτρες, φιλοσόφους οι οποίοι ανεδείχθησαν σε πολέμιους του χριστιανισμού και ήταν αφετηρία πολλών αιρετικών διδασκαλιών. Το ότι τα Αρεοπαγητικά κείμενα ή ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής χρησιμοποιούν ορολογία παρεμφερή με την των νεοπλατωνικών, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει. Οι φιλικά διακείμενοι προς την Παράδοση θεολόγοι, για να σώσουν τρόπον τινά την τιμή των πατέρων, παραδέχονται μεν την ομοιότητα της ορολογίας, άλλά υπογραμμίζουν τον ορθόδοξο τρόπο της χρήσης της.

Η μεγαλωσύνη όμως των Αρεοπαγητικών κειμένων ή του Αγίου Μαξίμου δεν έγκειται στην ορολογία που χρησιμοποιούν, ούτε στο ότι συζευγνύουν με απαράμιλλη ικανότητα τον νεοπλατωνισμό με την χριστιανική θεολογία, αλλά σε αυτό τούτο το οποίο λένε. Η αξία και η μεγαλωσύνη τους έγκειται στο περιεχόμενο της διδασκαλίας τους, και αυτή δεν μειώνεται καθόλου από τήν τυχόν χρήση, της διαδεδομένης στην εποχή τους, νεοπλατωνικής ορολογίας. Είναι μάλιστα φανερό ότι όλοι οι πατέρες δεν είχαν τέτοιου είδους προβληματισμούς ή αναστολές. Χρησιμοποιούσαν ελεύθερα και απροβλημάτιστα τα εκφραστικά μέσα της εποχής τους, για να εκφράσουν την διδασκαλία τους με τρόπο, όσο το δυνατόν, κατανοητότερο από τους συγχόνους τους.

Αυτή η παρατήρηση φανερώνει και υπογραμμίζει, μαζί βέβαια με πολλές άλλες, που θα μπορούσε κάποιος να κάνει, τόν τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει το πατερικό θεολογικό και ασκητικό έργο η σύγχρονη θεολογία. Φανερώνει δηλαδή την τάση που υπάρχει, να μελετάται περισσότερο η αφορμή και το εννοιολογικό περιεχόμενο των πατερικών έργων, δηλαδή οι ιδέες, οι απόψεις και οι διάφοροι ιστορικοφιλοσοφικοί συσχετισμοί τους, και όχι τόσο το αντίκρυσμά τους στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων που θέλουν να ζήσουν την ζωή του Χριστού, δηλαδή το ουσιαστικό περιεχόμενό τους.

Η τάση αυτή έχει ως φυσικό επακόλουθο, το σύνολο σχεδόν της σύγχρονης θεολογικής παραγωγής να αφήνει ασυγκίνητους και αδιάφορους τους σημερινούς χριστιανούς, τι να πούμε δε για τους υπολοίπους !, και να απευθύνεται μόνο σε ένα κλειστό κύκλο ανθρώπων. Καί ενώ αυτό το γεγονός είναι παρατηρημένο και γνωστό στους θεολόγους, και γενικότερα στους ανθρώπους της Εκκλησίας, δεν υπάρχει όμως ούτε υποψία διάθεσης να άλλάξει δομή και μορφή ο θεολογικός λόγος. Μάλλον περιμένουμε να αλλάξουν οι άνθρωποι και να αποδεχθούν αυτό που τους προσφέρουμε, όπως τους το προσφέρουμε.

Αυτό όμως είναι κάτι που δεν πρόκειται να γίνει, τουλάχιστον στο ορατό μέλλον. Η θεολογική γλώσσα και γενικότερα η γλώσσα των ανθρωπιστικών επιστημών, βρίσκεται σε μια διαρκή οπισθοχώρηση, υποχωρώντας μπροστά στην επέλαση των θετικών επιστημών. Νομίζουμε λοιπόν, ότι αν ζούσαν οι πατέρες στην εποχή μας, δεν θα δίσταζαν να προσλάβουν και να χρησιμοποιήσουν την γλώσσα και τα εκφραστικά εργαλεία των θετικών επιστημών, εφ’ όσον, κατά τον τρόπον αυτόν, το μήνυμα του έργου τους θα προσλαμβανόταν αμεσώτερα και πληρέστερα από τους αναγνώστες τους. Αυτό που πάντα ενδιέφερε τους πατέρες δεν ήταν η εκφραστική και γλωσσική συνέπεια με κάποια πεπατημένη του παρελθόντος, αλλά η εν Χριστώ πνευματική οικοδομή των ανθρώπων του παρόντος.

