Ο πλανήτης παρακολουθεί με εντεινόμενη ανησυχία το σκωτσέζικο ντους μεταξύ απειλών πολέμου κατά του Ιράν από τις ΗΠΑ και άκαρπων διαπραγματεύσεων. Λίγοι όμως θεωρούν πλέον ότι αυτή η ταλάντευση αποτελεί μέρος της γνώριμης διαπραγματευτικής τακτικής του Τραμπ να κλείνει συμφωνίες (ντηλ).Και αυτό γιατί η μεγάλη συγκέντρωση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην επίμαχη περιοχή δημιουργεί μια αυτοτροφοδοτούμενη -όπως θα δούμε- δυναμική ενώ οι προοπτικές σύναψης μιας συμφωνίας είναι περιορισμένες.
Η συγκέντρωση μεγάλης αμερικανικής στρατιωτικής δύναμης στην περιοχή είναι επαρκής για μια αεροπορική επιχείρηση τουλάχιστον δύο εβδομάδων. Η ανάπτυξη όμως μιας τόσο μεγάλης δύναμης είναι υψηλού οικονομικού κόστους και από ένα σημείο και πέρα θα υπάρξουν πιέσεις για την άμεση αξιοποίησή της ή για την ανάκλησή της, που θα ήταν βέβαια άκρως ταπεινωτική για τις ΗΠΑ.
Τις πιθανότητες ενός παρατεταμένου πολέμου αυξάνει και το γεγονός ότι η προοπτική σύναψης μιας συμφωνίας στο παρά πέντε είναι μικρή. Οι Αμερικανοί ζητούν στην ουσία τον αφοπλισμό του Ιράν, χωρίς μάλιστα να υπόσχονται άμεση άρση των κυρώσεων. Δεν ζητούν απ’ ό,τι φαίνεται μόνον διακοπή του εμπλουτισμού του ουρανίου αλλά μηδενικό εμπλουτισμό του και επιπλέον δραστικό περιορισμό του οπλοστασίου του Ιράν σε βαλλιστικούς πυραύλους και διακοπή των σχέσεων του με τις φιλικές του δυνάμεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Ιδανική περίπτωση για τους Αμερικανούς θα ήταν μια επιχείρηση σύντομης διάρκειας και εντυπωσιακή τεχνικά που να ήταν όμως ταυτόχρονα και αποτελεσματική. Στην πραγματικότητα βέβαια η μόνη ρεαλιστική δυνατότητα γι’ αυτούς είναι μια διαδοχή πληγμάτων κατά στρατιωτικών εγκαταστάσεών ή και προσώπων με στόχο την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος του Ιράν και τελικώς την ανατροπή του.
Η ηγεσία του Ιράν γνωρίζει αυτό το ενδεχόμενο και δεν θα επιτρέψει η αναμέτρηση να προσλάβει τον χαρακτήρα ενός πολέμου φθοράς που θα κατέληγε στην αλλαγή καθεστώτος. Για να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη θα έκλεινε τα στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διακινείται υπολογίσιμο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, προκαλώντας μεγάλη οικονομική ζημιά στα ΗΠΑ και σε άλλες χώρες. Επιπλέον θα προχωρούσε σε αντίποινα κατά των βάσεων των Αμερικανών στην περιοχή.
Μια άγνωστη παράμετρος του ζητήματος είναι η ανθεκτικότητα του καθεστώτος του Ιράν. Το καθεστώς έχει βέβαια χάσει προ πολλού την επαναστατική του ορμή αλλά φαίνεται να επιδεικνύει σημαντικές αντοχές. Οι δυνάμεις του καθεστώτος -πολιτικές και στρατιωτικές- είναι ενωμένες, ενώ η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη. Από την αντιπολίτευση λείπει εξάλλου ένας ηγέτης που θα ενέπνεε και θα ήταν ταυτόχρονα εγγύηση ότι δεν θα παραδοθεί στο χάος ένα μεταϊσλαμικό Ιράν. Δεν φαίνεται λοιπόν να υπάρχει μια αξιόπιστη και συνεκτική διάδοχη κατάσταση.
Ο Τραμπ οδηγήθηκε σταδιακά στην δυσάρεστη θέση να έχει να επιλέξει μεταξύ ενός πολέμου διαρκείας με το Ιράν και ενός ταπεινωτικού γι’ αυτόν συμβιβασμού. Παρατεταμένος πόλεμος όμως σημαίνει καταβολή υψηλού «φόρου» αίματος και χρήματος. Από τον καιρό του Βιετνάμ και έπειτα οι μαζικές επιστροφές body bags (σάκων με πτώματα Αμερικανών στρατιωτών) αποτελούν εφιάλτη για την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Δεν βρισκόμαστε πλέον στην περίοδο των δυο παγκοσμίων πολέμων του 20ου αιώνα, όπου δεκάδες εκατομμύρια ήταν πρόθυμα να θυσιασθούν για τους ομαδισμούς της εποχής (τον αντιεξισωτικό φασισμό και τον εξισωτικό κομμουνισμό) καθώς και για τον «λαβωμένο» από το κραχ του 1929 φιλελευθερισμό. Αν για το Ιράν άγνωστος Χ παραμένει η ανθεκτικότητα του καθεστώτος του, για την Αμερική είναι αδιευκρίνιστη η αντίδρασή της στο ενδεχόμενο μεγάλων απωλειών μάχης και κλεισίματος των στενών του Ορμούζ.
Από την έκβαση του ιρανικού ζητήματος θα κριθούν λοιπόν πολλά. Όχι μόνον η τύχη του καθεστώτος του Ιράν ή της προεδρίας Τραμπ, αλλά προπαντός η περαιτέρω αποσταθεροποίηση της δυτικής ηγεμονίας στον πλανήτη ή εναλλακτικά η επιβεβαίωσή της για ένα βραχύ διάστημα. Την κρισιμότητα των περιστάσεων αναγνωρίζουν και οι Ρώσοι και οι Κινέζοι. Γι’ αυτό και θέτουν στην διάθεση του Ιράν προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία ακριβούς εντοπισμού στόχων και διεξαγωγής ηλεκτρονικού πολέμου, ενώ ταυτόχρονα διεξάγουν από κοινού με το Ιράν αεροναυτικές ασκήσεις αυτήν την περίοδο. Μια άλλη τέλος πλευρά της όλης αναμέτρησης είναι η εμπλοκή του Ισραήλ, που είναι βέβαιη αν παραταθεί η σύγκρουση και θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο τα πράγματα.
Ο ζωγραφικός πίνακας που συμπληρώνει τη σελίδα είναι έργο του Πασχάλη Αγγελίδη (φιλοτεχνημένος το 1981).