Ψυχανάλυση και πατερική ανάλυση της ψυχής. Ασύμβατα πεδία;

1
406

Αθανάσιος Γ. Καΐσης

Το αργότερο μέσα στη δεκαετία του ’30 δημοσιεύονται και στην Ελλάδα μελέτες με αντικείμενο τις σχέσεις ψυχολογίας-θρησκείας[1] ή, μεταγενέστερα, και εκείνες της θρησκείας προς την ψυχανάλυση[2]. Ήδη από το 1915 ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης είχε προβεί στην πρώτη σύντομη γενική παρουσίαση «του ψυχολογικού συστήματος του Freud»[3], προσπάθεια που συνεχίστηκε με τις εργασίες των
Γ. Ιμβριώτη (1924)[4], Σωτηρίου, Έλλης Λαμπρίδη[5], Δ. Κουρέτα[6], Δ. Μωραϊτίδη[7], Κ. Κωνσταντινίδη[8], Χρ. Ανδρούτσου[9] και αρκετών άλλων[10]. Εισήχθη έτσι και άρχισε να παγιώνεται βαθμιαία και στη χώρα μας μια στοιχειώδης ψυχαναλυτική ορολογία, η οποία κατέστησε δυνατή την, μερική έστω, προώθηση της σχετικής έρευνας[11]. Στη γνωριμία του ελληνικού κοινού με την ψυχανάλυση συντέλεσαν και οι μεταφράσεις των έργων του Freud, του Jung, του Reich, του Adler και άλλων επιδόξων ανατόμων της ανθρώπινης ψυχής, που άρχισαν, με διαφορετική ευστοχία και συνήθως αμφίβολη ποιότητα, να εμφανίζονται πυκνά από το 1925[12]. Ενώ όμως, μέχρι το 1950, η ψυχολογία και η ψυχανάλυση αποσπασματικά και μεμονωμένα μόνο απασχόλησαν τους θεολογικούς κύκλους[13], η προσφυγή θεολόγων και μη στα πορίσματα, τις θέσεις και τις θεωρητικές συλλήψεις της ψυχολογίας[14] και της ψυχανάλυσης έγινε, στα τελευταία ιδίως χρόνια, συχνότερη και εμβριθέστερη[15]. Αυτό είναι εύλογο, διότι το θρησκευτικό άτομο αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού, όχι μόνο θεολόγων και κοινωνιολόγων, αλλά και ψυχολόγων ή ψυχαναλυτών.
Ο διάλογος, ωστόσο, δεν υπήρξε καθόλου ευχερής[16]. Έτσι, η άποψη ότι «η εξοικείωση του Έλληνα ψυχοθεραπευτή με τα σχετικά φιλοκαλικά κείμενα και τα κείμενα των Πατέρων… θα έπρεπε να θεωρείται τόσο χρήσιμη όσο και με τα κείμενα του Φρόυντ»[17], παραμένει μάλλον έκφραση ευσεβούς πόθου.
Διαφαίνονται πάντως και τάσεις προσέγγισης. Στη διεισδυτική, μεθοδική και καλά τεκμηριωμένη πραγματεία του, στην οποία καθίσταται άμεσα εμφανής η σύνθεση του προσωπικού βιώματος με τη συστηματική μελέτη και βαθιά γνώση έργων των νηπτικών, μυστικών και ησυχαστών Πατέρων –οργανικά εναρμονισμένη με την παράδοση της Πατερικής Θεολογίας που καλλιεργήθηκε στην Ι.Μ. Διονυσίου[18]–, αλλά και η εποπτεία έργων της σχετικής με την ψυχολογία και ψυχανάλυση φιλολογίας, ο Χρυσόστομος Διονυσιάτης[19] επειράθη, πρόσφατα, τη συνολική ανάγνωση της πατερικής ανθρωπολογίας μέσω της δύναμης των τριών ψυχικών ενεργειών, του νου[20], του λόγου[21] και της αίσθησης[22] και τη συσχέτιση της ορθόδοξης με τη σύγχρονη ψυχολογία-ψυχανάλυση.

 

