Γιώργος Βαρθαλίτης

 

Κάθε άξιο ποιητικό έργο είναι αποτέλεσμα μιας περίπλοκης διεργασίας, που μόνον εν μέρει μπορεί να αναλυθεί. Ωστόσο και εδώ, όπως και στις άλλες καλλιτεχνικές   δημιουργίες, μπορούμε να ξεχωρίσουμε δύο ειδών παράγοντες: τους «εφ ημιν» και τους «ουκ εφ’ ημιν»,  αυτούς δηλαδή που εξαρτώνται από τη δική μας βούληση και προσπάθεια κι αυτούς που λειτουργούν ανεξάρτητα απ’ αυτές.

   Στα «εφ’ ημιν» της ποιητικής δημιουργίας εντάσσονται η εξοικείωση με τα μεγάλα έργα της παράδοσης, και στη δική μας και σε άλλες γλώσσες, η έμπράκτη αφομοίωση των εκφραστικών τρόπων παλιότερων ή σύγχρονων δημιουργών, η επαρκής κατάκτηση της τεχνικής, η συνεχής δημιουργική, μεταφραστική ή αναγνωστική τριβή με τον ποιητικό λόγο, το επίπονο κι επίμονο δούλεμα του στίχου. Δεν νομίζω πως αν λείπει κάτι απ’ τα παραπάνω, θα καταφέρει ο επίδοξος στιχοπλόκος να δώσει κάτι άρτιο.

  Στα «ουκ εφ’ ημίν» ανήκουν, βέβαια, το ταλέντο, η έμφυτη δωρεά, η κλίση. Ο κάθε επίδοξος καλλιτέχνης, προτού ορμήξει στον στίβο και αποδυθεί στον ωραίο αγώνα, θα πρέπει να σταθμίσει τις δυνάμεις του. Δεν θέλω, βέβαια, να πω πως χρειάζεται κάποιο έκτακτο ή εξαιρετικό χάρισμα. Άνθρωποι με πενιχρό ταλέντο, αλλά με επίμονη θέληση και συνεχή προσπάθεια, έφτιαξαν αξιόλογο έργο ( λ. χ. ο Καβάφης). Κι εκεί όμως είναι εμφανής η καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία και κλίση, που υπερφαλαγγίζουν τις όποιες αδυναμίες.

  Στα «ουκ εφ’ ημίν» ανήκει κι η έμπνευση. Η έμπνευση δεν εκβιάζεται με ναρκωτικές ουσίες, μήτε κατοικεί στην ασυνάρτητη ζωή, στη μέθη, τη διαστροφή, τις οργιαστικές εκδηλώσεις. Είναι αλήθεια πως ο Θεός μπορεί να επισκεφθεί τους εκλεκτούς του σε οποιοδήποτε μέρος (από το κελλί του μοναχού ή τη σοφίτα του φοιτητή μέχρι το καταγώγιο του παρία), αλλά είναι αυτός που επιλέγει πάντα ποιον θα επισκεφθεί. Ο μωρός, που, παρασυρμένος από τον Μπωντλαίρ, θα τον αναζητήσει στις αναθυμιάσεις του αψίνθου ή στους καπνούς του οπίου, θα απογοητευθεί, αφού δεν θα βρει παρά το κενό που κουβαλούσε ήδη μέσα του. Εξ ίσου μωρός κι αυτός που θα τον αναζητήσει στα «λογοτεχνικά» café»  ή στο αποστειρωμένο περιβάλλον των σεμιναρίων. Τέτοιοι χώροι προσφέρονται για κοινωνική δικτύωση, όχι όμως για το μυστήριο του πνεύματος.

