Αλέξανδρος Κοσματόπουλος

                                                                          Στη μνήμη του Γιάννη Ζήκα
 
 Τα Ευαγγέλια, με την αμεσότητα που χαρακτηρίζει τον λόγο τους, βρίσκονται πάντα μπροστά μας, και θα βρίσκονται μπροστά μας μέχρι συντελείας του αιώνος. Μπροστά μας και ως προς τον χρόνο και ως προς το νόημα. Τα Ευαγγέλια δεν αποτελούν ποτέ παρελθόν. Μήτε απευθύνονται στο μέλλον. Είναι παρόντα σε όλες τις εποχές, και το νόημά τους είναι πάντα παρόν, προπαντός όταν, σαν πικρή αρρώστια που μαστίζει την ανθρώπινη ύπαρξη, κυριαρχεί η απουσία νοήματος. Αν και η απουσία νοήματος έχει μεταβάλει τούτο τον κόσμο σε τόπο αφόρητης εξορίας, έρχονται τα Ευαγγέλια να προσδώσουν νόημα και περιεχόμενο εκεί που τίποτα δεν φέγγει, εκεί που δεν είναι τίποτα ορατό. Με τα Ευαγγέλια ο άνθρωπος αντιπαλεύει τον μηδενισμό, και τούτη η πάλη παίρνει συχνά σωματικό χαρακτήρα, καθώς δοκιμάζεται και δοκιμάζει τον μηδενισμό και την ματαιότητα, που διαβρώνει όλες τις εκφάνσεις της καθημερινής ζωής. 
Μέσα στους αιώνες τα Ευαγγέλια προσεγγίστηκαν με ποικίλους τρόπους, αλλά η εποχή μας προσφέρει τη δυνατότητα μιας πιο ειλικρινούς προσέγγισης, ακριβώς λόγω της γύμνιας της από ιδεολογικά σχήματα και προσχήματα, και της έλλειψης νοήματος στη ζωή των ανθρώπων. Παγιδευμένοι στην πραγματικότητα όπως μας την πληροφορούν οι αισθήσεις, αδυνατούμε να προσεγγίσουμε το Πραγματικό, που προβάλλει απρόβλεπτο. 
                                          
