Ἀνατρέφοντας ἥρωες

1
834

Σ ποχς πο κανες δν εναι πολύτως νοχος, σ ποχς πο κανες δν εναι πολύτως θος, ποκαλύπτεται μ τν πι τραγικτρόπο τ κεν το κοινο μέτρου κα τν κοινν κριτηρίων. Βέβαια, τ γεγονς ατ εχε ρχίσει ν συντελεται σταδιακ π τν δεκαετία το 80. Τ… «δεώδη» τς λεύθερης οκονομίας (κέρδος, παραγωγικότητα κ.λπ.) κτόπισαν, πολ πι εκολα π’ σο φαινόταν, ξίες κα ράματα, πο πετέλεσαν πυλνες τς λληνικς κοινωνίας γι αἰῶνες. Κα βέβαια, σο περίφημη νάπτυξη, στω κα μ τς τρομερς νισότητες κα δυσλειτουργίες, προχωροσε, εμάρεια, στω κα κάλπικη, σπρωχνε «κάτω π’ τ χαλ» κεν κα στρεβλώσεις μις κοινωνίας σ πλήρη ποπροσανατολισμό.

Τώρα μως; Τώρα; Πς ν καλυφθε τ κενό; Πς ν ναζητήσεις ατίες τν διεξόδων; Πς ν ναζητήσεις λύσεις; Φουντώνουν ο συζητήσεις σ σπίτια, συγκεντρώσεις, καφετέριες κα blog. Τ θέμα πάντα να: φόβος γι να μέλλον πο δν μπορε ν κπληρώσει προσδοκίες νάκαμψης κα βεβαίως ργή. Ποιός φταίει; Τί φταίει;

Στν τόπο τν γκρεμισμένων κριτηρίων κα το χαμένου νοήματος πο συγκροτε τν βίο, λοι πλέον χουν δίκιο. Δίκιο ργαζόμενος, δίκιο ο δανειστές, δίκιο ο κυβερνήσεις, δίκιο τ ΜΑΤ, λοι δίκιο. ξαρτται σ ποιανο τ θέση βρίσκεσαι. ν σουν Γερμανς τραπεζίτης, θ τιμωροσες τ σπάταλη λλάδα. ν σουν τρομοκράτης, θ νατίναζες τ σπίτι το πουργο. Εσαι μως, πως ο περισσότεροι, νθρωπος τς μέσης ζως, τς μέσης οκονομικς πιφάνειας, τς μέσης πίστης, τς μέσης γανάκτησης, νίκανος, μλλον νεκπαίδευτος, γι τ μεγάλο καλ λλ κα τ μεγάλο κακό. νθρωπος το μέσου ρου. νθρωπος μως μ να μεγαλεο διαφορετικό: τ μεγαλεο τς κοινς λογικς. Διότι ατός, κοινς νθρωπος, μέσος νθρωπος, νθρωπος το μέτρου, μέτριοςμ τ θετικ ρχαιοελληνικ ννοια το ρου–, χει φτάσει πλέον ν εναι ρωας κα σωτήρας. Διότι, μαζ μ τν μετριότητά του, διατήρησε τν μέση θικ ναστολή, τ μέση ντροπή, τ μέσο φιλότιμο, τ μέση ντιμότητα, τ μέση συμπόνια. Εναι ατς πο δν καταλαβαίνει οτε τος παράλογους προϋπολογισμούς, οτε τς παράλογες ποφάσεις, οτε τ παράλογα μέτρα, οτε τν παράλογη ναισθησία τν κρατούντων. Ατός, πού, ν σ να ποθετικ σύστημα κληρωτς θητείας λάμβανε μέρος σ ποφάσεις, ποκλείεται ν τ κανε χειρότερα.

Κι μως! Μι τρομερ ποψία πλανται: Μήπως ξουσία πο θ το δινόταν θ μετέβαλε κα ατόν, τν κοιν νθρωπο τς κοινς λογικς, σ παράλογο κα πονο; Γι κάθε νθρωπο, πο φιλοδοξε ν διατηρήσει μι στοιχειώδη παφ μ τν αυτό του κα ν διακατέχεται π τν πιθυμία μις στοιχειώδους ατοκριτικς, τ ρώτημα εναι βασανιστικό: ν μουν στ θέση του, μήπως θ κανα τ δια; ν μοίρα μ εχε φέρει σ ξουσιαστικ ρόλο, μήπως θ βυθιζόμουν κι γ στν παραλογισμ κα τ σκληροκαρδία τς ξουσίας; ν ο περιστάσεις μ φερναν τώρα, δ, στ θέση το Γερμανο τραπεζίτη, πο ζητάει πάσ θυσί πίσω τ λεφτά του, μήπως θ εχα μεταβληθε σ να πονο θηρίο; Πς ν μετρήσω, πς ν δοκιμάσω τν ψυχή μου;

