του Θεόδωρου Ζιάκα

Περίληψη τέταρτης συνάντησης στο Πατάρι του Αρμού 17.2.2009

Διάγραμμα του περί ψυχής λόγου
Ι  Μαθαίνουμε για την ψυχή ζητώντας τον ΛΟΓΟ της: το ΠΩΣ, το ΠΟΘΕΝ και το ΔΙΑΤΙ της.
Το ΠΩΣ για την Υπόσταση, τη Φύση και τις Ενέργειές της, στον συγκεκριμένο Τόπο και Χρόνο:
Υπόσταση: ακατάληπτη, μοναδική και ανεπανάληπτη. Φύση: επιθυμητική, παθητική, νοητική. Τα όριά της απέραντα. Διαφέρει από τη φύση της ζωικής ψυχής γιατί έχει Λόγο και Πνεύμα.  Ενέργειες: σχέσεις κοινωνικές, που διαμεσολαβούν βιολογικές και πολιτισμικές ανάγκες. Άρα είναι εξ ορισμού κοινωνική.  Τόπος και χρόνος: οι συγκεκριμένες γεωφυσικές και πολιτισμικές «συντεταγμένες» της. Το ΠΟΘΕΝ: Τη φτιάχνει ο Θεός «κατ’ εικόνα» του». (Ποιος Θεός; Ποια εικόνα;)   Το ΔΙΑΤΙ: Για να γίνει σαν την αιτία της. («Καθ’ ομοίωση» = «θέωση». Εξ ου και άνθρωπος = «ζώον θεούμενον».)

{mp3}Ziakas/prosopo/Ziakas_prosopo_4_5{/mp3} 

 

ΠΤΩΣΗ: Θεό της ύπαρξής μου έχω το Εγώ μου. Αυτό και μόνο λατρεύω. Ο Θεός δεν μου χρειάζεται. Τα ψυχοσωματικά «όργανα» της άμεσης σχέσης μαζί Του «ατρόφησαν» και «καταστράφηκαν». Αποτέλεσμα: από αφεντικό της φύσης μου έγινα δούλος της. Η Πτώση ορίζει τον Homo Sapiens ως υπανθρώπινο είδος.
ΣΚΟΠΟΣ της ζωής μας είναι, έκτοτε, η ανάκτηση του «καθ’ ομοίωση». Είναι η μεταστροφή και η αυτοπαράδοσή μας στα χέρια του Δημιουργού: «εαυτούς και αλλήλους και πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Η γνώση για το πώς αυτό επιτυγχάνεται μπορεί να οριστεί ως το «αντικείμενο» της ψυχολογίας του Προσώπου.


