Γιῶργος Καστρινάκης

 

Ἕνας διχασμὸς ὁρίζει τὴν κοινωνικὴ ζωὴ τῶν Ἑλλήνων.

Ὄχι ὅμως ὁ ἴδιος, κατὰ τοὺς τελευταίους τρεῖς αἰῶνες, μὲ αὐτὸν ποὺ ἔχουμε συνηθίσει νὰ φιλολογοῦμε ὅτι τὴν ὅριζε κατὰ τὴ διάρκεια τῶν προηγουμένων.

Ἡ διαχωριστικὴ γραμμή, πλέον, δὲν χαράσσεται ἀνάμεσα σὲ Ἀνατολὴ καὶ σὲ Δύση. (Ὡς προς τὴν ὁποία, ἄλλωστε, ἡ νεοελληνικὴ ἐμπειρία ἔχει ἤδη ψηλαφίσει συνθετικὲς διεξόδους.) Ἡ διαχωριστικὴ γραμμὴ χαράσσεται ἀνάμεσα στὴ Ζωή καὶ στὸ Λόγο.

 

Ὑπὸ μιὰ ἔννοια, βέβαια, ὁ ἴδιος ἀκριβῶς διχασμὸς ἦταν αὐτὸς ποὺ μᾶς ἀφοροῦσε καὶ στὶς ἀρνητικὲς καμπὲς τῆς παρελθούσας πορείας μας. Ἡ διαφορά, ὅμως, εἶναι ὅτι σήμερα προβαίνει κατὰ πολὺ προδηλότερος.

Στὴν ἀφετηρία κάθε διχασμοῦ ὀρθώνεται φυσικά, κάθε φορά, ἕνα ὑπερεξηρημένο ἀτομικὸ ἢ συλλογικὸ ἐγώ – ποὺ διεκδικεῖ ὡς “ζωτικό” του “χῶρο” τήν (εἰ δυνατή) παντοκρατορία.

Τὸ καταγωγικὸ ἔρεισμα τοῦ προκείμενου διχασμοῦ εἶναι – διατείνομαι – ἡ ζηλοφθονία τοῦ Διανοούμενου πρὸς τὸν Ἀσκητή. Καὶ συστατική του ἐκδήλωση, ἔκτοτε, ἡ ἐναντίωση αἴφνης μιᾶς ὁρισμένης (τῆς πιό… συσταλτικῆς) ἐκδοχῆς τῆς λογικῆς πρὸς τὴν πίστη.

 

Ἐμφανίζονται, ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα, ἀναρίθμητοι τρόποι νὰ συνοψίσει κανεὶς τὰ καθέκαστα τῆς πνευματικῆς – ὁπότε καὶ τῆς κοινωνικῆς – ζωῆς στὴν πατρίδα μας. Ἀλλὰ ἐμφανίζονται ἀναρίθμητοι τρόποι, ἐπειδὴ ἀκριβῶς οὐδέποτε θέλησε ἡ ἐρίζουσα (ἡ συγκρουσιακῶς αὐτοοριζόμενη) πλευρά, τοῦ ἐνσκύψαντος διχασμοῦ, νὰ δημοσιοποιήσει εἰλικρινὰ τὸ ζητούμενο.

Ἐμφανίζονται ἀναρίθμητοι τρόποι προκειμένου νὰ ἀποσιωπεῖται αὐτὸ ποὺ μόνο τώρα – στὶς μέρες μας – ὁ κ. Στ. Ράμφος, π.χ., κρίνει… ὥριμη τὴν ὥρα νὰ μᾶς τό… ὑπο-δηλώνει (σχετικῶς) ἀπερίφραστα: Πὼς τὸ ὅλο σκοπούμενο εἶναι ὁ ἐξοβελισμὸς κάθε ἱερατικοῦ ἄξονα ἀναφορᾶς τῆς – ὅσης, ὅποιας – κοινῆς μας συνείδησης.

 

Τρεῖς αἰῶνες ἱστορίας τῆς γῆς πλέον – ἐν αὐτῇ καὶ τῆς καθ’ ἡμᾶς περιφέρειας – ἔχουν ταχθεῖ νὰ ἀποδείξουν ὅτι μπορεῖ λέει, ναί, νὰ συγκροτηθεῖ κοινωνία… ἐν κενῷ: Νὰ μακροημερεύσουν «ἐνθαδικότητες» χωρὶς τὴν παραμικρὴ θεμελίωση τῶν ἱδρυτικῶν τους σημασιῶν στὸ «ἀλλοῦ».