λλες ποχές, τ ρωτήματα ατ θ μεναν ναπάντητα γι τος πολλούς. ταν ποχές, πο ξουσία ταν στεγαν κα λογική της μοιαζε ν πέχει πολ π τ λογικ το μέσου νθρώπου. Ξέραμε ποψιαζόμασταν, πώςκε πάνω κυριαρχε δίστακτος σχεδιασμός, νέλιξη πάσ θυσί, ρωτας τς ξουσίας, ο συσχετισμο κα φιλία. Στν κοινωνία μως τν μέσων νθρώπων, συλλογικότητα, ντροπή, τ στοιχειδες φιλότιμο, μι στοιχειώδης συμπόνια, τοιμότητα ν συνδράμεις στν ναποδι το γείτονά σου, γέμιζαν τς γειτονις κα τν καθημερινότητα. Τ πράγματα μως λλαξαν. Γι διαφόρους λόγους, τ χαρακτηριστικ κα ο συμπεριφορς τς ξουσίας φτασαν ν διαποτίσουν λη τν κοινωνία. Λίγο πο πολιτικ κατάφερε ν κάνει πελάτη της μεγάλη μάζα τν μέσων καί… πάλαι ποτ μετρημένων πολιτν, λίγο πο εμάρεια δημιούργησε τν ψευδαίσθηση μις ατάρκειας κα κανε τν διπλαν χι κα τόσο παραίτητο, νταγωνισμς κα τομικ νέλιξη γινε γι τος πολλος ραμα ζως.

Βέβαια ζω ρχισε ν γριεύει. θική, ρχές, ξίες, συλλογικ ράματα παψαν πι ν βρίσκονται κα τόσο ατονόητα. Μείνανε βέβαια ς ραες κοινωνικς κα θρησκευτικς κορνες, φαρμογή τους μως ρχισε ν στοιχίζει. Πς ν ντιτάξεις τν ντιμότητα σ μι κοινωνία, πο χει ατονόητη τν πάτη; Πς ν πικαλεστες τν γάπη, ταν λος περίγυρός σου χει πορροφηθε στ κυνήγι το τομικο θριάμβου; Πς ν μν περιθωριοποιηθες, ταν συνέπεια σ κανόνες θικούς, κόμη κα οκονομικούς, φτασε ν μοιάζει οτοπικ κα νεφάρμοστη;

Δν τ ναφέρω λα ατ θρηνώντας. λλωστε νοσταλγία γι να ξιδανικευμένο π τ μνήμη παρελθόν, οτε φελε οτε κα νταποκρίνεται πλήρως στν πραγματικότητα. ντίθετα, μέσα στν ρυμαγδ κα τς κατεδαφίσεις, βρίσκω κα μι ατία χαρς: Γκρεμίζονται πι ο ψευδαισθήσεις πς κόσμος μπορε ν πορευτε πρς τν ειφορία ριθμν κα ψυχν μ τν ατόματο πιλότο. Τ νειρα ξαναβρίσκουν πι τ τίμημά τους. ρθε καιρς πο κοστίζουν ξανά. Κι πειδ δν εναι πλέον οτε ατονόητα, οτε δωρεάν, βρίσκονται ξαν σ θέση ν γεννήσουν ρωες.

Ατς εναι λοιπν νέος ρισμς το ρωα: καθημερινς γωνιστής, πο κάθε μέρα, κάθε στιγμή, δίνει μ τ λόγο κα τν πράξη σημάδια νς κόσμου νθρωπις, νάντια σ σα πάνθρωπα κα ντροπιαστικ χουν ποδεχτε ο νθρωποι ς φυσιολογικ κα μοιραα. πλς νθρωπος, πο συνειδητ δν μπλέχτηκε στς διαδικασίες τς ξουσίας, προστατεύοντας τν ψυχή του π συμβιβασμούς, ψεύδη κα προδοσία. νθρωπος πο φρόντισε ν κρατήσει τν κοή του ζωνταν στ κάλεσμα το διπλανο του κα τ ματιά του τοιμη ν δε τί συμβαίνει ξω π τν αλή του.