ΙΙ  Η προσωποκεντρική ψυχολογία αρχίζει από το Επιθυμητικό, εκπαιδεύοντας παράλληλα τους δύο «συμβούλους» της βούλησης: το Νοητικό και το Παθητικό.
Η επιθυμία είναι έρως. Αντικείμενο του πόθου της είναι πάντοτε το αγαθό. Πώς όμως ξέρει ποιο είναι το αγαθό; Φορέας του αγαθού είναι το προσωπικό της Πρότυπο. Ελκόμενη από το πρότυπο πιστεύει ως αγαθό το υπ’ αυτού «κατεχόμενο» και έτσι υποδεικνυόμενο. Κοινωνικοί φορείς της διάδρασης επιθυμητικού και προτύπων είναι οι Παραδόσεις.
Η Πτώση, η ρήξη της σχέσης με τον Δημιουργό και την Εικόνα του (το πρότυπο του «καθ’ ομοίωση»), διασπά την Επιθυμία σε τρεις βασικές διαστροφές: τον έρωτα του πλούτου, τον έρωτα της ηδονής και τον έρωτα της δόξας. Την καθιστά ειδωλο-λατρική. Από τις τρεις αυτές διαστροφές γεννιέται ολόκληρη «Λεγεώνα» περαιτέρω διαστροφών-παθών, η μελέτη των οποίων είναι βασικό έργο της προσωποκεντρικής ψυχολογίας.
Το πτωτικό Παθητικό ακολουθεί την επιθυμία θηρεύοντας την ηδονή και αποκρούοντας την οδύνη. Το πτωτικό Νοητικό συνηγορεί επειδή αγαπά τον πνευματικό ύπνο: την ονειροπόληση, τη συνειρμική/μηχανική σκέψη, την άναρχη ροή των λογισμών.
Ο Λόγος της ψυχής ενσαρκώνεται στο πολιτισμικό εδώ και τώρα (στο πεδίο των αποφάσεων-ενεργειών-σχέσεων) ως Προσωπικότητα. Εδώ είναι και το ψυχικό «γήπεδο» του αγώνα για την ανάκαμψη από την Πτώση. Η Προσωπικότητα είναι το πεδίο όπου εργάζεται η προσωποκεντρική ψυχολογία.
Πρώτο στάδιο της εργασίας είναι η απόκτηση τλημοσύνης, δηλαδή η ανάπτυξη ταυτοποιητικού βουλητικού Εγώ. Ενός Εγώ «κυρίαρχου» πάνω στο πτωτικό Επιθυμητικό, Παθητικό και Νοητικό. Η απόκτηση τλημοσύνης μετατρέπει την Προσωπικότητα σε λογικό υποκείμενο.
Διακρίνουμε δύο πολικούς τύπους λογικού υποκειμένου: τον κολεκτιβιστικό και τον ατομοκεντρικό. Ο δεύτερος ακολουθεί ιστορικο-γενετικά τον πρώτο. Η πόλωσή τους οδηγεί συχνά στην κατάρρευσή τους: την πτώση στη χαοτική κατάσταση μηδέν. Εκεί ανακύπτει η δυνατότητα ενός τρίτου τύπου: του Προσώπου.
Η προσωποκεντρική ψυχολογία μελετά και χρησιμοποιεί τους νόμους προόδου/υποστροφής που διέπουν την ως άνω τρίβαθμη ανθρωπολογική κλίμακα.
Κεντρική έννοια της προσωποκεντρικής ψυχολογίας είναι η Συνείδηση, ο «εσωτερικός αντιπρόσωπος του Θεού», που μας τύπτει για τις πτωτικές μας πράξεις και παραλείψεις.
Η Συνείδηση κεντρίζει προληπτικά την ψυχή μέσω της ντροπής και κατασταλτικά μέσω της ενοχής (τύψεις). Μη εισακουόμενη πλημμυρίζει την ψυχή με άγχος. Κάνει «εφιαλτικό» τον ύπνο της ψυχής. Σκοπός της: η περιαγωγή του βουλητικού Εγώ σε κατάσταση μετάνοιας και ταπείνωσης.  
Η ενοχή είναι το καύσιμο της καλής αλλοίωσης και η μετάνοια ο κινητήρας της (βλ. και ταινία του Παύλου Λουγκίν: «Το Νησί»). Η καταξίωση της ντροπής, της ενοχής και της μετάνοιας, τοποθετεί την προσωποκεντρική ψυχολογία στους αντίποδες της νεωτερικής-ατομοκεντρικής ψυχολογίας, η οποία μάχεται για το ξερίζωμά τους από την ψυχή.


ΙΙΙ Η προσωποκεντρική ψυχολογία αρχίζει την εκπαίδευση του Νοητικού με το θέμα της θεοδικίας: Γιατί ο παντοδύναμος και πανάγαθος Δημιουργός δεν καταργεί το κακό; (-Αν δεν μπορεί δεν είναι παντοδύναμος. -Αν δεν θέλει δεν είναι πανάγαθος. Μήπως δηλαδή είναι ανύπαρκτος και είναι το κακό ο θεός;) Επίσης: γιατί η ανυπακοή στο θέλημα του Θεού είναι η «μητέρα όλων των κακών», αν ο Θεός θέλει πράγματι τον άνθρωπο ελεύθερο;
Η ελευθερία είναι τρεπτή: είτε προς την αύξησή της είτε προς την ελάττωση και αναίρεσή της. Το θείο θέλημα είναι να μη δοκιμάζουμε το δεύτερο σκέλος της ελευθερίας. Η υπακοή στο θείο θέλημα συνεπάγεται εξουσία πάνω στη φύση μας και στον ζωτικό χρόνο μας (ο άνθρωπος πριν την Πτώση). Ενώ η ανυπακοή συνεπάγεται δουλεία και θάνατο (ο άνθρωπος μετά την Πτώση).
Αν ο Θεός είναι πανάγαθος και παντοδύναμος, γιατί επιτρέπει τον βασανισμό μου από τη φύση, την κοινωνική εξουσία και τον κακοποιό άλλο; Η παρεμβολή της ουδέτερης-αμείλικτης φυσικής και κοινωνικής φύσης, ή των κακοποιών ατόμων, είναι αναπόσπαστη από την ύπαρξη ελεύθερων ψυχών. Ελευθερία με αποκλεισμό της δυνατότητας του κακού δεν είναι ελευθερία.
Το μεγαλύτερο κακό δεν είναι ο θάνατος, αλλά η αιτία του: η αμαρτία. Τι είναι «αμαρτία»; Είναι η άρνησή μας να επιτρέψουμε στον Θεό να μας θεραπεύσει: «μεταμορφώσει». Η ίαση όμως είναι επώδυνη. Ως μεταφορικές εικόνες της ιδιαίτερα φορτισμένης σχέσης Θεού/ανθρώπου δίδονται οι εξής: Πλάστης / πλάσμα. Πατέρας / παιδί. Άνθρωπος / ζώο. Ζηλότυπος εραστής / άπιστη αγαπημένη. Υπάρχουν όμως και οι ευχάριστες στάσεις στην οδό τη «στενή και τεθλιμμένη». Οι πόνοι δεν προστίθενται, ενώ η αμαρτία γεννά και ισχυροποιεί την αμαρτία, αναγκάζοντας συχνά τον Θεό να μας βάζει στο «χειρουργείο» του πόνου. Εξ ού και «ούς Κύριος αγαπά παιδεύει».
Το Επιθυμητικό και το Παθητικό εκπαιδεύονται μέσω της άσκησης: του ελέγχου των παθών. Η άσκηση ισχυροποιεί τη βούληση για να την παραδώσει στον Θεό. Πηγαίνει μαζί με την ταπείνωση και τη φιλανθρωπία. Αλλιώς παράγει μια δαιμονική βούληση.  
Ο Λόγος χωρίς Πίστη είναι άλογος και η Πίστη χωρίς Λόγο είναι άπιστη. Παύλος: «Βλέπομεν γαρ άρτι δι΄ εσόπτρου εν αινίγματι, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον. Άρτι γινώσκω εκ μέρους, τότε δε επιγνώσομαι καθώς και επεγνώσθην. Νυνί δε μένει πίστις, ελπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα. Μείζων δε τούτων η αγάπη».
Αυτός είναι ο δρόμος της προσωποκεντρικής ψυχολογίας.

