Γιάννης Πλεξίδας

Το πρόταγμά μας είναι απλό και έχει ως εφαλτήριο τη λογική αντίφαση που ενυπάρχει στις παρακάτω προτάσεις:

  1. Ο Θεός είναι πανάγαθος και παντοδύναμος
  2. Υπάρχει το κακό
  3. Κάποια δημιουργημένα όντα θα καταδικαστούν σε αιώνια Κόλαση.

Καθίσταται προφανές ότι υπάρχει μια λογική αντίφαση μεταξύ αυτών των τριών προτάσεων, εάν δεχθούμε αξιολογικά: (α) ότι η παντοδυναμία και η παναγαθότητα του Θεού δεν έχουν όρια, και (β) ότι το κακό νοείται πάντοτε σε αντίστιξη με το αγαθό. Αν, λοιπόν, στον Θεό η παναγαθότητα και η παντοδυναμία νοούνται ως αναλλοίωτα και ανέκπτωτα κατηγορήματα της ύπαρξής Του, πώς είναι δυνατόν να υφίσταται χώρος στην —αγαθή— δημιουργία, νοημένος τοπολογικά και οντολογικά, στον οποίο θα εκλείπει το αγαθό, δηλαδή ο Θεός, ο οποίος, εν τέλει, πληροί τα πάντα[1];

Η απάντηση που συνήθως δίνεται για την ύπαρξη της Κόλασης αφορά στο αυτεξούσιο και στη δυνατότητα επιλογής που έχει ο άνθρωπος, ακόμη και να θέσει τον εαυτό του εκτός σωτηρίας πράττοντας το κακό[2]. Το ερώτημα, δηλαδή, για το κακό μετατοπίζεται, όπως σωστά το θέτει ο Ricoeur[3], από την οντολογία (quid est malum?) σε μια ηθική-πραξιολογική προοπτική (unde malum faciamus?).

Στη συνέχεια θα επιχειρήσουμε να δείξουμε ότι ο τρόπος λειτουργίας του αυτεξουσίου είναι ακριβώς αυτός που καθιστά αδύνατη την ύπαρξη της Κόλασης. Θα αναπτύξουμε τη συλλογιστική μας πορεία βασιζόμενοι στα κείμενα του αγίου Γρηγορίου Νύσσης.

Σύνολη η σκέψη του Γρηγορίου διαπνέεται από τον ηθικό οπτιμισμό του Πλάτωνα. Σε ό,τι αφορά στην καταστασιακή συνθήκη της ανθρώπινης ύπαρξης, ο ουσιακός πυρήνας της, για τον Γρηγόριο, είναι αγαθός. Η άποψή του αυτή ενισχύεται, φυσικά, και από τον χριστιανικό οπτιμισμό που εκπηγάζει από τη δημιουργία του ανθρώπου κατ’ εικόνα ενός πανάγαθου Θεού. Ο άνθρωπος, λοιπόν, είναι φύσει αγαθός και, ως λογικό συνεπακόλουθο, παρουσιάζει μία φυσική ροπή προς τη διάπραξη του αγαθού[4]. Το θεωρητικό αυτό οικοδόμημα του Γρηγορίου φαίνεται να βρίσκεται σε ασυμφωνία με ό,τι βιώνουμε καθημερινά, καθώς η διάπραξη του κακού φαίνεται να είναι η μη παρακάμψιμη βεβαιότητα της ανθρώπινης δράσης. Εύλογα προκύπτει το ερώτημα: αν η επιθυμία του φύσει αγαθού ανθρώπου ρέπει προς το αγαθό, τότε πώς είναι δυνατόν να πράττουμε το κακό; Για τον Γρηγόριο, αυτό συμβαίνει για τρεις λόγους:

(α) Ο πρώτος λόγος αφορά στην πλάνη του ανθρώπου και την εξαπάτησή του από τον Διάβολο. Ο άνθρωπος «… τῆς τοῦ καλοῦ κρίσεως ἀπεπλανήθη δι’ ἀπάτης…»[5]. Ο Διάβολος τον εξαπατά στην προσπάθειά του να τον απομακρύνει από τον Θεό, εμφανίζοντας το κακό ως καλό, ή τα ελάσσονα αγαθά ως μείζονα[6]. Έτσι, ο άνθρωπος επιλέγει το κακό στον βαθμό που αυτό εμφανίζεται ως αγαθό. Αν το κακό δεν ήταν σύμμικτο με το αγαθό, θα πει, η κακία θα έμενε «άπρακτος».[7]

(β) Ο δεύτερος λόγος διάπραξης του κακού αναφέρεται στην «αβουλία/ακρισία»[8] του ανθρώπου, στην εσφαλμένη δηλαδή κρίση. Η φυσική έφεση του ανθρώπου προς το αγαθό μένει ακαλλιέργητη, θα σημειώσει ο ιερός συγγραφέας, και επομένως δεν αναπτύσσεται η ικανότητα της διάκρισης του αγαθού από το κακό. Προκειμένου να κατορθωθεί η ενεργοποίηση και ενεστοποίηση της διακριτικής έξης, απαιτείται μια διαδικασία παίδευσης[9], η οποία μάλιστα πρέπει να ξεκινήσει από την παιδική ηλικία[10]. Μόνο έτσι ο άνθρωπος θα μπορέσει να ασκήσει τα αισθητήρια της ψυχής, ώστε να καταστεί ικανός στην αποφυγή των εσφαλμένων επιλογών.

(γ) Ο τρίτος λόγος αφορά στην παρουσία της αίσθησης. Η αίσθηση καταδυναστεύει τον νου, καθώς είναι παρούσα από την πρώτη στιγμή της ζωής του ανθρώπου, ενώ ο νους, το θεϊκό στοιχείο, εμφανίζεται και αναπτύσσεται σταδιακά[11]. Η προτεραιότητα των αισθήσεων και των αισθητικών απολαύσεων θολώνει τη διάνοια καθιστώντας δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα στο ψευδώνυμο και στο αληθινό αγαθό.

Ο άνθρωπος, επομένως, αδυνατεί να διατηρήσει ασύγχυτη και απόλυτα διακριτή στην ψυχή του τη διαφορά μεταξύ καλού και κακού. Ο σκοτασμός του νου και της εποπτικής διάκρισης, ως συνέπεια της μετα-πτωτικής υπαρκτικής πραγματικότητας, καθιστούν τη διάπραξη της αμαρτίας μονόδρομο. Το αναπόδραστο της αμαρτίας (οὐδεὶς ἀναμάρτητος), θέτει εν αμφιβόλω την ύπαρξη της Κόλασης. Πώς είναι δυνατό κάποιος να καταδικαστεί σε αιώνια τιμωρία και αιώνια βασανιστήρια όταν το κακό που πράττει δεν είναι δική του επιλογή, αλλά καταστασιακή συνθήκη της ύπαρξής του, όπως δείξαμε παραπάνω[12];  Πώς μπορεί, εξάλλου, η άπειρη αυτοαγαθότητα, η οποία  αυτοπροσφέρεται ως αγαπώμενη και ερώμενη, να επιθυμεί, με εκδικητική μανία[13], να προσφέρει μια μοίρα χειρότερη και από τον θάνατο στους ανθρώπους[14];

Η απάντηση είναι απλή και αυτονόητη: δεν μπορεί να υπάρξει καταδίκη σε αιώνιο[15] κολασμό, επειδή ακριβώς ο άνθρωπος δεν ευθύνεται για την επιλογή του κακού ως τέτοιο.

Η αδυνατότητα της Κόλασης. Μια σύγχρονη προσέγγιση.

Προς επίρρωση της άποψης μας για την αδυνατότητα της Kόλασης, θα αναφερθούμε στην περίπτωση των κατά συρροή δολοφόνων, των ανθρώπων εκείνων δηλαδή που διαπράττουν κατ’ ελάχιστο 3 φόνους[16]. Οι άνθρωποι αυτοί χαρακτηρίζονται ψυχοπαθείς ή κοινωνιοπαθείς. Πρόκειται ουσιαστικά για μια αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας ή συμπεριφοράς[17]. Οι ψυχοπαθείς, σε αντιθετική διαστολή με τους ψυχωτικούς, δεν βιώνουν παραισθήσεις ή οράματα, και  διαθέτουν την ικανότητα να διακρίνουν το καλό από το κακό. Δρουν λογικά  και έχουν συνείδηση των πράξεών τους, γι’ αυτό άλλωστε και ενεργούν βάσει σχεδίου, παρακολουθούν τα θύματά τους και αποφεύγουν τη σύλληψη. Η συμπεριφορά τους είναι αποτέλεσμα «ελεύθερης επιλογής»[18] και καθορίζεται τόσο από γενετικούς όσο και από κοινωνικούς παράγοντες. Σε ό,τι αφορά στους γενετικούς παράγοντες, η κυρίαρχη θεωρία σήμερα υποστηρίζει ότι διάφορες μορφές του γονιδίου της σεροτονίνης ευθύνονται για την ενεργοποίηση της βίαιης συμπεριφοράς. Έρευνες δείχνουν πως η έλλειψη σεροτονίνης συνδέεται με τη «μειωμένη ηθική». Επίσης, η μονοαμινική οξειδάση(ΜΑΟ), η οποία είναι φορέας της ντοπαμίνης, έχει ενοχοποιηθεί για την επιθετική συμπεριφορά. Τέλος, υψηλά επίπεδα τεστοστερόνης(CSF) και υψηλά επίπεδα πυρρόλης(urine Kryptopyrrole) στα ούρα ή φλοιική υποδιέργεση (cortical underarousal), θεωρούνται παράγοντες που προκαλούν επιθετική και αντικοινωνική συμπεριφορά[19].  Ιδιάζοντα ρόλο στην εκδήλωση της βίαιης συμπεριφοράς έχει και η κληρονομικότητα. Επισημαίνουμε ότι το 53% των κατά συρροή δολοφόνων προέρχεται από οικογένεια με ιστορικό ψυχοπάθειας.

Όχι μόνο γενετικοί αλλά και κοινωνικοί παράγοντες επιδρούν στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς του ψυχοπαθούς. Η τραυματική παιδική ηλικία αποτελεί κοινό τόπο για τους κατά συρροή δολοφόνους. Σε επίσημη μελέτη του FBI αναφέρεται ότι το 42% υπέστη σωματική κακοποίηση, το 74% υπέστη ψυχολογική κακοποίηση, το 35% υπήρξε μάρτυρας σεξουαλικής και ενδοοικογενειακής βίας, ενώ το 43% δήλωσε ότι υπήρξε το ίδιο θύμα σεξουαλικής κακοποίησης. Επιπλέον, το 73% δήλωσε ότι βίωσε «ψυχοφθόρα σεξουαλικά συμβάντα». Αν και θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε με τους αριθμούς που επιβεβαιώνουν την επίδραση του διαταραγμένου οικογενειακού περιβάλλοντος στην ψυχική υγεία, θα αναφερθούμε μόνο στην απουσία του πατρικού προτύπου (στο 47% των περιπτώσεων ο πατέρας έφυγε από το σπίτι πριν από την ηλικία των 12 ετών) και στην αυταρχική μορφή της μητέρας (66% των περιπτώσεων)[22].

Όλες οι προηγούμενες αναφορές έχουν σκοπό να δείξουν ότι η διάπραξη του κακού δεν αποτελεί μία μονοδιάστατη ενέργεια. Είναι, μάλλον, η συνισταμένη πολλών συνιστωσών, οι οποίες δεν εξαρτώνται, άμεσα ή έμμεσα, από το δρων υποκείμενο. Η διάπραξη του κακού ετεροκαθορίζεται από συμβεβηκότα που βρίσκονται πέρα από τον έλεγχό μας. Οι κατά συρροή δολοφόνοι, δηλαδή, πέρα από θύτες είναι, πρωτίστως, θύματα. Είναι άνθρωποι καθημερινοί, άνθρωποι της διπλανής πόρτας και δεν προέρχονται από κάποιο σκοτεινό μέρος το οποίο για εμάς, τους «φυσιολογικούς», είναι ξένο. Πώς, λοιπόν, μπορείς να καταδικάσεις ένα θύμα σε αιώνιο κολασμό; Πώς μπορείς να αποδώσεις ευθύνες σε κάποιον που δεν ελέγχει, αλλά ελέγχεται απόλυτα από το περιβάλλον και τα γονίδιά του;

Θα επιθυμούσαμε, αντί επιλόγου, να κλείσουμε με μια φράση του Berdyaev: «Μια οντολογία του κακού είναι αδύνατος και ανέφικτος, διά τούτο και η ιδέα περί της αιωνίου κολάσεως είναι ακατανόητος, μοχθηρά και κακόβουλος»[23]

Σημειώσεις

1. Πρβλ. Γρηγόριος Νύσσης, Κατὰ Ἀρείου καὶ Σαβελλίου, G.N.O. III.1, σ. 84.4-27: «… πανταχοῦ εἶναι καὶ μὴ εἶναι τόπος ὅπου οὐκ ἔστι θεὸς…»

2 Βλ. ενδεικτικά, Richard Swinburne, «A Theodicy of Heaven and Hell», στο: Alfred Freddoso (επιμ.), The Existence and Nature of God, Notre Dame, Indiana, University of Notre Dame Press, 1983, σσ. 37-54, ιδ. σ. 52.

