Η ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΠΟΛΙΤΕΙΑ | 10. Ἀνταγωνισμὸς καὶ συνύπαρξη – Κλείσιμο

0
397

Β. Ξυδιᾶς, Ἡ Βαλκανικὴ Κοινοπολιτεία, Δόμος, 1994 | σελ. 45-48

Ἠλεκτρονικὴ ἀναδημοσίευση: ΑΝΤΙΦΩΝΟ

Πίσω στα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

< ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

Ἀνταγωνισμὸς καὶ συνύπαρξη

Ἄφησα τελευταῖο ἕνα θέμα ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ θεωρηθεῖ καὶ ὡς τὸ ἀγκάθι τῆς ὅλης ὑπόθεσης. Πολλοὶ ἀναρωτιοῦνται ἂν εἶναι λογικὰ νὰ μιλᾶμε γιὰ μιὰ προοπτικὴ ἑνότητας τῶν Βαλκανίων τὴν ὥρα αὐτὴ τῆς κρίσεως καὶ τῶν συγκρούσεων· τὴν ὥρα ποὺ τὸν πρῶτο λόγο ἔχουν οἱ φυγόκεντρες καὶ διασπαστικὲς τάσεις, καὶ ποὺ διάφορες ἐθνικὲς καὶ θρησκευτικὲς ὁμάδες καὶ μειονότητες ἐμφανίζονται νὰ διεκδικοῦν τὴ δική τους χωριστὴ (καὶ χωριστικὴ) φυσιογνωμία. Θὰ ἀπαντοῦσα ὅτι κατὰ τὴ γνώμη μου ἐδῶ ἀκριβῶς ἑδράζονται καὶ τὰ πιὸ πειστικὰ ἐπιχείρηματα ὑπὲρ τοῦ ἐπίκαιρου καὶ ρεαλιστικοῦ χαρακτήρα τῆς Βαλκανικῆς Κοινοπολιτείας.

Πρῶτα ἀπ’ ὅλα γιατὶ ἡ Βαλκανικὴ Κοινοπολιτεία ἐκτὸς ἀπὸ ἕνα ὅραμα ἑνώσεως εἶναι ταυτόχρονα κι ἕνα πλαίσιο μεταθέσεως τῶν σημερινῶν ἀνταγωνισμῶν σὲ ἀπώτερο χρόνο καὶ σὲ λιγότερο αἰματοβόρα πεδία (ὅπως τὸ οἰκονομικό, τὸ πολιτιστικὸ καὶ τὸ δημογραφικό). Συγκρινόμενη μὲ τὸ σημερινὸ καθεστὼς τῶν κλειστῶν καὶ ἀπομονωτικῶν ἐθνικῶν συνόρων (ποὺ ἀποκλείουν ἢ καθιστοῦν παράνομες – καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀνεξέλεγκτες – τὶς σχέσεις τῶν κρατῶν μὲ τοὺς πέραν τῶν συνόρων ὁμοεθνεῖς καὶ ὁμοθρήσκους τους), ἡ προοπτικὴ τῆς Βαλκανικῆς Κοινοπολιτείας μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει σὲ ἕνα πιὸ χαλαρὸ καθεστὼς ἐπικοινωνίας καὶ νομίμων καὶ διαφανῶν διασυνδέσεων, πράγμα ποὺ θὰ ἐπιτρέψει τὴν ἀποσυμπίεση καὶ τὴ μετάθεση τοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ἀποκλιμακώνοντας τὴ σωρευμένη ἔνταση. Ἂν καὶ ἐμένα προσωπικὰ δὲν μ’ ἀρέσει νὰ βλέπω τὴ Βαλκανικὴ Κοινοπολιτεία ἀπὸ αὐτὴν τὴν πλευρά της (ὡς πεδίου μεταθέσεως καὶ διαφοροποιήσεως τοῦ ὑφιστάμενου ἀνταγωνισμοῦ μεταξὺ τῶν βαλκανικῶν κρατῶν), ἐν τούτοις νομίζω ὅτι αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ πλευρὰ μπορεῖ ὄχι μόνο νὰ ὑπογραμμίσει τὸν ρεαλιστικό της χαρακτήρα μέσα στὶς συνθῆκες τῆς παρούσης κρίσεως, ἀλλὰ ἐν ὄψει τοῦ κινδύνου μιᾶς θερμῆς ἐμπλοκῆς (ἀδιέξοδης καὶ ὀδυνηρῆς γιὰ ὅλα τὰ μέρη) μπορεῖ ἀκόμα καὶ νὰ πείσει ὁρισμένους τουλάχιστον ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς πολιτικοὺς ἡγέτες τῶν Βαλκανίων γιὰ τὴν ἐπιτακτικότητά της. Σᾶς θυμίζω ὅτι μόλις πρὶν ἀπὸ δύο – ἂν δὲν κάνω λάθος – μῆνες, ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀλβανίας Σαλὶ Μπερίσα ἀναφέρθηκε θετικὰ στὸ ἐνδεχόμενο προσχωρήσεως τῆς Ἀλβανίας σὲ μιὰ πιθανολογούμενη ὁμοσπονδία βασισμένη στὸν ἑλληνοσερβικὸ ἄξονα. Προφανῶς αὐτὸ δὲν θὰ σήμαινε πλήρη παραίτηση τῆς Ἀλβανίας ἀπὸ τὶς βλέψεις της στὸ Κοσσυφοπέδιο καὶ στὴν πρώην Γιουγκοσλαβικὴ Δημοκρατία τῆς Μακεδονίας, ὁπωσδήποτε ὅμως θὰ ὁδηγοῦσε σὲ μιὰ ριζικὴ τροποποίηση τῆς τακτικῆς της καὶ τῶν συμμαχιῶν της.

