Γιώργος Πανταζόπουλος

 
Κάθε θεωρητικὴ προσπάθεια νὰ ἀρθρώσουμε λόγο γιὰ τὴν ἔννοια τοῦ μηδενὸς προσκρούει στὸ φαινομενικῶς λογικὸ ἐμπόδιο τῆς ἀνυπαρξίας τοῦ σημαινόμενου στὸ ὁποῖο παραπέμπει τὸ συγκεκιμένο σημαῖνον. Εἶναι ὅμως μονάχα μιὰ ἀφηρημένη ἔννοια τὸ μηδέν;
Ὅταν ἀναφερόμαστε σὲ αὐτὸ δὲν μιλοῦμε γιὰ τὸ τίποτε, ἀλλὰ ἀντίθετα γιὰ μιὰ ὁρισμένη κατάσταση, γιὰ μιὰ συνθήκη μηδενισμοῦ τῶν διαφορῶν. Ἐντὸς αὐτῆς τίποτε δὲν ἔχει νόημα. Ὁ Θεὸς δὲν ὑπάρχει ἢ ἔχει πλέον πεθάνει. Ὁ κόσμος εἶναι τὸ προϊὸν μιᾶς ἀσύλληπτης τυχαιότητας, ἐνῷ ταυτοχρόνως διέπεται ἀπὸ ἀδήριτους φυσικοὺς νόμους. Ὁ πλησίον εἶναι ἀφετηριακὰ ἐχθρός μου. Ὡστόσο, τὸ μηδὲν ἔχει καὶ μιὰ δεύτερη ὄψη. Ἐμφανίζεται δηλαδὴ ὡς ἀτελεύτητη ἀναζήτηση τῆς ἀλήθειας, ὡς ἄκαρπη προσπάθεια καὶ ἀδυναμία τοῦ ἐγκοσμίου νὰ σταθεῖ ὄρθιο ὡς τέτοιο. Καμμιὰ ἀνάπαυση δὲν ὑπάρχει ἐδῶ, καμμία ἀργία, ἀφοῦ ἡ ἀδυναμία ὀντολογικῶν διακρίσεων παραδίδει τὰ πάντα στὸν θάνατο.
 
Ἄν, λοιπόν, ἡ ἀνθρώπινη ζωὴ δὲν ἐκπίπτει ποτὲ σὲ ἁπλὴ ἐπιβίωση –καὶ παρ’ ὅλον ὅτι μπορεῖ νὰ γίνει τερατώδης– τότε ἡ μεταφυσικὴ ἀνάγκη (ἡ ἀνάγκη γιὰ τὸν Θεό) ἀναδεικνύεται σὲ ἀπαράγραπτο ἀνθρωπολογικὸ χαρακτηριστικό. Αὐτὴ ἡ πνευματικὴ διάσταση τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης δὲν ἀποκαλύπτεται μόνον στὴν ἁγιότητα καὶ τὴ θρησκευτικὴ δημιουργία, ἀλλὰ καὶ στὴ δαιμονικότητα καὶ τὴν καταστροφικότητα, φανερώσεις τοῦ Κακοῦ οἱ ὁποῖες δὲν συναντῶνται στὴ φυσικὴ πραγματικότητα. Δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ νὰ κατανοήσουμε τὸ πνευματικὸ ὡς μὴ ὑλικό, ὡς τὸ ἀντίθετο τῆς ὑλικῆς πραγματικότητας, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ τὸ ἐκδεχθοῦμε ὡς τὸ ὑλικὸ ποὺ δὲν ἐξαντλεῖται στὸν ἑαυτό του. Ἑπομένως μιλοῦμε γιὰ τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀνθρώπινο, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνθρώπινη φύση ἔχει τὴν ἰδιαιτερότητα νὰ εἶναι αὐθυπερβατική-ἐκστατική, νὰ ὑφίσταται δηλαδὴ πάντοτε ὡς προσωπικὴ παρουσία καὶ ἑτερότητα. Τὸ ὀντολογικὸ κενὸ (ἡ ἀδυναμία εὕρεσης νοήματος καὶ σκοποῦ γιὰ τὴν ὕπαρξη, τὸν κόσμο καὶ τὴν Ἱστορία) συνδέεται ὅπως εἴπαμε μὲ τὴν ἐξάπλωση τῆς βίας καὶ τοῦ αὐθαίρετου φυσικοῦ καταναγκασμοῦ.
 
