Αντώνης Παπαγιάννης

Κάποτε, ζώντας μέσα σε μια ατμόσφαιρα παιδιάστικης απλότητας και ‘ἐν ἀφελότητι καρδίας’, βλέπαμε τον κόσμο σε χτυπητό άσπρο και μαύρο. Ή μάλλον, η ‘δική μας’ πλευρά ήταν πάντα ζωγραφισμένη με ωραία πολύχρωμα ιμάτια, σαν εκείνο που ο πατριάρχης Ιακώβ δώρισε στον αγαπημένο του γιο τον Ιωσήφ, ενώ οι ‘άλλοι’ ήταν κατάμαυροι, κάρβουνα, χωρίς χάρη, χαρά, χαμόγελο ή χρώμα. Τα ονόματα των δυο πλευρών δεν είχαν σημασία: η διάκριση ήταν το ζητούμενο, η χτυπητή διαφορά που δεν σου άφηνε ενδοιασμούς και αμφιβολίες για το τι θα επιλέξεις.

    Καθώς μεγαλώναμε και περνούσαμε από ποικίλες περιπέτειες και εμπειρίες, δικές μας και όλων των άλλων, έπεφταν σιγά-σιγά τα λέπια από τα μάτια μας. Αρχίσαμε να διακρίνουμε όχι μόνο τα χρώματα, αλλά και τους παραμορφωτικούς καθρέπτες και τους φακούς και τα πρίσματα, μέσα από τα οποία αυτά δημιουργούνταν. Και αντιληφθήκαμε, στην αρχή με έκπληξη και στη συνέχεια με τρόμο που κατέληξε στον κυνισμό, ότι το ‘χρώμα’ και το ‘μαύρο’ είναι και τα δυο φτιαχτά, ότι δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα, και ότι εξαρτώνται αποκλειστικά από την οπτική μας γωνία και τα Μέσα (με κεφαλαίο Μ) που τη φωτίζουν κατάλληλα και κατά βούλησιν.  

    Κι έτσι ακούμε για εγκλήματα που διαπράχθηκαν και η μόνη υγιής αντίδραση μοιάζει να είναι η αμφιβολία για το αν έγιναν όπως περιγράφονται και ποιοι πραγματικά ήταν οι δράστες. Και ακούμε για ενέργειες που σχεδιάζονται ως αντίδραση στα εγκλήματα, και φοβόμαστε τη ‘θεραπεία’ περισσότερο από την αρρώστια, αφού η πείρα μας έχει διδάξει ότι αυτές οι ‘χειρουργικές’ επιδιορθώσεις μόνο καταστροφές αφήνουν πίσω τους. Κι ακόμη, πόσες φορές δεν μάθαμε εκ των υστέρων ότι οι δήθεν πληροφορίες ήταν ελλιπείς, ανακριβείς ή και σκόπιμα παραπειστικές, για να ντύσουν απλώς με περίβλημα νομιμότητας μια στρατιωτική επιχείρηση που είχε συγκεκριμένους στόχους οικονομικούς, γεωπολιτικούς, ή και απλώς φιλόδοξα εγωιστικούς; 

     Ο μακαρίτης Umberto Eco περιέγραψε πολύ χαρακτηριστικά την κατάσταση αυτή στο βιβλίο του ‘Εφευρίσκοντας τον εχθρό’: «Το να έχουμε έναν εχθρό είναι σημαντικό όχι μόνο για να ορίζουμε την ταυτότητά μας, αλλά για να υπάρχει ένα εμπόδιο απέναντι στο οποίο θα μετρούμε το σύστημα των αξιών μας, και στην προσπάθεια να το υπερνικήσουμε θα αποδεικνύουμε την αξία μας. Έτσι, όταν δεν υπάρχει εχθρός, πρέπει να τον εφεύρουμε». Ας προσέξουμε ότι δεν απαιτείται το δικό μας σύστημα αξιών να είναι καλύτερο από το άλλο: το ζητούμενο είναι ποιος θα έχει το πάνω χέρι.        

