Δημήτρης Μαυρόπουλος

 

Τ μεταφυσικὸ ἐρώτημα εἶναι κυριαρχικὰ παρὸν στὴν πορεία τοῦ Σέρραρντ π τὴ νεανική του ἡλικία μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς του. Καὶ οἱ παντήσεις ποὺ προσπαθεῖ νὰ δώσει σὲ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, δὲν ποβλέπουν στὴν κατάθεση τὴν πεξεργασία μιᾶς σκέψης ποὺ θὰ προστεθεῖ στὴν τρέχουσα βιβλιογραφία προσθέτοντας ἕνα ἀκόμα π τὰ λεγόμενα «papers­­», ἀλλὰ ἐνδιαφέρουν πρωτίστως τὸν ἴδιο, ἔχουν νὰ κάνουν μὲ τὸ παρκτικὸ ἐρώτημα τοῦ ἀνθρώπου, καὶ κατὰ τὸ ποσοστὸ ποὺ οἱ μελέτες γύρω π τὸ ἐρώτημα καὶ οἱ παντήσεις σ᾿ αὐτὸ ἔχουν νὰ ποῦν κάτι σημαντικό, τότε αἰσθάνεται ὅτι ἔχει λόγο νὰ τὶς μοιραστεῖ μὲ ἄλλους

Ο μελέτες του καὶ οἱ παντήσεις σὲ σχέση μὲ τὸ μεταφυσικὸ ἐρώτημα ἔχουν γι τὸν Σέρραρντ ἀφετηρία τὴν ταυτότητα μὲ τὴν ποία σφραγίζεται ὅταν γεννιέται: τὴν παράδοση τοῦ δικοῦ του λαοῦ, τῆς δικῆς του θρησκείας. π ἐκεῖ θὰ ξεκινήσει, μὲ αὐτὴ τὴν παράδοση θὰ θελήσει νὰ διαλεχθεῖ, στοὺς ἀνθρώπους αὐτῆς τῆς παράδοσης πιδιώκει νὰ καταθέσει τὴ σπουδή του καὶ τὰ βιώματά του. Οὐσιαστικὰ μελετάει αὐτὸ ποὺ συνηθίσαμε νὰ ὀνομάζομε «δυτικὴ παράδοση», «δυτικὸ πολιτισμό». Κατὰ τὸ ποσοστὸ μάλιστα ποὺ καὶ ἐμεῖς, καθὼς καὶ ἄλλοι λαοί, ἄλλων παραδόσεων, μετέχουμε πλέον αὐτοῦ τοῦ δυτικοῦ πολιτισμοῦ, εἴμαστε κομμάτι του ἔχομε ἀφομοιωθεῖ σ᾿ αὐτόν, τότε λόγος τοῦ Σέρραρντ μᾶς ἐνδιαφέρει. 

Γι νὰ βρεῖ παντήσεις στὸ μεταφυσικὸ ἐρώτημα, παντήσεις βέβαια ποὺ ἐνδιαφέρουν τὸ γίγνεσθαι τῆς ἱστορίας, θὰ ὁδοιπορήσει μέσα π ἄλλες παραδόσειςἀντιλαμβάνεται πολὺ νωρὶς ὅτι δική του παράδοση πῆρε ἕναν λαθεμένο δρόμο κάποτε. Θ διαβάσει καὶ θὰ μελετήσει ἄλλες μεγάλες πνευματικὲς παραδόσεις, πως τοῦ Ἰνδουϊσμοῦ, τοῦ Μωαμεθανισμοῦ, ἄλλες ἑρμηνεῖες τοῦ Χριστιανισμοῦ, πως Ὀρθοδοξία, στὴν ποία καὶ θὰ ἐνταχθεῖ τὸ 1956. 