Η συμβολή του έργου εντοπίζεται, –τουλάχιστον στα μάτια του μη ειδικού συντάκτη τούτων των αράδων– κυρίως στη σύζευξη της θεολογίας των ακτίστων ενεργειών και της θεολογίας των ακτίστων λόγων του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού[23] με την Εμπειρική Θεολογία, όπως τελευταία αυτή εκφράσθηκε κυρίως στα έργα του μακαριστού Αρχιμανδρίτου Σωφρονίου Σαχάρωφ[24], στην άμεση συσχέτιση των όρων της ψυχιατρικής διαγνωστικής με τους φιλοκαλικούς όρους[25] –όλων και όχι μόνο των αποδεκτών από τη δυτική θεολογία Πατέρων–, καθώς και στη θεολογική θεμελίωση των αρχών της εκκλησιαστικής Ποιμαντικής[26]. Η μελέτη αυτή, γραμμένη με σαφήνεια, συμβάλλει στη διερεύνηση των σχέσεων της διδασκαλίας των Πατέρων για τη θεραπεία της ψυχής προς την ψυχολογία-ψυχανάλυση, φωτίζοντας την μερικά αλληλοεπικαλυπτόμενη στόχευσή τους. Απαιτεί, λόγω του φόρτου του υλικού που επεξεργάζεται και της κατ’ ανάγκην ρευστής εννοιολογίας, εργώδη προσπάθεια για την κατανόησή της.  Η άποψη του Χρυσόστομου Διονυσιάτη, ότι στην ψυχασθένεια «…η πνευματική διάσταση της νόσου ενέχει την κεφαλαιώδη σημασία από σωτηριολογική άποψη, αυτό όμως δεν υποβαθμίζει στην ένχρονη πραγματικότητα την αναγκαιότητα των βιολογικών μέσων (φαρμάκων) και ψυχαναλυτικών τρόπων θεραπείας»[27], τεκμηριώνει την υποβόσκουσα τάση της νεωτερικής θεολογίας να μην αφήσει έξω από τα γνωστικά της ενδιαφέροντα τα ψυχαναλυτικά πορίσματα. Και τούτο αποτελεί, κατά την άποψή μου, μια επικροτέα στάση.
Σημειώσεις
[1] Χ. Γκιτάκος, Σχέσεις της ατομικής ψυχολογίας προς την θρησκείαν, Ατομική Ψυχολογία, τεύχος 4, 1934, 105-121. Ο αυτός, Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ως ψυχοθεραπευτής, Ατομική Ψυχολογία, τεύχος 3, 1938, 64-80. Ακολούθησαν μεταφράσεις ξένων έργων: βλπ. W. Gruhn, Ψυχολογία της Θρησκείας (μετάφρ. Β. Εξάρχου) (1938), E. Berggrav, Η ψυχική πηγή της Θρησκείας (μετάφρ. Ν. Λούβαρι) (1946) και W.L. Northrigde, Ψυχολογία και το έργον της καθοδηγήσεως των ψυχών (μετάφρ. Σ. Αγουρίδου) (1959).
[2] Βλπ. χαρακτηριστικά Αλεξ. Παρασκευοπούλου, Ψυχανάλυσις και Θρησκεία (1947).
[3] Μ. Τριανταφυλλίδης, Η αρχή της γλώσσας και η φροϊδιανή ψυχολογία, πρώτη δημοσίευση: Δελτίο Εκπαιδευτικού Ομίλου 5 (1915), 219-231 = Άπαντα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Δεύτερος Τόμος, Ερευνητικά Β΄ (1963), 22-32. Η εργασία παρουσιάζει ακροθιγώς το «ψυχολογικό σύστημα» του Freud στις σελίδες 25-28.
[4] Γ. Ιμβριώτης, Ψυχανάλυση. Έκθεση των θεωριών του S. Freud, Δελτίο Εκπαιδευτικού Ομίλου 11 (1923-1924), 154-183. Στο εκτενές αυτό άρθρο γίνεται θετική παρουσίαση της ψυχανάλυσης.
[5] Ε. Λαμπρίδη, Sigmund Freud, Νέα Εστία 26 (1939), 1358-1361, με αρνητική στάση έναντι της ψυχανάλυσης: «…γιατί και από τα λίγα που είπα, φαίνεται, νομίζω, καθαρά, πως οι γενικές αρχές του Φρόϋδ έχουνε προ πολλού πάρει ένα γενικώτατο, αστήριχτο σε επί μέρους φαινόμενα, δηλαδή μεταφυσικό χαρακτήρα» (1361).
[6] Δ.Θ. Κουρέτας, Η ψυχανάλυσις (ψυχολογία του ασυνειδήτου), Ελληνική Ιατρική, Μάρτιος 1928, 200-222 (και σε ανάτυπο) = Δ.Θ. Κουρέτας, Ψυχανάλυσις-Ψυχιατρική Νευρολογία (1975), 1-19. Σημαντική και η εργασία του αυτού, Αι ψυχώσεις εις την Λογοτεχνίαν, Αρχαία Ελληνικά δράματα (1930), τόμος αφιερωμένος «αποκλειστικώς εις την ψυχοπαθειολογικήν ανάλυσιν των αρχαίων Ελληνικών Γραμμάτων…» (σελ. γ΄).
[7] Δ. Γ. Μωραϊτίδης, Η Ψυχανάλυσις και αι Εφαρμογαί αυτής εις την αγωγήν (1928). Ο αυτός, Η Ατομική Ψυχολογία και αι εφαρμογαί αυτής εις την ψυχοθεραπείαν και αγωγήν (1930).
[8] Κ. Κωνσταντινίδης, Η Ψυχανάλυσις και η Ψυχολογία του Ασυνειδήτου (1931).
[9] Χ. Ανδρούτσος, Η ψυχολογία του FREUD (ψυχοανάλυσις), εξεταζομένη κατά τας θεμελιώδεις αυτής δόξας (1931), με κριτική τοποθέτηση έναντι της ψυχανάλυσης. Ε. Π. Παπανούτσος, Η ψυχολογία του Freud. Ένας κριτικός απολογισμός, Νέα Εστία 59, (1956), 735-738.
[10] Για την εγκατάσταση της ψυχιατρικής στην Ελλάδα βλπ. Δ. Πλουμπίδης, Ιστορία της Ψυχιατρικής στην Ελλάδα, Θεσμοί, ιδρύματα και κοινωνικό πλαίσιο 1850-1920 (1989). Το κεφάλαιο «Οι ψυχοπαθείς και η Εκκλησία», σελ. 23-39, περιέχει ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την προσφυγή των ψυχοπαθών στην Εκκλησία προς αναζήτηση θεραπείας. «Τα μοναστήρια των Μετεώρων και του Άθωνα (sic) δέχθηκαν σίγουρα ψυχοπαθείς, αλλά δεν έχουμε περισσότερα στοιχεία γι’ αυτά» (σελ. 24).