                                               *   *   *
Πλησιάζουμε τα Ευαγγέλια ως τυφλοί τοις όμμασι και ανοικτοί τη καρδία. Γιατί, ο Λόγος του Θεού ακούγεται μόνο μέσα στη σιωπή. Μέσα στη σιωπή της ενατένισης, της προσήλωσης, της ησυχίας. Ακούγεται όταν οι αισθήσεις συστέλλονται και στρέφονται προς εαυτόν. ΄Ετσι μπορεί κανείς να αντιπαλέψει ‘‘την αμαρτία του κόσμου τούτου’’, την ανικανότητα του ανθρώπου να απελευθερωθεί απ’ την βιαιότητα του ίδιου του εαυτού του.
Η βία του κόσμου, δίχως το έσοπτρον του πνεύματος, είναι αδύνατο να φανερώσει το σκοτεινό της πρόσωπο και την καταγωγή της. Για να ανατραπούν τα είδωλα χρειάζεται κρυστάλλινη καθαρότητα που τίποτα να μη την σκιάζει εντός σου, για να πεις αινιγματικά το, «εν μέρει γνωρίζομεν και εν μέρει προφητεύομεν». Είναι αδύνατον να καταλάβουμε σε ποια βάθη συντελείται η μεταμόρφωση του ανθρώπου. Και είναι σωστό και δίκαιο αυτό, γιατί στα πέρατα του εαυτού μας δεν υπάρχουν κανόνες, δεν υπάρχουν στηρίγματα, δεν υπάρχουν βοήθειες και συνταγές σωτηρίας. «Περνάς από τη σκότωση για να αλλάξεις πολιτεία», όπως λέγει και ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος. 
Μπροστά σε ένα ξερίζωμα κάθε ανθρώπινης διάστασης, σε μια βοή και ένα σάλεμα των θεμελίων, μένει κανείς αποσβολωμένος και ακούει αυτό που άκουσε ο Προφήτης από το στόμα του Θεού: «Θα σαλέψω γη και ουρανό για να μείνει αυτό που δεν σαλεύεται». Τούτη η αίσθηση μυστηριωδώς, σαν νέφος σκοτεινό, διαπερνά όλα τα γεγονότα. Έτσι τα γεγονότα που διαδραματίζονται στα Ευαγγέλια μοιάζουν να μας μιλούν με λόγια άρρητα, πανάρχαια και νέα, από καταβολής τούτου του κόσμου, και μας εστιάζουν σε ένα παρόν που το μυστήριό του δεν γνωρίζουμε και πάντα μας διαφεύγει. Τα πλησιάζουμε όπως η αιμορροούσα γυναίκα πλησίασε τον Ενσαρκωμένο Λόγο. Φοβισμένη, άρρωστη, πληγωμένη, μέσα στο πλήθος που τον συνέθλιβε, τον πλησίασε με την άφατη πίστη ότι αγγίζοντας την άκρη του ιματίου του και μόνο θα γίνει καλά. Κι εκείνος είπε∙ «Τις μου ήψατο των ιματίων; Και έλεγον αυτώ οι μαθηταί αυτού· βλέπεις τον όχλον συνθλίβοντά σε, και λέγεις τις μου ήψατο»; 
Στο χαρμόσυνο άγγελμα της βασιλείας, οι κραδασμοί ενός λόγου που διαπερνά τα πάντα και δεν παύει να αποκαλύπτει εδώ και χιλιάδες χρόνια ένα πνεύμα που ανασταίνεται μέσα σε λέξεις ζωντανές, ένα πνεύμα που έρχεται από αλλού, εγείρει το σώμα και το διαποτίζει σε μια βαθιά σαρκική σχέση. Στα Ευαγγέλια δεν υπάρχει αντίθεση μεταξύ νου και καρδιάς. Η πνευματική πορεία του ανθρώπου έγκειται στην προσπάθεια να εισέλθει ο νους στην καρδιά, ώστε με την καρδιά και να σκέφτεται και να αισθάνεται. Αίσθημα και σκέψη πάνε μαζί, όταν η σκέψη πορεύεται εντός της αποκαθαρμένης από τα πάθη καρδιάς, λυτρωμένη από την ίδια της τη βία, και η καρδιά γίνεται το πνευματικό κέντρο του όλου ανθρώπου, όπου συντελείται η ενότητά του.  Εκεί υπερβαίνεται ο εσωτερικός διχασμός του ανθρώπου και η αντίθεση σώματος και ψυχής. Η νοήμων καρδιά  που δέχτηκε τη Χάρη του Θεού δεν είναι πια διχασμένη, και από πέτρινη γίνεται σάρκινη. 
                                               *   *    *