People in this conversation

  • Ego

    Αγαπητοί φίλοι και εχθροί,
    όχι άλλες \"μπαούλο-άριες\", κατά τον ωραίο χαρακτηρισμό του Αμερικής, περί προσώπου, αποφατισμού, ελληνισμού κλπ! Ο κόσμος είναι πολύ μεγάλος και ο ορίζοντας πελώριος!

    0 Like
  • spigath

    Κύριε Ζιάκα,
    πως μπορώ να βρώ το βιβλίο σας \"Αυτοείδωλο εγενόμην\"?...που όπως διάβασα αποτελεί τη συνέχει του \"Πέρα από το Άτομο\" το οποίο μόλις διάβασα?..από τον ΑΡΜΟ μου είπαν πως έχει εξαντληθεί....

    0 Like
  • ΘZ

    Αγαπητέ Spigath. Δυστυχώς δεν είμαι σε θέση να σας βοηθήσω. Ίσως να υπάρχει κάποιο αντίτυπο στα ράφια κεντρικών βιβλιοπωλείων.

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Steiner   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βακαλόπουλος Χρ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κλεμάν Ο.   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοροβίνης Β.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπαραμπούτης Κ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Ναστούλης Γ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Ροδίτης Α.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Μινώπετρος Π.   π. Παπαδόπουλος Χαρ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Γιῶργος Καστρινάκης
Οἱ «νέοι καιροὶ» ἀντιστοιχοῦν ἀσφαλῶς πρὸς τὴν «ἦττα» τοῦ ἀρνίου. Ἀπὸ τότε καὶ μετά, οἱ διῶκτες του ...
Φώτης Σχοινᾶς
Ἀγαπητέ κ. Γ. Ἰωαννίδη,
εὐχαριστῶ καί ἐγώ γιά τήν προσοχή καί τό χρόνο σας. Θά προβῶ σέ δυό-τρία...
Άρης Νούλης
Να προσθέσω μόνο την Πατερική ρήση : Σώμα δίχως ψυχή το πτώμα. Ψυχή δίχως σώμα το φάντασμα.
Χαίρομα...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Αγαπητέ κ. Σχοινά,
οι παρατηρήσεις μου δεν είχαν καθόλου να κάνουν με το πώς θεωρείτε το όλο κείμεν...
Φώτης Σχοινᾶς
Τό ἀντικείμενο τῆς ἐνστάσεώς μου ἐντοπιζόταν ἀποκλειστικά ἄν στέκει ἤ ὄχι ἡ φράση αὐτή τοῦ π. Θεοδοσ...
Νίκος
Να πω ότι είναι το πρώτο μου σχόλιο στην σελίδα μετά από ανάγνωση χρόνων.
Αρχικά μου άρεσε πολύ το ...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Θα ήθελα να συζητήσω λιγάκι την ένσταση, που διατύπωσε ο κ. Φώτης Σχοινάς αναφορικά με τη φράση του ...
Φώτης Σχοινᾶς
Γενικά τό κείμενο τοῦ π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου εἶναι πολύ καλό. Ἔχω ὅμως μία ἔνσταση σέ μία ἀπόφανσή ...
Πέτρος Πανταζής
Καλές οι διαπιστώσεις και πολύ ωραία και σωστά δομημένο το άρθρο του π.Θ. Μαρτζούχο, ειδικα η τελευτ...
Αλέκος Βαρβέρης
Φίλε Βασίλη. Εξαιρετικό κείμενο. Η αφιέρωση μάλιστα εύστοχα συνδέει θύμα & θύτη και από-δομεί τη...

Nοιάζομαι δηλαδή Μοιράζομαι