[11] Ο Ανδρέας Εμπειρίκος (1901-1975) είναι ο πρώτος που εισήγαγε στην Ελλάδα την ψυχανάλυση και στην πράξη, ως ασκών ψυχαναλυτής (1935-1951). Τα ψυχαναλυτικά του κείμενα είναι συγκεντρωμένα στον τόμο «Ανδρέας Εμπειρίκος, Μια περίπτωσις ιδεοψυχαναγκαστικής νευρώσεως με πρόωρες εκσπερματώσεις και άλλα ψυχαναλυτικά κείμενα» (επιμ. Γιώργος Κουριάς, μεταφράσεις από τα γαλλ. Α. Σιδέρη) (2001). Για το έργο του βλπ. κυρίως Α. Τζαβάρας, Ο Ανδρέας Εμπειρίκος και η Ψυχανάλυση, Δελτίο της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας 5 (1981), 80-88, ο αυτός, Στοιχεία και Σημεία από δύο αρχεία, στο συλλογικό τόμο Ψυχανάλυση και Ελλάδα, Στοιχεία, Θέσεις, Ερωτήματα, επιμ. Θ. Τζαβάρας (1984), 89-105, ο αυτός, Ο Ανδρέας Εμπειρίκος και η Ψυχανάλυση ΙΙ, Χάρτης 17/18 (1985), 566-577, ο αυτός, Ο πρώτος Έλληνας Ψυχαναλυτής, εφημερίδα τα Νέα 25.7.2000, ο αυτός, Υπερωκεάνιος Πλους και Ψυχαναλυτικός Περίπλους του Ανδρέα Εμπειρίκου, στον τόμο: Ανδρέας Εμπειρίκος, Μια περίπτωσις (όπ.παρ.), 219-236. Το 1948 συστήθηκε από την ψυχαναλύτρια Μαρία Βοναπάρτη (Πριγκίπισσα Μαρία του Γεωργίου) η «Ελληνική Ψυχαναλυτική Ομάδα», μέλη της οποίας ήταν, εκτός από τον Εμπειρίκο, και οι Γεώργιος Ζαβιτζιάνος και Δ. Κουρέτας.
[12] Βλπ. Δ. Πλουμπίδης, Τα πρώτα βήματα και η διάδοση της ψυχανάλυσης στην Ελλάδα, η ψυχαναλυτική πρακτική και η ανακοπή της γύρω στο 1950, στον τόμο: Ψυχανάλυση και Ελλάδα (όπ. παρ. σημ. 11), 54-85. Ο αυτός, Έργα του Φρόυντ και ελληνικές μεταφράσεις, Πολίτης, τεύχος 19, Μάιος 1978, 72-77. Βλπ. και Δ. Πλουμπίδης και Θ. Τζαβάρας, Σχεδίασμα βιβλιογραφίας, στον τόμο Ψυχανάλυση και Ελλάδα (όπ. παρ. σημ. 11), 378-388. Β. Καλαμαράς, Ελληνικές μεταφράσεις έργων του Σίγκμουντ Φρόυντ (1925-1986), Διαβάζω, αφιέρωμα στον Φρόϋντ, αριθμ. τεύχους 150, 10.9.1986, 63-64. Πολύτιμο εργαλείο για την ενοποίηση της ψυχαναλυτικής ορολογίας αποτελεί το έργο των J. Laplanche και J.-B. Pontalis, Λεξιλόγιο της Ψυχανάλυσης (μετάφρ. Β. Καψάμπελης – Λ. Χαλκούση – Α. Σκουλίκα – Π. Αλούπης) (1986).
[13] Πρβλ. Δ.Ν. Πλουμπίδης, Τα πρώτα βήματα, όπ.παρ. (σημ. 12), 70. Η αντίσταση της ελληνικής κοινωνίας στον Φροϋδισμό υπήρξε επί σειρά ετών μεγάλη.
[14] Βλπ. Μ. Μακράκη, Ψυχολογία της θρησκείας (1993). Την εξέλιξη των σχέσεων ψυχολογίας-θεολογίας βλπ. ιδίως στον Ν. Λούβαρι, Η ψυχολογία της Θρησκείας και η σχέσις αυτής προς την Θεολογίαν, Θεολογία 22 (1951), 577-601, και Θεολογία 23 ( 1953), 32-63.
[15] Από την πλούσια βιβλιογραφία βλπ. ιδίως τα Πρακτικά της Ημερίδας «Θεολογία και Ψυχιατρική σε Διάλογο» (1999) με τις μελέτες Δ. Κυριαζή, Προλεγόμενα σε μια θεραπεία της ψυχής (σελ. 23-95), Β. Θερμού, Προς μια θεολογική κατανόηση της Ψυχοπαθολογίας και της θεραπείας (σελ. 96-132) και Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννου Ζηζιούλα, Νόσος και Θεραπεία στην Ορθόδοξη Θεολογία (σελ. 133-156). Φ. Ι. Κορναράκης, Εγχειρίδιον Ποιμαντικής Ψυχολογίας (1993). Ο αυτός, Η συμβολή της Ψυχολογίας του C.G. Jung εν τη Ποιμαντική Ψυχολογία (1958). Ο αυτός, Το πρόβλημα των σχέσεων ποιμαντικής φροντίδος και ψυχοθεραπείας εξ επόψεως ορθοδόξου (1957). Ο αυτός, Στοιχεία νηπτικής Ψυχολογίας (1982): «… πολλοί των Ν.Π. (Νηπτικών Πατέρων) τελούν εν γνώσει της πραγματικότητας αλλά και της δυνάμεως του ασυνειδήτου» (σελ. 24). Ο αυτός, Η θρησκευτική λειτουργία του εγώ (1964). Ο αυτός, Η νεύρωσις ως «αδαμικόν πλέγμα» (1966). Ο αυτός, Διάγραμμα του μεθοδολογικού προβλήματος της θρησκειοψυχολογικής ερεύνης. (Η μεθοδική αρχή του «αποκαλυπτικού ψυχολογικού τύπου»), Επιστημονική Επετηρίδα της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. 1970, σελ. 143-186. Ο αυτός, Βιβλικά ψυχογραφήματα (Συμβολή εις την Ποιμαντικήν Ψυχολογίαν) (1986). Ο αυτός, Μαθήματα Εξομολογητικής (1991). Ο αυτός, Θέματα Ποιμαντικής Ψυχολογίας Ι (1991) και ΙΙ (Εκδοτικός οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, χ.χ.). Ο αυτός, Ψυχολογικές προοπτικές σε θέματα πνευματικής ζωής (1990), ιδίως τη μελέτη «Ορθόδοξη ποιμαντική ψυχολογία», σελ. 1-22 = Σύναξη 25 (1988), 19-33. Β. Θερμός, Θεωρία και πράξη της Ποιμαντικής απέναντι στην Ψυχολογία, Σύναξη 25 (1988) (Μία ορθόδοξη ματιά στην Ψυχολογία), 43-53. Ο αυτός, Προς μία οντολογία της ασκήσεως, Σύναξη 53 (1995), 27-36. Ο αυτός, Προς μια θεολογική κατανόηση της Ψυχοπαθολογίας και της θεραπείας, στα Πρακτικά της Ημερίδας «Θεολογία και Ψυχιατρική σε Διάλογο», όπ.παρ., 96 επ. Μιχ. Μακράκη, Ψυχαναλυτική ερμηνεία της θρησκείας (1995). Στ. Μπαλογιάννη, Ψυχιατρική και Ποιμαντική Ψυχιατρική (1986). Ιερ. Βλάχος, Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία (πατερική θεραπευτική αγωγή)2 (1987): «… η Ορθοδοξία είναι κυρίως θεραπευτική επιστήμη». «Διαφέρει δε σαφώς από άλλες ψυχιατρικές μεθόδους, γιατί είναι θεανθρωποκεντρική και όχι ανθρωποκεντρική και γιατί δεν το κάνει αυτό με ανθρώπινες μεθόδους, αλλά με τη βοήθεια και ενέργεια της θείας Χάριτος, ουσιαστικά με τη συνέργεια θείας και ανθρώπινης θελήσεως» (σελ. 13). Ο αυτός, Θεραπευτική αγωγή. Προεκτάσεις στην «Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία», 2 (1987). Ο αυτός, Συζητήσεις για την «Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία», 3 (1988). Ο αυτός, Ψυχική ασθένεια και υγεία, 4 (1989): «Σε όλα τα πατερικά έργα γίνεται λόγος για την θεραπεία της ψυχής. Είτε πούμε θεραπεία της ψυχής, είτε πούμε ψυχοθεραπεία είναι το ίδιο πράγμα» (σελ. 51). Ο αυτός, Υπαρξιακή ψυχολογία και Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία (1995), ιδίως σελ. 77-124 για την «Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία».