Ἔχουν πισημανθεῖ π ἄλλους, κυρίως π εἰσηγητὲς κατὰ τὴν ἡμερίδα πρὸς τιμήν του ποὺ ἔγινε στὴ Θεσσαλονίκη τὸν Φεβρουάριο τοῦ 1996, πρόσωπα, ἔργα καὶ διαδρομὲς ποὺ συνέβαλαν στὴ διαμόρφωση τῶν θέσεών του: γάλλος Γκενὸν καὶ γερμανὸς Σουόν, ποὺ καὶ οἱ δύο ἔγιναν Μωαμεθανοί, ἰνδουϊστὴς Κουμαρασουάμι, δικός μας Μάρκος Πάλλης (Ὀρθόδοξος καὶ μετέπειτα Βουδιστής), ἀλλὰ καὶ γνωριμία του μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ μὲ μερικοὺς Ἕλληνες διανοούμενουςεφέρης, Λορεντζάτος, Ἐλύτης, Νάνος Βαλαωρίτης). Δὲν ἐννοῶ ὅτι τέτοια πρόσωπα τὸν πηρέασαν, ἀλλὰ ὅτι μὲ τέτοια πρόσωπα διαλεγόταν διαμορφώνοντας τὶς δικές του σκέψεις. Γιατὶ παράλληλα εἶχε πιδοθεῖ σὲ μελέτη τῶν μυστικῶν τῆς Δύσεωςάιστερ Ἔκχαρτ, Ἄγγελο Σιλέσιο, Οὐίλιαμ Μπλέηκ, Γέιτς), τῆς Ἀνατολῆςούμι, Καμπίρ), ἀλλὰ καὶ τῆς ὀρθόδοξης παράδοσηςάξιμο Ὁμολογητή, Διονύσο Ἀρεοπαγίτη, Συμεὼν Νέο Θεολόγο, Γρηγόριο Παλαμᾶ). Μὴν ξεχνᾶμε ὅτι μαζὶ μὲ τὸν πίσκοπο Διοκλείας π. Κάλλιστο Γουὲρ μετέφρασαν στὰ ἀγγλικὰ τὴ Φιλοκαλία

Σ ὅλα τὰ γραπτὰ κείμενα ποὺ μᾶς ἄφησε, εἴτε ἱστορικὰ δοκίμια, εἴτε ποίηση, εἴτε μελέτες φιλολογικές, εἴτε εἰσαγωγὲς σὲ μεταφράσεις ἔργων, τὸ μεταφυσικὸ ἐρώτημα εἶναι ἐκεῖ, παρὸν καὶ κυριαρχικό. Θ μέναμε ὅμως σὲ μι πορία ἂν θέλαμε νὰ τὸ μελετήσουμε στὶς παρεμβατικές του παρουσίες, οὐσιώδεις ἀσφαλῶς, μέσα στὰ πολλὰ αὐτὰ γραπτά του, ἂν δὲν εἴχαμε μερικὲς μελέτες του ποὺ μποροῦμε νὰ τὶς θεωρήσουμε κυρίως θεολογικές. Νομίζω ὅτι τὸ ἔργο του βιασμὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς φύσεως εἶναι τὸ κατεξοχὴν θεολογικό του ἔργο, χωρὶς νὰ παραθεωρῶ τὴ σημαντικὴ παρουσία θεολογικῆς σκέψης στὰ ἔργα του Ἄνδρας καὶ γυναίκα μυσταγωγία τους, σεξουαλικὴ σχέση στὴ χριστιανικὴ σκέψη, Ἐκκλησία, Παπισμὸς καὶ τὸ σχίσμα, Τ ἱερὸ στὴ ζωὴ καὶ στὴν τέχνη, The Greek East and Latin West.

*

«Φεῦ! διατί π αὐτὴν τὴν λόχμην, τὴν ποικίλην καὶ πολύχρωμον καὶ ἀνθοφοροῦσαν νὰ ἐξέρχωνται ἄκανθαι, συρίζουσαι γλῶσσαι, ἔχιδναι; Καὶ πῶς ἠλλοιώθη τὸ κάλλος τῆς φύσεως, καὶ τὸ μικρὸν πνεῦμα εἰσέβαλεν εἰς τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, τὰ ποῖα ἴδιος πεθεώρησεκαὶ ἰδοὺ καλὰ λίαν;”… Πόθεν τὸ κράτος τῆς ἁμαρτίας