Λοιπόν μια δεύτερη δική μας προσπάθεια, προς αυτήν την κατεύθυνση, είναι και αυτό το βιβλίο. Έχει ως υπότιτλο, Μια εφηρμοσμένη θεολογία της πληροφορίας, όχι γιατί έχει περισσότερη σχέση με την πληροφορική, απ’ όσο ο Άγιος Μάξιμος με τους νεοπλατωνικούς, αλλά γιατί, ακριβώς, δανείζεται όρους και εικόνες από τον κόσμο της πληροφορικής, για να εκφράσει και να εξηγήσει τον πυρήνα της διδασκαλίας και την πείρα της Εκκλησίας, πάνω στο θέμα του σέξ και του έρωτα. Ο κόσμος της πληροφορικής έχει διηθίσει όλα τα σύγχρονα περιβάλλοντα, και αναμφισβήτητα οι περισσότεροι νέοι, στους οποίους κυρίως απευθύνεται το βιβλίο αυτό, είναι πιο πολύ εξοικοιωμένοι μαζύ του, απ’ ότι με την παραδοσιακή θεολογική διδασκαλία. Βέβαια, ας μην περιμένει κανείς να βρει στις σελίδες του αναφορές σε υπολογιστές και άλλα συναφή, όπως δεν θα βρει ονομαστικά τον Πλάτωνα στο έργο του αγίου Μαξίμου. Πρόκειται απλά και μόνο για μια παρουσίαση της θεολογικής διδασκαλίας και της ασκητικής εμπειρίας της Εκκλησίας.

Επιπλέον, ο αναγνώστης δεν είναι λογικό να περιμένει εδώ απαντήσεις στα διάφορα πρακτικά προβλήματα, που αναφαίνονται στην σφαίρα της σεξουαλικής ζωής. Ο συγγραφέας είναι εντελώς αναρμόδιος για κάτι τέτοιο, άλλωστε δεν υπάρχει και έλλειμμα πληροφόρησης στα θέματα αυτά! Απεναντίας, το ερώτημα, ποια είναι η θέση και ο ρόλος του σεξ στην εν Χριστώ πνευματική ζωή, είναι …..κεκρυμμένο μυστήριο.

Η ποικιλία της ζωής είναι αστείρευτη, εν τούτοις δεν είναι λίγοι αυτοί οι οποίοι προσπαθούν να την χωρέσουν μέσα σε περιορισμένες νοητικές κατασκευές. Αυτοί ίσως θα περιμένουν να διαβάσουν και γι’ αυτό και γι’ εκείνο το θέμα και τι πρέπει να κάνουν στην μια και στην άλλη περίπτωση. Δεν υπάρχει καμμία τέτοια πρόθεση, εκ μέρους μας. Γιατί κατ’ αρχάς, είναι κάτι σχεδόν αδύνατο να καλύψει κανείς όλες τις ( προβληματικές και μη ) περιπτώσεις, που ανακύπτουν στις σχέσεις των δύο φύλων. Αλλά, και γιατί δεν νομίζουμε ότι κάποια τέτοια προσπάθει είναι σωστή και πράγματι οφέλιμη. Το βρέφος τρώει μασημένη τροφή μόνο στην αρχή της ζωής του. Γρήγορα του δίνουν και στερεά τροφή, γιατί πρέπει να μεγαλώσει.

Όσα παραθέτουμε δεν είναι λοιπόν έτοιμες λύσεις, αλλά τρόποι και μέθοδοι συγκεκριμένοι και εφηρμοσμένοι. Ταυτόχρονα όμως παραθέτουμε και μια θεωρητική τεκμηρίωσή τους, για την οποία χρησιμοποιούμε συχνά εικόνες από τον κόσμο της πληροφορικής. Η πρόσληψη από τον αναγνώστη αυτής της τεκμηρίωσης, θα τον καταστήσει ικανό να δημιουργήσει τις εφαρμογές που απαιτούνται για την δική του ζωή. Προσπαθούμε να δώσουμε εργαλεία σκέψης με τα οποία, ο κάθε φιλότιμος αναγνώστης θα βρει τις δικές του λύσεις. Η εν Χριστώ ζωή είναι, εν τέλει, τόσο δημιουργική !.

