Βασίλισσα Ελισσάβετ, Δούλη του Θεού

3
2391

Σε έναν από τους αναπόφευκτους γύρους συνεντεύξεων στα μέσα ενημέρωσης τις ημέρες που έπονται του θανάτου της βασίλισσας Ελισάβετ, την περασμένη εβδομάδα, ένας δημοσιογράφος έκανε μια  καίριας σημασίας ερώτηση. «Η βασίλισσα χρίστηκε στην στέψη, έτσι δεν είναι; Διαφοροποίησε άραγε αυτό το πώς η ίδια έβλεπε τον ρόλο της;»

Η εικόνα του χρισμένου μονάρχη είναι αυτή που διαποτίζει τη Γραφή, δίνοντάς μας τον τίτλο «Χριστός», με τον οποίο αναγνωρίζουμε τον Σωτήρα μας. Για όσους έχουν ιστορική και λογοτεχνική παιδεία, είναι μια εικόνα που στοιχειώνει επίσης τα δράματα του Σαίξπηρ και τις πιο έντονες αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις της βρετανικής πολιτικής ιστορίας. Έχει χρησιμοποιηθεί για να περιβάλει με την αχλύ του μυστηρίου και να εξυψώσει τη μοναρχία με τρόπους που οι περισσότεροι από εμάς θα βρίσκαμε τώρα, στην καλύτερη περίπτωση, άβολους.

Αλλά αν κάνουμε λίγα βήματα πίσω στην ιστορία και σκεφτούμε λίγο περισσότερο τη θεολογία του χρίσματος, ίσως καταλάβουμε καλύτερα σε τι οδηγούσε η ερώτηση του δημοσιογράφου. Το χρίσμα—στο βάπτισμα ή τη χειροτονία— σημαίνει ότι σε κάποιον δίνεται μια νέα θέση στην κοινότητα του λαού του Θεού. Δεν είναι περιγραφή εργασίας, ούτε λευκή επιταγή για δύναμη και προνόμια. Δημιουργεί μια σχέση, με τον Θεό και με την κοινότητα της πίστης, και υπόσχεται τη χάρη να κάνει αυτή τη σχέση να ζήσει και να ευδοκιμήσει.

Η ακολουθία της στέψης έχει πολλά κοινά με τη χειροτονία: Ξεχωρίζει κάποιον για να καταλάβει μια θέση, σκοπός της οποίας είναι να φανερώσει κάτι για τη ζωή ολόκληρης της κοινότητας — και να το κάνει πρώτα απλώς με το να είναι εκεί, κρατώντας τα ιδανικά και τις φιλοδοξίες της κοινότητας (και μεταφέροντας επίσης το φορτίο των προβολών της). Είναι το σκεπτικό της θεολογικής παράδοσης που μας λέει ότι η ιεροσύνη δεν αφορά στην επιτυχημένη ή αξιοπρεπή συμπεριφορά ενός ατόμου, αλλά στην πιστότητα σε μια θέση, για χάρη της ειρήνης και της ευημερίας της κοινότητας. Δεν απαλλάσσει τους ιερείς από τη μομφή και την κρίση όπου χρειάζεται, ούτε τους παρέχει ένα αδιαμφισβήτητο δικαίωμα να βγαίνουν νικητές μέσα από κάθε αντιπαράθεση. Δεν είναι αυτό το ζήτημα. Είναι εκεί για να μπορούμε να συγκεντρωθούμε γύρω από κάτι άλλο πέρα από τις προτιμήσεις και τις ανησυχίες και τις προκαταλήψεις μας.

