Ἄγνοια τῆς φύσης λόγῳ τῆς ἄγνοιας τοῦ ἑαυτοῦ μας

1
322

Εναι πανθομολογούμενο πλέον τγεγονς τι κόσμος μας διέρχεται μία κρίση τρομακτικν διαστάσεων. Συνήθως καλομε τν ν λόγκρίση οκολογική, καδίκαια, φοοἱ ἐπιπτώσεις της κδηλώνονται κυρίως στν οκολογικσφαίρα. δτμήνυμα εναι πολύτως σαφές: τρόπος ζως μας σὲ ὅλες τς πτυχές του εναι πτν ποψη τόσο τς νθρώπινης ζως σο κατοπεριβάλλοντος, ατοκαταστροφικός, καὶ ἐὰν δν τν μεταβάλουμε ριζικά, καταστροφτο πλανήτη εναι ναπόφευκτη. Χωρς τμεταστροφατὴ ἡ περιπέτεια τοπολιτισμοθφτάσει σττέλος της, καμάρτυρες τς ξέλιξης ατς θγίνουν πολλοὶ ἀπ’ σους ζον σήμερα.

Δυστυχς δν δείχνουμε νὰ ἔχουμε κόμη συνειδητοποιήσει πόσο πιτακτικεναι ἡ ἀνάγκη γιμία τέτοια μεταστροφή, κασπεσμα λων τν σημείων ξακολουθομε νβαδίζουμε περίσκεπτα στμονοπάτι τς καταστροφς, πρόσωπα τυφλσ’ ναν φιάλτη πού, σν σὲ ἀρχαία τραγωδία, κτυλίσσεται πρς τμοιραο τέλος. Σχεδιάζουμε νὰ ἐπεκτείνουμε τστείρα καὶ ἀφύσικη ατοκρατορία μας, τν ατοκρατορία τς εδικς μεθοδολογίας, προχωρώντας κόμη πιβαθιστν ατοματοποιημένη, λεκτρονικὴ ἔρημο. Μηχανευόμαστε μεγαλύτερα κακαλύτερα τραπεζικσυστήματα, πεμβαίνουμε στς φυσικς ναπαραγωγικς διαδικασίες τν φυτν, τν ζώων κατν νθρώπινων ντων, ξαντλομε τγκατγεννήματά της μδραστικότατα χημικκαμία πληθώρα δηλητήρια τὰ ὁποα μιὰ ὑγις κοινωνία δν θὰ ἐπέτρεπε νκυκλοφορον ξω πὸ ἐργαστήρια ψίστης σφαλείας, πογυμνώνουμε τν κόσμο πτὰ ἀπομεινάρια τν δασν του μταχύτητα πίστευτη καὶ ἀκατανόητη κασυμπεριφερόμαστε ν γένει μτρόπο πού, κόμη κι ν συνειδηττν εχαμε προγραμματίσει, δν θμποροσε νὰ ἐπισπεύσει περισσότερο τν φανισμτν δικό μας λλκατοκόσμου πομς περιβάλλει. Μοιάζουμε αχμαλωτισμένοι στδόκανα μις τερατώδους συλλογικς ψύχωσης, σν νὰ ἔχει κυριευτεῖ ὁ πολιτισμένος κόσμος πμιὰ ἀκατανίκητη πιθυμία θανάτου.

Στν οκολογικσφαίρα τμήνυμα εναι, πως προανέφερα, ξεκάθαρο, σο κι ν πιμένουμε ντὸ ἀγνοομε. Μολονότι, μως, οἱ ἐπιπτώσεις τς κρίσης ποὺ ἀντιμετωπίζουμε σήμερα εναι περισσότερο ασθητς σαττσφαίρα, κρίση καθ’ αυτν δν εναι πρωτίστως οκολογική, δν φορ κατπρτο λόγο τπεριβάλλον μας, λλτν τρόπο σκέψης μας. Μεταχειριζόμαστε τν πλανήτη μας μὲ ἀπάνθρωπο, ρνησίθεο τρόπο, πειδὴ ἡ ὀπτική μας εναι πάνθρωπη καὶ ἀρνησίθεη. Βλέπουμε τπράγματα παττπρίσμα πειδὴ ἔτσι οσιαστικβλέπουμε τν αυτό μας.

