Γιατί ἐξαιρετικὴ ἡ τελετὴ ἔναρξης τῶν Ἀθηνῶν

5
215

Ἀρχίζω μὲ μιὰ γνώμη γιὰ τὴν τελετὴ ἔναρξης τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων τοῦ Λονδίνου 2012: παρὰ τὰ διεθνῆ συγχαρητήρια, ἦταν ἕνα γεγονὸς ἀνάξιο λόγου. Ἄρχισε ἀπὸ μιὰν ἀποθέωση τῆς βιομηχανικῆς ἐποχῆς, προσφέροντας ἕνα πραγματικὰ ἀντιαισθητικὸ θέαμα μὲ τὶς καμινάδες καὶ τὰ μεταλλεύματα, μέσω μιᾶς εὐπρεπισμένης παρουσίασης τῶν ἀκραίων ταξικῶν διαχωρισμῶν τῆς ἀριστοκρατικῆς Ἀγγλίας: ἂν οἱ εἰκονιζόμενοι ἀριστοκράτες μὲ τὸ ποῦρο ἦταν καὶ παχύσαρκοι, θὰ εἶχαν βγεῖ κατ’ εὐθείαν ἀπὸ καρικατοῦρες τοῦ «καπιταλιστῆ» στὴν Σοβιετικὴ Ἕνωση. Γιὰ νὰ καταλήξει σὲ ἕνα πὸπ πάρτυ ποὺ μᾶς ἐξιστοροῦσε τὸ σμίξιμο ἑνὸς ζευγαριοῦ νέων μέσα ἀπὸ τὰ φέησμπουκ καὶ τὰ ἐσεμές: ἀνάθεμα τί σχέση ἔχουν ὅλα αὐτὰ μὲ τοὺς Ὀλυμπιακοὺς Ἀγῶνες, ἢ ἔστω μὲ τὴν ἑτερότητα τῶν Βρεττανῶν! Τὸ μόνο πραγματικὰ ἐνδιαφέρον σημεῖο παρουσίασης μιᾶς ριζοτόμου πολιτισμικῆς προσφορᾶς ἦταν ἐκεῖ ὅπου ὁ Βρεττανὸς δημιουργὸς τοῦ διαδικτύου πρόβαλε στὸ κοινὸ τὸ μήνυμα «αὐτὸ (τὸ διαδίκτυο) εἶναι γιὰ ὅλους».