Και αυτό είναι το πιο σπουδαίο που το βασιλικό χρίσμα σημαίνει : το δώρο του Αγίου Πνεύματος να κρατά ένα εύθραυστο ανθρώπινο πρόσωπο αμετάθετα πιστό στο συγκεκριμένο τόπο όπου η κοινότητα μπορεί να συγκεντρώνεται για την αποκατάσταση και ανανέωσή της. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτό ακριβώς πίστευε η βασίλισσα Ελισάβετ για τον ρόλο της. Ήταν ένα λειτούργημα για το οποίο είχε ευλογηθεί και χαριτωθεί, και το χρίσμα ήταν στον πυρήνα αυτού του λειτουργήματος. Μερικές φορές στο Κάστρο του Ουίνδσορ έδειχνε στους επισκέπτες το μικρό της βιβλίο με τις καθημερινές λατρευτικές αφιερώσεις από τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της στέψης της — προσευχές και διαλογισμούς που είχαν γραφεί για εκείνη από τον τότε αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρυ. Ήταν προφανές ότι αυτοί οι διαλογισμοί είχαν εισχωρήσει βαθιά μέσα της και ότι εξακολουθούσε να διαμορφώνει τη ζωή της σύμφωνα με όσα ήταν διατυπωμένα εκεί.

Ο κόσμος αναρωτιόταν γιατί δεν παραιτήθηκε όταν ασθένησε λίγο περισσότερο (αν και η σωματική της υγεία παρέμεινε εξαιρετικά εύρωστη μέχρι τους τελευταίους μήνες). Ποτέ όμως δεν είδε τον ρόλο της ως κάτι που μπορούσε να εγκαταλείψει. Σε αυτό, απηχούσε τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β’, αψηφώντας την πίεση της ευάλωτης και προχωρημένης ηλικίας, επειδή η θέση της δεν ήταν μια θέση όπου αυτό που είχε σημασία ήταν η επιτυχία, οι επιδόσεις, η δημόσια αίγλη. Ωστόσο αυτό που έκανε ήταν να σχεδιάσει πολύ προσεκτικά τη μετάβαση στον διάδοχό της, να μοιραστεί τις ευθύνες, να μετατοπίσει τις προσδοκίες, να προετοιμάσει απαλά το έθνος, όσο περισσότερο μπορούσε, για την αποχώρησή της.

Αυτό ήταν χαρακτηριστικό της εντυπωσιακής της έλλειψης εγωισμού. Όταν είχα τον ρόλο του αρχιεπισκόπου του Καντέρμπουρυ, έπρεπε να συναντήσω μεγάλο αριθμό πολιτικών ηγετών σε όλο τον κόσμο. Μπορώ ειλικρινά να πω ότι κανένας δεν με εντυπωσίασε με τον ίδιο τρόπο που με εντυπωσίασε η βασίλισσα. Κανείς δεν είχε τον ίδιο βαθμό προσοχής, τη μη πομπώδη διαύγεια μυαλού και ανταπόκριση, την έλλειψη δηκτικών ή αμυντικών αντιδράσεων. Θα μπορούσε να είναι απότομη, θα μπορούσε να είναι καυστική. Είχε ισχυρή αίσθηση του παραλόγου και πραγματική ανυπομονησία με τα κλισέ και τις κολακείες. Ωστόσο, η βαθιά ευγένειά της ήταν πάντα εμφανής και το στεγνό και προσγειωτικό χιούμορ της ήταν ένα μεγάλο δώρο για να κρατά τα πράγματα σε προοπτική.

Παρακολoυθούσα με θαυμασμό που – χρόνο με το χρόνο – γινόταν ολοένα πιο σαφής στους δημόσιους χαιρετισμούς της (ειδικά τα Χριστούγεννα) σχετικά με τη χριστιανική της πίστη: ποτέ με όχληση ή επιθετικότητα, αλλά με τρόπο που καθιστούσε απολύτως σαφές ότι ήξερε από πού αντλούσε το όραμά της και τη δύναμή της. Ταυτόχρονα, η ενασχόλησή της με άλλες θρησκείες ήταν εκπληκτικά έντονη και θετική και άκουγα ιμάμηδες, ραβίνους και σουάμι να ψάλλουν επαίνους για την ενσυναίσθηση και την οξύνοιά της. Όπως ο σύζυγός της, άκουγε προσεκτικά τα κηρύγματα και ήταν έτοιμη να συζητήσει και να αμφισβητήσει μετά. Ήταν πολύ ιδιαίτερο προνόμιο να της δίνω τη Θεία Κοινωνία στις περιπτώσεις που επισκεπτόταν τη Γενική Σύνοδο της Εκκλησίας της Αγγλίας.

