του Θεόδωρου Ζιάκα

Περίληψη Δεύτερης Συνάντησης στο Πατάρι του Αρμού 3.2.2009 

Με βάση τις δυσκολίες που επισημάνθηκαν στην πρώτη συνάντηση κινήθηκε και η δεύτερη σε εισαγωγικό επίπεδο με αφετηρία πάντα το ερώτημα: Πώς βγαίνουμε από το σύγχρονο/νεωτερικό ανθρωπολογικό μηδέν; Πού μπορούμε να πάμε; 
Για να φτάσει κανείς να αναζητήσει την απάντηση στο Πρόσωπο πρέπει να περάσει πρώτα από την επίγνωση της αδιεξοδικότητας του εκσυγχρονισμού, του φουνταμενταλισμού και του γνωστικισμού. 
Σκοπός της έρευνάς μας είναι η ελληνική προσωποκεντρική γνώση, όχι για να «αναβιώσουμε» το Πρόσωπο της ελληνικής παράδοσης, αλλά για να τη χρησιμοποιήσουμε ως «αρχιμήδειο στήριγμα» για την αναζήτηση του μετανεωτερικού Προσώπου. Ρωτάμε την ελληνική παράδοση να μας πει «τι είναι Πρόσωπο, ποια η ψυχο-λογία του». Ρωτάμε ειδικά την ελληνική παράδοση επειδή έχει «το εκ της εμπειρίας όμμα». 

 

Ρωτάμε ειδικότερα τη βυζαντινή παράδοση να μας πει τι ξέρει, για το «αρχικό μηδέν», το «κολεκτιβιστικό μηδέν» και το «ατομικιστικό μηδέν». Πώς βγαίνουμε από το μηδέν; Μας δίνει τρεις υποπαραδόσεις: Για τον Δούλο την ιουδαϊκή παράδοση. Για τον Μισθωτό την ελληνική ομηρική-αντισοφιστική παιδεία. Για τον Φίλο τον ευαγγελικό Λόγο και την πατερική ερμηνευτική του. 
Κεντρική πύλη εισόδου στις εν λόγω απαντήσεις είναι η κατά τον Σπυρίδωνα Ζαμπέλιο (1815-1881) σύγκρουση «εκκαθολικευμένου» και «ασύνθετου» ελληνισμού. Και ειδικά το τελικό της επεισόδιο: η διαμάχη Παλαμά / Βαρλαάμ τον 14ο αι.. Η παλαμική θεολογία είναι ο τελευταίος μεγάλος σταθμός του ελληνικού πνεύματος. Εκεί οφείλει να τελειώσει και ο δρόμος που υποδείχνει η έρευνά μας.
Δεν μπορούμε να πάμε απ’ ευθείας εκεί, στο τέλος, λόγω των τριών μεγάλων γνωσιολογικών περιορισμών (φωταδιστική συσκότιση, υλιστικές-ατομοκεντρικές παρωπίδες, ευκλείδεια-νευτώνεια αντιληπτικότητα). Ως ενδιάμεση προπαρασκευή προσφέρεται η γνωριμία με τη νεοελληνική φιλοσοφία του Λόγου (19ος αι.). Οι εκπρόσωποί της μετέχουν τόσο στη νεωτερική όσο και στην ελληνική παιδεία. Μάχονται για το τριαδικό δόγμα. Τέτοιοι λόγιοι θα έχουν εκλείψει όταν αρχίζει η πρώτη μεγάλη κολεκτιβιστική υποστροφή της Νεωτερικότητας (παγκόσμιοι πόλεμοι / επαναστάσεις –κομμουνισμός/εθνικοσοσιαλισμός).
Έναντι της επελαύνουσας νεωτερικής-υλιστικής αντίληψης η φιλοσοφία του Λόγου υπερασπίζει την κλασική περί ψυχής ελληνική-πνευματική αντίληψη. Παράδειγμα: οι τρεις πραγματείες «περί ψυχής, Θεού και ηθικού νόμου» του Πέτρου Βράϊλα-Αρμένη (1812-1884), ή το τρίτομο έργο «Φιλοσοφία και φιλοσοφικαί επιστήμαι» του Απόστολου Μακράκη (1831-1905) που έχει ως πρώτο κεφάλαιο την «Ψυχολογία». Αναπτύσσουν σε εκσυγχρονισμένη μορφή τις κλασικές ελληνικές απόψεις για τα «προσόντα» και τη «φύση» της ψυχής: α) Ενότητα. Ταυτότητα. Αυτενέργεια. Αυτεξουσιότητα. Λογικότητα. Ποιητική φαντασία. β) Βουλητικό, Παθητικό, Νοητικό. γ) Επίπεδα: Σαρκικό και Πνευματικό. δ) Δυναμική: Γέννηση, Αναγέννηση, Θέωση (η «Θέωση» ως ηθική μίμηση του σαρκωθέντος Λόγου).
Αν μελετήσουμε τα σχετικά κείμενα υπό το πρίσμα των ακόλουθων αντιθέσεων: α) Της αντίθεσης «επιστήμης του πνεύματος» και «επιστήμης της ύλης». β) Της αντίθεσης «λόγου και πίστης». γ) Της αντίθεσης «ψυχής και πνεύματος» (διαμάχη οπαδών του «δισύνθετου» και του «τρισύνθετου»). Και δ) της ολικής λήθης/αποπομπής του παλαμισμού/ησυχασμού. Θα αισθανθούμε τότε το αβυσσαλέο χάσμα ανάμεσα στο ελληνικό και στο νεωτερικό πνεύμα.
Πρέπει να εκτιμηθεί, εν κατακλείδι, η σημασία της ειδικής θέσης του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (1851-1911) για την ησυχαστική παράδοση: «Δεν εδόθη εις κοσμικούς ανθρώπους να μιμώνται τα έθιμα των ασκητικών εκείνων ανδρών, των εν αμέμπτω πολιτεία διαγόντων, ουδ' έξεστιν εις τους εν τη τύρβη του κόσμου βιούντας να παραδώσει τα σεμνά και υψηλά εκείνα πράγματα.»
Συγκρατείστε από τη 2η Συνάντηση την εξής αβυσσαλέα διαφορά: Ότι σε σχέση με εμάς τους νεωτερικούς ο ελληνικός πολιτισμός αντιλαμβανόταν «ανάποδα» τον άνθρωπο: «Φυτόν ουράνιον» ο άνθρωπος. Και όχι «εξελιγμένο θηλαστικό».