Τοτο εναι τπρτο πράγμα ποπρέπει νὰ ἀποσαφηνίσουμε πλήρως πρν ποφασίσουμε νεσέλθουμε σμι διαδικασία ναζήτησης διεξόδου πτν κόλαση τς ατοεξόντωσης στν ποία καταδικάσαμε τν αυτό μας. Τπς βλέπουμε τν κόσμο συναρτται πτπς βλέπουμε τν αυτό μας. Τπρότυπό μας γιτσύμπαν – τκοσμοείδωλο ἢ ἡ κοσμοεικόνα μας – βασίζεται στπρότυπο, στν εκόνα ποὺ ἔχουμε γιτν αυτό μας. ταν θεωρομε τν κόσμο, θεωρία μας δν εναι παρὰ ἀντανάκλαση τονομας, τς κατάστασης τς συνείδησής μας. τρόπος μτν ποο ντιλαμβανόμαστε να δέντρο, να βουνό, να πρόσωπο, να ζο ἢ ἕνα πουλεναι ντανάκλαση τς δέας μας γιτποιοί νομίζουμε τι εμαστε. ,τι βιώνουμε στπράγματα ατδν εναι τόσο πραγματικότητα ἢ ἡ φύση τν πραγμάτων ατν καθ’ αυτά, σο ,τι μς πιτρέπουν νβιώσουμε οπνευματικές, ψυχολογικς καφυσικς δυνατότητές μας. Ἡ ἱκανότητά μας νὰ ἀντιλαμβανόμαστε κανβιώνουμε διαμορφώνεται σύμφωνα μτπς χουμε πλάσει τδική μας εκόνα καὶ ὁμοίωση.

Τοτο σημαίνει τι, γινὰ ἀντιμετωπίσουμε ποτελεσματικτν οκολογικκρίση, φείλουμε νὰ ἀλλάξουμε τν κοσμοεικόνα μας, καατσημαίνει μτσειρά του τι φείλουμε νὰ ἀλλάξουμε τν εκόνα γιτν αυτό μας. Ἐὰν δν λλάξουμε τκριτήρια μτὰ ὁποα ξιολογομε τόσο τν αυτό μας σο κατστοιχεο πο συνισττν ληθινφύση τς παρξής μας, τότε μετάβλητος θπαραμείνει καὶ ὁ τρόπος μτν ποο ντιμετωπίζουμε τν κόσμο πομς περιβάλλει. Καί, ν ατδν συμβε, τότε θεωρία καὶ ἡ πρακτικτς προστασίας τοφυσικοπεριβάλλοντος, σο καλοπροαίρετες καὶ ἀναγκαες κι ν εναι, δν θὰ ἀγγίξουν τν καρδιτοπροβλήματος. Στν καλύτερη περίπτωση θσυνιστον προσπάθεια ντιμετώπισης σων ν κατακλείδι εναι συμπτώματα, χι ατίες.

Δν χω τν παραμικρπρόθεση νὰ ὑποβαθμίσω τέτοιες προσπάθειες, συχνὰ ἡρωικές, μοναχικς καπαράτολμες, παρτς μεγάλες ντιξοότητες. νας πτος φοβερος πειρασμος ποὺ ἐνσκήπτουν εναι σκέψη τι τπρόβλημα χει τόσο μεγάλες διαστάσεις, στε ,τι κι ν πράξουμε σὲ ἀτομικκλίμακα θὰ ἀποβεπιθανς καρπο: πρέπει ντὸ ἀφήνουμε στς ρχές, στς κυβερνήσεις, στος εδικούς.

στάση ατεναι μοιραία. κόμη καμία πλχειρονομία, σο παθητικκι ν δείχνει, χει ξία, ν οσυνέπειές της μπορον νεναι νυπολόγιστες. σκέψη, ἐὰν δν συνοδεύεται πτν ντίστοιχη πράξη, σύντομα γίνεται στείρα. μως καὶ ἡ πράξη ποπηγάζει πσκέψη μὲ ἐσφαλμένη φετηρία καθίσταται εκολα ναποτελεσματική, καθς περιορίζεται κυρίως στσυμπτώματα. ρίζα τν ατίων βρίσκεται στν τρόπο σκέψης μας, καγι’ ατν κριβς τν λόγο κρίση μας φορπρωτίστως τν εκόνα ποὺ ἔχουμε γιτν αυτό μας κατν κοσμοθεωρία μας.

δβρίσκεται καρδιτοπροβλήματός μας. βιομηχανικκατεχνολογικκόλαση ποχτίσαμε γύρω μας δν νέκυψε τυχαα. ντιθέτως, ποτελεῖ ἄμεση συνέπεια τογεγονότος τι πιτρέψαμε σ’ μς τος διους νμς κυριαρχήσει να συγκεκριμένο πρότυπο σκέψης – τὸ ὁποο νσωματώνει μία καθορισμένη εκόνα τοκόσμου κατοῦ ἀνθρώπου – σσημεο στε νδιέπει οσιαστικκάθε θεωρητικστάση κακάθε μας πράξη, δημόσια καὶ ἰδιωτική.