3 Paul Ricoeur, The Conflict of Interpretations, Evanston, Illinois, Northwestern University Press, σειρά: Studies in Phenomenology and Existential Philosophy, 1974, μτφρ. Peter McCormick, σσ. 273-275.

4 Γρηγόριος Νύσσης, Εἰς τὸν βίον Μωυσέως, G.N.O. VII.1, σ. 108.15-17, Εἰς τὸν Ἐκκλησιαστήν, G.N.O. V, σ. 427.15-17: «… ἐκ παρόδου δόγμα ἐμάθομεν, ὅτι πᾶσα τῆς ψυχῆς κίνησης ἐπ’ ἀγαθῳ παρὰ τοῦ δημιουργήσαντος τὴν φύσιν ἡμῶν κατεσκευάσθη».

5 Γρηγόριος Νύσσης, Εἰς τὸ πάτερ ἡμῶν, G.N.O. VII.2, σ. 37.22-23, Κατηχητικὸς Λόγος, P.G. 45, 65.

6 Verna, Harrison, Grace and Human Freedom According to St. Gregory of Nyssa, New York-Ontario, The Edwin Mellen Press, σειρά: Studies in the Bible and Early Christianity, αρ. 30, 1992, σ. 157.

7 Γρηγόριος Νύσσης, Περὶ κατασκευῆς ἀνθρώπου, P.G. 44, 197B, Κατηχητικὸς Λόγος, P.G. 45, 60C, Εἰς τοὺς Μακαρισμούς, G.N.O. VII.2, σ. 125.14-16.

8 Γρηγόριος Νύσσης, Εἰς τοὺς Μακαρισμούς, G.N.O. VII.2, σ. 108.20-23: «Ἐπειδὴ τῆς ἀγαθῆς τοῦ θεοῦ περὶ τὸν ἄνθρωπον ἀπέστησεν ἡμᾶς ἡ ἀβουλία…», πρβλ. Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν Ψαλμῶν, G.N.O. V, σ. 58.25-27.

9 Γρηγόριος Νύσσης, Εἰς τὸν Ἐκκλησιαστὴν, G.N.O. V, σ. 418.6-8: «Καὶ εἴθε τοῦτο πρὸ πάντων ἡ τῶν ἀνθρώπων ἐπαιδεύετο φύσις, τὴν τοῦ καλοῦ λέγω καὶ μὴ τοιούτου διάκρισιν!».

10 Γρηγόριος Νύσσης, Εἰς τὸν Ἐκκλησιαστὴν, G.N.O. V, σ. 307.5-9.

11 Γρηγόριος Νύσσης, Εἰς τὸν Ἐκκλησιαστὴν, G.N.O. V, σ. 419.16-23: «… η αἴσθησις ἅμα τῃ πρώτῃ γενέσει συμφύεται, ὁ δὲ νοῦς ἀναμένει τὴν εἰς τὸ σύμμετρον τῆς ἡλικίας ἀναδρομήν…».

12 Ο Γρηγόριος θα αρνηθεί την ύπαρξη της Κόλασης βασιζόμενος όχι μόνο στα ηθικά-πραξιολογικά επιχειρήματά του, αλλά και στο οντολογικό επιχείρημα που έχει να κάνει με τον κτιστό, και επομένως περατό, χαρακτήρα του κακού. Ως δημιούργημα, το κακό έχει αρχή και, ως φυσικό επακόλουθο, τέλος (Εἰς τὸ Ἆισμα τῶν Ἀισμάτων, G.N.O. VI, σ. 422.16-18: «Αὐτὴ τε ἡ κακία καὶ πᾶν ἐξ αὐτῆς ὕψωμα τὸ κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ ἐπαιρόμενον εἰς τὸ μὴ ὄν περιστήσεται»). Για το θέμα της «αποκατάστασης των πάντων» στη σκέψη του Γρηγορίου Νύσσης βλ. Morwenna Ludlow, Universal Salvation. Eschatology in the Thought of Gregory of Nyssa and Karl Ranner, Oxford, Oxford University Press, σειρά: Oxford Theological Monographs, 2000, σσ. 21-111.

13 Η έκφραση ανήκει στον Russel, βλ. Russel Bertrand, Κείμενα για τη θρησκεία, Αθήνα, εκδόσεις Scripta, 2006, μτφρ. Μπερλής Άρης, σσ. 128-131.

14 Adams McCord Marilyn, «The Problem of Hell: A Problem of Evil for Christians», στο: William L. Rowe (επιμ.), God and the Problem of Evil, Oxford, Blackwell Publications,  2001, σσ. 282-309, ιδ. σσ. 286-287

15 Για τη χρήση του όρου «αιώνιος» στην Καινή Διαθήκη και στους Πατέρες της Εκκλησίας βλ. John Wesley Hanson, Universalism. The Prevailing Doctrine of the Christian Church During  its First Five Hundred Years, Boston and Chicago, Universalist Publishing House, 1899,σσ. 146-150

16 FBI Crime Classification Manual, 1992. Η αναφορά στο βιβλίο του Harold Schechter, The Serial Killers, New York, The Random House Publishing Group, 2003, σ. 7.

17 John Godwin, Murder USA. The Ways We Kill Each Other, New York, Ballantine, 1979, σ. 300.

18 Robert D. Hare, Without Conscience. The Disturbing World of the Psychopaths Among Us, New York, The Guilford Press, 1999, σσ. 22-25. Η «ελεύθερη επιλογή» εδώ σημαίνει ότι πράττουν συνειδητά το έγκλημα και έχουν επίγνωση της πράξης τους. Πρόκειται, δηλαδή, για μια πράξη η οποία δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου παραληρήματος (insanity without delirium). Για το θέμα αυτό βλ. Hervey Cleckley, The Mask of Sanity, Whitefish, USA, Literary Licensing, LLC, 201110, (19411).

19 Βλ. Andreas Reif, Michael Rösler, Christine M. Freitag, Marc Schneider, Andrea Eujen, Christian Kissling, Denise Wenzler, Christian P. Jacob, Petra Retz-Junginger, Johannes Thome, Klaus-Peter Lesch,  and Wolfgang Retz, «Nature and Nurture Predispose to Violent Behavior: Serotonergic Genes and Adverse Childhood Environment», στο περιοδικό Neuropsychopharmacology, τεύχος 32, 2007, σσ. 2375-2383, και Molly J. Crockett, Luke Clark, Marc D. Hauser, and Trevor W. Robbins, «Serotonin selectively influences moral judgment and behavior through effects on harm aversion», στο www.pnas.org/cgi/doi/10.1073/pnas.1009396107. Θερμές ευχαριστίες οφείλονται στον Γιώργο Βαλλιανάτο, δρ. Μοριακής Βιολογίας, για τη βοήθεια, τις συμβουλές και την καθοδήγησή του στη βιβλιογραφική έρευνα που πραγματοποίησα για τη λειτουργία των βιολογικών μηχανισμών.

20 John E. Douglas, Ann W. Burgess, Robert K. Ressler, Sexual Homicide: Patterns and Motives, New York, 4Free Press, 1995, σσ. 16-19.

21 Βλ. ενδεικτικά τις αναφορές που υπάρχουν στο εξαιρετικό και καινοτόμο βιβλίο του ψυχιάτρου Michael H. Stone, The Anatomy of Evil, New York, Prometheus Books, 2009, σσ. 240-283, ιδ. σσ. 245-261 το κεφάλαιο με τίτλο, Parents from Hell.

22 Vronsky Peter, Serial Killers. The Method and Madness of the Monsters, New York, Berkeley Books, 2004, σσ. 274-275.

23 Nikolai Berdyaev, Θείον και ανθρώπινον, Θεσσαλονίκη, εκδόσεις Π. Πουρναρά, 20002, (19821), μτφρ. Αντωνιάδου Προδρόμου, σ.  142.

πηγή: Αντίφωνο, πρωτοδημοσιεύθηκε στη "Σύναξη", τχ 121 (Ιαν.- Μαρ. 2012, σελ. 85-89)

People in this conversation

Load Previous Comments
  • Ιωάννης Πλεξίδας

    μόλις είδα την ανάρτησή σας και, επιπροσθέτως, δεν κατάλαβα ότι ρωτήσατε εμένα. Θέτετε πολύ μεγάλο ζήτημα για τη σχέση της επιστήμης και της θεολογίας. Συμφωνώ μαζί σας, ότι η θεολογία δεν είναι μια επιστήμη όπως οι άλλες. Είναι εμπειρία ζωής και εμπειρία φωτός, του ακτίστου φωτός. Και φυσικά δεν έχει τα στοιχεία των επιστημών - οι προτάσεις της δεν υπόκεινται σε επαλήθευση, πείραμα και αλλαγή παραδείγματος. Σε αντίθεση με τις επιστήμες που αυτοακυρώνονται, η θεολογία βασίζεται στα θεμέλια της εμπειρίας των πατέρων και των Συνόδων: \"ἐρῶ ἐμὸν οὐδὲν\", θα πει ο μέγιστος -κατά την άποψή μου- δογματολόγος, ο Ιωάννης Δαμασκηνός.
    Αυτή είναι η εμπειρική θεολογία ή αν θέλετε, όπως το λέω, η θεολογία της πίστης. Υπάρχει, όμως και η ακαδημαϊκή θεολογία, ως μέρος των ανθρωπιστικών σπουδών. Το πανεπιστήμιο, δηλαδή, όπου ασχολούνται π.χ. με την παιδαγωγική, όπου υπάρχουν μαθήματα φιλοσοφίας κ.ά. Κατά την άποψή μου, σε αυτό το επίπεδο μπορούν να τεθούν πολλά θέματα. Αν με ρωτάτε αν έχει νόημα αυτή θεολογία, τότε θα σας πω πως όχι, δεν έχει. Η θεολογία προσφέρει λύτρωση στον άνθρωπο και δεν είναι διανοητικό \"παιχνίδι\", όπως η φιλοσοφία. Από τη στιγμή όμως που μπαίνει στον κύκλο των ανθρωπιστικών σπουδών, οφείλει να αναμετρηθεί μαζί τους.
    Τώρα γιατί μία τράπεζα θα ήταν κακή, δεν το καταλαβαίνω. Προτάθηκε στη συνάφεια της ακαδημαϊκής θεολογίας.
    Όσο για τον Νύσσης, δεν διαφωνώ. Αλλά, πάλι, θα ξέρετε φαντάζομαι ότι υπάρχουν άπειρα διδακτορικά για τον Νύσσης και την διδασκαλία της αποκατάστασης. Φυσικά δεν ισχυρίζεται κανείς ότι είναι η επίσημη άποψη της Εκκλησίας.

    0 Like
  • Theo

    Νομίζω πως η σύγχυση προκύπτει από το γεγονός ότι η ακαδημαϊκή θεολογία θεωρείται μέρος των ανθρωπιστικών σπουδών, άρα σε, όλα τα θέματα που εξετάζει οφείλει να χρησιμοποιεί τις μεθόδους τους. Αυτό είναι θεμιτό για καποιες έρευνες, όπως το να χρησιμοποιείται η μεθοδολογία της φιλολογίας για την αποκατάσταση και κριτική έκδοση των εκκλησιαστικών κειμένων, ή η μεθοδολογία και οι πηγές της Ιστορίας για την εκκλησιαστική ιστορία, κλπ.

    Το πρόβλημα όμως προκύπτει όταν για θέματα καθαρά θεολογικά, δηλαδή θέματα πίστεως, ή και ανθρωπολογικά, χρησιμοποιούνται οι μέθοδοι των ανθρωπιστικών σπουδών. Όταν γίνεται αυτό, τότε η θεολογία καταντά \"διανοητικό \"παιχνίδι\"\", όπως γράφετε, και η πλάνη είναι σχεδόν αναπόφευκτη, γιατί, όπως γράφει ο Απόστολος, \"πνευματικοίς πνευματικά συγκρίνονται\". Τότε, όντας πιστοί ορθόδοξοι χριστιανοί, φτάνουμε να αρθρογραφούμε σοβαρά για την \"αδυνατότητα της Κολάσεως\", δηλαδή συμβαίνουν τραγελαφικά πράγματα.

    Νομίζω, λοιπόν, πως σε θέματα θεολογικά και ανθρωπολογικά, οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι της θεολογίας μπορούν να αναπτύσσουν τη διδασκαλία της Εκκλησίας, με τη \"γλώσσα\" της εποχής μας και τα θέματα που ανακύπτουν σήμερα, βασιζόμενοι στην εμπειρία των Αγίων, αν νιώθουν μέλη της και θέλουν να ονομάζονται \"θεολόγοι\". Δεν είναι δουλειά τους ν\' αμφισβητούν ό,τι η εκκλησιαστική εμπειρία έχει διατρανώσει, προβάλλοντας έτσι το νανώδες ανάστημά τους μπροστά στους γίγαντες του Πνεύματος και γελοιοποιούμενοι.