Νὰ ποὺ ἔχει, ὡστόσο, ἀρχίσει νὰ θεᾶται… περίβλεπτη ἡ γενικὴ ἀποτυχία τοῦ καθ’ ὅλου πειράματος.

Ἐνῷ, πρὶν κι ἀπ’ αὐτήν, εἶχε ἀρχίσει νὰ γίνεται ἀξιοπρόσεκτη ἡ ἀντοχὴ τῆς μεταφυσικῆς ἀναγωγῆς τῶν ἑρμηνειῶν, ὅσον ἀφοροῦσε τὴν ἀπαιτητικώτερη ἀπὸ τὶς ἀνάγκες τοῦ εἶναι μας:

Ὄχι τί ἔχουμε, ὄχι κἂν τὸ ὅ,τι κάνουμε, μὰ κυρίως τί εἴμαστε.

 

Οἱ πυρῆνες τῆς λαϊκῆς εὐσέβειας τοῦ τόπου μας τότε ὅπως καὶ τώρα – παρὰ τὸν πρωτοφανῆ σκοτασμὸ τῶν σημασιῶν – ἀξιώνονταν νὰ κερδίζουν χειροπιαστὰ τὸ καθοριστικότερο θεωρητικὸ στοίχημα: Τὸ στοίχημα τῆς διάπλασης μιᾶς ἀνθρώπινης Ὀντότητας ἡ ὁποία ἀξιωνόταν (καταμεσῆς ἑνὸς βασιλείου τῶν ἀπουσιῶν) νὰ ἐνσαρκώνει Ζωή.

Τὸ στοίχημα, λέω, μιᾶς ἀναγέννησης τῆς ἐπιφύλαξης σὲ ἐμπιστοσύνη, τῆς αὐταρέσκειας σὲ δοτικότητα, τῆς ἀλληλοαναίρεσης ἐν τέλει σὲ φιλαλληλία.

Τὴν ἴδια ἐκείνη περίοδο ὅμως, ἐνώπιον μιᾶς τέτοιων ἀναβαθμῶν ἀνθρωποπλασίας, προέβαινε αὔξουσα ἡ ἀντιζηλία, πρὸς τοὺς φορεῖς αὐτοὺς τῆς ἐνσάρκωσης, ἀπὸ μέρους (καὶ ὅμως) τῶν προσκομιστῶν τοῦ νοήματος. Προέβαινε φθίνουσα (!) ἡ ἐπιλογὴ, σὰ να λέμε, ἀπὸ μέρους τοῦ Λόγου νὰ ὁρίζει ὡς – δική του – ὁλοκλήρωση τὴν παραπομπὴ στὴ Ζωή.

Οἱ φορεῖς τῆς πληρότητας, πλέον, ἀποτελοῦσαν μιὰ κοινότητα πολιτῶν διακριτὴ ἀπὸ τοὺς φορεῖς τῶν ἑρμηνειῶν

Ἡ ἴδια ἡ Ζωή, ἀπὸ τότε, ἀναδιπλωνόταν μὲ τὴ σειρά της, παύοντας νὰ ὁρίζει ὡς – δικό της – καθῆκον τὴν παραπομπὴ πρὸς τὸν Λόγο.

 

Μιὰ τέτοιας κλίμακας διχοστασία ὡστόσο (μιὰ τόσο ριζικὴ ἀνάκληση τῆς ἀμοιβαιότητας μεταξὺ τῶν ζωτικότερων ἐκπληρώσεων τοῦ ἑαυτοῦ μας) δὲν θὰ γινόταν παρὰ νὰ ὁδηγήσει στὴ Κατάρρευση – συγκόπτωντας κιόλας τὸν καιρὸ τοῦ δρόμου – ἕνα ἀκέραιο… Πᾶν.

 

Δημοσιεύθηκε στὸ τεῦχος 20 τῆς “Νέας Εὐθύνης” (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2013)

Ο ζωγραφικός πίνακας που πλαισιώνει τη σελίδα είναι έργο του Γιώργου Κόρδη.