Τὸ ὑποκείμενο χάνει τὴ δυνατότητά του νὰ ἱκανοποι- εῖται ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου καὶ νὰ εἰρηνεύει μὲ τὸν διπλανό του. Τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου εἶναι καλά, χωρὶς ἀμφιβολία. Παρ’ ὅλα ταῦτα οὔτε νὰ ἱκανοποιήσουν τὸν ἄνθρωπο μποροῦν οὔτε νὰ μὴν τὸν ἱκανοποιήσουν. Ὁ ἄνθρωπος πεινᾶ καὶ διψᾶ γι’ αὐτὸ ποὺ βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὸν κόσμο, ἐνῷ τὴν ἴδια στιγμὴ μόνο μέσα στὸν κόσμο δύναται νὰ καλύψει τὴν ἀνάγκη του αὐτή. Θέλω κατὰ βάθος αὐτὸ ποὺ εἶναι μοναδικό, ἀνόμοιο καὶ ἀνεπανάληπτο. Δὲν ἀναπαύομαι παρὰ μονάχα στὸ ξεχωριστὸ καὶ ἐξαιρετικό, ἀφοῦ ἡ ὀντολογικὴ πληρότητα μοῦ χαρί- ζεται μέσῳ τῆς συγκρότησης προσωπικῆς σχέσης μὲ τὸν Δημιουργό. Ἡ ἀποτυχία στὴν ἐπίτευξη τούτης τῆς σχέσης μετατρέπει τὰ πάντα σὲ πιθανὰ ἀντικείμενα τῆς επιθυμίας μου. Ὅσο αὐτή ἡ ρευστότητα καὶ ἀστάθεια ἰσχύει γιὰ ἐμένα τὸν ἴδιο, ἄλλο τόσο ἰσχύει καὶ γιὰ τὸν γείτονά μου. Παύει ἔτσι νὰ μᾶς προστατεύει ἡ διαφορὰ τῶν ἐπιλογῶν μας, ὁπότε ξεμυτίζει ἡ ἀπροσωπία, ἡ ἀναγκαιότητα, ἡ ἀντιπαλότητα. Τότε τὰ διαβλητὰ πάθη κινδυνεύουν νὰ ἀποχαλινωθοῦν καὶ ὁ Ἄλλος νὰ γίνει ἀντιληπτὸς μόνο ὡς ἐμπόδιο τῶν κίβδηλων ἐπιθυμιῶν μου.
 
Πλούσιος, λένε οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι αὐτὸς ποὺ ἀρκεῖται στὰ λίγα καὶ οὐσιώδη ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐπιβίωσή του. Ἀντιστοίχως, φτωχὸς εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος δὲν χορταίνει μὲ κανέναν τρόπο καὶ ἀγνοεῖ τὰ οὐσιώδη. Τὰ οὐσιώδη εἶναι ὁ Χριστὸς καὶ ἡ Ἐκκλησία του.
Ὅταν ὅμως κάποιος παραπέμπει στὴν Κοινωνία μὲ τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Ἐκκλησία, παραπέμπει σὲ ἕναν τρόπο ὕπαρξης ποὺ μόνον ἐμπειρικὰ μπορεῖ νὰ ἐπαληθευτεῖ, ἄρα κάθε ὑπέρβαση τοῦ μηδενὸς θὰ εἶναι πάντοτε ἀπρογραμμάτιστη καὶ ἀπροσδόκητη. Ὥστε, ὁ βίος νὰ διανύεται ὡς διαρκῶς ἀναγεννούμενη ἔκπληξη.
 
 
Από το αφιέρωμα «Tο μηδέν και το νόημα» του περιοδικού Πειραϊκή Εκκλησία τεύχος 29, Ιανουάριος 2018.
O ζωγραφικός πίνακας που πλαισιώνει τη σελίδα είναι έργο του Γιάννη Κουτσούρη.
πηγή ψηφιακού κειμένου: Aντίφωνο
  • No comments found

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βακαλόπουλος Χρ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοροβίνης Β.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπαραμπούτης Κ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Ναστούλης Γ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Ροδίτης Α.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Μινώπετρος Π.   π. Παπαδόπουλος Χαρ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
IOANNIS PNEVMATIKOS
O σκηνοθέτης που άλλαξε την αισθητική μου αντίληψη για τον κόσμο.
Όταν, ως φοιτητής, είδα για πρώ...
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΙΓΓΟΣ
Πράγματι, φαίνεται πως οι "παγκοσμιοποιημένες ελίτ" ("κορπορατική Δύση"), με βασικό όχημα τους φορολ...
Γιῶργος Καστρινάκης
Ἡ ἁπλότητα καί, συνάμα, ἡ συνθετικότητα τῆς ὅλης θεολογίας (μὲ τὴ μορφή, ἐδῶ, τῆς θεολογίας τοῦ ’60)...
Γιῶργος Καστρινάκης
Πρόκειται γιὰ ἀπόψεις ποὺ ἴσως γνωρίζαμε, ἤδη, ἀπὸ τὸ «Σμιλεύοντας τὸ χρόνο».
Συγκροτεῖ ὅμως ἀνανεω...
M. Δέλλιου
Με συγχωρείτε, τι νόημα έχουν όλα αυτά και ποιος νοιάζεται γι`αυτές τις εννοιολογικές διευκρινήσεις;...
Βασίλειος Ορφανόπουλος
Εξαιρετικό άρθρο! Λείουν, όμως, οι παραπομπές. Ξεχάστηκαν;
Νίκος Δεληνικόλας
Και χρόνος είναι το εσωτερικό μας βίωμα.
Άρης Νούλης
Ξέρω, κ. Ιωάννου, ότι μόνον ο ανώτερος επιτρέπεται να συγχαρεί τον κατώτερο. Επέτρεψε (Καβαφικός και...
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΙΓΓΟΣ
Το θεμελιώδες και καλά κρυμμένο πρόβλημα στην προσέγγιση της ομοφυλοφιλίας δεν είναι η έλξη προς το ...
Παυλάκη Μαρια
Δείτε και το βιβλίο
ΟΙ ΓΙΟΙ ΤΟΥ ΦΡΟΙΝΤ ΚΟΥΡΑΣΤΗΚΑΝ της
CLEMENT CATHERINE.
Ψυχίατρος δεν είμαι (γι...

Nοιάζομαι δηλαδή Μοιράζομαι