Πρόκειται γιὰ ἕνα πρότυπο σκέψης πομς μποδίζει νδομε τν αυτό μας ς ντότητα ποδν εναι πλς να δίποδο ζο, τπεπρωμένο καοἱ ἀνάγκες τοῦ ὁποίου κπληρώνονται μτν πιδίωξη τοκοινωνικο, πολιτικοκαοκονομικοῦ ἀτομικοσυμφέροντος. Γινσυμβαδίσουμε μτν ν λόγεκόνα τοῦ ἑαυτομας, πινοήσαμε μία κοσμοθεωρία ποὺ ἐκλαμβάνει τφύση ς πρόσωπη λικβάση, ψυχη πηγτροφς, πρώτων λν, πλούτου, νέργειας, γιτν ποία θεωρομε τι χουμε τὸ ἀπόλυτο δικαίωμα ντν κμεταλλευόμαστε, νπειραματιζόμαστε πάνω της, νὰ ἐπεμβαίνουμε στμορφή της καί, γενικά, ντν καταχρώμαστε μέσω ποιασδήποτε πιστημονικς καμηχανικς τεχνικς μπορομε νὰ ἐπινοήσουμε κανὰ ἐφαρμόσουμε, προκειμένου νὰ ἱκανοποιήσουμε κανὰ ἐπεκτείνουμε τὸ ἀτομικσυμφέρον. ‘χοντας γυμνώσει, στσκέψη μας, τν αυτό μας πτν ερότητά του, πράξαμε τὸ ἴδιο καγιτφύση: τν ποκαθηλώσαμε πτβασίλειο τοθείου καθεωρήσαμε τι εμαστε πικυρίαρχοί της, τι φύση εναι πηρέτης μας, τι πόκειται στθέλησή μας. ν συντομί, δηγημένοι παττν εκόνα ποὺ ἔχουμε γιτν αυτό μας κααττν κοσμοθεωρία, καταφέραμε νγίνουμε τπιὸ ἐκφυλισμένα καὶ ἐκφυλιστικπλάσματα στγ.

Ατὴ ἡ εκόνα καατὴ ἡ κοσμοθεωρία πηγάζουν πμία πώλεια μνήμης, πτλήθη τοποιοί εμαστε, καθς καὶ ἀπτν πτώση μας σὲ ἕνα πίπεδο γνοιας καὶ ἄνοιας ποὺ ἀπειλετν πιβίωση τοεδους μας. Μβάση τν ναπόφευκτη λογικποὺ ἐνυπάρχει στν προέλευση ατή, εμαστε ναγκασμένοι νὰ ἀκολουθομε μία πορεία ποκάθε βμα της μς βυθίζει σὲ ἀκόμη μεγαλύτερη γνοια τς φύσης μας καὶ ἑπομένως σὲ ἀκόμη μεγαλύτερη γνοια ποιουδήποτε λλου στοιχείου.

σο μμένουμε στν πορεία ατή, εμαστε καταδικασμένοι νπροχωρομε τυφλκαμδιαρκς πιταχυνόμενο ρυθμπρς τν πλήρη πώλεια ταυτότητας, τν πλήρη πώλεια λέγχου καί, τελικά, στν λοκληρωτικατοκαταστροφή. Τίποτε δν μπορενδιακόψει αττν πορεία κτς πτν πλήρη λλαγκατεύθυνσης, τριζικμεταβολτοτρόπου μτν ποο ντιμετωπίζουμε τόσο τναυτό μας σο κατν κόσμο πομς περιβάλλει. Χωρς τμεταστροφατὴ ἁπλς θσυνεχίσουμε ντροφοδοτομε τδική μας νεκρικπυρά.

Εναι ραγε δυνατατὴ ἡ ἀντιστροφή, ριζικὴ ἀλλαγή; Πιστεύω τι τίποτε δν μπορενμς μποδίσει ντν πραγματοποιήσουμε κτς πὸ ἐμς τος διους. Κανες δν πορενμς μποδίσει νὰ ἀλλάξουμε τν εκόνα τοῦ ἑαυτομας, κασυνάμα τν κοσμοθεωρία μας, κτς πὸ ἐμς τος διους.

Τζήτημα – τμόνο πραγματικζήτημα – εναι ποιά εκόνα τοῦ ἑαυτομας καποιά κοσμοθεωρία θὰ ἀντικαταστήσει τχρεοκοπημένα στερεότυπα, τὰ ἄψυχα πλάσματα τς φαντασίας πομς χουν αχμαλωτίσει.

πόσπασμα πτεσαγωγικκεφάλαιο τοβιβλίου «Θάνατος καὶ Ἀνάσταση τς ερς κοσμολογίας», κδ. ν Πλ, μετάφραση Παναγιώτης Σουλτάνης.

ναδημοσιευμένο καστὸ ἀφιέρωμα «Τφυσικπεριβάλλον ς κτίση», τχ 297 (Νοέμβριος 2017) τς Πειραϊκς κκλησίας.

Πηγ ψηφιακο κειμένου: ντίφωνο

1 σχόλιο

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here