πηγή κειμένου: Aντίφωνο

People in this conversation

  • Μαρία Σταματιάδου

    «ἡ ζηλοφθονία τοῦ Διανοούμενου πρὸς τὸν Ἀσκητή»... Να μία φράση που εκφράζει τον πυρήνα του αποφατισμού, αυτού που οι κύριοι Ράμφοι και τα συναφή, δεν είναι σε θέση να δεχθούν, ως πρόταση για την αναζήτηση της Αλήθειας. Η Αλήθεια (μας το έχουν διδάξει οι Πατέρες της Εκκλησίας και οι αρχαίοι, πρό Χριστού προγονοί μας) δεν ταυτίζεται με την διανοητική γνώση και μόνο του «αντικειμένου» προς γνώση. Η Αλήθεια αναζητάται (και όχι «αιτείται») μέσα από την εμπειρία της μετοχής (Ηράκλειτος). Ο Διανοούμενος φθονεί (γι' αυτό και πολλές φορές περιγελά) την εμπειρική γνώση τού ασκητή, μέσα από την συμ-μετοχή του σ' αυτό που ερευνά... Και μόνον για την παραπάνω φράση σας κύριε Καστρινάκη, ευχαριστούμε...

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    Ευχαριστώ για την εστίαση, που μου δίνει την ευκαιρία να ξεδιπλώσω λίγο εκτενέστερα το κομβικό τούτο σημείο του κειμένου.

    Ο διανοούμενος ανταγωνίζεται (αυτή είναι η δική μου διαπίστωση) τον ασκητή επειδή αισθάνεται μια υστέρηση απέναντί του πάνω στο θέμα, πρωτίστως, της αυτεξουσιότητας: Κατανοεί ότι ο δεύτερος είναι ο κυρίως ελεύθερος άνθρωπος μέσα στην πλάση.
    Ξέρει βέβαια πολύ καλά ότι περισσότερη ελευθερία σημαίνει αμέσως και πληρέστερη ύπαρξη. Η επίγνωση λοιπόν ότι (καταμεσής… Διαφωτίσεως) υπάρχει «εαυτός» που βιώνει εντελέστερα – απ’ τον ίδιο – τη ζωή και τον κόσμο συγκροτεί μια συνθήκη την οποία δεν υποφέρει.

    Το πρόβλημά του είναι ότι αντί να υπερβεί το αδιέξοδο διά της ταπεινώσεως, δαιμονίζεται να το επιζητεί διά της αλαζονείας: Ο λόγος του (αυτοβεβαιώνεται ότι) δεξιοτεχνεί να τιμωρεί τη ζωή. Ακριβώς τότε συμβαίνει ο κύκλος του «είναι» του να γίνεται φαύλος.

    Η αδιήγητη βία με την οποία συνήθως εκφράζεται (το διαδίκτυο, ειδικά, ξεχειλίζει από δαύτη) γίνεται η επιφανέστερη ένδειξη μιας αβυθοσκόπητης διχοστασίας: Ο κ υ ρ ί ω ς ε χ θ ρ ό ς ε ί ν α ι ο β α θ ύ ς ε α υ τ ό ς τ ο υ.
    Γι’ αυτό κι η ταραχή του μένει ες αεί ανειρήνευτη.

    Η διάκριση μεταξύ των φορέων της ζωής και των φορέων του λόγου ψηλαφείται, θέλω να πω, στο «Κατάκεντρο» της νεώτερης Ιστορίας: Στο σημείο, ακριβώς, μιας καθολικής αναδίπλωσης οποιασδήποτε προόδου σε οπισθοδρόμηση.

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Παπαδόπουλος Χ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Περαστική
Θα διαφωνήσω κι εγώ με τη μία και μοναδική οδό προς την αλήθεια. Δρόμοι μάλλον υπάρχουν πολλοί, ίσως...
Γιώργος Καστρινάκης
Το ποια είναι τα θέματα των ταινιών του Αγγελόπουλου αποτελεί, νομίζω, ένα ερώτημα ήσσονος πολυτιμότ...
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΙΓΓΟΣ
Αν δεν κάνω λάθος, αν μπορούμε να αποδώσουμε μια προγραμματική στο σημαντικό έργο του Αγγελόπουλου, ...
ΙΩΑΝΝΗΣ ΖΟΥΛΙΑΣ
Εξαιρετικά πρωτότυπος ο ορισμός του λαικισμου ως την γνησια έκφραση των συμφερόντων του λαού .
Δεν ...
Γιώργος Καστρινάκης
Ευχαριστώ για την εστίαση, που μου δίνει την ευκαιρία να ξεδιπλώσω λίγο εκτενέστερα το κομβικό τούτο...
Απόστολος Κ.Σ.
Προφανώς, δεν θα πρόσεξες ότι μίλησα για παπική διαλεκτική στη θεολογία και όχι για διαλεκτική με το...
Άρης Νούλης
Η διάνοια (intellect), καλέ Απόστολε, ιδίως ως ratio, ναι, είναι χαρακτηριστικό των Δυτικών Πατέρων....