Παραλλήλως, ἔχει ξεκινήσει μία μᾶλλον ὑστερικὴ συμπεριφορὰ στὸ διαδίκτυο σχετικὰ μὲ τὴν σύγκριση τῆς «δικῆς μας» τελετῆς ἔναρξης μὲ αὐτὴν τοῦ Λονδίνου. Δὲν γνωρίζω γιὰ τοὺς λοιποὺς διαδικτυακοὺς σχολιαστές, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν συμμετεῖχα στὴν συνδημιουργία τῆς «δικῆς μας» τελετῆς ἔναρξης. Ἐπίσης, ἡ ὅλη διοργάνωση τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων ἀποδεικνύεται μὲ τὴν σημερινὴ ἀπόσταση τοῦ χρόνου μᾶλλον ἕνα ἐγχείρημα αὐτοχειρίας, ἀφοῦ συνέβαλε τὰ μέγιστα στὸν ἐκτροχιασμὸ τῆς οἰκονομίας μας καὶ φέσωσε ἀπάνθρωπα τὶς ἑπόμενες γενεές. Ναί, ξεπεράσαμε τὸν συλλογικὸ ἑαυτό μας ἐπιτυγχάνοντας, στὴν χώρα τῆς μετριοκρατίας καὶ ἀναξιοκρατίας, νὰ ἀναθέσουμε στὸν κατάλληλο ἄνθρωπο, τὸν ἀριστουργηματία Δημήτρη Παπαϊωάννου, τὴν τελετὴ ἔναρξης- καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔκπληξη, στὴν χώρα ὅπου μετὰ τὴν παπανδρεϊκὴ Ἀλλαγὴ οἱ «ἀποδεκτοὶ» καλλιτέχνες καὶ οἰ λόγιοι ἀποτελοῦν προϊόντα τῆς παραπολιτικῆς χαρτοκοπτικῆς «ὀργανικῶν διανοουμένων», καὶ τὰ ὄντως φαεινὰ πνεύματα διώκονται, διασύρονται, περιθωριοποιοῦνται, στιγματίζονται. Ὅμως, πάλι τὸ κάναμε τὸ κακό μας: στὴν τελετὴ λήξης δείξαμε στὴν ὑφήλιο (τολμήσαμε νὰ ἐξισώσουμε), δίπλα στὴν μέγιστη κανοναρχούσα τοῦ Τρόπου μας, τὴν ἱερὴ Δόμνα Σαμίου καὶ τὸν κάποτε ἐγκιβωτιστὴ τοῦ καλύτερού μας ἑαυτοῦ Διονύση Σαββόπουλο, τὰ θλιβερὰ κουρέλια ἑνὸς Χατζηγιάννη, μιᾶς Βίσση καὶ ἑνὸς Ρέμου, μὴ καὶ χάσει ἡ ἀνθρωπότητα τὸ σκυλάδικο τῆς παρακμῆς μας καὶ οἱ δισκογραφικὲς τὰ κέρδη τους. Μαγαρίσαμε τὸ θαῦμα τῆς ἔναρξης μὲ τὴν ἀφόρητη εὐτέλεια τῆς λήξης, δείξαμε ὡς πολιτισμικὸ προϊὸν τῆς σημερινῆς καὶ ὄχι τῆς κάποτε Ἑλλάδας τὸ «εἶσαι στὸ αἷμα, στὶς φλέβες, στὰ κύτταρά μου». Αὐτά, γιὰ νὰ μὴν κοκορευόμαστε τόσο ἀσύδοτα γιὰ τὰ ἐπιτεύγματα τοῦ ἰδιοφυῆ καὶ δωρεοδότου Παπαϊωάννου ὡς συλλογικά.

Τὸ γεγονὸς παραμένει: ἡ τελετὴ ἔναρξης τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων τῶν Ἀθηνῶν ἦταν ἕνα θαῦμα, μιὰ ἔκπληξη, μιὰ ἔκρηξη. Δὲν εἶχε «καλὴ αἰσθητική», δηλαδὴ καλὴ συνάρτηση τῶν φυσικῶν αἰσθήσεων (ποὺ ἄλλωστε διαθέτουν καὶ τὰ ζῷα). Χαρακτηριζόταν ἀπὸ πραγματικὴ φιλοκαλία: ἐρωτικὴ παραφορὰ γιὰ τὸ κάλλος, αἰώνια θητεία στὴν ἀλήθεια του. Θυμηθεῖτε μόνο τὴν ἑξῆς σκηνή: μετὰ ἀπὸ τὶς μεγαλειώδεις σκηνὲς μὲ τοὺς φλόγινους κύκλους πάνω στὰ ὕδατα, τοὺς ἑκατοντάδες μὲ τὰ κρουστὰ καὶ τὴν μουσικὴ τοῦ Ξαρχάκου νὰ γεμίζει τὸ στάδιο, ἡρεμία: ὅλη ἡ ὑφήλιος στὶς ὀθόνες, ἀναμένοντας ὑπερθέαμα καὶ κλαμπατσίμπαλα, ἀλλὰ ἡρεμία, ἡσυχία, μὲ μόνη τὴν «λίμνη» στὸ στάδιο ἀτάραχη. Καὶ ἔνα παιδὶ ἐμφανίζεται σὲ ἕνα χάρτινο βαρκάκι, ἀνεμίζοντας ἕνα σημαιάκι ὑπὸ τὶς θεῖες μελωδίες τοῦ Χατζιδάκι. Καὶ ἡ φιλαρμονικὴ τοῦ νησιοῦ, βγαλμένη ἀπὸ τὴν συλλογική μας μνήμη καὶ ἀπὸ ὅσο παρὸν δὲν ἔχουμε καταστρέψει ἀκόμα, νὰ συνεχίζει τὴν ὀνειρικὴ εἰκόνα.

Τόση πολλὴ ἀλήθεια, τόσο πολὺ κάλλος, μὲ τόσο λίγα ὑλικά. Τὸ ἀκριβῶς ἀντίθετο ἀπὸ τὴν ἔννοια τοῦ «ὑπερθεάματος».