Σατν τν ρωισμ πρέπει ν ποφασίσουμε ν θ μυήσουμε τ παιδιά μας. πόφαση δν εναι εκολη, διότι τέτοιες πιλογς μπορε ν χουν κόστος σατ πο κόσμος νομάζει «πιτυχία». Μπορε ν χρειαστον κόπο, μπορε ν παιτήσουν κα χρόνο, κυρίως μως εναι βέβαιο πς θ στηριχτον σ παράδειγμα προσωπικό. Σ κάθε περίπτωση, μύηση ατ θ εναι μακρόχρονη κα δύσκολη, διότι τ σύστημα πο τ κπαιδεύει χει λα τ μέσα ν διαμορφώνει να συγκεκριμένο τύπο νθρώπου: Τν νθρωπο πο χει ποθεώσει τ τομικ δικαίωμα, τν νθρωπο πο χει βάλει σ πρώτη προτεραιότητα τν τομική του εχαρίστηση, τν νθρωπο πο θεωρε ττα τν δυναμία του ν καταναλώνει διαρκς, λο κα περισσότερο. Εναι τ διο σύστημα πο εναι σ θέση ν χλευάζει λα κενα, πο θ μποροσαν ν βελτιώσουν τς σχέσεις τν νθρώπων, τν καθημερινότητά μας, κόμη κα τν πολιτική: Τ ταπειν φρόνημα, τν περιστολ τν ναγκν, τν σκηση, τν σορροπία κα τ μέτρο.

Δν εναι λίγοι κενοι πο πιστεύουν πς νας τέτοιος προσανατολισμς δν θ βρεθε ποτ σ θέση ν πηρεάσει τς δομς ξουσίας ατο το κόσμου. Κι μως! λα δείχνουν πς τ τραγικ λλείμματα νθρώπων σ λες τς θέσεις ξουσίας χουν τ ρίζα τους στν λλειψη ποιοτικν νθρώπων μέσα στ μεγάλο σύνολο τν καθημερινν νθρώπων. κόμη κα ρετς πρακτικές, πο μάθαμε ν τς συνδέουμε μόνο μ τ θρησκεία, πως νηστεία, καθημεριν μάχη μ τ φαινομενικ σήμαντα λλ κατ βάθος καταστροφικ πάθη, περιορισμς τς πληστίας, τ πλάτεμα τς καρδις κα λα τ συνακόλουθα, εναι σ θέση ν μποτίσουν μ βαθι πνευματικότητα τ σπίτια, τος χώρους ργασίας, τς πόλεις, τ κόμματα, τ πάντα, κα ν διαμορφώσουν μι νέα τάξη πραγμάτων, ποδεικνύοντας πς φαρμογή τους ποτελε κατξοχν πράξη πολιτική. ντίθετα, νθρωπος, ποδυσκολεύεται ν στερηθε κόμη κα λίγο κρέας ν παραχωρήσει δύο πόντους δικαιώματος στν δελφό του, δν εναι λογικ πώς, π τς κατάλληλες συνθκες, θ μποροσε ν ταν νας π τος σκληρόκαρδους, πο σήμερα ποφασίζουν γι μς;

Εναι ζωτικς σημασίας θέμα ν κτιμήσουμε τν σκητικ παράδοση τς πίστης μας, χι ς να τομικ θλημα ς τήρηση παρωχημένων πνευματικν κανόνων, λλ ς μόρφωση, κοινωνικ καλλιέργεια κα πόκτηση πολύτιμων δεξιοτήτων, φάμιλλων λων τν πτυχίων κα τν διδακτορικν. ν μάλιστα τν πεποίθηση ατ τσυνδυάσουμε μ τν πληροφόρηση γι τ πόσο πίμονα, κόμη κα ο πι νταγωνιστικς πιχειρήσεις, πιζητον νθρώπους συνεπες, νθεκτικος στ διαφθορά, ελικρινες, πειθαρχημένους σ κανόνες κα δημιουργικος στν λοποίηση ραμάτων, κανος ν μιλήσουν μ εγένεια, ν ργανώσουν μι μάδα, ν μπνεύσουν κα ν συμπαρασταθον, τότε σως κα ν χαλαλίσουμε λίγο περισσότερο χρόνο σ μι νατροφ τν παιδιν μας συνδυασμένη μ πνευματικς μπειρίες, συλλογικς δράσεις, περισσότερες συζητήσεις κα πωσδήποτε πικοινωνία μ φοσίωση, συνέπεια κα σοβαρότητα.