    0 Like
  • \"Λάκων\"

    Χωρίς να επικαλεστώ καμία αυθεντία και καμία πηγή εγκόσμια ή μη, αλλά λακωνικά (κατά το αυτο-αποδιδόμενο προσωνύμιό μου), σας εκφράζω δύο βασικές παρατηρήσεις ενός \"αβύθιστου\" σε \"τέτοια βάθη\" σκέψεως:
    1. Χαίρομαι αφ\' ενός για τον ζήλο συμμετοχής και αφ\' ετέρου για την τη φιλοσοφική πρόζα που επέδειξαν πολλοί από τους σχολιαστές.
    2. Υποθέτω, χάριν αστεϊσμού αλλά μέσα στο πνεύμα της συζήτησης, χωρίς να διαθέτω στοιχεία (άρα και μη \"στέρεη [επιστημονική] βάση\") ότι η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη, η τεστοστερόνη και πιο λαϊκά η \"αδρεναλίνη\" πολλών εξ\' υμών σημείωσαν υψηλές τιμές!
    3. Ο αναστοχασμός όλων μας επί των θέσεων όλων μας, πιστεύω, ότι θα είναι ευεργετικός. Μετά από τέτοιες μάχες του πληκτρολογίου όλοι βγαίνουμε σοφότεροι, εάν \"ακούμε\" και την άλλη άποψη και δεν είμαστε απλώς \"πνεύμα αντιλογίας\". Όσο κι αν δεν το παραδεχόμαστε όλοι βγήκαμε σοφότεροι από τη συζήτηση, έστω και εάν μαζέψαμε βέλη για επόμενες επιθέσεις.
    4. Όσο για το θέμα; Δεν είχα πρόθεση να πλέξω το εγκώμιο κανενός. Αλλά θέλει και λίγο τόλμη, τσαγανό, να τίθενται τέτοια ζητήματα που εξεγείρουν έστω τα πάθη ή ανεβάζουν τις σεροτονίνες και δεν αναλώνονται στα τετριμμένα. Δεν κέρδισε στα σημεία κανείς, παρά μόνο η \"απορία\" με τη φιλοσοφική έννοια. Άρα όλοι. Ναι, δέχομαι τη διαπειθαρχικότητα ως μεθοδολογική προσέγγιση που εδώ τίθεται υπό τον όρο \"συνεργατισμός\". Δεν υπάρχει θέμα αυστηρά \"θεολογικό\", \"βιολογικό\", \"κοινωνιολογικό\" και πάει λέγοντας. Μην υψώνεται τείχη εκεί που δεν υπάρχουν. Μάθετε να ακούτε, μάθετε να κοιτάτε και απέναντι, μάθετε στη διάδραση. Δεν κουνάω το δάχτυλο...Κι εγώ έτσι είμαι. Ώσπου μου είπε κάποιος να ακούω ακόμα και τον πιο μικρό, και τον πιο τρελό. Θυμόσοφος γαρ ο λαός.
    5. Εγώ θέτω εαυτόν πρώτον και σηκώνω το γάντι που πέταξε ο κ. Πλεξίδας περί συνεδρίου. Αρκετά γράψαμε. Καλό είναι να μιλήσουμε κιόλας, με πρόσωπο. Δεν λέω ποτέ όχι στη σοφία ακόμα και σε ψήγματα αυτής. Γράφω με χαμόγελο και το ξαναλέω ότι χαίρομαι που όλοι σχεδόν επιδείξατε \"βάσανο\" στον στοχασμό σας. Ως νέος επισκέπτης του blog χαίρομαι που δεν προβληματίζομαι μόνος.
    Αυτά...Ναι έχετε δίκιο: το \"λακωνικά\" καταστρατηγήθηκε...Ευχαριστώ.

    0 Like
  • Θεοφάνης

    Το ότι έγραψε κάποιος χρήστης με ψευδώνυμο ‘έλλην’ και ip 94.64.40.xxx είναι γεγονός! Το σχόλιό του κάλλιστα θα μπορούσαν να το διαγράψουν γιατί ΄ερχόταν’ από τον καιρό των διωγμών κατά της Εκκλησίας! Τέτοιο μένος!
    Το περίεργο είναι ότι τέτοια ip έχουν ο @Ιωάννης Πλεξίδας, ο @Γεώργιος και κάποιος @Ανώνυμος!
    Οι ‘αντιφωνούντες έσβησαν φυσικά το απαράδεκτο σχόλιο του ‘έλλην’ αλλά έσβησαν και το δικό μου που περιέγραφε αυτήν την κατάσταση! Το ότι κι άλλη φορά μου έσβησαν σχόλια γιατί έτσι ήθελε ο διαχειριστής χωρίς καμιά δικαιολογία είναι γεγονός! Τώρα όμως γιατί καθαρίζουν τα ίχνη;; Για να μη φανεί το μένος του @Πλεξίδα ;

    Έτσι όπως κάνετε ‘Αντιφωνούντες’ θα μείνετε με μονοψήφιο αριθμό επισκεπτών!

    0 Like
  • kk

    Το DSM IV ( το V αναμένεται εντός του επόμενου έτους) είναι ουσιαστικά μία απόπειρα διαγνωστικής προσπέλασης και ταξινόμησης των παθήσεων. Σε ό,τι αφορά τις ψυχιατρικές διαταραχές ακολουθεί ένα \"μη-θεωρητικό μοντέλο\" συστηματοποίησης βασισμένο σε περιγραφικά κριτήρια φαινομενολογικού χαρακτήρα. Υπάρχουν και άλλα συστήματα, όπως το ICD-10 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, με παρόμοιες επιστημολογικές προϋποθέσεις. \"Καθολικός τρόπος\" διάγνωσης των ψυχιατρικών διαταραχών δεν υπάρχει επί της παρούσης, διότι δεν είναι γνωστή η αιτιολογία τους (γιαυτό και ονομάζονται διαταραχές και όχι νόσοι). Τα ταξινομικά συστήματα όντως διαπνέονται από \"πρακτικό πνεύμα\" και αν θεωρηθούν κατά τρόπο απόλυτο και άκριτο μπορεί να οδηγήσουν στην παγίδα του \"μηχανικισμού\" και της υπεραπλούστευσης της ανθρώπινης εμπειρίας, όπως και στην ιατρικοποίηση-παθολογικοποίηση κάθε παρεκκλίνουσας συμπεριφοράς.
    Σχετικά με την ικανότητα καταλογισμού, το σχόλιο μου αναφερόταν μόνο σε ανθρώπους με αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας, οι οποίοι θεωρούνται ως έχοντες καταλογισμό, και όχι εν γένει σε ψυχιατρικώς πάσχοντες, των οποίων κρίνεται κατά περίπτωση .

    Σχετικά με την ικανότητα καταλογισμού, το σχόλιο μου αναφερόταν μόνο σε ανθρώπους με αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας, οι οποίοι θεωρούνται ως έχοντες καταλογισμό, και όχι εν γένει σε ψυχιατρικώς πάσχοντες, των οποίων κρίνεται κατά περίπτωση .

    Ψυχίατρος

    0 Like
  • Ιωάννης Πλεξίδας

    δεν πρόκειται να απολογηθώ και να δώσω εξηγήσεις για ένα θέμα που δεν ευθύνομαι. Ούτε πρόκειται να προσπαθήσω να σας πείσω, γιατί είμαι γνώστης του ρητού \"ου με πείσεις καν με πείσεις\". Αναλογιστείτε μόνο τη χρήση κοινού υπολογιστή. Θα ήταν, το λιγότερο, αστείο και βλακώδες να χρησιμοποιήσω ψευδώνυμο για να απαντήσω από τον ίδιο υπολογιστή, και μάλιστα να μιλήσω υβριστικά για θεσμούς ή πρόσωπα - από τη στιγμή που η ip φαίνεται. Εξάλλου, πάντοτε ο ίδιος απαντώ στα σχόλια, όπως έκανα σ\' αυτόν τον ιστοτόπο στο συγκεκριμένο άρθρο και σε άλλα άρθρα μου καθώς και σε άλλους ιστοτόπους, και πάντοτε επωνύμως, χωρίς ύβρεις και χωρίς εμπάθεια ή μένος - όπως εσείς λέτε. Αν εσείς θέλετε να κυνηγάτε μάγισσες και να συνεχίσετε να κατηγορείτε έναν άνθρωπο που ελεύθερα εκφράζει την άποψή του αλλά διαφωνεί μαζί σας, κάντε το. Όπως είπα, όλοι κρινόμαστε και αξιολογούμαστε. Προσωπικά, θεωρώ ότι στην επιστήμη το μόνο που έχει αξία είναι η αλήθεια. \"Φίλος ο Πλάτων, φιλτέρα η αλήθεια\".
    Στην ουσία τώρα. Aν και διατυπώσατε αρνητικά σχόλια για την προσωπικότητά μου λέγοντας ότι \"έχω προβλήματα\" και κάνοντας κι άλλες ηθικές κρίσεις για το πρόσωπό μου, δεν σας απάντησα και ούτε φυσικά πρόκειται- όπως δεν απάντησα στον Theo όταν έγραψε για \"τραγελαφικά πράγματα\" και \"γελοιοποιήσεις\". Ενώ εγώ, το μόνο που σας είπα είναι ότι διαφωνούμε και ότι η διαφωνία σημαίνει την ελευθερία του λόγου και της σκέψης. Σας ενημερώνω ότι αυτό που κάνατε ονομάζεται στη φιλοσοφία argumentum ad hominem (επιχείρημα κατά του ανθρώπου), δηλαδή κρίνουμε το πρόσωπο και όχι το έργο του - αυτό που εσείς είπατε \"από συμπάθεια\". Ακόμη και η πρότασή μου για έναν διάλογο, έπεσε στο κενό. Ελπίζω κάποτε να ωριμάσουν οι συνθήκες του διαλόγου στην Ελλάδα και να σταματήσει το κυνήγι μαγισσών.
    Για όποια ασυνέπεια που υπάρχει στο κείμενό μου -όπως ο κ. Ιωάννίδης, για παράδειγμα, θεωρεί- ευχαριστώς να απαντήσω.

    0 Like
  • Theo

    Κι εγώ, Θεοφάνη, απάντησα στον \"έλληνα\" και το σχόλιό μου διαγράφηκε. Κι αυτό, γιατί απαντούσε στο υβριστικό σχόλιό του, που επίσης διαγράφηκε.
    Όμως ο \"έλλην\" και ο κ. Πλεξίδας αποκλείεται να είναι το ίδιο πρόσωπο, απλώς γιατί ο πρώτος έβαζε εμένα και τον κ. Πλεξίδα στο ίδιο τσουβάλι, επιτιθέμενος σε αμφότερους και κατηγορώντας μας για ανελευθερία.

    0 Like
  • Θεοφάνης

    Αγαπητέ, κάνατε ό,τι ζήτησα στο σχόλιό μου που έσβησαν εχθές!
    Με παρέμβασή σας ξεκαθαρίσατε το οτι δεν ήσασταν εσείς με το ψευδώνυμο \'έλλην\' κι έτσι τώρα δε μένει καμιά αμφιβολία για το οτι χρησιμοποιείτε το ίδιο δίκτυο με κάποιους άλλους!
    Συγγνώμη για το θέμα αλλά νομίζω πως τώρα είναι καλύτερα μιας και δεν μένει καμιά περίπτωση να είστε ο ίδιος με κάποιους χρήστες που έχουν τα τρία από τα τέσσερα νούμερα της ip ίδια.

    Αλλά πότε σας είπα οτι έχετε πρόβλημα; Το μόνο που είπα ήταν οτι αν και τα δεδομένα(σχετικά με το άρθρο σας) που έχουμε καθιστούν πανεύκολη τη λύση εσείς ίσως να μη θέλετε να βρείτε λύση και μένετε στα δικά σας τα οποία όμως δεν τα βλέπω να είναι σωστά!

    Αγαπητέ, κρίνω το πρόσωπό σας όταν σας λέω οτι στο θέμα \'ελευθερία\' μου φαίνεται πως τα έχετε μπερδέψει;
    Όπως και στο θέμα τεστοστερόνης, αναπηρίας, εγκεφαλικών αλλοιώσεων κτλ ;;
    Έτσι όπως μας τα λέτε είναι σα να είναι όλοι αυτοί έρμαια των ουσιών, των εγκεφαλικών αλλοιώσεων, των αναπηριών τους, των γονιδίων τους, άτομα χωρίς βούληση, χωρίς κρίση, άλογα όντα χωρίς ούτε στιγμή να μπορούν να ξεφύγουν από αυτά τα δεσμά τους και να απευθυνθούν στον Κύριο και να αιτηθούν ίαση ψυχών και σωμάτων!
    Δεν συνεχίζω γιατί αυτό το σχόλιο ήταν προς αποφυγή περαιτέρω παρεξηγήσεων και όχι διότι κάτι νέο προέκυψε!
    Χαίρετε και ευχαριστώ που με την παρέμβασής σας ξεκαθαρίσατε το πρόβλημα που εμφανίστηκε.

    @Theo εγώ είδα δυο σχόλια που απευθύνονταν σε εσένα χωρίς να αναφέρουν κάποιον άλλον. Υπήρξε αναφορά και δεν την πρόσεξα; Υπήρξε κι άλλο σχόλιο που σβήστηκε; Δεν γνωρίζω.

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    Θέλω να ευχαριστήσω τον Θεοφάνη για την παρατήρησή του.
    Και οφείλω – περαιτέρω – να επιβεβαιώσω ότι ευστοχεί στην εικασία του: Τα “ip” του Ιωάννη Πλεξίδα, του «Γεωργίου» και του «Έλληνα», είναι πράγματι εξ ολοκλήρου ταυτόσημα: Δηλαδή, ό χ ι_ μ ό ν ο_ ως προς τα ψηφία που είναι ορατά (από κάθε επισκέπτη της ιστοσελίδας) αλλά όσον αφορά το_ σ ύ ν ο λ ο_ των ψηφίων τους.