Ἢ τὸ πανάρχαιο κυκλαδίτικο εἰδώλιο, ποὺ θραύεται γιὰ νὰ μεταμορφωθεῖ στὴν γλυπτὴ τέχνη τῶν ἑπόμενων ἀρχαίων καιρῶν καὶ κατόπιν σὲ σημεῖα-σημάδια τοῦ σημερινοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ. Καὶ τοποθετοῦνται τὰ κομμάτια στὴ «λίμνη» τοῦ σταδίου, παραπέμποντας στὶς Κυκλάδες. Καὶ μιὰ ἐλιὰ πάμφωτη ἀναδύεται ὡς σύμβολο, ποὺ συμ-βάλλει, βάζει μαζί, ὅ,τι ἤμασταν, ὅ,τι εἴμαστε καὶ ὅ,τι ἐλπίζουμε νὰ εἴμαστε. Χωρὶς νὰ ἀναφερθεῖ ρητῶς, εἰκονίζεται σαφέστατα στὸ στάδιο ἡ ρήση τοῦ Ἐλύτη: «ἐὰν ἀποσυνδέσεις τὴν Ἑλλάδα, στὸ τέλος θὰ δεῖς νὰ σοῦ ἀπομένουν μιὰ ἐλιά, ἕνα ἀμπέλι κι ἕνα καράβι»…

Τὸ ἐκδηλωμένο κάλλος τοῦ ἀριστουργήματος τοῦ Παπαϊωάννου σημαίνει τὰ νοήματα, παραπέμπει σὲ αὐτά: δὲν ὑπάρχει οὔτε «μήνυμα τοῦ καλλιτέχνη», οὔτε «ἠθικὸ δίδαγμα», οὔτε τὸ «τί θέλει νὰ πεῖ ὁ ποιητής». Τὸ ἴδιο τὸ κάλλος, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐπιτευχθεῖ, διδάσκει – δὲν χρειάζεται ὑποτίτλους (οὔτε τὴν ἀφήγηση τοῦ Κωστάλα νὰ τὸ καταστρέφει).

Κάλλος ἀπεριόριστο ἀποτυπώνεται καὶ στὴν ἀρχὴ τῆς τελετῆς, στὸ βίντεο μὲ τὴν παρουσίαση τῆς Ἑλλάδας, τοῦ τοπίου της καὶ τοῦ πολιτισμοῦ (τρόπου ζωῆς) της. Τὸ κάλλος πραγματικὰ ἐκπλήσσει, τυφλώνει, εἶναι πραγματικὰ ἀφόρητο γιὰ τὸν ἄνθρωπο τῶν πόλεων. Ὅμως καὶ πάλι, μὴν διανοηθεῖ κανεὶς νὰ ὑπερηφανευτεῖ: οἱ Ἕλληνες ἔχουν ἐμπράκτως ἀπορρίψει αὐτὸ τὸ κάλλος, μὲ τοὺς περίπου ἑπτὰ στοὺς δέκα νὰ ἔχουν ἐπιλέξει τὴν διαμονὴ καὶ ζωὴ σὲ ἐλάχιστες γιγαντιαῖες τερατουπόλεις, καὶ ὅλα σχεδὸν τὰ χωριὰ τῆς Ἑλλάδας πλὴν ἐλαχίστων ποὺ ἀντιστέκονται νὰ κατοικοῦνται κυρίως ἀπὸ γέροντες καὶ μετανάστες. (Ἔχει ὁποιαδήποτε ἄλλη εὐρωπαϊκὴ χώρα τέτοια ὑπερσυγκέντρωση πληθυσμοῦ στὴν πρωτεύουσα;) Πῶς μποροῦν οἱ ἴδιοι αὐτοὶ Ἕλληνες νὰ ὑπερηφανεύονται γιὰ αὐτὸ τὸ κάλλος ὡς «δικό τους»;