[16] Βλπ. χαρακτηριστικά Θαν. Τζαβάρας, Η ψυχανάλυση για τη θρησκεία, Εκ των υστέρων (2000), 218 επ. (220): «Η ‘ψυχρή’ κλινική ματιά του ψυχαναλυτή, που αναγνωρίζει στην ατομική θρησκευτική συμπεριφορά τα χαρακτηριστικά μιας θεσμοθετημένης νεύρωσης – όπως άλλωστε για παράδειγμα είναι και κάθε ερευνητική επιστημονική δραστηριότητα – ενοχλεί…». Τις αμφιβολίες της Εκκλησίας για το τι συνιστούσε μια ψυχιατρική διαταραχή, ιστορικά, βλπ. στον Π. Χαρτοκόλη, Εισαγωγή στην Ψυχιατρική (1986), σελ. 34. Βασικές θέσεις του Freud για τη θρησκεία περιέχονται στα έργα του «Totem und Tabu» (Τοτέμ και ταμπού) (1912-1913), «Die Zukunft einer Illusion» (Το μέλλον μιας αυταπάτης) (1927) και «Der Mann Moses und die monotheistische Religion» (Ο Μωυσής και ο μονοθεϊσμός) (1939). Για το τελευταίο έργο βλπ. τώρα τη μελέτη του Θ. Λίποβατς, «Ο άνδρας Μωυσής και η μονοθεϊστική θρησκεία»: Η προβληματική κατασκευή του έργου και η επιθυμία του Φρόυντ, στο βιβλίο του Λίποβατς, Δημοκρατικός Λόγος, Ψυχανάλυση, Μονοθεϊσμός (2001), 175-208 = Εκ των υστέρων, τόμ. 1 (1997), 87-113 (με ελαφρά παραλλαγμένο τίτλο). Συνολική θεώρηση της θεωρίας του Freud για την ψυχική πηγή της θρησκείας βλπ. στον Μ. Μακράκη, Ψυχαναλυτική ερμηνεία της θρησκείας, Η πρώτη προσέγγιση της θρησκείας στην ιστορία της ψυχανάλυσης: Η θεωρία του Φρόυντ για την ψυχική πηγή της θρησκείας ως οιδιπόδεια «αμφιρροπία» προς το φόβο και την αγάπη (1995). Βλπ. επίσης το πάντα χρήσιμο έργο της M. Balmary, Η απαγορευμένη θυσία, Ο Φρόϋντ και η Βίβλος (μετάφρ. Αρ. Άσερ) (1994). Τις απόψεις των Freud, Adler και Jung για το Θεό βλπ. συνοπτικά Κ. Άρμστρονγκ, Η ιστορία του Θεού (μετάφρ. Φ. Τερζάκης)2 (1998), 526-528.
[17] Έτσι ο Φ. Φάρος, Πρόδρομοι της ψυχανάλυσης στη μεταχριστιανική ελληνική πνευματικότητα, Διαβάζω, Αφιέρωμα, Οι επίγονοι του Φρόϋντ, τεύχ. 65, 23.3.1983, σελ. 50-51 (51).
[18] Το βαρυσήμαντο θεολογικό έργο του π. Θεοκλήτου Διονυσιάτου έχει εμπνεύσει προφανώς τους επιγόνους του.
[19] Χρυσόστομος Μοναχός Διονυσιάτης, «Θεός Λόγος και ανθρώπινος λόγος. Οι ενέργειες της ψυχής στην Πατερική Ανθρωπολογία», Ιερά Μονή Διονυσίου, Άγιον Όρος (1998). Για το «σύγχρονο επιστημονικό πλαίσιο» βλπ. ιδιαίτερα τις σελ. 31-36.
[20] Βλπ. ιδίως σελ. 45-47.
[21] «Ο λόγος είναι λοιπόν το όργανο της λογικής δυνάμεως και ταυτόχρονα ο φορέας της καθολικής εσώτερης γνώσεως» (σελ. 42). Για την έννοια «λόγος» στο Μάξιμο Ομολογητή βλπ. την παλιά αλλά χρήσιμη διατριβή του P.J. Loosen, Logos und Pneuma im begnadeten Menschen bei Maximus Confessor (1940), σελ. 39-86.
[22] «Η δε ψυχή συγκροτείται από νου, λόγο και αίσθηση ως αλληλοπεριχωρούμενα μέρη της αυτής ουσίας» (σελ. 46/47). Βλπ. και σελ. 96-105, 125-138.
[23] Για τη σκέψη και το έργο του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού βλπ. την Εισαγωγή του Πρωτ. Δημ. Στανιλοάε στο έργο «Μυσταγωγία του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού» (σε μετάφραση Ιγν. Σακαλή) (1973), 13-89 και του αυτού, Εισαγωγή (σε μετάφραση Άννης Ι. Σακαλή) στο έργο Φιλοσοφικά και θεολογικά ερωτήματα. “Περί διαφόρων αποριών των Αγίων Διονυσίου και Γρηγορίου’’ του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού2 (σε μετάφραση Ιγν. Σακαλή) (1990), σελ. 13-51.
[24] Αρχιμ. Σωφρόνιος (Σαχάρωφ), Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί2 (1993). Ο αυτός, Περί Προσευχής (μετάφρ. Ιερομ. Ζαχαρίου)2 (1994). Ο αυτός, Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης6 (1995). Ο αυτός, Περί πνεύματος και ζωής. Πνευματικά κεφάλαια (μετάφρ. Ιερομ. Ζαχαρίου) (1995).
[25] Βλπ. ιδίως σελ. 297 επ.
[26] Πρβλ. σελ. 484-494. Για τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του ποιμαντικού έργου βλπ. Ι. Κορναράκη, Ποιμαντικά Θέματα (1979), σελ. 11-17.
[27] Σελ. 356: «Έτσι η φιλοκαλική νήψη του νοός, ως εμπειρική γνώση των βασικών ψυχικών λογισμών, έρχεται να υποδείξει την πνευματική διάσταση της ψυχικής λειτουργίας, τον κατακόρυφο άξονα που θα συμπληρώσει την “οριζόντια” ψυχολογική γνώση της σύγχρονης Ψυχιατρικής. Αυτή η ταπεινή προσθήκη μπορεί να αυξήσει στο μέγιστο τα θεραπευτικά οφέλη, να ενοποιήσει τα επιστημονικά δεδομένα με την μακραίωνη πατερική εμπειρία, προσδίδοντας πνευματική δυναμική στη στασιμότητα της “ψυχολογιαρχίας”» (σελ. 361/362). Πρβλ. επίσης Ι. Βλάχου, Ψυχική ασθένεια και υγεία, όπ. παρ., σελ. 54: «Βέβαια, δεχόμαστε κατ’ οικονομίαν τις απόψεις της συγχρόνου ψυχολογίας και ψυχοθεραπείας σε δύο περιπτώσεις».