    0 Like
  • Θεοφάνης

    Αγαπητέ,Γιώργο Καστρινάκη, αυτό δε σημαίνει οτι αποκλείεται το γεγονός όλοι τους να είναι ξεχωριστά πρόσωπα που μπαίνουν στο \'νετ\' μέσω ενός ρουτερ ενός σχολείου, Πανεπιστημίου, εταιρείας κτλ κτλ
    Συγγνώμη για το σχόλιο αλλά νομίζω οτι θα έπρεπε να λεχθεί κι αυτό.
    Μην έχουμε πάλι παρεξήγηση ...

    0 Like
  • Theo

    [quote=Ιωάννης Πλεξίδας] δεν απάντησα στον Theo όταν έγραψε για \"τραγελαφικά πράγματα\" και γελοιοποιήσεις&.[/quote]

    Ναι, το σχόλιό μου ότι \"συμβαίνουν τραγελαφικά πράγματα\" αφορούσε εσάς. Συγγνώμη για την έκφραση, αλλ᾿ αυτό το αίσθημα μου έδωσε η ανάγνωση του άρθρου σας, όπου προσπαθείτε να \"παντρέψετε\" πράγματα τελείως αταίριαστα, όπως επιχειρηματολόγησα στα άλλα σχόλιά μου.

    Η αναφορά μου όμως σε \"θεολόγους\" που γελοιοποιούνται προβάλλοντας έτσι το νανώδες ανάστημά τους μπροστά στους Πατέρες, ήταν γενικότερη, όπως φαίνεται κι από τη συνάφεια. Είχα υπ\' όψιν μου κυρίως τους καθηγητές μου στο πανεπιστήμιο τη δεκαετία του \'70 και κάποιους σημερινούς \"αστέρες\" συνεδρίων και ομιλιών που επαναλαμβάνονται συνεχώς στα ίδια και τα ίδια ευήκοα ακροατήρια.

    Και κάτι ακόμα:
    Γράφετε: \"Η θεολογία προσφέρει λύτρωση στον άνθρωπο και δεν είναι διανοητικό \"παιχνίδι\", όπως η φιλοσοφία. Από τη στιγμή όμως που μπαίνει στον κύκλο των ανθρωπιστικών σπουδών, οφείλει να αναμετρηθεί μαζί τους.\" Συμφωνώ. Οφείλει ν\' αναμετρηθεί σε θέματα ηθικής, κοινωνιολογίας, κλπ. Όχι όμως να κάνει συμβιβασμούς και συζητήσεις σε θέματα πίστεως με βάση την κτιστή λογική και γνώση, γιατί έτσι θα χάσει την ουσία της, αυτό που την χαρακτηρίζει, το \"οὐκ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου\", και άρα δεν θα \'χει τίποτα να προσφέρει σ\' όσους ασχολούνται με τις ανθρωπιστικές σπουδές και στον άνθρωπο γενικότερα. Εκτός κι αν θέλετε να την απογυμνώσετε απ\' αυτήν την ουσία και να την υποβιβάσετε στο επίπεδο της θρησκειολογίας, μιας απλής περιγραφής δηλαδή θρησκευτικών πεποιθήσεων και ομολογιών...

    0 Like
  • Theo

    Διάβασα ένα σχόλιο που απευθυνόταν σε μένα κι έλεγε πως μάλλον δεν το καταλαβαίνω αλλά έχω την ίδια ανελευθερία με τον συντάκτη του άρθρου.

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    Επρόκειτο για μια μαινόμενη – κατ’ αρχήν εναντίον σου – επίθεση, αγαπητέ Theo, η οποία ξεκινούσε υποστηρίζοντας ότι, χωρίς να το καταλαβαίνεις, επαληθεύεις το άρθρο ως προς την άποψη (του άρθρου) ότι δεν υπάρχει ελευθερία.

    Ένα σχόλιο, δηλαδή, το οποίο επ’ουδενί αντιστρατευόταν το αφετηριακό εδώ κείμενο.

    0 Like
  • ΕΥΑ

    Theo ήρεμα. Εχεις δίκιο, αλλά αν προκαλείς στον άλλο εκνευρισμό δεν τον ωφελείς. Και όπως λέγαμε και αλλού καλόν είναι οι άνθρωποι \"οι φωτισμένοι\" να ωφελούν τους άλλους.
    Συμφωνώ ότι στο άρθρο αναμείχθησαν τα του κόσμου μετά των \"οὐκ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου\", αλλά καλόν είναι όπου επισημαίνονται ατοπήματα να διορθώνονται. Και ο θυμός και οι εριστικές εκφράσεις δεν βοηθούν καθόλου σ΄αυτό. sorry

    0 Like
  • Theo

    Ευχαριστώ για τις συμβουλές, αγαπητή μου. Αλλά τον θυμό και τις εριστικές εκφράσεις που τις διάβασες;
    (το \"συμβαίνουν τραγελαφικά πράγματα\" είναι απλώς μια διαπίστωση.)

    0 Like
  • Dimitrios

    Ευχαριστούμε τον κ.Πλεξίδα που έθιξε ένα τέτοιο «ακανθώδες» και δύσκολο θέμα.

    Η αιωνιότητα (και ίσως και η ύπαρξη) της κόλασης έχει 2 διαστάσεις:
    Η μια είναι η ανθρωπολογική:
    Εφόσον ο άνθρωπος δεν είναι τόσο ελεύθερος όσο νομίζουμε (και με μεγάλη ευκολία διάφοροι συνομιλητές διαφωνούν με τη θέση αυτή) πώς είναι δυνατόν ένας αγαθός Θεός να «τιμωρήσει» ή να επιτρέψει να «τιμωρηθεί» από μόνο του, ένα πλάσμα Του που έκανε κάποια «κακά» πράγματα στη ζωή του;

    Η άλλη πλευρά είναι η οντολογική και περισσότερο φιλοσοφική:
    Ακόμη κι αν έχουμε έναν άνθρωπο 100% ελεύθερο (υποθετικά), πάλι η αγαθότητα του Θεού, μπορεί να «ανεχθεί» την αιωνία τιμωρία του; Διότι είμαι σίγουρος ότι και ο μεγαλύτερος «απόλυτα ελεύθερα πράσων» εγκληματίας, serial killer ή ό,τι άλλο θέλετε, δεν θα έκανε αυτά που έκανε εάν γνώριζε τι σημαίνει αιώνια κόλαση (που τώρα, στη ζωή αυτή δεν το γνωρίζουμε…).

    Και στη μια και στην άλλη περίπτωση ο αγαθότητα του Θεού, «απειλείται»….

    Άρα, ας παραδεχτούμε απλά ότι το πρόβλημα είναι πολύ πιο δύσκολο απ’ ότι νομίζουμε, κι ας πούμε ένα Κύριε Ελέησον….

    Προσωπικά βλέπω ότι οι περισσότερο φιλοσοφημένοι πατέρες (Γρηγόριος Νύσσης, Μάξιμος Ομολογητής) βιώνοντας το Θεό ως υπέρτατη Αγάπη, οδηγούνται σε κάποιες τέτοιες διατυπώσεις…

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    Δεν καταλαβαίνω τι νόημα – νομίζει ότι – έχει η συνέχιση υπεράσπισης του αφετηριακού εδώ κειμένου (στο ίδιο ακριβώς ύφος γραφής αλλά και σε πανομοιότυπο μοτίβο επιχειρημάτων με τον συντάκτη του) από πρωτο-συστηνόμενους στην ιστοσελίδα ανωνύμους – όπως ο «Λάκων» ή ο «Dimitrios» – οι οποίοι αφ’ ενός_ δ ε ν_ π ρ ο β λ η μ α τ ί ζ ο ν τ α ι_ διόλου με την προηγηθείσα τριπλή χρήση ενός και του αυτού “ip” προς επίρρωσιν του, και αφ’ ετέρου (ακόμα κι όταν εμφανίζονται να δηλώνουν ότι «καλό είναι να μιλήσουμε κιόλας, με πρόσωπο») όχι μόνο αποσιωπούν το όνομά τους αλλά μεριμνούν προσέτι σχολαστικά να_ μ η_ σ η μ ε ι ώ ν ο υ ν, προς το “Αντίφωνο”, ούτε καν το e-mail τους…

    Επί της ουσίας τώρα του θέματος, οι από πλευράς μου διαπιστώσεις προβαίνουν ριζικά διαφορετικές:
    Το κύριο συμπέρασμα που αντλώ από τον όλο, εδώ, διάλογο έχει να κάνει με την καταφανή… αδυνατότητα τής ως «μετα-πατερικής» (κυριολεκτώντας: μετα-χριστιανικής) αυτοπροσδιοριζόμενης θεολογίας να αντ-αποκριθεί σε συνθήκες “ανοιχτής κοινωνίας” – ή, ακόμα στοιχειωδέστερα, ανοιχτού διαλόγου.

    0 Like
  • Ευγένιος Αθανασίου

    Γνωρίζω το έργο του κ. Πλεξίδα και, αν και σε κάποια σημεία διαφωνώ, η σκέψη του δεν παρουσιάζει κενά τόσο γενικότερα όσο και στο συγκεκριμένο άρθρο, με βάση πάντα τις προϋποθέσεις που θέτει ο ίδιος.
    Αν και παρακολουθώ τις αναρτήσεις του Αντιφώνου, γράφω για πρώτη φορά, γιατί για πρώτη φορά είδα να επιτίθενται κάποιοι με τόσο μένος σε έναν άνθρωπο ο οποίος καταθέτει επωνύμως την ερευνητική του πρόταση. Η πρότασή του είναι μία επιστημονική πρόταση που υπόκειται σε διάψευση, όπως άλλωστε όλες οι επιστημονικές προτάσεις. Διαφορετικά θα βρισκόμασταν ακόμη στο κοσμοείδωλο του Αριστοτέλη. Αν τώρα κάποιοι, στο όνομα της Εκκλησίας και των Πατέρων, αρνούνται τις διαφορετικές ή και αντίθετες απόψεις, τότε πραγματικά λυπάμαι.
    Εκείνο που με ενόχλησε και μ\' έκανε να γράψω την άποψή μου είναι η προσωπική επίθεση στο πρόσωπο του κ. Πλεξίδα. Δεν το κάνω για να τον υπερασπιστώ, εξάλλου το έργο του, συγγραφικό και μεταφραστικό, αρκεί από μόνο του για την υπεράσπισή του. Αλλά το να λέει κάποιος ότι γελοιοποιείται ή ότι έχει προβλήματα τα οποία πρέπει να λυθούν, θεωρώ ότι είναι, αν μη τι άλλο, ανήθικο και προσβλητικό για έναν άνθρωπο και πολύ περισσότερο για έναν επιστήμονα. Επειδή η αλήθεια δεν βρίσκεται στα λόγια αλλά στα πράγματα, όπως λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, θα ήταν φρόνιμο να δείχνουμε εμπράκτως και όχι μόνο σε θεωρητικό επίπεδο τη χριστιανική αγάπη ακόμη και όταν ο άλλος διαφωνεί μαζί μας.
    Προφανώς θα πρέπει να επανακαθορίσουμε τις αρχές του διαλόγου. Τον αμοιβαίο, σεβασμό, για παράδειγμα. Το απλό που είχε πει ο Βολταίρος \"Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες.\" Νομίζω ότι αυτή είναι η αρχή της δημοκρατίας και της ελευθερίας
    Όσον αφορά στο θέμα του IP θα συμφωνήσω με τον Theo ότι δεν πρόκειται για το ίδιο άτομο γιατί το ύφος και το ήθος των απαντήσεών του είναι διαφορετικό. Τέλος θα ήθελα απευθυνόμενος στον κ. Καστρινάκη να τον ρωτήσω ως προς τι η εμπάθεια για το κείμενο του κ. Πλεξίδα η οποία επιβεβαιώνεται ακράδαντα από την απαγόρευση υπεράσπισης του κειμένου του; Ποιο ακριβώς προσωπικό θέμα κρύβεται πίσω από αυτό; Ρωτώ γιατί ο λόγος σας, τα επιχειρήματά σας και γενικότερα η συμπεριφορά σας δεν είναι επιχειρήματα ενός ατόμου που απλά διαφωνεί με όσα λέχθηκαν. Φάσκετε και αντιφάσκετε όταν αναφέρεστε στις συνθήκες διαλόγου τις οποίες εσείς πρώτος δεν σέβεστε όταν ενοχλήστε από τις απόψεις ατόμων οι οποίες διαφέρουν από τις δικές σας.

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    «προς τι η εμπάθεια για το κείμενο του κ. Πλεξίδα η οποία επιβεβαιώνεται ακράδαντα από την απαγόρευση υπεράσπισης του κειμένου του»

    Απαγόρευση (εκ μέρους μου) υπεράσπισης τού κειμένου, ή απαγόρευση (εκ μέρους σας) αντίκρουσής του; Άρα και επιβεβαίωση «εμπάθειας» εκ μέρους μου, ή μήπως επιβεβαίωση υβριστικής τακτικής εκ μέρους σας;

    «Ποιο ακριβώς προσωπικό θέμα κρύβεται πίσω από αυτό;»

    Απόπειρα εξουδετέρωσης – λοιπόν – τού προσώπου, όταν αδυνατούμε να εξουδετερώσουμε τα επιχειρήματα… Α-πε-ρί-φρα-στη!