  Ο Πλάτωνας διακρίνει τέσσερα είδη ιερής μανίας: την διονυσιακή, την προφητική, την ποιητική και την ερωτική. Το ερώτημα είναι κατά πόσον αυτές συνδέονται ψυχολογικά μεταξύ τους, κατά πόσον η ποιητική μανία μπορεί να προκύψει απ’ τις υπόλοιπες.  Η σύνδεση του ποιητή με τον προφήτη (στη λατινική η λέξη είναι κοινή και για τους δύο: vates) υποδηλώνει μια αρχική συνάφεια ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο «μανίες», αλλά και πάλι δεν είναι όλες οι Πυθίες ποιήτριες, μήτε όλοι οι ποιητές προφήτες. Μεγαλύτερη συνάφεια με την ποιητική φαίνεται πως έχει η ερωτική μανία: «πας γαρ ποιητής γίγνεται, καν άμουσος ην το πριν, ου  αν έρως άψηται», μας υπενθυμίζει ξανά ο Πλάτων. Φανταστείτε τώρα τί δυνάμεις απελευθερώνονται, όταν ο έρωτας αγγίξει κάποιον που είναι ποιητής. Βέβαια και εδώ τον ορίζοντα του πνευματικού τον διανοίγει κυρίως ο ανολοκλήρωτος, ο μυστικός έρωτας: το δίδαγμα των Καθαρών. 

  Τέλος στα «ουκ εφ ημιν» ανήκει κι η τύχη: η αποδοχή κι η ενθάρρυνση, η γόνιμη κριτική, το τυχαίο εύρημα.

   Αλλά το πώς τα αξιοποιούμε όλα αυτά, τούτο είναι σίγουρα «εφ’ ημιν».

 

Πρώτη έντυπη δημοσίευση στο περιοδικό "Νέα Ευθύνη" τχ 16 Μάρτιος - Απρίλιος 2013, σελ.240-241.

 

πηγή: Αντίφωνο

  • No comments found

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Steiner   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βακαλόπουλος Χρ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κλεμάν Ο.   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοροβίνης Β.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπαραμπούτης Κ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Ναστούλης Γ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Ροδίτης Α.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Μινώπετρος Π.   π. Παπαδόπουλος Χαρ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Άρης Νούλης
Να προσθέσω μόνο την Πατερική ρήση : Σώμα δίχως ψυχή το πτώμα. Ψυχή δίχως σώμα το φάντασμα.
Χαίρομα...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Αγαπητέ κ. Σχοινά,
οι παρατηρήσεις μου δεν είχαν καθόλου να κάνουν με το πώς θεωρείτε το όλο κείμεν...
Φώτης Σχοινᾶς
Τό ἀντικείμενο τῆς ἐνστάσεώς μου ἐντοπιζόταν ἀποκλειστικά ἄν στέκει ἤ ὄχι ἡ φράση αὐτή τοῦ π. Θεοδοσ...
Νίκος
Να πω ότι είναι το πρώτο μου σχόλιο στην σελίδα μετά από ανάγνωση χρόνων.
Αρχικά μου άρεσε πολύ το ...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Θα ήθελα να συζητήσω λιγάκι την ένσταση, που διατύπωσε ο κ. Φώτης Σχοινάς αναφορικά με τη φράση του ...
Φώτης Σχοινᾶς
Γενικά τό κείμενο τοῦ π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου εἶναι πολύ καλό. Ἔχω ὅμως μία ἔνσταση σέ μία ἀπόφανσή ...
Πέτρος Πανταζής
Καλές οι διαπιστώσεις και πολύ ωραία και σωστά δομημένο το άρθρο του π.Θ. Μαρτζούχο, ειδικα η τελευτ...
Αλέκος Βαρβέρης
Φίλε Βασίλη. Εξαιρετικό κείμενο. Η αφιέρωση μάλιστα εύστοχα συνδέει θύμα & θύτη και από-δομεί τη...
Ἀθηνιώτη-Παπαδάκη
Ἀντιγράφω:«Ἡ θεία αὐτὴ δικαιοσύνη, ἡ δικαιοσύνη τῆς ἀνάστασης, δὲν ἔχει νὰ κάνει οὔτε μὲ τιμωρία οὔτ...
Άρης Νούλης
Ο γνωστός Βασίλης Ξυδιάς με το θεσπέσιο ύφος και τον φωτισμένο λόγο του.
Χαρίεσσα εμπειρία η ανάγνω...

Nοιάζομαι δηλαδή Μοιράζομαι