Το βιβλία αυτό, δεν είναι μια νέα θεολογική και δογματική διδασκαλία, είναι μάλλον μια προσπάθεια εκλαΐκευσης της διδασκαλίας της Εκκλησίας, σε πολλά σημεία ανάλογη με βιβλία που εκλαϊκεύουν επιστημονικά θέματα. Δεν είναι λοιπόν μια επιστημονική πραγματεία, γι’ αυτό δεν υπάρχουν σημειώσεις και παραπομπές ούτε βιβλιογραφία. Απεναντίας υπάρχει μια ελευθερία στην έκφραση. Δεν θα πρέπει λοιπόν να έχει κανείς απαιτήσεις λεπτολόγου ακριβείας. Και φυσιολογικά δεν καλύπτει τα πάντα, και δεν καλύπτει όλους. Ούτε όλες τις δυνατές περιπτώσεις.

Απευθύνεται με συγκεκριμένο τρόπο, σε συγκεκριμένους αναγνώστες. Αξιοποιεί την γνωστή, στην εκκλησιαστική εμπειρία, διάκριση των αρχαρίων,των μέσων, και των τελείων. Δεν απευθύνεται λοιπόν στους τελείους ούτε στους μέσους, αλλά μάλλον στους αρχαρίους. Για τα σημερινά δεδομένα, το να είναι κανείς έστω και αρχάριος στην εν Χριστώ πνευματική ζωή είναι επιτυχία και δώρο Θεού. Και ο αρχάριος έχει μήκος δρόμου να διανύσει. Δρόμο που δεν είναι εύκολος και που γι’ αυτό τελικά λίγοι τον αρχίζουν ή, αν τον αρχίσουν, εύκολα τον εγκαταλείπουν. Κάποιοι λοιπόν διαβεβηκότες την πνευματική ηλικία, ας δείξουν συγκατάβαση στα λεγόμενα. Ο στόχος μας είναι υψηλός, η αγιότητα, αλλά προσπαθούμε να μην μπερδεύουμε την στόχευσή μας, με την πραγματικότητά μας.

Εύλογα θα αναρρωτηθεί καποιος γιατί όλα αυτά, γιατί να γράψει κληρικός και μάλιστα μοναχός ένα τέτοιο βιβλίο. Οι λόγοι είναι κατά βάση δύο. Ένας πρακτικός και ένας προσωπικός. Τό θέμα είναι αυτό που, με τον ένα ή άλλο τρόπο, απασχολεί την συντριπτική πλειοψηφεία των ανθρώπων, που πλησιάζουν ένα κληρικό και μάλιστα πνευματικό. Η συνεχής επανάληψη κουράζει και κανείς ψάχνει τρόπο να την αποφεύγει. Μια συγγραφή είναι ίσως η καλύτερη λύση. Μερικοί όμως καταφεύγουν στις ομιλίες. Σε αυτό το σημείο υπεισέρχεται και ο προσωπικός παράγων.

Είναι πανανθρώπινη ανάγκη να εκφράζουμε τις σκέψεις μας, και όλοι το κάνουμε με τον ένα ή τον άλλον τρόπο. Από την αρχή της ιστορίας, κάποιοι είχαν την ανάγκη να το κάνουν ενώπιον ακροατηρίου και μερικοί γραπτά. Σαν να υπάρχει κάποιο γονίδιο που ωθεί μερικούς προς την κατεύθυνση αυτή. Φαίνεται ότι την ίδια ανάγκη την έχουμε και εμείς και εφ’ όσον η πρόνοια του Θεου μας χάρισε την δυνατότητα, ρίχνουμε και εμείς τον δικό μας κόπο στο μεγάλο ποτάμι των συγγραμμάτων, το οποίο αρδεύει τον ανθρώπινο πολιτισμό.
Φυσικά δεν έχουμε την φιλοδοξία να δημιουργήσουμε δικό μας ρεύμα. Ισχύει ακριβώς ότι γράφαμε και στην προηγουμένη προσπάθειά μας: Θα θέλαμε να συμβάλει το βιβλίο αυτό ώστε οι αγαπητοί χριστιανοί (και μάλιστα οι νεώτεροι από αυτούς), που θέλοντας και μη ζουν στον τόσο σκληρό για όλους κόσμο της εποχής μας, να δουν κάποιες όψεις της ζωής τους καλύτερα, ώστε, κάνοντας μερικά ακόμη πνευματικά βήματα, να πλησιάσουν περισσότερο τον Θεό.

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here