Αὐτὸ τὸ μικρὸ πόσπασμα π τὸ διήγημα «Ἁμαρτίας φάντασμα» τοῦ Παπαδιαμάντη, ποτυπώνει τὸ μέγα ἐρώτημα στὸ ποῖο πεχείρησε νὰ παντήσει Σέρραρντ. Ποι εἶναι τὸ λάθος, τὰ λάθη, ποὺ ἔγιναν στὴν ἱστορία ὥστε νὰ φτάσουμε νὰ διαχειριζόμαστε τὸ ἔργο τοῦ Θεοῦ, τὴ Δημιουργία, ὄχι διασώζοντάς το ἀλλὰ καταστρέφοντάς το; Μι πρώτη πάντηση βρίσκομε σ᾿ αὐτὸ ποὺ ὀνομάζει «ποϊεροποίηση» τῆς φύσης. Ξεκινάει π τὴν προϋπόθεση ὅτι φύση τοῦ ἀνθρώπου ἐμπεριέχει στοιχεῖα τῆς θεότητας ποὺ τῆς πιτρέπουν νὰ βρίσκεται σὲ μία διαρκὴ σχέση μὲ τὸν Θεό. Δὲν πρόκειται γι αὐτὸ ποὺ δυτικὴ θεολογία ὀνομάζει «Χάρη» ― «θεία Χάρη»· οὔτε γι αὐτὸ ποὺ ὀρθόδοξη θεολογία ὀνομάζει «ἐνέργειες» ― «ἄκτιστες ἐνέργειες». Μ βάση τὴ θεανδρικότητα τοῦ Χριστοῦ, ἀντιλαμβάνεται κατὰ ἕνα θεανδρικὸ τρόπο καὶ τὸν ἄνθρωπο, ἂν ὄχι ἐκ φύσεως, πάντως ἐκ δωρεᾶς: «πειδὴ Χριστός, ποὺ εἶναι συγχρόνως καὶ ἄνθρωπος, εἶναι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, εἴμαστε καὶ ἐμεῖς οἱ υἱοὶ τοῦ Θεοῦ. […\ Τ νὰ εἴμαστε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ σημαίνει πὼς τὸ θεῖο εἶναι τὸ καθοριστικὸ στοιχεῖο τῆς παρξής μας» (σσ. 19-20). Αὐτὸ τὸν ὁδηγεῖ στὸ συμπέρασμα ὅτι « ἰδέα πὼς ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ εἶναι ἀνθρώπινος χωριστὰ π τὸν Θεὸ εἶναι ψεύτικη» (σ. 20). π τὴν ἄλλη, « ἄνθρωπος ποὺ γίνεται Θεὸς ἐκπληρώνει μι δυνατότητα ποὺ ἀνήκει στὴ φύση του, καὶ πραγματώνοντάς την περβαίνει τοὺς περιορισμοὺς τῆς κτιστῆς παρξής του καὶ εἰσέρχεται στὴ σφαίρα τοῦ ἀκτίστου, τοῦ θείου» (σ. 33).

Γι τὸν Σέρραρντ λοιπὸν ἄρνηση αὐτῆς τῆς θεανδρικότητας ( θεανθρωπότητας) θὰ φέρει τὴ σκοτεινι στὴν ἱστορία καὶ τὴ φύση. ἄνθρωπος τοῦ οὐμανισμοῦ, αὐτὸς ποὺ πίστεψε στὶς δικές του καὶ μόνο δυνάμεις, ἄρχισε νὰ πολιτεύεται κυριολεκτικὰ «χωρὶς τὸ Θεό του» καὶ ἄρχισε νὰ διαχειρίζεται τὴ Δημιουργία, τοῦ ἑαυτοῦ του συμπεριλαμβανομένου, ὡς ἀντικείμενο ἐκμετάλλευσης