     Όχι, ο κόσμος μας δεν διοικείται από αγγέλους, ούτε και περιμένουμε συμπεριφορές αγίων από σπιθαμιαία ηθικά αναστήματα. Ο Ιπποκράτης δίδασκε στην αντιμετώπιση των νόσων να επιδιώκουμε να ωφελούμε ή τουλάχιστον να μη βλάπτουμε. Οι αντιδράσεις που εξαγγέλλονται στο τραγικό μέτωπο της Συρίας δεν αναμένεται να ωφελήσουν κανέναν και σίγουρα θα επιφέρουν σοβαρές βλάβες και καταστροφές. Αλλά τι είναι ωφέλεια και τι βλάβη; Με τα κατάλληλα επικοινωνιακά ‘γυαλιά’ μπορείς ακόμη και τον σατανά να τον βλέπεις να ‘μετασχηματίζεται εἰς ἄγγελον φωτός’ και τους διακόνους του ‘ὡς διακόνους δικαιοσύνης, ὧν τὸ τέλος ἔσται κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν’ [Β΄ Κορ. 11:14-15]. Το ερώτημα του Πιλάτου προς τον Ιησού που ακούμε το εσπέρας της Μεγάλης Πέμπτης («Τί ἐστιν ἀλήθεια;») ως προς τα ανθρώπινα πράγματα παραμένει αναπάντητο. Ο Θεός να μας ελεήσει όλους.

     Υστερόγραφο. Κι ένα ακόμη απόσπασμα από το ίδιο δοκίμιο του Eco: «Οι άνθρωποι που γίνονται εχθροί μας συχνά δεν είναι εκείνοι που άμεσα μας απειλούν [...], αλλά εκείνοι που κάποιος έχει συμφέρον να παραστήσει ως πραγματική απειλή ακόμη κι όταν δεν είναι».

 * Ιατρός πνευμονολόγος

 

Το εικαστικό έργο που πλαισιώνει την ανάρτηση είναι δημιουργία του Νίκης Καναγκίνη

πηγή κειμένου: Aντίφωνο

 

People in this conversation

  • Απόστολος-Γεώργιος Σοφός

    Πάντα υπήρχε κακία στον κόσμο. Το φαινόμενο όμως των ημερών μας είναι η τεράστια προσπάθεια προσπάθεια των εκάστοτε δραστών να δικαιολογούν ιδεολογικά τα εγκλήματά τους. Και αυτή η ηθική εκτροπή είναι το σημαντικότερο πρόβλημα: η ελαστική λεγόμενη συνείδηση.

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βακαλόπουλος Χρ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοροβίνης Β.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπαραμπούτης Κ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Ναστούλης Γ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Ροδίτης Α.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Μινώπετρος Π.   π. Παπαδόπουλος Χαρ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
IOANNIS PNEVMATIKOS
O σκηνοθέτης που άλλαξε την αισθητική μου αντίληψη για τον κόσμο.
Όταν, ως φοιτητής, είδα για πρώ...
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΙΓΓΟΣ
Πράγματι, φαίνεται πως οι "παγκοσμιοποιημένες ελίτ" ("κορπορατική Δύση"), με βασικό όχημα τους φορολ...
Γιῶργος Καστρινάκης
Ἡ ἁπλότητα καί, συνάμα, ἡ συνθετικότητα τῆς ὅλης θεολογίας (μὲ τὴ μορφή, ἐδῶ, τῆς θεολογίας τοῦ ’60)...
Γιῶργος Καστρινάκης
Πρόκειται γιὰ ἀπόψεις ποὺ ἴσως γνωρίζαμε, ἤδη, ἀπὸ τὸ «Σμιλεύοντας τὸ χρόνο».
Συγκροτεῖ ὅμως ἀνανεω...
M. Δέλλιου
Με συγχωρείτε, τι νόημα έχουν όλα αυτά και ποιος νοιάζεται γι`αυτές τις εννοιολογικές διευκρινήσεις;...
Βασίλειος Ορφανόπουλος
Εξαιρετικό άρθρο! Λείουν, όμως, οι παραπομπές. Ξεχάστηκαν;
Νίκος Δεληνικόλας
Και χρόνος είναι το εσωτερικό μας βίωμα.
Άρης Νούλης
Ξέρω, κ. Ιωάννου, ότι μόνον ο ανώτερος επιτρέπεται να συγχαρεί τον κατώτερο. Επέτρεψε (Καβαφικός και...
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΙΓΓΟΣ
Το θεμελιώδες και καλά κρυμμένο πρόβλημα στην προσέγγιση της ομοφυλοφιλίας δεν είναι η έλξη προς το ...
Παυλάκη Μαρια
Δείτε και το βιβλίο
ΟΙ ΓΙΟΙ ΤΟΥ ΦΡΟΙΝΤ ΚΟΥΡΑΣΤΗΚΑΝ της
CLEMENT CATHERINE.
Ψυχίατρος δεν είμαι (γι...

Nοιάζομαι δηλαδή Μοιράζομαι