    «Φάσκετε και αντιφάσκετε όταν αναφέρεστε στις συνθήκες διαλόγου τις οποίες εσείς πρώτος δεν σέβεστε όταν ενοχλήστε από τις απόψεις ατόμων οι οποίες διαφέρουν από τις δικές σας.»

    Ποιος ακριβώς, από τους δυο μας, είναι εκείνος που ενοχλείται (σε βαθμό προσωπικών επιθέσεων) από απόψεις οι οποίες διαφέρουν από τις δικές του; Κι από πότε, άραγε, ο_ α ν τ ί λ ο γ ο ς_ ισοδυναμεί με_ α σ έ β ε ι α;
    Προσκομίστε μου, σας παρακαλώ, έστω και μία μειωτική – από πλευράς μου – λέξη για τον κ. Πλεξίδα.

    «Όσον αφορά στο θέμα του IP θα συμφωνήσω με τον Theo ότι δεν πρόκειται για το ίδιο άτομο γιατί το ύφος και το ήθος των απαντήσεών του είναι διαφορετικό.»

    Χαίρομαι κατ’ αρχήν που αναφέρεστε καταφατικά προς τον Theo, κ. Ευγένιε Αθανασίου, και όχι παραληρηματικά όπως ο «Έλλην».
    Οσο για το επιχείρημα: Το “ύφος και το ήθος” των απαντήσεων του Ιωάννη Πλεξίδα και του «Γεωργίου» είναι ε π α κ ρ ι β ώς το ίδιο – τα γραπτά μένουν, άλλωστε. Του «Έλληνος» φυσικά όχι. Το “ip” και των τριών, ωστόσο, είναι απολύτως ταυτόσημο. Κάποια αναλυτικώτερη, μήπως, εξήγηση επ’ αυτού – καθώς, εκτός από το έργο του κ. Πλεξίδα, ενδεχομένως να γνωρίζετε προσωπικά και τον ίδιο; Ή δεν τον γνωρίζετε;

    0 Like
  • Theo

    Αγαπητέ κ. Αθανασίου, νομίζω πως δεν προσέχετε τι γράφουμε κάποιοι επικριτές αυτού του άρθρου.
    Όσο με αφορά, που είδατε ν\' \"αρνούμαι τις διαφορετικές ή και αντίθετες απόψεις\"; Αυτό που επικρίνω είναι η μείξη των αμίκτων, της θεολογίας με τα πορίσματα των ανθρωπολογικών επιστημών όταν πρόκειται για θέματα πίστεως και από ανθρώπους που δηλώνουν: \"Η θεολογία προσφέρει λύτρωση στον άνθρωπο και δεν είναι διανοητικό \"παιχνίδι\", όπως η φιλοσοφία\" και \"η θεολογία βασίζεται στα θεμέλια της εμπειρίας των πατέρων και των Συνόδων\".

    Γράφετε: \"Η πρότασή του είναι μία επιστημονική πρόταση που υπόκειται σε διάψευση, όπως άλλωστε όλες οι επιστημονικές προτάσεις.\" Όπως όμως τόνισα πολλές φορές στα εδώ σχὀλιά μου, άλλη είναι η \"λογική\" της Εκκλησίας από τη λογική των επιστημονικών προτάσεων της κτιστής επιστημονικής γνώσης. Όσον αφορά το θεολογικό σκέλος του θέματος, η επαλήθευση δεν γίνεται από τα πορίσματα των θετικών ή ανθρωπολογικών επιστημὠν αλλά από την εμπειρία των παραγματικών θεολόγων, δηλαδή των Αγίων της Εκκλησίας. Κι εδώ δεν μιλάμε για την κτιστή γνώση και για το όποιο κοσμοείδωλο αλλά για την Αποκάλυψη του Θεού στον άνθρωπο, που υπερβαίνει τον νου και τις αισθήσεις μας.

    Ποια είναι η εκ μέρους μου \"προσωπική επίθεση στο πρόσωπο του κ. Πλεξίδα\"; Το ότι έγραψα πως \"συμβαίνουν τραγελαφικά πράγματα\"; Δεν μπορώ να καταθέσω την άποψή μου για ένα άρθρο, ενώ μπορεί ο \"Γεώργιος\" (που αν δεν είναι ο ἰδιος ο κ. Πλεξίδας είναι ένα πολύ κοντινό του πρόσωπο εφόσον ο δεύτερος υπαινίσσεται ότι χρησιμοποιούν τον ίδιο υπολογιστή) να με ψυχαναλύει, επικαλούμενος τον Freud, και να γράφει: \"αφήνουμε τα δικά μας εσωτερικά προβλήματα και στεφόμαστε προς τα έξω. Σε έναν κοινό εχθρό, που θα μας κάνει να ξεχάσουμε τα δικά μας προβλήματα.\"
    Όσον αφορά τη γελοιοποίηση, ἐδωσα τις εξηγήσεις μου σε σχόλιό μου στις 07-06-2012 16:58.

    Και από πού το συνάγετε ότι το να προσπαθεί κανείς να φέρει σε συναίσθηση των αντιφάσεών του κάποιον που δηλώνει ότι \"η θεολογία δεν είναι μια επιστήμη όπως οι άλλες. Είναι εμπειρία ζωής και εμπειρία φωτός, του ακτίστου φωτός\" δεν είναι πράξη χριστιανικής αγάπης ή αμοιβαίου σεβασμού; Αγάπη είναι οι κολακείες και τα ανέξοδα \"μπράβο\";

    0 Like
  • Διονυσία

    Πολύ μα πολύ πρόσφατα ανακάλυψα το «Αντίφωνο» και ομολογώ πως εντυπωσιάστηκα τόσο από τη θεματολογία, αλλά και από το ύφος και το ήθος του περιβάλλοντος. Παρακολουθώ τα διαμειβόμενα και δεν μπορώ να αποφύγω να εκφράσω κάποιες σκέψεις.
    Όταν κάποιος αναλαμβάνει την υποχρέωση, τον κίνδυνο και κάνει τον κόπο να γράψει κάποιο άρθρο, σίγουρα δε διεκδικεί το προνόμιο της ορθότητας των γραφόμενών του, όπως άλλωστε φαντάζομαι και κανένας από τους αναγνώστες. Μας προσφέρει ,αν μη τι άλλο, μια πλατφόρμα πληροφοριών και δικών του συλλογισμών, πάνω στην οποία μπορούμε να προβληματιστούμε και να χτίσουμε ένα διάλογο. Είτε πραγματικό, με άλλους συνομιλητές, είτε νοητικό με τον εαυτό μας. Για το λόγο αυτής της προσφοράς και μόνο θεωρώ ότι οφείλουμε να προσπαθήσουμε να κρίνουμε τα γραφόμενα στο πλαίσιο που ο συγγραφέας τα έγραψε. Διερευνώντας την ερμηνεία που εκείνος προβάλει. Και σε ό,τι ωφεληθούμε..., ωφεληθήκαμε. Αν άλλωστε ακόμα και η αντίληψη της πραγματικότητας είναι προϊόν ερμηνείας, δικαίωμα «επίπληξης» στο συγγραφέα έχουμε μόνο για μεθοδολογικά σφάλματα, πάντα με πολλή διακριτικότητα και περίσκεψη. Αν πάλι αισθανόμαστε ότι μπορεί να παρανοούμε ή ως ακραίο να μας προσβάλει κάτι, ας ρωτήσουμε να μας διευκρινιστεί. Αν είναι δε ευχάριστο εκατέρωθεν, πολιτισμένα ας συζητήσουμε.
    Και θέλησα να μοιραστώ αυτές τις σκέψεις μου γιατί δυστυχώς διαβάζω τέτοιες παράλογες-κατά τη λογική μου και αισθητική μου πάντα- μάχες του πληκτρολογίου (επικρίσεις) σε θεολογικού περιεχομένου συζητήσεις πολύ συχνότερα από ότι σε άλλα θέματα. Εγώ Θεολόγος δεν είμαι, ούτε με τη μία έννοια, ούτε με την άλλη, αλλά με ενδιαφέρουν πάρα πολύ τέτοιες συζητήσεις και θεωρώ ότι ειδικά σε αυτές δε θα έπρεπε να εκλείπει πνεύμα καλής διάθεσης και αναγνώρισης της ελευθερίας του άλλου προσώπου.
    Ευχαριστώντας πρώτα τον κ. Πλεξίδα για την προσφορά του και τους υπόλοιπους, καλή συνέχεια.

    0 Like
  • Theo

    οφείλουμε να προσπαθήσουμε να κρίνουμε τα γραφόμενα στο πλαίσιο που ο συγγραφέας τα έγραψε. Διερευνώντας την ερμηνεία που εκείνος προβάλει. Και σε ό,τι ωφεληθούμε..., ωφεληθήκαμε. Αν άλλωστε ακόμα και η αντίληψη της πραγματικότητας είναι προϊόν ερμηνείας, δικαίωμα «επίπληξης» στο συγγραφέα έχουμε μόνο για μεθοδολογικά σφάλματα

    Δηλαδή δεν έχουμε δικαίωμα ν\' αμφισβητήσουμε τα κριτήρια με τα οποία ο συγγραφέας εξετάζει κάποια θεολογικά ζητήματα και να θέσουμε υπ\' όψιν του τα πλαίσια στα οποία θεολογεί η Εκκλησία;
    Πρέπει, σώνει και καλά, να εγκλωβιστούμε στα πλαίσια που αυτός θέτει;
    Μήπως δεν πρέπει να έχουμε υπ\' όψιν μας και την ενδεχόμενη ωφέλεια ή βλάβη των μικρών και ελαχίστων αδελφών μας που διαβάζουν τέτοια κείμενα;
    Αρκετά περιοριστική, στεγανή και μάλλον poltically correct η άποψή σας. Αλλά η Αλήθεια πολλές φορἐς διαρρηγνύει τις κοινωνικές συμβάσεις.

    0 Like
  • Dimitrios

    @Theo
    \"Αυτό που επικρίνω είναι η μείξη των αμίκτων, της θεολογίας με τα πορίσματα των ανθρωπολογικών επιστημών\"

    αγαπητε Theo,
    οταν λετε \"ανθρωπολογικών\" επιστημων, εννοειτε την Ιατρικη και τη Βιολογία; Διοτι νομιζω οτι ειναι στις θετικες επιστημες με παρατηρηση και πειραμα.
    Οταν, λοιπόν, \"θεολογουμε\" για τον ανθρωπο, δηλαδη κινουμαστε στο χωρο της \"ανθρωπολογιας\", ειμαστε αναγκασμενοι να λαβουμε υπ\' όψιν τα πορισματα της επιστημης, οσο κι αν αυτα \"συγκρούονται\" (ενιοτε) με την \"εμπειρια των πατερων και των Συνοδων\".
    Αλλιως θα θεολογουμε \"παραλόγως\" και οχι με λογική (κατι που κι αυτο μας εδωσε ο Θεός).

    Ειναι ακριβως ο,τι εγινε και με το Ηλιοκεντρικο - Γεωκεντρικο συστημα. Η καθολική εκκλησια δεν δεχτηκε αμεσως το ηλιοκεντρικο συστημα, εξ αιτιας καποιας λανθασμενης ερμηνειας γραφικού χωρίου.

    Οταν, λοιπόν, η επιστημες της νευρολογιας, βιολογίας κλπ μας \"λενε\" οτι ο άνθρωπος δεν γεννιεται \"tabula rasa\", αλλα κουβαλαει μια προίκα από το DNA των γονεων του, το οποίο DNA καθοριζει (ως εναν βαθμο) ΚΑΙ τη συγκροτηση του ψυχικου-συναισθηματικού του κοσμου, ειμαστε \"αναγκασμενο\" να λαβουμε σοβαρα υπ\' οψιν τις επιστημονικες αυτες θεσεις και (στη συγκεκριμενη περιπτωση) να αναθεωρησουμε και να \"επαναδιατυπώσουμε\" το τι εννοούμε με τον ορο \"ελεύθερη βούληση\".

    Αλλιως η θεολογια (και κατ\' επεκταση η Εκκλησια) θα κινειται (όπως και συμβαινει εν πολλοις στις ημερες μας) στο περιθώριο της συγχρονης κοινωνιας.

    Δημητριος

    0 Like
  • Dimitrios

    θα μπώ στον πειρασμο να πώ δυο λογια ακόμη, γιατι , μαλλον καταλαβα το σκεπτικό και το \"αγκαθι\" στη σκεψη του αγαπητου Theo.