λλαγ τς κοινωνίας ξεκινάει μέσα στ σπίτια μας. Ο αριανο ρωες εναι τ σημεριν δικά μας παιδιά, πο μς παρατηρον κα περιμένουν π μς τν καρδιά μας λόκληρη. π σήμερα, π τώρα ρχίζει ν χτυπιέται γωισμς τς κοινωνίας το 2035, το 2040, το 2045. ποιότητα τν μελλοντικν ρχόντων καθορίζεται π τ σημεριν σχέση μας μ τ παιδιά μας.

σως σς φαίνεται περβολικό. πάρχει μως κα μι ποψία πς ο θικς κα πνευματικές μας πιλογς πηρεάζουν πολ βαθύτερα τς κοινωνικς κα πολιτικς ξελίξεις κα πς βρις το πόλυτου γωισμο, πο πετέλεσε τ πόλυτο δεδες στς δεκαετίες το ΄80 κα το ΄90 παραβιάζει πνευματικος νόμους, τν ποίων τν παραβίαση δη πληρώνουμε κα σ τομικ κασ συλλογικ πίπεδο. Τν ποδοχ ατς τς ποψίας λλ κα μις λλου εδους λπίδας, τν ποθέτω σ σς. γ πλς καταγράφω να μικρ πόσπασμα π’ τ διδασκαλία το γ. ναστασίου το Σιναΐτη:

ρώτηση: « πόστολος Παλος λέει τι ο ξουσίες το κόσμου χουν ταχθε π τν Θεό. Πρέπει λοιπν ν δεχθομε τι κάθε ρχοντας βασιλες πίσκοπος προχειρίζεται στ ξίωμα ατ π τν Θεό;».

πόκριση: « Θες λέει στν Νόμο: «Θ σς δώσω ρχοντες σύμφωνα μ τίς καρδιές σας.». Εναι λοιπόν φανερ τι ο μν ρχοντες κα ο βασιλες πο εναι ξιοι ατς τς τιμς προχειρίζονται στ ξίωμα ατ π τν Θεό. Ο λλοι πάλι πο εναι νάξιοι προχειρίζονται κατ παραχώρηση κα βούληση το Θεο σ νάξιο λα ξ ατίας ατς τς ναξιότητάς των. Κα κουσε σχετικ μι διήγηση: ταν εχε γίνει βασιλεύς Φωκς τύραννος κα ρχισε κενες τς αματοχυσίες μ τν Βονόσο τν δήμιο, πρχε κάποιος μοναχς στν Κωνσταντινούπολη, γιος νθρωπος, πο χοντας πολλ παρρησία πρς τν Θεό, σν ν δικαζόταν μ τν Θεό, Το λεγε μ πλότητα: «Κύριε, γιατί μς στειλες τέτοιον βασιλέα;». Κα τότε, φο τ λεγε ατ γι ρκετς μέρες, το λθε φων κ Θεο πο λεγε: «Διότι δν βρκα λλον χειρότερο.».

π τ βιβλίο «Δυ στάλες κουράγιο γισυντρόφους κα γονες», κδ. “ρχονταρίκι”.

 

Ο ζωγραφικός πίνακας που πλαισιώνει τη σελίδα (“Σημαιοφόρος Τάκης Παπαγιαννόπουλος”) είναι έργο της Θάλειας Φλωρά-Καραβία.

1 σχόλιο

  1. Αγαπημένε φίλε τής ψυχής καί τού φρονήματός μου Ηλία,

    Λυπάμαι που δέν βρέθηκε ούτε ένας ήρωας, γονιός ή νεότερος, νά “σού σφίξει τό χέρι” καί νά χαιρετίσει καί νά μοιραστεί  μαζί σου, σχολιαστικά, τήν θετική σου ενέργεια, συνεισφορά στήν σκέψη, καί καινοτόμο ευθυκρισία.

    Σίγουρα θά υπάρχουν, αλλ’ ίσως κρύβονται, αδιαφορούν, ή βαριούνται.