 Ο λόγος των Ευαγγελίων βρίσκεται πάντα εκεί, αλώβητος στους αιώνες και μας περιμένει να τον εγκολπωθούμε. Ποτέ δεν παύει να μας θέτει σε εγρήγορση και να εγείρει ερωτήματα. Τα Ευαγγέλια είναι η πηγή για τους ατελεύτητα διψασμένους. Τα λόγια τους είναι λόγια φωτός, αλλά και φωτιάς. Τροφή για το πνεύμα και την καρδιά μας. Κάθε ερμηνεία που τα περιορίζει αποκρύπτει τον οικουμενικό και διαχρονικό τους χαρακτήρα. 
Πολλοί θεωρούν τα Ευαγγέλια ως κάτι περιορισμένο, αγνοώντας το βαθύτερο περιεχόμενό τους. Φοβούνται πως αν επικεντρωθούν στα Ευαγγέλια θα στερηθούν το ταξίδι στο πέλαγος των ατέρμονων πραγμάτων της ζωής.  Στα Ευαγγέλια περιέχεται ολόκληρη η ιστορία του ανθρώπου από καταβολής κόσμου, και σκιαγραφείται η πνευματική περιπέτεια και η αγωνία του. Έρχονται και μας αφυπνίζουν όταν καθεύδουμε, εισάγοντάς μας σε έναν κόσμο που δεν θα θέλαμε να εγκαταλείψουμε ποτέ. Μας καλούν να αφεθούμε στο Πνεύμα που τα διαπερνά και τα διακατέχει, και τότε μας αποκαλύπτονται. Και είναι σαν να αποκαλύπτονται για πρώτη φορά, παρότι όλα είναι ήδη αποκεκαλυμμένα. Το περιεχόμενό τους μοιάζει να μην εξαντλείται ποτέ. Μπορούμε να αντλούμε συνέχεια, και το άντλημα να είναι πάντα καινούριο. Είναι η πηγή απ’ όπου αναβλύζει το νερό που μας ξεδιψά, που δεν θολώνει και δεν αλλοιώνεται. Δεν είναι για να τα ερμηνεύσουμε, αλλά για να τα ενστερνιστούμε. 
Σαν απαλή βροχή, χωρίς να προκαλεί κανένα δέος και κανένα φόβο εμφανίζεται ο Κύριος. Μίλησε μαζί μας πρόσωπο προς πρόσωπο, χωρίς να τον συνοδεύει καμιά ιεροτελεστία, καμιά εκδήλωση ιερότητας. Μίλησε μαζί μας, με λόγια που ακούγονταν για πρώτη φορά στον κόσμο. Μίλησε σαν να μιλούσε σε φίλους και αδελφούς. 
Ο Ιησούς, πλην των Φαρισαίων και γραμματέων, δεν κατηγορεί κανέναν, ούτε για τις αμαρτωλές πράξεις, ούτε για τις παραλείψεις του, ούτε για την ασέβειά του. Και το πνεύμα του Χριστού αντικατοπτρίζεται πλήρως στο λόγιο της Πρώτης Επιστολής του Ιωάννη (2, 10-11)∙ «Ο αγαπών τον αδελφόν αυτού εν τω φωτί μένει και σκάνδαλον εν αυτώ ουκ έστιν· ο δε μισών τον αδελφόν αυτού εν τη σκοτία εστίν και εν τη σκοτία περιπατεί και ουκ οίδεν πού υπάγει, ότι η σκοτία ετύφλωσεν τους οφθαλμούς αυτού». Ο λόγος τούτος σημαίνει την εσωτερική απελευθέρωση από πάθη αιώνια, που αφανίζουν τη ζωή του ανθρώπου. Υποδεικνύει το βλέμμα με το οποίο πρέπει να βλέπουμε τον άλλον άνθρωπο. Η διαύγεια συμπορεύεται με την αγάπη προς τον αδελφό, και η τυφλότητα με το μίσος.
«Αγάπη θέλω και όχι θυσία» (Ματθ. 9,13, Ωσηέ 6,6). Η πάσχουσα αγάπη είναι που προσδίδει υπόσταση και στον αγαπώντα και στον αγαπώμενο, αυτή είναι που μας λέει ότι δεν είναι άλλο το νόημα της ζωής και άλλο η ζωή, καθότι εκείνο που δίνει στη ζωή το νόημά της είναι ο θάνατος. Η υπόσταση που δίνει η αγάπη δεν αφαιρείται ποτέ απ’ τον άνθρωπο, μήτε εκμηδενίζεται.
                                                     *   *   *
Τα Ευαγγέλια δεν είναι για να τα φέρουμε στα μέτρα μας, προβάλλοντας μέσω αυτών τις επιδιώξεις και τις εγκόσμιες φιλοδοξίες μας, την δίψα για κυριαρχία και δύναμη, ή την ηθικολογία και τις ιδεοληψίες μας. Μήτε κατατάσσοντάς τα στους μύθους να πιστεύουμε ότι ξεμπερδέψαμε με μερικά θρησκευτικά φληναφήματα. Καθότι, περιέργως, ό,τι λέγεται στα Ευαγγέλια, αργά ή γρήγορα θα το βρούμε μπροστά μας.  