    \"Δηλαδή δεν έχουμε δικαίωμα ν\' αμφισβητήσουμε τα κριτήρια με τα οποία ο συγγραφέας εξετάζει κάποια θεολογικά ζητήματα και να θέσουμε υπ\' όψιν του τα πλαίσια στα οποία θεολογεί η Εκκλησία;
    Πρέπει, σώνει και καλά, να εγκλωβιστούμε στα πλαίσια που αυτός θέτει;
    Μήπως δεν πρέπει να έχουμε υπ\' όψιν μας και την ενδεχόμενη ωφέλεια ή βλάβη των μικρών και ελαχίστων αδελφών μας που διαβάζουν τέτοια κείμενα;\"

    Λετε οτι πρεπει να θεολογουμε με βαση τα κριτηρια που θετει η Εκκλησια.
    Μα οταν η πραγματικοτητα εχει αποδειξει καποια πραγματα, δεν μπορουμε οι θεολογοι
    να κλεινουμε τα ματια μας, και να λεμε: \"α! κοιταξτε να δειτε: δεν με ενδιαφερει εαν
    αποδεικνυεται οτι η εγκληματικη συμπεριφορα καποιου οφειλετε (και) στα γονίδιά του,
    εγω θα θεολογησω οπως θεολογησαν οι πατερες του 4ου, 5ου κλπ αιώνα!!\"

    Μα αγαπητε Theo, το κοσμοειδωλο των πατερων (μεχρι και τον 19ο αιώνα σχεδον) ηταν αυτο της \"τρεχουσας\" επιστημης.
    Ενω σημερα τα πραγματα εχουν αλλαξει...
    Αν θελουμε ως Εκκλησια και ως θεολογια να εχουμε να πουμε κατι στον συγχρονο κοσμο,
    θα πρεπει να αναθεωρησουμε καποια πραγματα!
    Δεν νομιζω οτι το σωτηριώδες εργο του Χριστού \"μειώνεται\" ή \"ακυρωνεται\",
    επειδη η εννοια \"ελευθερια βουλησης\" ειναι κατι διαφορετικό από αυτο που πιστευόταν μεχρι τα τελη του 20ου αιώνα!

    Η Εκκλησια πρεπει να μπορει να διαλεχθει με τον άνθρωπο της καθε εποχης...

    Αλλιώς θα καταντησουμε γραφικοί!!

    Τωρα, οσο αφορα τη \"βλάβη\" καποιων αδελφων, τι να πώ!

    Εαν καποιος \"χασει\" την πιστη του στο Χριστο, επειδη, καποιες \"ακραιες\" συμπεριφορες
    που (δυνητικα) μπορει να αναπτυξει ενας ανθρωπος στη ζωη του, εξαρτώνται (και) από
    το γενετικό του υλικο, τοτε τι να πω;
    Μαλλον αυτος ο αδελφος δεν πιστευει με υγιή τροπο,
    οποτε ας υποστει βλάβη....Ενα αρρωστημενο πραγμα αν υποστει \"βλάβη\" ισως και να θεραπευτει...

    Θα κανω κι ενα γενικό σχολιο:
    Γιατι οι χριστιανοί θελουμε συνεχώς να γινόμαστε θεοί στη θεση του Θεού;
    Γιατι δεν ομολογουμε με ταπεινωση οτι ισως ο κοσμος μας να ειναι λιγο (ή πολύ) διαφορετικός
    από αυτον που νομιζουμε, γιατι ετσι τον εφτιαξε ο Θεος.
    Γιατι παμε να βαλουμε το Θεο σε καλούπια;

    Δημητριος

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    «οταν η πραγματικοτητα εχει αποδειξει καποια πραγματα, δεν μπορουμε οι θεολογοι να κλεινουμε τα ματια μας, και να λεμε: \"α! κοιταξτε να δειτε: δεν με ενδιαφερει εαν αποδεικνυεται οτι η εγκληματικη συμπεριφορα καποιου οφειλετε (και) στα γονίδιά του,»

    Καθώς πάντως, κ. Δημήτριε, ούτε η πραγματικότητα ούτε καν η επιστήμη δεν μας μιλά_ α υ τ ο π ρ ο σ ώ π ω ς, εγώ εδώ ακούω – συγκεκριμένα – εσάς να με διαβεβαιώνετε για το πού οφείλεται (και πού δεν οφείλεται) η ανθρώπινη πράξη.
    Να μου λέτε, εν τέλει, ότι το άπαν τής ύπαρξης είναι ένα σύνολο από χημικές αντιδράσεις.

    Με διαβεβαιώνετε, όμως, μόνος εσείς – που δεν μου λέτε ούτε καν το όνομά σας.

    Έστω και έτσι, μπορεί να το πίστευα! Αν τυχόν δεν έβλεπα ότι, μέσα σε τούτα τα πλαίσια, χάνει κάθε νόημα η οποιαδήποτε διαμοιβή: Ανάμεσά μας ή ανάμεσα σε οποιουσδήποτε άλλους… Χ ά ν ε ι_ το νόημά του, ο ίδιος, ο λόγος!


    ΥΓ: «Γιατι οι χριστιανοί θελουμε συνεχώς να γινόμαστε θεοί στη θεση του Θεού;» ρωτάτε.

    Θα σας πω τη γνώμη μου αμέσως μετά. Σε προέκταση των προαναφερόμενων, όμως, θέλω πρώτα να σημειώσω ότι αυτό που κυρίως μέ διαβεβαιώνετε είναι πως η επιστήμη_ γ ν ω ρ ί ζ ε ι_ τι είναι ο άνθρωπος. Δηλαδή πως… ο άνθρωπος γνωρίζει τι είναι ο άνθρωπος. Έναν τέτοιον άνθρωπο, παραδέχομαι, θα ήμουνα πρόθυμος να τον αναγνωρίσω θεό μου!
    Ποιοι ακριβώς – λοιπόν – θελουμε συνεχώς να γινόμαστε θεοί στη θεση του Θεού; Οι χριστιανοί ή οι μετα-χριστιανοί;

    0 Like
  • Ευγένιος Αθανασίου

    Μετά λύπης μου αντιλαμβάνομαι ότι συνεχίζετε να προκαλείτε τους σχολιαστές να αποκαλύψουν την ταυτότητά τους και να υπαινίσσεστε ότι πίσω από το ψευδώνυμό τους κρύβετε είτε ο κ Πλεξίδας είτε κάποιος φίλος του. Εάν αυτή δεν είναι προσωπική επίθεση τότε τι είναι; Πλέον ο επιστημονικός διάλογος έχει φθάσει στο επίπεδο μεσημεριανής εκπομπής κατά την οποία γίνεται προσπάθεια να αποκαλυφθούν τα ονόματα των σχολιαστών, τα email τους, συγκρίνονται γραπτά για να διαπιστωθεί η πατρότητά τους και επιπλέον συνεχίζεται να γίνεται λόγος για την IP παρόλο που δόθηκε εξήγηση. Αναρωτιέμαι πώς εσείς κ. Καστρινάκη γνωρίζετε όλα τα στοιχεία της IP ακόμη και αυτά που δεν είναι ορατά; Ελπίζω να μην είναι οι διαχειριστές του αντιφώνου που σας τα αποκάλυψαν και να προστατεύουν όπως οφείλουν τα μέλη της ιστοσελίδας τους. Πάντως ότι μπήκατε σε αυτή τη διαδικασία επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά τα λεγόμενά μου.

    0 Like
  • Theo

    Νομίζω πως κι εσύ, αγαπητέ Δημήτριε, με παρανοείς και με αναγκάζεις να επαναλαμβάνομαι.

    Οι Πατέρες θεολογούν σε θέματα που αφορούν τον Θεό, τον άνθρωπο και τη σωτηρία του, πώς δηλαδή φτάνει σε κοινωνία με τον Θεό, με βάση την εν Χριστώ εμπειρία τους. Τους αποκαλύπτονται οι \"λόγοι των όντων\", που δεν αλλάζουν με τον χρόνο και τις επιστημονικές ανακαλύψεις. Η Εκκλησία, με βάση αυτή τη θεόπνευστη θεολογία, διδάσκει απλανώς. Δεν στηρίζεται σε λογικά αξιώματα αλλά σε θείες, υπερβατικές εμπειρίες.
    Όταν όμως οι Πατέρες διαπραγματεύονται άλλα θέματα, που δεν είναι βασικά για τη σωτηρία του ανθρώπου, όπως για το πώς δημιουργήθηκε ο κόσμος, κλπ., τότε χρησιμοποιούν το κοσμοείδωλο, τη γλώσσα της εποχής τους. Ενώ η ρωμαιοκαθολική θεολογία προτάσσει καποια λογικά αξιώματα για να ερμηνεύσει τά πάντα, γι\' αυτό και πέφτει σε λάθη όπως αυτό με το γεωκεντρικό σύστημα. Γιατί μπερδεύεις ορθόδοξη και ρωμαιοκαθολική θεολογία;

    Έπειτα, το οι \"επιστημες της νευρολογιας, βιολογίας κλπ μας \"λενε\"...\" είναι μεγάλη κουβέντα. Δεν έχω συναντήσει σοβαρό νευρολόγο ή βιολόγο που, με βάση τα πορίσματα της επιστήμης του, ν\' αμφισβητεί την ανθρωπολογία της Εκκλησίας. Κι ο συντάκτης του παρόντος άρθρου βασίζεται σε κάποιες στατιστικές του FBI για τους κατά συρροήν δολοφόνους, για ν\' \"αποδείξει\" ότι ο άνθρωπος ... δεν είναι ελεύθερος. Εύλογα κάποιος άλλος θα βασιστεί στα ποσοστά αυτών που προέρχονται από διαταραγμένο οικογενειακό περιβάλλον και βίωσαν «ψυχοφθόρα σεξουαλικά συμβάντα» και δεν έγιναν εγκληματίες για ν\' αποδείξει το αντίθετο.
    Επίσης, συσχετίζει την ύπαρξη και την ποσότητα διαφόρων νευροδιαβιβαστών με τη "μειωμένη ηθική" και τους θεωρεί ως αιτίες της. Εύλογα πάλι κανείς μπορεί να επιχειρηματολογήσει πως η \"μειωμένη ηθική\" προκαλεί την παρουσία αυτών των ουσιών σε υψηλά επίπεδα κι όχι το αντίθετο. Όπως γράφει παραπάνω ο ψυχίατρος KK, \"η σύγχρονη ψυχιατρική δεν έχει καταλήξει σε μία συνεκτική θεωρία σχετικά με την προέλευση της ανθρώπινης συμπεριφοράς\".
    Ας αφήσουμε λοιπόν τις αόριστες επικλήσεις στην \"επιστήμη\" κι ας δούμε λίγο και την πείρα της Εκκλησίας. Όπως φαίνεται απ\' αυτήν, άνθρωποι με βαρύτατο \"γενετικό προκαθορισμό\" έχουν μεταμορφωθεί μέσα στην Εκκλησία. Ο Θεός είναι δίκαιος και δίνει σ΄όλους τις ευκαιρίες για μετάνοια και επιστροφή ανάλογες με την προϊστορία, τον χαρακτήρα, το περιβάλλον τους, κλπ. \"Ὅπου υπερεπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, υπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις\".

    Νομίζω πως αυτό που κινείται στο περιθώριο της σύγχρονης κοινωνίας δεν είναι η Εκκλησία αλλ᾿ η ακαδημαϊκή θεολογία που \"διϋλίζει τὸν κώνωπα\" κι αρκετοί αδιάφοροι κληρικοί. Η Εκκλησία, δηλαδή ο Χριστός, η Παναγία κι οι Άγιοι, βρίσκουν τρόπους να επικοινωνούν με ανθρώπους που εμείς δεν θα το φανταζόμασταν. Κι αυτοί είναι η ραχοκοκαλιά του σώματος της Εκκλησίας.

    Αυτό δε που θα πρέπει να αναθεωρήσουμε είναι η ζωή μας. Αν εμείς αγωνιστούμε, λάβουμε τη χάρη του Χριστού κι αυτή μας μεταμορφώσει, τότε θα προσελκύουμε τους συνανθρώπους μας, χωρίς πολλά λόγια. Γιατί ο σύγχρονος κόσμος έχει κουραστεί και κορεστεί από τα λόγια, τις θεωρίες και τα κοσμοείδωλα. Θέλει σαρκωμένα πράγματα. Ρξα΄λλου, γραφικός δεν γίνεται ο ζωντανός αλλ᾿ ο \"δίχα πράξεως\" θεωρητικολογών.

    Τέλος, όσοι ψάχνουμε και βρίσκουμε τον Θεό μέσα στην Εκκλησία, δεν γινόμαστε \"θεοί στη θεση του Θεού\", κάθε άλλο! Αντίθετα, Τον δεχόμαστε όπως είναι και Τον αφήνουμε να φωτίζει τον νου και να κατευθύνει τα διαβήματά μας.

    Εύχομαι να μη χρειαστεί να επανέλθω, μια και καταντάμε ν\' ανακυκλώνουμε τα ίδια.
    Ευχαριστώ όλους για τον διάλογο και ζητώ συγγνώμη για τις οξείες εκφράσεις μου.

    0 Like
  • Guest

    αγαπητε κ.Γιωργο Καστρινακη,
    οταν λεω \"η πραγματικοτητα\" εννοώ οι επιστημονικες ανακαλυψεις.
    Στην προκειμενη περιπτωση ειναι η επιστημες της Χημειας, της Βιολογιας, Ιατρικης κλπ.
    Προφανώς δεν υπαρχει η \"επιστημη\" σαν οντοτητα ή σαν ατομο να μας \"μιλησει\"!!!!