1 σχόλιο

  1. Εκκλησία Ψυχιατρική και Ψυχολογία

    Αξιότιμοι κύριοι και κυριες,

    Θα ήθελα έτσι για διαφωτιστικούς λόγους πριν ξεκινήσω για το θέμα μας να σας πληροφορήσω ότι η Εκκλησία διδάσκει ότι η Ορθόδοξη θεολογία ονομάζεται και επιστήμη (η λέξη προέρχεται από την λέξη επίσταμαι που σημαίνει γνωρίζω καλώς) και αφού αποκτάται μόνον μετά Αποκαλύψεως Θεού της δίδεται δικαιωματικά και ο τίτλος της μόνης αληθινής επιστήμης. Η Ορθοδοξία (η επιστήμη αυτή) διδάσκει ότι έχει μια αδιάσπαστο Ιερά Παράδοση πνευματικής γνώσης , ένα τρόπο ζωής ο οποίος οδηγεί στην Μυστηριακή ένωση με Τον Θεό. Μέσα από αυτήν την ΕΜΠΕΙΡΙΑ των Αγίων προέρχεται και η Αγιοπατερική γνώση της πραγματικής θεραπείας της ψυχής την οποία θεώρησα σημαντικό ότι πρέπει να γνωρίζεται.

    Ο λόγος του γράμματος μου είναι να προσπαθήσω να δείξω ταπεινά και με αγάπη γιατί: Η ψυχιατρική μαζί με την ψυχολογία δεν μπορούν να θεραπεύσουν τον άνθρωπο ολοκληρωτικά χωρίς την συμμετοχή εις τα Μυστήρια της Εκκλησίας.

    Για να ανακαλύψουμε όμως την Αληθινή Γνώση η οποία θα μας καθοδηγήσει στην γνώση της ολοκληρωτικής θεραπείας του ανθρώπου, πρέπει πρώτα να μιλήσουμε για τις δύο υπάρχουσες γνώσεις τις οποίες αξιοποιούν στην ζωή τους σήμερα οι άνθρωποι, και τους δύο τρόπους με τους οποίους αυτές (οι γνώσεις) αποκτώνται.

    Αυτό το άρθρο περί της ολοκληρωτής θεραπείας του ανθρώπου, αφορά μόνο όσους έχουν ανάγκη ψυχολόγου, ή παίρνουν φαρμακευτική αγωγή από τον ψυχίατρο τους. Για τους υπόλοιπους ανθρώπους η Εκκλησία είναι ένα άλλο νοσοκομείο το οποίο θεραπεύει την ψυχή, οδηγώντας στην θέωση και στην Βασιλεία των Ουρανών,

    Οι δύο πνευματικοί δρόμοι

    Ο ανθρωποκεντρικός δρόμος
    Οι Άγιοι Πατέρες διδάσκουν ότι υπάρχουν μόνο δύο πνευματικοί δρόμοι όπου ο άνθρωπος μπορεί να αντλεί γνώση.
    Μέσα στον πρώτο πνευματικό δρόμο βρίσκονται η επιστήμη (όλες οι επιστήμες) και οι θρησκείες οι οποίες έχουν κέντρο τον άνθρωπο και ονομάζονται ανθρωποκεντρικές. Εξαιρετικό παράδειγμα οι ανατολικές θρησκείες όπου ο άνθρωπος σώζεται, δηλαδή γίνεται “θεός” μόνος του π.χ. με τον διαλογισμό και προπαντός χωρίς την προσευχή ή την οποιανδήποτε βοήθεια Του Θεού. Γνώριμο χαρακτηριστικό των ανθρώπων των οποίων θρησκείες είναι ανθρωποκεντρικές είναι η εγκόσμια γνώση, ο εγωισμός και η φαντασία. Αυτόν τον πνευματικό δρόμο της αναζήτησης, τον βάδισαν όλοι οι φιλόσοφοι οι επιστήμονες και οραματιστές του κόσμου τούτου. Μέσα σε αυτόν τον δρόμο ο άνθρωπος αντλεί γνώση από τον ίδιο τον νου βασιζόμενος πάντοτε εις τις πέντε του αισθήσεις. Οι πολλές και ποικίλες γνώσεις του ανθρώπου ο οποίος και σκέφτεται ανθρωποκεντρικά, εμποδίζουν την ικανότητα του να είναι αντικειμενικός, διότι αρνείται να αποδεχθεί τον Θεό με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, εκτός από αυτόν που αυτός φαντάζεται ή γνωρίζει. Στο δρόμο αυτό, όλες οι γνώσεις είναι γέννημα του νου ή “απόρροια νοός” κατά τους Αγίους Πατέρες. Ο άνθρωπος δηλαδή γεννά με τον δικό του νου την εγκόσμια γνώση και λογική με την οποία εννοεί αποδέχεται, ή απορρίπτει Τον Θεό. Έτσι αναγκαστικά μέσα από την πλάνη που γεννά ο ανθρωποκεντρικός αυτός τρόπος σκέψεως, υπακούει, θαυμάζει, και μιμείται, τον “συμπάσχοντα” ανθρωποκεντρικό συνάνθρωπο του. Η εγκόσμια αυτή γνώση είναι στο σύνολο της επίσης γνωστή και σαν φιλοσοφία. Το φυσιολογικό συνεπακόλουθο αυτού του τρόπου σκέψεως είναι ότι η λογική (η εγκόσμια γνώση) και η φαντασία (ο δικός μας τρόπος ερμήνευσης των ανερμήνευτων) δεν μπορούν να αυτό- αναγνωρισθούν σαν τροποι σκέψεως οι οποίοι να είναι “θανάσιμες για την ψυχή» διότι διαρκώς επευφημούνται και χειροκροτούνται από τον συμπάσχοντα συνάνθρωπο μας. Γι ’αυτό τον λόγο, ο καταστρεπτικός ανθρωποκεντρικός αυτός τρόπος σκέψεως περιγράφεται να είναι και αυτό-ικανοποιητικός και αυτό-ησυχαστικός.

    Είναι δε αυτό-ικανοποιητικός, διότι ο νους περιπλεγμένος με την φαντασία (την οποία οι Άγιοι Πατέρες λένε δεν την έχει ούτε ο Χριστός ούτε οι Άγγελοι), επίμονα αναζητά και κερδίζει τον υλικό πλούτο και προπαντός την κοινωνική θέση, την φήμη και την δόξα. Ο άνθρωπος με την σειρά του οποίος αναζητά αυτά δεν μπορεί να διακατέχεται από την σωτήρια αναγκαία κορωνίδα των αρετών την ταπεινότητα την οποία έχει ο άνθρωπος ο οποίος αναγνωρίζει σαν φυσιολογικό μέρος της ύπαρξης του την υποταγή κάτω από τον νόμο του ενός Θεού από τον οποίο εξαρτάται, στον οποίο προσεύχεται, και με τον οποίο ελπίζει κάποια μέρα μέσω ταπείνωσης και προπαντός υπακοής να σωθεί.