Η προσέγγιση των Ευαγγελίων δεν είναι απλώς θέμα ‘‘ανοιχτού μυαλού’’ ή επιστημονικής έρευνας, αλλά μια εσωτερική φανέρωση. Δεν είμαι ερευνητής των γραφών, μήτε υπομνηματιστής, αλλά κάποιος που θέλει να εξηγήσει τις βαθύτερες ροπές του, να αφεθεί στον λόγο τους και να εξηγηθεί ο ίδιος απ’ αυτόν. 
 Για να αναδυθεί στην επιφάνεια η επιθυμία εκείνη που υπάρχει στα βάθη του είναι μας να ακολουθήσουμε τον Χριστό, χρειάζεται να διέλθει μέσα από δοκιμασίες, οι οποίες γίνονται πνευματικές δοκιμασίες ανάλογα με το κατά πόσο αναλαμβάνουμε το βάρος τους, και ανάλογα με το μέγεθος της υπομονής απέναντί τους. 
Η επιθυμία τούτη δεν μπορεί παρά να είναι ιδιαζόντως ερωτική, και μόνο ερωτική, ένας βαθύς πόθος που δεν μπορεί να αποτελεί καρπό κάποιας αγοραίας μίμησης. Δεν ακολουθεί τα πρότυπα του κόσμου, και δεν την χαρακτηρίζει η κίνηση και η δράση προκειμένου να εκπληρωθεί. Δεν ακολουθεί τον κοινό δρόμο των επιθυμιών, που μένοντας ανεκπλήρωτες στοιχειώνουν βασανιστικά τον άνθρωπο, ενώ άπαξ και εκπληρωθούν αφήνουν πίσω τους το κενό. Είναι η επιθυμία της αγάπης του Χριστού προς τον Πατέρα, αλλά και προς τον κόσμο, επιθυμία που σπάνια βρίσκουμε πρότυπά της, αλλά και αν τα βρούμε δυσκολευόμαστε ή αδυνατούμε να τα ακολουθήσουμε. Όμως η δίψα παραμένει. Και τίκτεται η ανάγκη να γίνουμε πατέρας και μητέρα του ίδιου μας εαυτού. Είναι η γέννηση που μετατρέπει τον άνθρωπο σε ανθρωπότητα, του ανθρώπου που δαπανάται προσφερόμενος και ουδέποτε αναλώνεται. 
Δεν με ενδιαφέρει αν οι συγγραφείς των Ευαγγελίων είναι τέσσερις ή περισσότεροι, κι αν γράφτηκαν σε μια χρονική περίοδο πολλών ετών. Με ενδιαφέρει πρωτίστως το πνεύμα που τα διέπει. Και το πνεύμα είναι σε όλα το ίδιο. Μήτε έχει σημασία αν ένα περιστατικό περιγράφεται ή αναφέρεται σε ένα ή δύο απ’ τα Ευαγγέλια και όχι σε όλα. Αντιθέτως, αυτό με πείθει ακόμη περισσότερο για την γνησιότητά τους και την αλήθεια τους, διότι είναι σαν να συμπληρώνει το ένα το άλλο, μέσα στο ίδιο πνεύμα όρασης των πραγμάτων. 
Τούτο δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί αν δεν υπήρχε μια άνωθεν φώτιση, προκειμένου να ολοκληρωθεί η αποκάλυψη του Θεού και Πατρός μέσω του Ιησού Χριστού, η οποία ξεκίνησε με την Παλαιά Διαθήκη. Το νόημα των κειμένων που απαρτίζουν τη Βίβλο, από τα χρόνια του Αβραάμ μέχρι την Ανάσταση του Χριστού, δίνουν και το νόημα της πίστης και της ζωής όσων ακολουθούν τον Χριστό. Η Καινή Διαθήκη διαφωτίζει την Παλαιά, ανακαλώντας τα λόγια των προφητών που μίλησαν για τον ερχομό του Χριστού. 
Εντρυφώ στο λόγο τους και κυριεύομαι από την αίσθηση μιας χαροποιού αναμονής, μιας διαύγειας που αντανακλάται στη σιωπή, μιας φωτεινότητας που καταλαγιάζει τις ανησυχίες μου. Δεν με ενδιαφέρει να δώσω μια ακόμη εξήγηση των Ευαγγελίων, μια  ακόμη ερμηνεία τους ανάλογα με το πνεύμα και τις συνθήκες της εποχής, αλλά να ψαύσω κατά το δυνατόν τα ιμάτια του Θεού Λόγου, που είναι τα Ευαγγέλια, και ψαύοντας τα ιμάτια να αγγίξω το σώμα του Χριστού.  Να ανατείλει μέσα μου η ελπίδα, που υπερνικά τη φθορά και τον θάνατο. 
 
* Μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις  Πατάκη.
 
πηγή: Aντίφωνο

People in this conversation

  • Πέτρος Καρατσιβούδης

    Αριστουργηματικές σκέψεις, λέξεις και έννοιες πνευματικά μπολιασμένες μεταξύ τους και ευφυώς αποτυπωμένες . Πόσο βοηθούν άραγε να μεταφέρουμε το νου στην καρδιά μας και να εκφραζόμαστε αισθηματικώς σκεφτόμενοι, απαλλαγμένοι από ιδιοτέλειες, υποκειμενισμούς και εγωιστικές εξάρσεις; Θα λεγα, τα μέγιστα. Εύγε κύριε Κοσματόπουλε.

    0 Like
  • Πέτρος Μαμαλίγκας

    κε Κοσματόπουλε,
    ο λόγος σας κοφτερός, ελεύθερος από σχήματα και φόρμες ανθρώπινες μας δείχνει το δρόμο προς την Αλήθεια.

    0 Like
  • Βασίλης Γαλανομάτης

    Τον Αλέξανδρο Κοσματόπουλο μου τον «γνώρισε» ο Σωτήρης Γουνελάς μέσα από την καθηλωτική παρουσίαση στο Αντίφωνο τον Σεπτέμβριο του 2014 του βιβλίου του Αλέξανδρου «Τώρα και Πάντοτε», Σημειώσεις στις Γραφές του Ισαάκ του Σύρου, ένα βιβλίο που το διάβασα απνευστί. Ένα βιβλίο που δεν διαβάζεται, ούτε μελετάται αλλά βιώνεται γιατί έχει γραφεί με τέτοια προσέγγιση.

    Δεν έχω προλάβει να διαβάσω πολλά κεφάλαια του καινούργιου βιβλίου του Αλέξανδρου «το Αναγνωστικό των Ευαγγελίων» ώστε να έχω μια ολοκληρωμένη άποψη αλλά ως άλλος Φίλιππος σπεύδω να μοιρασθώ την χαρά της συνάντησης/ανακάλυψης με τον κάθε Ναθαναήλ και να τον προσκαλέσω/προκαλέσω «Έρχου και ίδε»!
    Εξ άλλου, «εξ όνυχος τον λέοντα»!

    Είναι κυριολεκτικά και μεταφορικά ένα Αναγνωστικό των Ευαγγελίων γραμμένο σε απλή γλώσσα και με μια δομή πολύ απλοική, ειδικά στις πρώτες παραγράφους του κάθε κεφαλαίου, σχεδόν παιδική απευθυνόμενη σε ανθρώπους "πτωχούς τω πνεύματι", είναι για μαθητές της πρώτης δημοτικού.
    Μετά σταδιακά γίνεται μια εμβάθυνση απευθυνόμενη σε μαθητές μεγαλύτερων τάξεων! Αλλά παραμένει ένας λόγος άμεσος βιωματικός ώστε όταν το διαβάσεις πάλι και πάλι να αρχίζεις να καταλαβαίνεις αρχικά με το νου και μετά να «γνωρίζεις» με την καρδιά, βιωματικά. Γιατί κάθε φορά μας προσκαλεί να προσλάβουμε τους λόγους του Ιησού ως να απευθύνονται στον καθένα μας ΠΡΟΣΩΠΙΚΆ, «Εδώ και τώρα»!
    Φυσικά υπάρχουν και κάποια κομμάτια που απευθύνονται σε μεταπτυχιακούς! Όπως στο πρώτο κεφάλαιο Εν αρχή ήν ο Λόγος!