  • No comments found

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βακαλόπουλος Χρ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοροβίνης Β.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπαραμπούτης Κ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Ναστούλης Γ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Ροδίτης Α.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Μινώπετρος Π.   π. Παπαδόπουλος Χαρ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Δημήτριος Δ.Σουφλέρης
Για αυτήν ακριβώς την αριστερά έχω γράψει εδώ και 3 χρόνια το: "Ολίγες σκέψεις για την αριστερά και ...
Constantine Andrikopoulos
Πολύ κατατοπιστικό και κατανοητό - σας ευχαριστούμε!
Άρης Νούλης
Θα ήθελα να δω αυτό το άρθρο ΚΑΙ σε ιστοσελίδες όπου βρίθουν οι "προοδευτικοί, μονδέρνοι, διεθνιστές...
Φώτης Σχοινᾶς
Σέ καμμία περίπτωση δεν θεωροῦμε ὅτι ὁ ἄγνωστος συγγραφεύς, ὁ κρυπτόμενος ὑπό το ὄνομα τοῦ Διονυσίο...
Γιώργος Κρανιδιώτης
Ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια, Φώτη! Ως προς την τελευταία σου παρατήρηση, νομίζω ότι είναι κ...
Γιαννούτσος Γ.
Κύριε Σταμούλη*, σᾶς εὐχαριστῶ γιὰ τὴν οὐσιώδη, μεστὴ καὶ "’άγαπητικὴ" προσέγγιση τοῦ διαπραγματευ...
Φώτης Σχοινᾶς
Πολύ καλό το ἄρθρο σου, Γιῶργο. Ἔχεις την ἱκανότητα να ἀναλύεις λεπτές και βαθιές ἔννοιες με σαφῆ κ...
Φώτης Σχοινᾶς
Εὐχαριστώ, Γιῶργο, γιά τά καλά σου λόγια. Εὔστοχη ἡ παρατήρησή σου. Ἡ λέξη "δῆμος" εἶναι δίσημη: Σημ...
Γιώργος Κρανιδιώτης
Εκπληκτικό άρθρο! Συγχαρητήρια Φώτη. Μια παρατήρηση μόνο: Στις διάφορες ελληνικές πόλεις, τα φτωχά σ...
Παν Ματσούκης
Εξαιρετικό άρθρο υψηλής ορθόδοξης θεολογίας που απαντά καίρια και αποφασιστικά αποκλειστικά με βάση ...

Nοιάζομαι δηλαδή Μοιράζομαι