    Η Ψυχιατρική και ψυχολογία
    Το κακό που προξενεί η ψυχο-θανατηφόρος φαντασία η οποία γεννάτε από τον ανέμελο ή ελκυστικό ανθρωποκεντρικό τρόπο ζωής και σκέψεως δεν σταματά εδώ. Από ακριβώς εδώ το σημείο (δηλαδή την ανεμπόδιστη καλλιέργεια της φαντασίας) γεννιούνται και τρέφονται τα πάθη τα οποία προκαλούν τις σωματικές ασθένειες του νου (διαταραχή της χημείας του εγκεφάλου ή ψυχιατρικές ασθένειες) τις οποίες και μπορούν να θεραπεύουν μόνο οι ψυχίατροι.

    Τα πάθοι
    Ο άνθρωπος των παθών Ο ψεύτης ο κατήγορος ο υποκριτής ο τσινκούνης ο εγωιστής ο κενόδοξος (επιδεικτηκότητα) ο υπερήφανος το μίσος ο φθόνος η λαγνεία η φιλοκατήγορα η υποδουλώσεις στα σαρκικά πάθη η φιλαυτία η φιλαρέσκεια …

    Τι είναι παθος
    Πάθος κατά τον Άγιο Ιωάννη της Κλίμακος, είναι ο πονηρός λογισμός όπου εμφωλεύει μέσα στην ψυχή με πολυκαιρία οπόταν από την πολλή συνήθεια κάμνει την ψυχή να λάβει έξη εις αυτόν ώστε λόγω της έξεως αυτής να τρέχει εις αυτόν με την δική της προαίρεση και όχι με την βία Η ψυχή τότε θεληματικώς (η ασθενούσα ψυχή) καταβιβάζετε εις την σωματική πράξη της αμαρτίας. Οι κακοί δε λογισμοί (κατά τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη), «λόγοι δαιμόνων εισί και πρόδρομοι των παθών».
    Βλέπουμε δηλαδή εδώ πώς γεννιούνται τα πάθη από τους λογισμούς τα οποία γνωστοποιούνται με την σωματική πράξη της αμαρτίας η οποία και είναι μία «αφύσικη πράξη» η οποία “ενοχλεί” τον οργανισμό και μπορεί να διαταράξει την χημεία του εγκεφάλου (να προκαλέσει ασθένεια) την οποία και «θεραπεύουν» οι ψυχίατροι με φάρμακα. Μπορεί π.χ κάποιος να απατά την γυναίκα του και στην δουλεία του να μισή τον εργοδότη του. Αυτές οι αφύσικες καταστάσεις μπορούν να του προκαλούν αϋπνία η χάσιμο βάρους, αλλοιώσεις οι οποίες θεραπεύεται με φάρμακα. Εδώ πρέπει να προσέξουμε ότι η ψυχιατρική «θεραπεύει» (η καλύτερα μέσω φαρμάκων κρύβει προσωρινά τα συμπτώματα) δεν μπορεί να θεραπεύσει τα ΑΙΤΙΑ της τα οποία είναι τα ΠΑΘΗ της ψυχής.

    Η σχέσης Φαντασίας, Παθών, και Ψυχικών ασθενειών.

    Οι Άγιοι Πατέρες τονίζουν ότι “τα πάθη τυπώνονται εις την ψυχή και μορφώνονται από την φαντασία διότι αυτό έκλινε η θέλησης της ψυχής” .

    Μπορεί παραδείγματος χάρη να πεις σε ένα μοιχό άνδρα ότι “είναι αμαρτία να πηγαίνεις με την γυναίκα κάποιου άλλου” και χωρίς καμία τύψη να σου απαντήσει ότι “ δεν είναι αμαρτία (η μοιχεία) αφού θέλει και εκείνη!”.
    Αυτό είναι ένα μικρό παράδειγμα πώς, τα διάφορα πάθη και οι κακίες τα οποία κουβαλούν μέσα τους οι άνθρωποι, έχουν την ιδιότητα να αυτο-δικαιολογούνται με την φαντασία και στην συνέχεια να αφομοιώνονται από τον υλικό-κοσμικό νου του ανθρώπου. Βλέπουμε πώς, με την βοήθεια της φαντασίας γίνονται μέρος του «φυσιολογικού» τρόπου της ζωής τους. Τα πάθη όμως, όχι μόνο παρεμποδίζουν την φυσιολογική λειτουργία του νου, αλλά και τον αλλοιώνουν (αρρωσταίνουν). Εδώ πρέπει να τονίσω οτι η θαυματουργική επέμβαση θα έλεγα του ψυχίατρου και του ψυχολόγου είναι όχι μόνον αναγκαία αλλά και απαραίτητη. Χωρίς την σωματική υγεία η οποία χάνεται από τον παράφυση τρόπο ζωής ο οποίος αρρωσταίνει ή προξενεί πραγματική σωματική αλλοίωση στον νου, δεν μπορεί ο άνθρωπος να διεκδικήσει οποιανδήποτε κοινωνική ή πνευματική ζωή. Ο ψυχίατρος δίνει φαρμακευτική λύση στις δυσμενείς παρενέργειες της ασθένειας μέσω συνεχούς λόγο-φαρμακοθεραπείας η οποία είναι σημαντική διότι καθιστά τον ασθενή ικανό σαν υγιής πλέον, της συμμετοχής του στην κοινωνία ή στον τρόπο ζωής και λατρείας της Εκκλησίας. Πρέπει όμως εδώ επίσης να ξανά υπενθυμίσω ότι

    “ο ψυχίατρος θεραπεύει μεν την “πληγή” η οποία προξενήθηκε διότι αυτό ήταν το φυσικό συνεπακόλουθο της αμαρτίας, αλλά δεν μπορεί να θεραπεύσει τα αίτια της ασθένειας (μιλούμε για σοβαρότερες ασθένειες εδώ) ή καλύτερα το αίτια της πληγής τα οποία είναι τα υπό “υιοθεσία” πάθη τα οποία παραμένουν αθεράπευτα στον άνθρωπο ακόμα και μετά το τέλος της ψυχιατρικής αγωγής”.

    Δεν μπορεί να θεραπεύσει τα υπό υιοθεσία πάθη τα οποία προξενούν την ασθένεια τα οποία φωλιάζουν μέσα στην καρδία. Το ότι φωλεύουν μέσα στην καρδιά μας το πληροφορεί και ίδιος ο Ιησούς Χριστός ο οποίος είναι ο Θεός Λόγος, είναι δηλαδή ο ίδιος ο Θεός.