    \"Με διαβεβαιώνετε, όμως, μόνος εσείς – που δεν μου λέτε ούτε καν το όνομά σας.\"
    Νομιζω οτι απανταται το ερωτημα απο την προηγουμενη προταση....
    Δηλ. εαν σας ελεγα το όνομά μου τι θα άλλαζε;
    Οσο αφορα τις επιστημονικες ανακαλυψεις, εσεις πού ζειτε;
    Μηπως σε καποιον δικό σας \"μικρόκοσμο\";

    \"Να μου λέτε, εν τέλει, ότι το άπαν τής ύπαρξης είναι ένα σύνολο από χημικές αντιδράσεις.\"
    Μα, δεν υποστηριξα κατι τετοιο....
    Ειπα οτι η συμπεριφορα του ανθρώπου ειναι αποτέλεσαμ ΚΑΙ χημικών αντιδρασεων,
    ΟΧΙ ΜΟΝΟ χημικών αντιδρασεων.
    ΚΑνετε ενα αλμα από τη ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ στην ΥΠΑΡΞΗ, κατι που δεν εννοώ και δεν πιστευω
    (δηλ. οτι το ειναι (η ουσία) του ανθρώπου εξαντλειται στη συμπεριφορά του.
    Ειμαι της άποψης οτι ο \"λογος\" (η ουσια νοουμενη οντολογικά) του ανθρώπινου οντος
    θα μας αποκαλυφθει στα εσχατα....

    Πιστευω οτι στον ανθρωπο υπαρχει και καποιο στοιχειο που δεν ειναι \"ορατο\"
    από τη χημεία, ή απο τις διαφορες απεικονοστικες μεθοδους.
    Δεν μιλησα για \"υλιστική\" ανθρωπολογία...

    Δημητριος

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    «Εάν αυτή δεν είναι προσωπική επίθεση τότε τι είναι;»

    Προσωπική επίθεση δεν είναι η υπογράμμιση (εκ μέρους μου) της ανωνυμίας σας. Προσωπική επίθεση είναι η (εκ μέρους σας) τακτική να αντιπαρέρχεστε τα επιχειρήματα και να καταγγέλλετε, σε οξύτατο κιόλας τόνο, τους αντιφρονούντες για_ μ ό ν ο_ το γεγονός ότι_ α ν τ ι μ ι λ ο ύ ν_ στην άποψη που εσείς προασπίζεστε.
    Σκοπός για τον οποίο εξαντλήσατε ολόκληρο το προηγούμενο (9/6/2012, 10:28΄) σχόλιό σας!

    Επί του θέματος του κοινού “ip”, τώρα, φταίει λοιπόν το “Αντίφωνο” που επέτρεψε την αποκάλυψη!
    Εφ’ ό και απαιτείτε από τους «διαχειριστές» του «να προστατεύουν όπως οφείλουν τα μέλη της ιστοσελίδας τους». Να τα προστατέψουν_ α π ό_ τ ι_ κ. Ευγένιε Αθανασίου; Από την κοινοποίηση τής πολλαπλής, ενίοτε, ατομικής ταυτότητας ορισμένων ανάμεσά τους;… Διότι ως προς τι άλλο, τάχα, θα είχαν χρεία να «προστατευθούν»;
    Η δική μου, πάντως, γνώμη συμβαίνει να είναι η όλως αντίθετη: Αυτό που οφείλει, λέω, να πράττει η ιστοσελίδα είναι να προφυλάσσει τους αναγνώστες της από οποιαδήποτε (βασισμένη στη δική της συγκάλυψη) μέθοδο παραπλάνησής τους.


    ΥΓ: Αν τυχόν διατηρούσατε στοιχειώδη επαφή με την παρούσα ιστοσελίδα, θα γνωρίζατε τη δική μου μόνιμη συνεργασία μαζί της – εξ ής και την πρόσβαση στα δεδομένα της.
    Και αν τυχόν είχατε τακτικώτερη επαφή με διαδικασίες ανοιχτού διαλόγου, θα γνωρίζατε πόσες προηγούμενες φορές η απόπειρα εξουδετέρωσης απόψεων διά της εξουδετερώσεως των φορέων τους είχε αποδειχθεί αυτεπίστροφη.

    0 Like
  • Δημητριος

    αγαπητε Theo,

    Ο τροπος σκεψης σας απεχει πολύ από τον δικό μου, και ξερω οτι δεν γινεται (δυστυχως) να βρεθουν καποια σημεια επαφης...
    Οποτε δεν εχει νοημα και η συνεχιση του διαλογου.

    Κάποτε κι εγω θεολογουσα με τον \"αυστηρο\" και \"συντηρητικό\" τρόπο που θεολογειτε κι εσεις όπως βλέπω από τα σχόλιά σας.

    Τωρα πια, δεν με αναπαύει μια τετοια αντιμετωπιση και διαπραγματευση τετοιων θεματων.

    Πιστυω οτι οι οριζοντες της Ορθοδοξης θεολογιας (και των θεολογων) πρεπει να διευρυνθει.

    Ευλογειτε..

    Δημητριος

    0 Like
  • Theo

    Νομίζω πως η διαφορά μας είναι πως εσείς θεολογείτε θεωρητικά και νοησιαρχικά, ενώ εγώ προσπαθώ να μετέχω βιωματικά σ\' αυτά που γράφω και να σέβομαι όσους καταθέτουν το βίωμα κι όχι τα εγκεφαλικά προϊόντα τους.
    Πόσο \"συντηρητικό\" είναι το δεύτερο ας το κρίνει ο κάθε καλοπροαίρετος.

    0 Like
  • Κώστας Περρωτής

    Πολλή φασαρία για ένα κείμενο κυριολεκτικά \"γραβέρα\" από
    θεολογικής, από φιλοσοφικής κι από επιστημονικής άποψης!

    1. Από θεολογικής άποψης \"γραβιέρα\": μα διότι ο συγγραφέας του επικαλείται τον Γρηγόριο Νύσσης για να υποστηρίξει ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ το πανάγαθο του Θεού ΚΑΙ την απουσία αυτεξούσιου του ανθρώπου τη στιγμή που Ο ΙΔΙΟΣ, μόλις προ ενός έτους υποστήριζε στην παρούσα ιστοσελίδα πως το αυτεξούσιο και η ελευθερία της ανθρώπινης δράσης αποτελεί για τον Νύσσης την καταστασιακή συνθήκα της ανθρώπινης ύπαρξης!

    Με τα δικά του λόγια: \"H ἐ­λευ­θε­ρί­α τῆς ἀν­θρώ­πι­νης δρά­σης ἀ­πο­τε­λεῖ γιὰ τὸν Γρη­γό­ρι­ο τὴν κα­τα­στα­σι­α­κὴ συν­θή­κη τῆς ἀν­θρώ­πι­νης ὕ­παρ­ξης. Ὁ ἄν­θρω­πος δη­μι­ουρ­γεῖ­ται ἀ­πὸ τὸν Θε­ὸ ἐ­λεύ­θε­ρος. Ὁ ἄν­θρω­πος εἶ­ναι ἐ­λεύ­θε­ρος, ἐ­πει­δὴ εἰ­κο­νί­ζει τὸν Θε­ό, ὁ ὁ­ποῖ­ος εἶ­ναι ὀν­το­λο­γι­κὰ ἐ­λεύ­θε­ρος. Γι’ αὐ­τὸ καὶ τὸ αὐ­τε­ξού­σι­ο, ἡ ἀν­θρώ­πι­νη ἐ­λευ­θε­ρί­α, χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται «ἰ­σό­θε­ο]. Ἐ­πει­δὴ ἡ ἐ­λευ­θε­ρί­α εἶ­ναι οὐ­σι­α­κὸ κα­τη­γό­ρη­μα τοῦ θε­ϊ­κοῦ τρό­που ὕ­παρ­ξης, ἡ ὁ­ρα­τὴ εἰ­κό­να τοῦ ἀ­ό­ρα­του ὀ­φεί­λει νὰ εἶ­ναι ἐ­πί­σης ἐ­λεύ­θε­ρη. Δι­α­φο­ρε­τι­κὰ δὲν πρό­κει­ται γιὰ ἀ­λη­θι­νὴ εἰ­κό­να, ἀλ­λὰ γιὰ μί­α ἀλ­λοι­ω­μέ­νη ἐκ­δο­χή της. Δὲν ὑ­πάρ­χει κα­μί­α ἐ­ξω­τε­ρι­κὴ συν­θή­κη ἢ ἀ­ναγκαι­ό­τη­τα ἡ ὁ­ποί­α μπο­ρεῖ νὰ στα­θεῖ ἐμ­πό­δι­ο στὴν ἀν­θρώ­πι­νη βού­λη­ση\", κ.ο.κ. (Γιάννης Πλεξίδας, Αυτεξουσιο και καταστροφικότητα. Η ελλειμματικότητα του δημιουργήματος, ΑΝΤΙΦΩΝΟ, 5/5/2011).

    2. Από φιλοσοφικής άποψης \"γραβιέρα\": μα διότι, από το γεγονός ότι ο άνθρωπος καλείται να ζήσει και να δράσει \"εντός ορίων\" και επομένως πλήθους περιορισμών, ο συγγραφέας συμπεραίνει πως ο άνθρωπος δεν διαθέτει ουσιαστικά αυτεξούσιο!

    3. Από επιστημονικής άποψης \"γραβιέρα\": μα το απέδειξε εδώ μέσα σε λίγες γραμμές κάποιος σχολιαστής που υπέγραψε ως \"ψυχίατρος\".

    Οπότε μένει ένα ερώτημα. Γιατί τόση φασαρία για μια \"γραβιέρα\"; Θα έλεγα πως η απάντηση δεν είναι δύσκολο να δοθεί. Διότι ένα ορισμένο πλήθος σχολιαστών, ενθουσιασμένο από το σύνθημα \"αντιφάσεις στο χριστιανικό δόγμα περί αγαθότητας του Θεού, ελευθερίας του ανθρώπου και ύπαρξης της Κόλασης\", είδε σε αυτό το α-θεολόγητο- α-φιλοσόφητο και αν-επιστημονικό κείμενο μια ακόμα ωραία ευκαιρία να πετάξει μακριά το Χριστιανισμό. Και τι το καλύτερο αν το διαβατήριό τους έχει πάνω του τη σφραγίδα κι ενός δόκτορα της θεολογίας, σωστά;


    Κούνια που μας κούναγε...

    0 Like
  • Ανώνυμος

    Η αποκατάσταση των πάντων δεν φαίνεται να υπάρχει στην Αγία Γραφή. \"Φαίνεται\", λέω γιατί υπάρχουν χωρία που δίνουν την αίσθηση ότι η κόλαση θα καταργηθεί, και άλλα που αναφέρονται στην αιώνια κόλαση. Το θέμα είναι να δούμε την έννοια του \"αιώνος\" εκείνα τα χρόνια, να δούμε τι λέει η ραββινική παράδοση, να δούμε τι σημαίνει \"αιώνιος\" στην κοινή ελληνική, γιατί ο Χριστός γνώριζε τη παράδοση της θρησκείας του και αυτή ερμήνευσε. Εκτός αν θέλετε να τον αποκόψουμε από την παράδοση που τον γέννησε (πληρώσαι και εκπληρώσαι τον νόμον). Και όπως δεν αναφέρεται ξεκάθαρα η Αποκατάσταση, έτσι δεν αναφέρεται και το αειπάρθενο της θεοτόκου, τα υποστατικά ιδιώματα του Τριαδικού θεού, η λατρεία των εικόνων (ο θεός είναι πνεύμα και οι προσκυνούντες αυτόν εν πνεύματι και αληθεία δει προσκυνείν) και άλλα πολλά. Επίσης, σε αντίθεση με ότι επικρατεί, η Αγία Γράφη λέει ξεκάθαρα ότι ο Επίσκοπος πρέπει να είναι έγγαμος, \"μίας γυναικός ανήρ\", ώστε από την καλή ανατροφή των παιδιών του θα κρίνεται αν είναι και άξιος επίσκοπος. Γιατί αν δεν μπορεί να μεγαλώσει σωστά τα παιδιά του, πώς θα είναι καλός επίσκοπος για το ποίμνιό του; Οι Πατέρες το άλλαξαν αυτό. Ποια άποψη έχει ισχύ; Των Πατέρων ή της Αγίας Γραφής; Και αν ισχύει η άποψη των Πατέρων, αλλοιώνεται ο λόγος του Θεού; Και αν δεν αλλοιώνεται, δεν κάνουν λάθος οι Πατέρες;
    Όλα αυτά είναι θέματα προς συζήτηση. Το θέμα είναι ότι η χριστιανική σκέψη συνέχεται από λογικές αντιφάσεις. Απαιτείται η πίστη για να ξεπεραστούν αυτές οι αντιφάσεις. Αλλιώς... δεν γίνεται τίποτα. Δεν είναι πρόβλημα της χριστιανικής σκέψης, αλλά της σκέψης γενικότερα και των ορίων που έχει.
    Και τα προβλήματα αυτά είναι φιλοσοφικά, αφού πρώτοι οι φιλόσοφοι έθεσαν τέτοια ζητήματα. το πρόβλημα της ελευθερίας για παράδειγμα. Το έθεσε ο Αριστοτέλης και οι Στωικοί. Οι χριστιανοί ακολούθησαν, στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν το κακό στον κόσμο. Ανακάλυψαν την ελευθερία του ανθρώπου. Δεν μας λένε όμως, αφού μόνο ο Θεός δημιουργεί εκ του μη όντος, τότε πώς ο άνθρωπος πράττει το κακό, αφού δημιουργείται αγαθός από έναν αγαθό Θεό; Και αφού δεν γνωρίζει το κακό που κάνει, γιατί εκδιώκεται από τον Παράδεισο; Φαντάζομαι θα ξέρετε ότι μετά τη βρώση του καρπού ο άνθρωπος έγινε \"εις εξ ημών, γιγνώσκων πονηρόν και αγαθόν\". Και όλοι οι Πατέρες μιλούν για την πρώτη της πτώσης μακαρία κατάσταση. Όπου ο άνθρωπος δεν γνώριζε το κακό. Τότε πώς το έπραξε; Και γιατί να εκδιωχθεί για κάτι που αγνοούσε;
    Όπως λέει ο Γιανναράς, είναι \"αινίγματα\". (Το αίνιγμα του κακού). Και για να λυθούν απαιτείται διάλογος. Γιατί, για να καταλάβω, υπάρχει κανείς αλάθητος ή αναμάρτητος; (Εντάξει, εκτός απ\' τον Πάπα- αστείο είναι αυτό). Υπάρχει κανείς που έχει όλες τις απαντήσεις; Για όλα τα θέματα; Γιατί αν τις έχει, είναι αλάθητος. Και αν δεν κάνω λάθος, θεός΄ή περίπου θεός. Ας αφήνουμε ένα περιθώριο λάθους. Ποτέ δεν ξέρεις.
    Να είστε καλά.