Δούλη του Θεού, χωρίς αμφιβολία. Ένα γενναιόδωρο, θαρραλέο, υπομονετικό και προσευχόμενο άτομο. Μάλιστα η βίωση του ρόλου της κράτησε ζωντανό το ερώτημα για το πώς οι ολοένα και πιο κοσμικές κοινωνίες βρίσκουν κάποιο είδος ανθεκτικής ενότητας χωρίς την παρουσία των μεγάλων κοινών συμβόλων της χάριτος, απόντος αυτού του «ουράνιου επιστεγάσματος» που μας προσφέρει ταυτότητα πλατύτερη από τη δική μας φυλή και την ομάδα συμφερόντων μας και μας κρατά σε μια συγγένεια που δεν χρειάστηκε να επινοήσουμε μόνοι μας.

  • Ο Rowan Williams είναι πρώην αρχιεπίσκοπος του Canterbury.

Μεταφρασμένο από : https://www.firstthings.com/web-exclusives/2022/09/queen-elizabeth-servant-of-god?

Στην εικαστική πλαισίωση της σελίδας, σύγχρονη ναΐφ ρωσική εικονογράφηση.

3 Σχόλια

  1. Ἡ τεθνεῶσα βασίλισσα ἀξίζει τόν σεβασμό κάθε Βρετανοῦ καί Εὐρωπαίου πολίτη! Ὅμως δέν πρέπει νά παραθεωροῦνται καί οἱ ἀπαράγραπτες εὐθύνες της. Ἰδιαίτερα ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες δέν πρέπει νά λησμονοῦμε ὅτι συγκατένευσε, ἐπικύρωσε καί ὑπέγραψε τόν ἀπαγχονισμό δεκάδων Κυπρίων ἀγωνιστῶν πού ἐπιζητοῦσαν ἐλευθερία καί αὐτοδιάθεση τοῦ τόπου τους! Δέν πρέπει νά λησμονοῦμε ὅτι παρά τήν πίστη, γενναιοδωρία καί προσευχή της (κατά τόν Ἀρχιεπίσκοπο τοῦ Canterbury) ἔστειλε στήν κρεμάλα ἀμούστακα παιδιά!

    • Πολύ σωστά, αγαπητέ Φώτη! Μου ηχούν ανατριχιαστικές οι βεβαιότητες του Αρχιεπισκόπου “ήταν ένα λειτούργημα για το οποίο είχε ευλογηθεί και χαριτωθεί, και το χρίσμα ήταν στον πυρήνα αυτού του λειτουργήματος”! Και στην περίπτωση των Κυπρίων Μαρτύρων (έναντι π.χ. του Πολέμου της Θάτσερ για τα Φόκλαντ) μη μας διαφεύγει ότι είχε δίπλα της -και έχει ξανά από προχθές στον κοινό τους τάφο- τον Έ λ λ η ν α σύζυγό της, του οποίου το φέρετρο κάλυπτε κατά το 1/3 η γαλανόλευκη…

  2. Κάθε νεκρός αξίζει τον σεβασμό μας. Κρίνεται, όμως, για τα πεπραγμένα του όσο ζούσε κι ανάλογα τιμάται ή επικρίνεται. Κι η συγκεκριμένη νεκρή έχει πολύ βεβαρυμμένο βίο. Δεν είναι μόνον οι αρνήσεις απόδοσης Χάρης στα παλληκάρια της Κύπρου. Είναι κι οι νεκροί Βρετανοί ανθρακωρύχοι που επέτρεψε την Θάτσερ να πραγματώσει. Βασικότερο αμάρτημα, όμως, που κουβαλάει είναι η επιτρεπόμενη -μη πω και βραβευμένη – εξωτερική διπλωματία των κυβερνήσεων της. Από όπου πέρασαν άφησαν καλλιεργημένη διχόνοια πίσω τους. Διαίρει και βασίλευε. Ινδία-Πακιστάν. Ελληνοκύπριοι-Τουρκοκύπριοι. ΚΚΕ-ΕΔΕΣ. Γαλλόφωνους-Αγγλόφωνους Καναδούς.
    Ας την συγχωρήσει ο Θεός. Εγώ δεν μπορώ.

Σχολιάστε:

Πληκτρολογήστε το σχόλιό σας
Please enter your name here