Ἀκόμα καὶ στὶς ἀνθρώπινες σχέσεις, πρότυπο τῶν ποίων εἶναι ἀνδρόγυνη σχέση, μι ποϊεροποίηση θὰ ὁδηγήσει στὴ διαστροφή: ἀντὶ ἄνθρωπος νὰ ἀντιληφθεῖ τὴ διαφορὰ ἄρρενος καὶ θήλεος ὡς σκαλοπάτι διαρκοῦς διαλόγου γι τὴν εὕρεση μιᾶς ἑνότητας ποὺ πάρχει στὴν ἴδια τὴ θεότητα ―(« Θεὸς περιλαμβάνει τὶς ἀρχὲς τοῦ ἀρσενικοῦ καὶ τοῦ θηλυκοῦ στὸν Ἑαυτό του. Εἶναι Ἴδιος ἀρσενικὸ καὶ θηλυκό. Τ θεῖο εἶναι ἀνδρόγυνο» (Α&Γ, σ. 9)―, τὴν ἀντιλαμβάνεται ὡς διαφορὰ τῆς φύσεως ποὺ γεννάει τὸν ἀνταγωνισμὸ καὶ ὄχι τὴ σύνθεση

Θ μποροῦσε κανεὶς νὰ πισημάνει τὶς κυριότερες θέσεις του, τὶς ποῖες ἐν πικεφαλίδι χαρακτήρησα θεολογικοὺς στοχασμούς:

1. ἄνθρωπος δημιουργεῖται π τὸν Θεὸ φέροντας ἐντὸς τῆς φύσεώς του στοιχεῖα τῆς θεότητας. Οὐσιῶδες στοιχεῖο θείας προέλευσης εἶναι πνευματικὸς νοῦς ποὺ κατέχει καὶ ποὺ διακρίνεται π τὴ λογική. «Αὐτὸς πνευματικὸς νοῦς εἶναι θεόμορφη ἰδιότητα τοῦ ἀνθρώπου, τὸ πνεῦμα ποὺ ἐμφύσησε σ᾿ αὐτὸν τὸ Ἅγιο Πνεῦμα κατὰ τὴν πράξη τῆς δημιουργίας, καὶ ποὺ βρίσκεται στὰ βάθη τῆς παρξής του» (ΒΑΦ, σ. 39).

2. ἄνθρωπος καλεῖται π τὸν Θεὸ νὰ διαχειριστεῖ τὴ Δημιουργία ὡς ἔργο ἱερό, νὰ σχετιστεῖ μαζί της καὶ νὰ τὴν ἀγαπήσει.

3. ἄνθρωπος καλεῖται νὰ πιτύχει τὴν πέρβαση τῆς διάκριση ἄρρενος καὶ θήλεος, ὁδηγώντας τὴ σχέση ἀνδρὸς καὶ γυναικός, καὶ κατ᾿ πέκταση κάθε σχέση μὲ τὰ ἀνθρώπινα πρόσωπα, σὲ ἑνότητα καὶ ἀλληλοπεριχώρηση.

4. Μι πιστήμη τῶν φαινομένων πρακτικὴ τεχνολογία ποὺ στηρίζεται πάνω της, ἔχοντας ποξενωθεῖ π τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ ἐντὸς τῆς Δημιουργίας, λειτουργεῖ στοὺς ἀντίποδες τῆς πραγματικότητας τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς φύσης, μὲ ποτέλεσμα τὰ συμπεράσματα της οἱ πρακτικὲς ἐφαρμογὲς νὰ εἶναι καταστροφικὰ γι τὸν ἄνθρωπο καὶ τὴ φύση.