    Καί απόμεινε σέ μάς, τούς πλήρως αφηρωποιημένους, κουρασμένους – καί, εν πολλοίς, απορφανισμένους – , νά καλούμε σέ προσκλητήριο γιά ένα “παρών”, βρέ αδερφέ, τίποτα τό σπουδαίο, αλλά τόσο σημαντικό.

    ” Διακινδυνεύοντας νά προκαταλάβω τή γνώμη σας, θά έλεγα οτι θά συμμεριζόσασταν καί θά υποστηρίζατε ΚΑΤΑ ΚΕΡΑΙΑΝ όλα όσα διαλαμβάνονται στό άρθρο που σάς στέλνω, γραμμένο από καρδιακό φίλο, γιό αξέχαστου αγαπητικού μας Μέντορα, απ’ αυτούς, που μαζί μέ τόν + Νίκο Νησιώτη, καί άλλους, σπουδαίους όλους, ανθρώπους, πλαισίωσαν (στόν Χριστιανικό Όμιλο Φοιτητών καί Επιστημόνων) τήν σπουδαστική μας νιότη, συμβάλλοντας στήν σύμμετρη (;) ανάπτυξη τής προσωπικότητάς μας, χωρίς εμμονές καί στρεβλώσεις.

    Άν νοιώσετε ότι καλύπτει τό καίριο θέμα του όχι μόνο μέ “διαπιστωσολογία”, αλλά ΚΥΡΙΩΣ μέ “οδικό χάρτη” επίπονης, παραγνωρισμένης, καί δυσεπίτευκτης λύσης (αλλά ΛΥΣΗΣ, τής μόνης, ίσως, μή ουτοπικής – άν καί έτσι φαντάζει, στήν βαθύτατη ρεαλιστικότητά της), που “περνάει” απόλυτα μέσα κι’ απ’ τά δικά σας “χωράφια” πεποιθήσεων καί επιστημονικών πεδίων, μήν τού στερήσετε, φίλοι μου αγαπημένοι, ένα σχόλιό σας πάνω σ’ αυτά που μέ τόση σαφήνεια προβάλλει (είναι δρών Εκπαιδευτικός ο Ηλίας, στήν Γαλλική Σχολή στόν Πειραιά, μελίρρυτος ρήτορας, καί συγγραφέας βιβλίων γιά τήν νεότητα καί τούς γονείς, πολυτάλαντος πατέρας μιάς θαυμάσιας οικογένειας). Στό απόσπασμα αυτό που επέλεξε τό πολύ αξιόλογο “Αντίφωνο” από βιβλίο του, από τά τόσο σπάνια άξια λόγου στόν “τομέα” που καλύπτουν (που παραμένει παραμελημένος, ή αφήνεται σέ “κατηχήσεις”, σέ παραγνώριση τής σφαιρικής “παιδευτικότητάς” τους, που ακόμα κι’ ένας Oscar Wilde δέν παρέλειψε, στόν καιρό του, νά τήν αναγνωρίσει καί νά τήν εμπλουτίσει).

    Συγχωρείστε μου τόν ενθουσιασμό, θ’ αναρωτηθώ άν “σάς λέει” καί σέ σάς κάτι τό άρθρο, ή είναι απότοκη τής φιλικής μου πρός αυτόν διάθεσης η συνηγορία μου. Μήπως τό βρείτε πρωτόλειο ; ή “χριστιανικά” στοχευμένο ; Εσείς θά κρίνετε.
    Καί συγχωράτε μου καί τήν “σύστασή” μου γιά σχόλιο. “Ανέβλυσε” πηγαία, καί ίσως κακώς νά μήν τήν διέγραψα. Γιά μένα φαίνεται οτι ισχύει τό (παραφρασμένο) ” Όσα δέν φτάνει η αλεπού, τά ζητάει από τούς άλλους” – απ’ τούς φίλους της, δηλαδή, άν καταφέρνει ακόμα νά τούς διατηρεί, παρά τήν έκδηλη πονηρία της ”

    Μίλησα πιό πάνω γιά προσκλητήριο. Πού νά φανταζόταν κανείς, αγαπητότατέ μου Κύριε Καστρινάκη, μέ τήν μετρημένη καί διακριτή διαλεκτικότητά σας, οτι θά ηχούσε σάν σιωπητήριο – (η “πονηρία” δέν “έπιασε”).

    Είναι, φαίνεται, σύμπτωμα “τών καιρών”.

    Καλόν δεύτερον εγκλεισμό μας, αδελφοί.

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here