Ὁπότε, ἂς μὴν κοκορευόμαστε ποὺ ἕνας Δημήτρης Παπαϊωάννου διέσωσε τὴν συλλογικὴ ἀξιοπρέπεια ποὺ ἐμεῖς διαρκῶς προδίδουμε, μὰ ἂς χαμηλώσουμε μὲ αἰδημοσύνη τὸ βλέμμα μας καὶ ἂς μετα-νοήσουμε, δηλαδή: ἂς ἀλλάξουμε μυαλά. Κι ἂν τὸ πράξουμε συλλογικῶς, αὐτὸ δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ μεταποιηθεῖ σὲ δημιουργία, πολιτισμό, παραγωγή, πολιτική, οἰκονομία – νὰ ἀνθήσει καὶ νὰ φέρει κι ἄλλο. Καὶ νὰ μᾶς ἀναστήσει.

πηγή: Αντίφωνο

5 Σχόλια

  1. Σήμερα που έγραψες όπως σου αξίζει να γράφεις- δηλαδή: με τον τρόπο του κάλλους για το κάλλος του Τ(ρ)όπου – εγώ δεν θα σου επιτεθώ αλλά θα υπο-κλιθώ! Ελπίζοντας και πιστεύοντας “εις ανώτερα”…

    Πάντα με αγάπη
    (που δεν είναι συν-αίσθημα “αλλά χάρις και ενέργεια δια της οποίας ο Κόσμος συν-έχεται, έστω και αν δεν συν- φωνεί)

    Γιώργος Σαλεμής

  2. Τί, δὲν θὰ ἀκολουθήσει ἄρθρο γιὰ τοὺς “Κομισάριους τῶν Τελετῶν Ἐνάρξεως”; Θὰ βιώσω περικοπὲς καὶ στὶς μεγάλες συγκινήσεις! Εὐχαριστῶ ὅμως.

  3. Τα όσα γράφετε βάζουν την πραγματικότητα στη θέση της με τόσο διάφανο και απλό λόγο.
    Φυσικά, όλοι θα θέλαμε να’ ναι κάπως αλλιώς τα πράγματα στην Ελλάδα.

    Θα ήθελα να σημειώσω μια σημειολογική λεπτομέρεια σ’ όσα υπέροχα διάβασα,
    κάτι που πιστεύω φανερώνει τις διαφορετική πολιτιστική αφετηρεία της Ελλάδας από του δυτικού κόσμου:
    Στο Λονδίνο οι Ολυμπιακοί κρίκοι έγιναν από ασήκωτο χάλυβα, που ο ανθρώπινος μόχθος, η σκληρή εργασία και το πείσμα, καταφέρνουν (Υes!) να ανεβάσουν στον ουρανό…
    Αντίθετα στην Αθήνα πάνω στο σύμβολο της ζωής, το νερό, έρχεται άνωθεν το πνεύμα και ανάβει τους Ολυμπιακούς κρίκους.

    Χ

  4. Ευχαριστούμε κ.Σωτήρη Μητραλέξη που μας θυμίσατε την τελετή έναρξης των δικών μας Ολυμπιακών Αθήνα 2004. Είναι θέμα σύγκρισης με την τελετή του Λονδίνου. ….΄Οποιος την είδε κατάλαβε….
    Αλλά δεν αρκεί μόνο να καταλαβαίνουμε. Χρειάζεται και να το λέμε να το καταλαβαίνουν και οι άλλοι (δυτικοί). Οι τελετές έναρξης των Ολυμπιακών είναι ένα σαφές δείγμα του πολιτισμού της κάθε χώρας. Και αυτό που είδαμε στο Λονδίνο είναι αυτό που έχουν και προβάλλουν οι δυτικοευρωπαίοι. Τον εντυπωσιασμό με κάθε τρόπο (ακόμα και με την ….απαχθείσα από τον James Bond βασίλισσα, μέχρι το σύστημα υγείας που ενώ καταρρέει οι Εγγλέζοι το επαινούν). Προσπάθειες εντυπωσιασμού χωρίς ουσία, χωρίς νόημα, χωρίς όραμα, χωρίς κάλλος, χωρίς την Ιδέα και το Φως.
    Είναι όμως εντυπωσιακό πως κανένας δεν βγήκε την άλλη μέρα να γράψει για το χάλι της τελετής. Αντίθετα όλοι ήταν…μαγεμένοι.
    Ποιό είναι το “ηθικόν δίδαγμα” για μάς; Μήπως ότι το ελάχιστο που έχουμε να κάνουμε ως λαός είναι να μην αμαυρώνουμε οι ίδιοι εμείς το [i]κάλλος του Τ(ρ) όπου μας [/i] κατά τον ΓΣ;
    ΄Η μήπως να ζητήσουμε ομοθυμαδόν την επιστροφή των Ουλυμπιακών στον τόπο τους. Εδώ! Στην Ελλάδα!
    Γιατί, για να διορθώσουμε και τον κύριο Ζάκ Ρόγκ, ΕΔΩ είναι η πατρίδα των Ολυμπιακών Αγώνων. Η ΕΛΛΑΔΑ .