Μπορεῖ νὰ ἔχει κανεὶς ὁρισμένες ἀντιρρήσεις γι τὴ θεολογικὴ σκέψη τοῦ Σέρραρντ. Πρὶν ὅμως τὶς διατυπώσει, ἂν εἶναι Ἕλληνας ὀρθόδοξος, θὰ πρέπει νὰ λάβει πόψη του ὅτι Σέρραρντ πεχείρησε νὰ διαλεχθεῖ μὲ τὰ δυτικά, πως τὰ ποκαλοῦμε, ρεύματα τῆς ποχῆς του, νὰ μιλήσει μὲ τὴ δική τους γλώσσα καὶ νὰ προσπαθήσει νὰ τὰ ἁλώσει ἐκ τῶν ἔνδον. Ἔργο του ἦταν νὰ ξαναθυμήσει στοὺς σύγχρονούς του καὶ νὰ ἀφήσει παρακαταθήκη γι τοὺς πόμενους τὸ ἕνα καὶ μοναδικὸ ἔργο ποὺ πεμπολίσαμε: νὰ ἐγχριστωθοῦμε καὶ νὰ παρασύρουμε σ᾿ αὐτὴ τὴν ἐγχρίστωση ὅλη τὴ Δημιουργία. Ἔχει περιγράψει αὐτὴ τὴν ἄσκηση στὴν πανάληψη τῆς ζωοποιοῦ πράξης ποὺ τὴν ὀνομάζουμε θεία Εὐχαριστία. Ἐκεῖ πιχειροῦμε νὰ ξαναβροῦμε ,τι ὡς συστατικὸ εἶναι ἐμφυτευμένο μέσα μας, νὰ τὸ φέρουμε στὴν πιφάνεια καὶ νὰ ξαναγίνουμε ἱερεῖς, προφῆτες καὶ βασιλεῖς αὐτοῦ τοῦ κόσμου ποὺ μᾶς χάρισε θεία ἀγάπη. ἴδιος, ἔχοντας συνείδηση αὐτῆς τῆς ποστολῆς, μελέτησε, στοχάστηκε, ἔγραψε, καί ―προπαντόςπραξε ,τι τοῦ ἀναλογοῦσε

πομένει γι τὸν καθένα π μᾶς νὰ πορευτοῦμε ἀνάλογα, πρὶν εἶναι πολὺ ἀργά.  

 

Ο ζωγραφικός πίνακας που πλαισιώνει τη σελίδα είναι έργο του Xρήστου Μποκόρου.

πηγή κειμένου: Aντίφωνο

  • No comments found

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Steiner   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βακαλόπουλος Χρ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κλεμάν Ο.   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοροβίνης Β.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπαραμπούτης Κ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Ναστούλης Γ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Ροδίτης Α.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Μινώπετρος Π.   π. Παπαδόπουλος Χαρ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Γιῶργος Καστρινάκης
Οἱ «νέοι καιροὶ» ἀντιστοιχοῦν ἀσφαλῶς πρὸς τὴν «ἦττα» τοῦ ἀρνίου. Ἀπὸ τότε καὶ μετά, οἱ διῶκτες του ...
Φώτης Σχοινᾶς
Ἀγαπητέ κ. Γ. Ἰωαννίδη,
εὐχαριστῶ καί ἐγώ γιά τήν προσοχή καί τό χρόνο σας. Θά προβῶ σέ δυό-τρία...
Άρης Νούλης
Να προσθέσω μόνο την Πατερική ρήση : Σώμα δίχως ψυχή το πτώμα. Ψυχή δίχως σώμα το φάντασμα.
Χαίρομα...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Αγαπητέ κ. Σχοινά,
οι παρατηρήσεις μου δεν είχαν καθόλου να κάνουν με το πώς θεωρείτε το όλο κείμεν...
Φώτης Σχοινᾶς
Τό ἀντικείμενο τῆς ἐνστάσεώς μου ἐντοπιζόταν ἀποκλειστικά ἄν στέκει ἤ ὄχι ἡ φράση αὐτή τοῦ π. Θεοδοσ...
Νίκος
Να πω ότι είναι το πρώτο μου σχόλιο στην σελίδα μετά από ανάγνωση χρόνων.
Αρχικά μου άρεσε πολύ το ...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Θα ήθελα να συζητήσω λιγάκι την ένσταση, που διατύπωσε ο κ. Φώτης Σχοινάς αναφορικά με τη φράση του ...
Φώτης Σχοινᾶς
Γενικά τό κείμενο τοῦ π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου εἶναι πολύ καλό. Ἔχω ὅμως μία ἔνσταση σέ μία ἀπόφανσή ...
Πέτρος Πανταζής
Καλές οι διαπιστώσεις και πολύ ωραία και σωστά δομημένο το άρθρο του π.Θ. Μαρτζούχο, ειδικα η τελευτ...
Αλέκος Βαρβέρης
Φίλε Βασίλη. Εξαιρετικό κείμενο. Η αφιέρωση μάλιστα εύστοχα συνδέει θύμα & θύτη και από-δομεί τη...

Nοιάζομαι δηλαδή Μοιράζομαι