    (Ματθαίου 15: 19) “Διότι από την καρδία βγαίνουν σκέψεις πονηραί, φόνοι, μοιχείαι, πορνείαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίαι, βλασθημίαι. Με άλλα λόγια, αυτά που μπορεί να θεραπεύσει ο άνθρωπος (διότι του έδωκε τον νου ο Θεός) τα θεραπεύει ο άνθρωπος με την ψυχιατρική φαρμακευτική, και αυτά πού δεν μπορεί (λόγω του ότι η φύσις της ψυχής είναι ουράνια) τα θεραπεύει ο Χριστός μέσα στην Εκκλησία και μέσω των Μυστηρίων της.

    Είναι ακριβώς για αυτόν τον λόγο που οι Άγιοι Πατέρες διδάσκουν ότι ο Χριστός δεν δίδαξε φιλοσοφικά αλλά θεραπευτικά.

    Η Εκκλησία
    Την πνευματική υγεία (η υγεία της ψυχής δια της εξολόθρευσης των παθών) μπορεί να δώσει μόνον η Εκκλησία μέσω των Μυστηρίων της. Πρέπει να τονίσω εδώ ότι μέσα από όλα τα Μυστήρια επενεργείτε πάντοτε εκουσίως η Θεία Χάρις (προσωπική παρέμβαση) Του Θεού. Θέλω να ξεκαθαρίσω όμως ότι η Εκκλησία η οποία είναι Πνευματικό Νοσοκομείο, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την φαρμακευτική θεραπευτική αγωγή της ψυχιατρικής η οποία φυσικά αποτείνεται στο ΣΩΜΑ (νου). Δεν μπορεί δηλαδή να αντικαταστήσει τα φάρμακα της ψυχιατρικής τα οποία διατηρούν το σώμα (τον πληγωμένο νου) σε φυσιολογική λειτουργική κατάσταση ώστε να είναι ικανός φυσιολογικά να εργάζεται. (Εξαίρεση φυσικά αποτελεί η περίπτωση που ο Θεός θέλει να κάνει στον αθλούμενο Χριστιανό κάποιο θαύμα όπως κάνει και σε άλλες αθεράπευτες ασθένειες). Κατά την Αγία Γραφή ο νους (ο υγιής νους) είναι τα μάτια της ψυχής. Στο ΣΤ κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο στίχο 22 διαβάζουμε: “ο λύχνος που δίδει φως εις το σώμα είναι το μάτι, όπως ο λύχνος που δίδει φως εις την ψυχή είναι ο νους”. Δεν μπορεί κανένας “χαλασμένος” λύχνος (νους) να δώσει φως (σωστή γνώση) εις την ψυχή. Με άλλα λόγια δεν είναι δυνατό ο “ψυχιατρικά ασθενής” να παρακολούθηση η να συμμετάσχει σωστά την πνευματική θεραπευτική αγωγή της Εκκλησίας εάν πρώτα δεν πάρει την σωστή φαρμακευτική αγωγή από τον ψυχίατρο του. Εδώ πρέπει να επισημάνω την διαφορά του χαλασμένου λύχνου από του σκοτισμένου για τον οποίο κάνει λόγο ο Κύριος εις την διδασκαλία του στον στίχο 22. Ο “χαλασμένος” ή “πληγωμένος” νους μπορεί να διορθωθεί από τον συνάνθρωπο (ψυχίατρο), ενώ ο σκοτισμένος από την προσκόλληση σε υλικό πλούτο όπως περιγράφεται στον στίχος 23 του ίδιου στίχου μόνον ο Θεός μπορεί να τον “διορθώσει” δηλαδή να τον φωτίσει δια της Χάριτος Του, αφού πρώτα διαπιστώσει αληθινή μετάνοια.

    Ο Χριστοκεντρικός δρόμος
    Ο Χριστοκεντρικός δρόμος είναι ο άλλος πνευματικός δρόμος και μέσα εις αυτόν ζητούμενο είναι ο Τριαδικός Θεός της Ορθοδοξίας. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν πάρει τον δρόμο αυτό Του Θεού διότι έχουν θέσει ως προϋπόθεση της έναρξης της αναζητήσεως τους αυτής το “επιχείρημα” ότι πριν αρχίσουν, πρέπει πρώτα να μπορέσουν να «αντιληφθούν» Τον Θεό με την λογική. Αυτό όμως πού διαφεύγει της λογικής αυτών των αδελφών μας, είναι το γεγονός ότι η έννοια “Θεός” περιέχει μέσα της ακατάληπτες για τον νου έννοιες όπως… απύθμενος, ανεξερεύνητος, και ακατάληπτος. Έπρεπε όλοι να έχουμε αντιληφθεί ότι λόγω της φύσεως του αυτής θα ήταν φυσιολογικό ο Θεός να μας “γίνεται γνωστός” με τρόπους οι οποίοι είναι για τον νου ακατάληπτοι. Τούς τρόπους αυτούς μας τους παράδωσαν οι Απόστολοι αφού πρώτα τους Α Π Ε Κ Α Λ Υ Ψ Ε σ’ αυτούς ο ίδιος Θεός. Γνωρίζουμε δε τους τρόπους αυτούς σαν Αγία Παράδοση και Μυστήρια της Εκκλησίας. Η κυρίως προϋπόθεση να γνωρίσει ο άνθρωπος τον Θεό είναι η ψυχική αγνότητα η οποία ΑΠΟΚΤΆΤΑΙ ΜΟΝΟΝ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ της Εκκλησίας. Ο άνθρωπος είναι δημιουργημένος από τον Θεό να είναι σκεύος εκλεκτόν, σκεύος του Αγίου Πνεύματος. Όταν το Άγιο Πνεύμα έρθει και κατοικήσει μέσα του, ονομάζεται πλέον ο άνθρωπος και κατά Χάριν Θεός. Κατά τους Αγίους Πατέρας η άθληση για την απόκτηση της υπερφυσικής αυτής καταστάσεως αποτελεί και τον μόνο σκοπό υπάρξεως του ανθρώπου μέσα στην κτίση. Βλέπουμε τώρα πώς η πληγή (ψυχιατρική ασθένεια) η οποία δημιουργείται στον νου από τον παράλογο τρόπο ζωής δεν είναι παρά ο φιλάνθρωπος τρόπος που έδωσε ο Θεός στο σώμα (τον νου), να προειδοποιεί τον άνθρωπο ότι ασθενεί και ότι πρέπει να βρει θεραπεία. Χαριτολογώντας, επιβεβαιώνονται αυτά που διαρκώς μας φώναζαν οι γονείς μας όταν είμαστε μικροί. “Άμα είσαι άτακτος θα σε τιμωρήσει ο θεός”!