Ἔπειτα, εἶναι νομίζω προφανὲς πὼς ἡ διατήρηση τοῦ status quo εἶναι ἔτσι κι ἀλλιῶς μιὰ πολὺ ἀμφίβολη ὑπόθεση. Μπορεῖ νὰ ἀποτελεῖ μιὰ χρήσιμη τακτικὴ γιὰ νὰ κερδηθεῖ χρόνος καὶ νὰ ἀποφευχθοῦν τὰ χειρότερα, δὲν μπορεῖ ὅμως νὰ ἀποτελέσει ἐπαρκὴ βάση γιὰ τὴ μακροπρόθεσμη καὶ ὁριστικὴ ἐπίλυση τῶν διαφορῶν. Μὲ δεδομένη τὴ σημερινὴ κρίση καὶ τὸ συνεχῶς σωρευόμενο θυμικό φορτίο, οὔτε ἡ εἰρηνιστικὴ ρητορικὴ οὔτε ἡ συμβατικὴ λογικὴ τῆς ἐπιβίωσης καὶ τοῦ συμφέροντος δὲν μποροῦν νὰ κατασιγάσουν τὴν ἔνταση τῶν παθῶν καὶ τῶν νεοαναπτυσσόμενων ἐθνικιστικῶν μεγαλοϊδεατισμῶν. Ἔτσι, ἡ μόνη πιθανότητα ἐγκατάστασης τῆς εἰρήνης στὰ Βαλκάνια βρίσκεται ὄχι στὴν καταστολὴ ἢ στὴν πρόσκαιρη ἐκτόνωση τῶν ἐθνικισμῶν, ἀλλὰ στὴν ὑπέρβασή τους ἀπὸ μιὰ νέα Μεγάλη Ἰδέα ποὺ θὰ ἀποκαθάρει τὶς συσσωρευμένες φορτίσεις προσανατολίζοντάς τες σ’ ἕνα μεταεθνικιστικὸ ὅραμα. Μιὰ νέα Μεγάλη Ἰδέα ποὺ θὰ ἑνώνει καὶ δὲν θὰ χωρίζει τοὺς λαούς, ξανασυνδέοντάς τους μὲ τὶς αὐθεντικότερες πλευρὲς τῆς ὑποστάσεως καὶ τῆς παραδόσεώς τους, ἐπανατοποθετόντας τους στὴν εὐθεία ὁδὸ τοῦ πνευματικοῦ καὶ ἱστορικοῦ τους πεπρωμένου. Αὐτὴ ἡ νέα Μεγάλη Ἰδέα εἶναι ἡ ἰδέα τῆς Βαλκανικῆς Κοινοπολιτείας.

Τελικὰ θὰ πρέπει νὰ συνειδητοποιήσουμε ὅτι οἱ χωριστικὲς τάσεις (ὄχι μόνο στὰ Βαλκάνια, ἀλλὰ γενικότερα) ἔχουν δύο ὄψεις. Δὲν εἶναι μόνο τάσεις ἀποσπάσεως ἀπὸ κάποιους, ἀλλὰ εἶναι ταυτόχρονα καὶ τάσεις ἑνώσεως μὲ κάποιους ἄλλους καὶ προσχωρήσεως σὲ εὐρεῖς συνασπισμοὺς μικρότερης ἢ μεγαλύτερης ἐμβέλειας. Δηλαδή, παρὰ τὰ φαινόμενα, τὸ κύριο αἰτούμενο τῆς ἐποχῆς μας δὲν εἶναι – ὅπως πιστεύεται ἀπὸ πολλοὺς – ἡ ἰδιαιτερότητα, ἀλλὰ ἡ οἰκουμενικότητα καὶ ἡ καθολικότητα. Αὐτὸ θὰ εἶναι καὶ τὸ ἀντικείμενο διαμάχης στὶς ἐπερχόμενες πνευματικὲς (καὶ ὄχι μόνο) ἀναμετρήσεις. Καὶ σ’ αὐτὸ τὸ ἐπίπεδο ἀρχίζουν ἤδη νὰ διαφαίνονται διάφορες ἀντίπαλες προοπτικές. Γιὰ μᾶς ἡ λύση εἶναι ἡ Βαλκανικὴ Κοινοπολιτεία.

* * *

Τελειώνοντας αὐτὴ τὴν ὁμιλία θὰ ἤθελα νὰ εὐχαριστήσω τοὺς διοργανωτὲς τῆς συναντήσεως – μὲ πρῶτον ἀπ’ ὅλους τὸν σεβαστὸ καὶ ἀγαπητὸ π. Ἀμβρόσιο Γιακαλῆ – γιὰ τὴν εὐκαιρία ποὺ μᾶς ἔδωσαν νὰ συζητήσουμε τὸ θέμα τῆς Βαλκανικῆς Κοινοπολιτείας μιὰ μέρα σὰν τὴ σημερινή, στὴν ἐπέτειο τῆς ἁλώσεως τῆς Πόλης. Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ εὐχαριστήσω ὅλους σας γιὰ τὴν ὑπομονὴ καὶ τὴν προσοχὴ μὲ τὴν ὁποία μὲ ἀκούσατε.

Εἶμαι βέβαιος πὼς ἡ σημερινή μας συζήτηση εἶναι ἁπλῶς ἡ ἀρχὴ ἑνὸς προβληματισμοῦ ποὺ στὰ χρόνια ποὺ μᾶς ἔρχονται θὰ μᾶς ἀπασχολεῖ ὅλο καὶ πιὸ πολύ. Θὰ ἔχουμε ἑπομένως ἀρκετὲς εὐκαιρίες νὰ τὰ ξαναποῦμε.

Πίσω στα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

< ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

 

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