  5. Κύριε Μητραλέξη,

    διάβασα με πολύ μεγάλο εντυπωσιασμό τα όσα γράφετε και πραγματικά με βρίσκετε απολύτως σύμφωνη σε όσα αναφέρεσθε.

    Είμαι μία νέα κοπέλα, που η οικογένειά μου, έχει φροντίσει να μεταλαμπαδεύσει στα παιδιά της, την αγάπη προς την πατρίδα και πραγματικά με λυπεί η κατάσταση που επικρατεί σήμερα πολιτισμικά, πολιτικά, κοινωνικά στον τόπο μου.
    Ξέρω πως ο Έλληνας μπορεί καλύτερα από τον καθένα ό,τι θελήσει να το επιτύχει.
    Φοβάμαι όμως…
    Η νέα γενιά, την οποία ζω, διαφέρει κατά πολύ από τις προηγούμενες.
    Έχει ξεριζωθεί πια οτιδήποτε πατριωτικό και ελληνικό και όποιος αναφέρεται σε τέτοιου τύπου αξίες κατηγορείται αυτομάτως ως γραφικός, φασίστας και συντηρητικός…
    Πολλές φορές, μέσα σε παρέες νέων, έχω νιώσει ότι δεν μπορώ να πω τη γνώμη μου, γιατί αυτομάτως θα κατηγορηθώ με τους χαρακτηρισμούς που σας προανέφερα και έτσι προτιμώ τον δρόμο της σιωπής… Αυτό δεν είναι φασιστικό;
    Γιατί να φοβάμαι να πω πόσο πολύ αγαπώ τον τόπο μου, την ιστορία μου, τη θρησκεία μου, τη γλώσσα μου;
    Και δυστυχώς ξέρω πώς υπάρχουν αρκετοί που σκέφτονται το ίδιο με εμένα, αλλά φοβούνται να εκφραστούν…
    Όλα όσα σας αναφέρω ίσως φαινομενικώς να μη σχετίζονται με το άρθρο σας, αλλά διαβάζοντας τα όσα λέτε, μου βγήκε αυθόρμητα να σας γράψω δυο κουβέντες για αυτά που με απασχολούν.
    Το πρόβλημα είναι πως δεν υπάρχει πια εθνική συνείδηση, γιατί οργανωμένα κάποιοι…, κατέφεραν να την ξεριζώσουν, δεν υπάρχει πραγματική παιδεία, γιατί και αυτήν, οργανωμένα πάλι κατάφεραν να την καταστρέψουν…
    Μπορεί φαινομενικώς οι νέοι να σπουδάζουν περισσότερο σε σχέση με τις παλαιότερες γενεές, όμως στα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα, ΑΕΙ, ΤΕΙ, δεν προσφέρεται τίποτα άλλο από παραμόρφωση… των γεγονότων, της γλώσσας, της ιστορίας, κοκ.
    Λυπάμαι πολύ για όσα σας αναφέρω και προβληματίζομαι πραγματικά για το μέλλον το δικό μας και των παιδιών μας…
    Και ΝΑΙ πιστεύω σε μια καθ’ όλα αγαπημένη οικουμένη, αλλά αυτό δε σημαίνει σε καμία περίπτωση, πως ο κάθε λαός πρέπει να απαλλαγεί από τα ίδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία φέρει. Όλοι μαζί με την διαφορετικότητά μας όμως…, με όλα εκείνα τα στοιχεία που κάνουν τον ένα λαό να διαφέρει από τον άλλον…

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here