    Η αληθινή γνώση του Θεού “κτίζεται” μέσα μας αφού αποδεχθούμε του Αγίους Πατέρες ως ποιμένας και διδασκάλους, και αφού συμμετέχουμε ενεργά και με ειλικρίνεια στην Εκκλησία και στα Μυστήρια της. Η απόκτηση της γνώσης αυτής είναι γνώρισμα του ανθρώπου ο οποίος ζει αληθινά την Χριστοκεντρική ζωή η οποία η οποία έχει ως κέντρο την ΥΠΑΚΟΗ στο θέλημα Του Θεού. Άλλωστε κατά τους Αγίους Πατέρες, την μεγαλύτερη πίστη έχει αυτός που κάνει και την μεγαλύτερη υπακοή. Η Πατερική γνώση είναι το μόνο μέσο με το οποίο το κτίσμα άνθρωπος μπορεί να γνωρίσει Τον Δημιουργό του αφού εννοήσουμε πρώτα ότι ο άνθρωπος είναι δημιουργημένος να ζει στην παρουσία Του Θεού και δημιουργού του. (Ιωάννη 17, 3), “αύτη δε εστίν η αιώνιος ζωή, ίνα γινώσκωσι σε τον μόνον αληθινό Θεό και ον απέστειλες Ιησού Χριστό”) Γι’ αυτό τον λόγο βλέπουμε πώς, ο νους είναι δημιουργημένος από τον θεό να λειτουργεί φυσιολογικά μόνον όταν λειτουργεί (ζει) Χριστοκεντρικά. Οι Άγιοι Πατέρες διδάσκουν οτι η καρδία “όπου φωλεύουν τα πάθη” είναι το κέντρο της ψυχής και καθρεφτίζει την “κατάσταση” του αιωνίου πλέον εαυτού μας την στιγμή που η ψυχή αφήνει το σώμα. Εκκλησιαστικά μιλώντας τώρα, είναι σημαντικό για όλους τους ανθρώπους να κατανοήσουν την σημαντικότητα του καθαρισμού της καρδίας αφού αποτελεί κατά τους Αγίους Πατέρες την απαραίτητη προϋπόθεση της Σωτηρίας η οποία είναι να δεχθούμε μέσα μας Το Άγιο Πνεύμα δηλαδή Τον Θεό. (2 Κορινθίους 4:6) “ότι ο Θεός ο ειπών εκ σκότους φως λάμψαι, ος έκλαμψεν εν ταις καρδίαις ημών προς φωτισμό της γνώσεως της δόξης του Θεού εν προσώπω Ιησού Χριστού.” Με άλλα λόγια αγαπητοί μου φίλοι όπως λέγει και ο Άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος) «εάν δεν γνωρίσουμε τον Κύριο από εδώ τούτη την ζωή… δεν θα τον γνωρίσουμε ποτέ»!

    Οι φιλόσοφοι οι επιστήμονες και οραματιστές
    Κατά τους Αγίους Πατέρες οι οποίοι έχουν προσωπική ΕΜΠΕΙΡΙΑ του Άκτιστου Φωτός (βλέπουν ακούν και παίρνουν Αποκάλυψη προσωπικώς από Τον ίδιο Τον Θεό), οι μεγάλοι φιλόσοφοι και οραματιστές του κόσμου τούτου «τελευταίοι κληθήσονται» και αυτό επιβεβαιώνουν οι Γραφές. “Πολλοί δε έσονται πρώτοι έσχατοι και έσχατοι πρώτοι” στον ουρανό, (Ματθ. 19, 30), Η επίγεια εξυπνάδα, ή γνώση του υλικού κόσμου και της επιστήμης η οποία παραχωρείται στον έκαστο άνθρωπο ως δωρεά από Τον Θεό, δεν είναι δυνατό να συμβάλει εις την Αληθινή Γνώση με την οποία χρειαζόμεθα ώστε να βλέπουμε και θα γνωρίζουμε τον Θεό εις τον μέλλοντα αιώνα. Αυτό σημαίνει ότι φυσιολογικά μετά θάνατο, οι άθεοι, ή αμέριμνοι, μεγάλοι επιστήμονες και φιλόσοφοι της γης από πρώτοι πολίτες,… “τελευταίοι κληθήσονται”.

    Η δουλειά του ψυχίατρου και του ψυχολόγου είναι πάρα πολύ δύσκολη απαιτεί γερά νεύρα προπαντός όμως αγάπη για τον συνάνθρωπο. Αλίμονο όμως αυτή η λέξη αγάπη πόσους απατά και πόσους θα εξαπατήσει! Ο Χριστός είναι Αγάπη αλλά η αγάπη δεν είναι ο Χριστός διότι… και ο ομοφυλόφιλος άνδρας αγαπά τον σύντροφο του! Αυτό που θα προσπαθήσω να σας πω με αγάπη και σεβασμό είναι ότι, εάν οι συμβουλές των Ψυχιάτρων και Ψυχολόγων στον ρόλο τους ως θεράποντες ιατροί δεν περιέχουν το Πνεύμα των εντολών του Χριστού σε θέματα αμβλώσεων, μοιχείας, ομοφυλοφιλίας, εξωσωματικής γονιμοποίησης, σχέσεων έξω από τον γάμο… τότε αναγκαστικά στην Δευτέρα Παρουσία, μαζί με τις δικές τους προσωπικές τυχών παραλείψεις, θα χρεωθούν και τα επακόλουθα κακά της ζωής και των πράξεων αυτών όλων που ακολούθησαν τις συμβουλές τους!
    ΤΩΡΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΤΕ ΓΙΑΤΙ ΤΡΟΜΑΖΩ για τον συνάνθρωπο που αγαπώ όταν διαβάζω Συμβουλευτικά άρθρα από ψυχιάτρους και ψυχολόγους?

    Ήθελα τελειώνοντας, να τονίσω ότι η Εκκλησία προβάλλει Τον Κύριο Ιησού Χριστό και κανένα άλλον. Είναι πολλοί οι άνθρωποι οι οποίοι περιφρονούν την Εκκλησία λόγω του βλέπουν μέσα εις αυτή άλλους συνανθρώπους μας τους οποίους δεν ανέχονται. Ο χώρος της Εκκλησίας είναι σαν την τάξη του σχολείου όπου ο κάθε μαθητής βαθμολογείται κατά την αξία του και όχι κατά τις αταξίες του τελευταίου μαθητή.

    Στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας τα πάντα είναι Θεία Χάρις, Τα πάντα είναι ο Κύριος Υμών Ιησούς Χριστός ο οποίος είπε (Ιωάννη Η στίχος 12) “Εγώ ειμί το Φώς του κόσμου”. Ο ακολουθών εμοί ου μή περιπατήσει εν τη σκοτεία αλλά έξει το φώς (την αλήθεια) της ζωής.

    Είμαι εθελοντής σε Ορθόδοξη αδελφότητα, δεν είμαι θεολόγος και έχω δίπλωμα μόνο γυμνασίου.

    Φιλικά Κωνσταντίνος, Λ/σός

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here