    Προσεγγίζονται και τα τέσσερα Ευαγγέλια ως ένα ενιαίο κείμενο και ενώ τα κεφάλαια είναι με μια σειρά "χρονολογική" στο ίδιο κεφάλαιο του βιβλίου μπορεί να γίνονται αναφορές σε όλα τα κεφάλαια όλων των ευαγγελίων καθώς ακόμη και στην Παλαιά Διαθήκη αλλά και στον Παύλο και σε κείμενα από πατέρες όπως τον Αββά Ισαάκ! Όλα είναι μια ενότητα και ένα διαρκές παρόν! Είμαστε μπροστά σε ένα μεγάλο απλωμένο χάρτη που είναι ζωγραφισμένο το σχέδιο του Θεού όπως το έχει προσλάβει ο Αλέξανδρος και μας κάνει ξενάγηση! Έρχου και ίδε! Όλα είναι μπροστά μας εδώ και τώρα και πάντοτε και φαίνονται και αποκαλύπτονται με μια ματιά! Ο χρόνος, το ιστορικό παρελθόν το τώρα και τα μελλούμενα και τα έσχατα όλα μια ενιαία αιωνιότητα σε ένα διαρκές παρόν, ενθάδε και επέκεινα και πανταχού! Η Βασιλεία των Ουρανών που αρχίζει τώρα και εδώ διότι «εντός ημών εστί»!

    Ο Αλέξανδρος ως άλλος Λουκάς, εν είδει αυτόπτη παρατηρητή/ανταποκριτή/ ιστορικού παρακολουθεί την πορεία του Ιησού και να μας την μεταφέρει όπως την προσλαμβάνει άμεσα, καρδιακά, με αφέλεια παιδική, βιωματικά!
    Αλέξανδρε ευχαριστούμε για τον κόπο σου! Καλοτάξειδο το βιβλίο σου
    Έρρωσο εν Κυρίω!
    ΥΓ
    Πριν καν ξεφυλίσσω το βιβλίο, περιεργαζόμουν στην αρχή με απορία και μετά μαγεμένος την ζωγραφιά στο εξώφυλλο του βιβλίου. Έψαξα και βρήκα στο ίντερνετ ότι είναι μια απόπειρα αντιγραφής ψηφίδα την ψηφίδα του μοναδικού στο κόσμο ψηφιδωτού του ενάτου (!) αιώνα στην Μονή του Οσίου Δαβίδ στην Θεσσαλονίκη και έχει την μοναδική αυτή απεικόνιση του προφήτη Ιεζεκιήλ να κοιτάζει με θαυμασμό τον έφηβο Χριστό, χωρίς γένεια, καθήμενο εν δόξη επάνω σε πολύχρωμο ουράνιο τόξο!
    Η απόπειρα αυτή της ζωγραφικής απεικόνισης, η οποία δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί, είναι της αείμνηστης ζωγράφου Όλγας Σταυρίδου , πολυαγαπημένης συζύγου του Αλέξανδρου.
    Αλέξανδρε, είμαι σίγουρος ότι η Όλγα θα ολοκληρώσει το έργο της στην Βασιλεία των Ουρανών και θα το θαυμάσουμε όλοι μαζί με όλα όσα άλλα εκπληκτικά μας έχει ητοιμασμένα ο Θεός της Αγάπης.

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Παπαδόπουλος Χ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΖΟΥΛΙΑΣ
Εξαιρετικά πρωτότυπος ο ορισμός του λαικισμου ως την γνησια έκφραση των συμφερόντων του λαού .
Δεν ...
Γιώργος Καστρινάκης
Ευχαριστώ για την εστίαση, που μου δίνει την ευκαιρία να ξεδιπλώσω λίγο εκτενέστερα το κομβικό τούτο...
Απόστολος Κ.Σ.
Προφανώς, δεν θα πρόσεξες ότι μίλησα για παπική διαλεκτική στη θεολογία και όχι για διαλεκτική με το...
Άρης Νούλης
Η διάνοια (intellect), καλέ Απόστολε, ιδίως ως ratio, ναι, είναι χαρακτηριστικό των Δυτικών Πατέρων....
Απόστολος Κ.Σ.
Αγαπητέ Άρη, είναι πολύ καλό που θα περιμένεις με ευγνωμοσύνη. Να είσαι σίγουρος ότι αν ζητήσεις πλη...
Μαρία Σταματιάδου
«ἡ ζηλοφθονία τοῦ Διανοούμενου πρὸς τὸν Ἀσκητή»... Να μία φράση που εκφράζει τον πυρήνα του αποφατισ...
Άρης Νούλης
Αγαπημένε εν Χριστώ αδελφέ Απόστολε, καλησπέρα. Με ευγνωμοσύνη θα περιμένω το "Ορθόδοξο Πατερικό μάτ...