    0 Like
  • Theo

    Αγαπητέ μου, θέτεις πολλά θέματα.
    Έν\' απ\' αυτά είναι η ερμηνεία της Αγίας Γραφής. Η ερμηνεία δεν προϋποθέτει τόσο γνώσεις της εβραϊκής παράδοσης ή του τι ακριβώς σήμαινε μια λέξη στην κοινή ελληνική (καλα κι αυτά, αλλά δευτερευόντως βοηθούν) αλλά κοινότητα εμπειρίας. Αν κάποιος είναι τυφλός, δεν μπορείς να του περιγράψεις το φως και τα χρώματα. Έτσι, κι οι συγγραφείς της Καινής Διαθήκης, εκτός από γεγονότα, περιγράφουν και κάποιες εμπειρίες, και τα κείμενά τους πολλές φορές δεν κατανοούνται σωστά απο τους αμυήτους. Οι Πατέρες είναι αυτοί που έχουν την ίδια εμπειρία με τους Αποστόλους και άρα αυτοί μπορούν να εξηγήσουν αυθεντικά αυτά τα κείμενα (Το θέμα το έχουμε συζητήσει πολλές φορές εδώ -βλ. και το άρθρο \"Πνευματικοίς πνευματικά συγκρίνοντες\", εδώ, στο \"Αντίφωνο\"). Κι οπωσδήποτε όσα θεολόγησαν οι Πατέρες και δογμάτισε η Εκκλησία μαρτυρούνται σκιωδώς στην Αγία Γραφή. Απλώς, αναπτύσσονται περισσότερο από τους Πατέρες. Αν μελετήσεις τα έργα τους, θα το δεις (πχ. για την τιμή, όχι \"λατρεία\" των αγίων εικόνων, ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός φέρνει πολλά αγιογραφικά παραδείγματα· σχετικό μ\' αυτό και την προσκύνηση και τιμή των αγίων λειψάνων είναι το χωρίο των Πράξεων: \"Δυνάμεις τε οὐ τὰς τυχούσας ὁ θεὸς ἐποίει διὰ τῶν χειρῶν Παύλου, ὥστε καὶ ἐπὶ τοὺς ἀσθενοῦντας ἀποφέρεσθαι ἀπὸ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ σουδάρια ἢ σιμικίνθια καὶ ἀπαλλάσσεσθαι ἀπ᾽ αὐτῶν τὰς νόσους, τά τε πνεύματα τὰ πονηρὰ ἐκπορεύεσθαι.\"

    Όσο για το θέμα του κακού, αυτό δεν είναι αυθυπόστατο αλλά άρνηση του μόνου Αγαθού, που είναι ο Θεός (βλ. σχετική συζήτηση στο \"Αντίφωνο\", στο ἀρθρο \"Paul Ricoeur. Το κακό. Μια πρόκληση για τη φιλοσοφία και τη θεολογία\").

    Αλάθητος δεν είναι κανείς άνθρωπος. Μόνο η Εκκλησία όταν εκφρλλαζεται δια των Οικουμενικών Συνόδων.

    0 Like
  • Theo

    Αγαπητέ μου, το μένος σου κατά της Ορθόδοξης Εκκλησίας συνεχίζεται.

    Θ\' απαντἠσω σε λίγα συνοπτικώς:
    Η Εκκλησία μας δεν διδάσκει πως \"χαϊμαλιά, φυλακτά, εικόνες, κομποσκοίνια\" έχουν «μαγικές» ιδιότητες, όπως ισχυρίζεσαι. Διδάσκει πως η χάρη του Θεού αγιάζει και θεώνει τους ανθρώπους, αγιάζει και την ύλη με την οποία οι Άγιοι έρχονται σε επαφή και δι\' αυτής μεταδίδεται και σ\' όλους. Φαίνεται και στην Αγία Γραφή: \"Δυνάμεις τε οὐ τὰς τυχούσας ὁ θεὸς ἐποίει διὰ τῶν χειρῶν Παύλου, ὥστε καὶ ἐπὶ τοὺς ἀσθενοῦντας ἀποφέρεσθαι ἀπὸ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ σουδάρια ἢ σιμικίνθια καὶ ἀπαλλάσσεσθαι ἀπ᾽ αὐτῶν τὰς νόσους, τά τε πνεύματα τὰ πονηρὰ ἐκπορεύεσθαι.\" Η \"μωρία\", όπως γράφει ο Απόστολος Παύλος για τους ορθολογικώς σκεπτομένους \"Έλληνες\" είναι ότι η ὐλη είναι \"ἔμπλεως θείας χάριτος και δυνάμεως\", όπως γράφει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός. Αυτά που εσύ χαρακτηρίζεις \"φαιδρά\" είναι μια \"μωρία\" που μαρτυρείται στην Αγία Γραφή. Δεν είναι επινοήσεις \"χριστεμπόρων\".

    επαναλαμβανόμενη επίκληση του Ιησού με ειδικού τύπου αναπνοές, εισπνοή απ’ την μύτη, εκπνοή απ’ το στόμα!!!!
    Αυτές τις τεχνικές δεν τις επιβάλλει η Ορθόδοξη ασκητική παράδοση. Είναι μια συκοφαντία των εχθρών της. Η παράδοσή μας, κατά την παραγγελία του Αποστόλου Παύλου \"ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε\" και του Αποστόλου Πέτρου \"καὶ ἔσται πᾶς ὃς ἐὰν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα Κυρίου σωθήσεται\", μας προτρέπει να επικαλούμαστε συνεχώς το όνομα του Κυρίου Ιησού. Όπως συμβουλεύουν οι περισσότεροι Άγιοι, με τελευταίο τον Γέροντα Πορφύριο του Ωρωπού, οι διάφορες σωματικές τεχνικές λίγο ωφελούν σ\' αυτή την προσευχή και πολλές φορές είναι και επικίνδυνες.

    Όσο για τις νηστείες και μαρτυρούνται από την Αγία Γραφή (βλ. την τεσσαρακονθήμερη ασιτία του Κυρίου) και όλες τους θεσμοθετήθηκαν από τις Οικουμενικές Συνόδων.

    Αυτά, προς αποκατάστασιν της αλήθειας.

    0 Like
  • Τ.Ρ.

    Μου επιτρέπετε ένα σχόλιο ακόμα πάνω στο τόσο ενδιαφέρον θέμα σας;
    Κάνω μια πολλή απλή και λογική σκέψη:

    Είναι δυνατόν, εμείς που είμαστε ατελείς και πονηροί να μας απασχολεί τόσο η αδυνατότητα της Κόλασης και ο Θεός που είναι απείρως πιο αγαθός και καλός από εμάς να μην έχει προνοήσει και γι\' αυτό το θέμα;

    Απαντώ: Και βέβαια δεν υπάρχει απειρότητα της Κόλασης! Και βέβαια υπάρχει η Κόλαση, αλλά διαρκεί ΟΡΙΣΜΕΝΟ ΧΡΟΝΙΚΟ διάστημα! Μέχρι η ψυχή να σωθεί και όπως έλεγε και ο γέροντας Παίσιος, να μεταφερθεί σε μία καλύτερη θέση, από κελί π.χ. σε διαμέρισμα!

    Έλεος δηλαδή. Συγχαρητήρια για το φιλελεύθερο της σκέψης του κ. Πλεξίδα!

    0 Like
  • Theo

    Αγαπητέ Βασίλη,

    Η Αγία Γραφή, όταν περιγράφει τη δημιουργία του κόσμου, θέλει να δώσει το μήνυμα ότι όλα τα δημιούργησε ο Θεός εκ του μηδενός, ότι δημιούργησε τον άνθρωπο από γήινο υλικό και του εμφύσησε την ψυχή, κάτι που δεν έκανε με τ\' άλλα ζώα (κι ο άνθρωπος ζώο είναι αλλά \"ζῷον θεούμενον\", όπως μας διδάσκει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος), ότι του δώρησε την κοινωνία με Αυτόν και τη δυνατότητα να γίνει θεός κατά χάριν. Αυτά είναι απαραίτητα για τη σωτηρία μας.

    Τα υπόλοιπα, όπως σε πόσον καιρό δημιουργήθηκε ο κόσμος, πόσα χρόνια πέρασαν από τότε, κλπ., η Αγία Γραφή τα διηγείται με βάση το κοσμοείδωλο, τη \"γλώσσα\" της εποχής για να τα καταλάβουν οι σύγχρονοί της αναγνώστες. Αυτά δεν είναι βασικά για τη σωτηρία του ανθρώπου.

    Οπωσδήποτε, η περιγραφή της δημιουργίας από τη Βίβλο δεν είναι ένα επιστημονικό πόνημα, αλλά μια σκιαγράφηση της δημιουργίας έτσι ώστε να δώσει τα βασικά της μηνύματα που αναφέρω στην πρώτη παράγραφο.
    Γι\' αυτό, και η Εκκλησία μας δεν κάθησε να τα συζητήσει συνοδικώς αλλά τ\' αφήνει να τα ερμηνεύει καθένας όπως τον φωτίζει ο Θεός.

    0 Like
  • Theo

    Εύχομαι κι εγώ, φίλε μου, ο Θεός, μέσα στην παναγαθότητά Του να θέσει ένα τέλος στην Κόλαση.

    Όμως η Αγία Γραφή κι η εμπειρία των Αγίων άλλα μας διδάσκουν: ότι η Κόλαση είναι αιώνια.
    Κι εγώ νιώθω πολύ μικρός για ν\' αντιπαρατεθώ στην Αγία Γραφή και στην εμπειρία της Εκκλησίας. (Αυτό μου έμαθε ο π. Παΐσιος. Μου είπε για την Αγία Γραφή: Όταν διαβάζεις κάτι και δεν το καταλαβαίνεις, τότε λέγε μέσα σου: \"Εδώ κάτι πολύ μεγάλο λέει. Εγώ είμαι πολύ μικρός για να το καταλάβω.\" Προσευχήσου τότε στον Θεό, και θα σε φωτίσει να το καταλάβεις.) Γι\' αυτό κι έγραψα στο πρώτο σχόλιό μου:
    \"Τα παραπάνω διδασκόμαστε σαφώς από το Ευαγγέλιο και τους Πατέρες της Εκκλησίας μας. Τα υπόλοιπα, \"ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους\", τ᾿ αφήνουμε στο μέγα έλεος και την ευσπλαγχνία του Θεού.\"

    Επειδή έχω γνωρίσει καλά τον π. Παΐσιο, είμαι βέβαιος ότι με τα λόγια του που παραθέτετε δεν εννοούσε ότι η Κόλαση θα έχει τέλος. Μάλλον εννοούσε πως η τελειότητα είναι ατέλεστη, όπως γράφει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, κι ότι και στον Παράδεισο θα υπάρχουν πνευματικές αναβάσεις από \"μονή\" σε \"μονή\", κατά το αγιογραφικό: \"Ἐν τῷ οἴκῳ του Πατρός μου μοναὶ πολλαί εἰσι\". (Έχει σημασία και η συνάφεια αυτών των λόγων αλλά και ποιος τα μεταδίδει. Γιατί πολλοί βάζουν στο στόμα του λόγια που δεν είπε.)

    0 Like
  • Τ.Ρ.

    Να το θέσω διαφορετικά Theo; Για τους άπειρους στην αγάπη και την αγαθότητα πρέπει να υπάρχει κόλαση και η ικανοποίηση της αμοιβής και του μισθού. Για τους προχωρημένους και τους τέλειους ΔΕΝ υπάρχει κόλαση ούτε μισθός και υποχρέωση.

    Και συ στους δεύτερους ανήκεις, καθώς το εκφράζεις καρδιακά:
    \"Εύχομαι κι εγώ, φίλε μου, ο Θεός, μέσα στην παναγαθότητά Του να θέσει ένα τέλος στην Κόλαση.\"

    Προσθέτω μόνο ένα Αμήν.

    0 Like
  • Δημητριος

    αγαπητε Ανωνυμε....

    θεολογεις πολυ \"θεολογικά\" και Ορθοδοξα....

    Οταν η Ορθοδοξια και η Εκκλησια \"ανοιγονται\" μπορουν να διαλεχθουν με το σημερινό ανθρωπο..
    Αλλιώς η Εκκλησια θα αναγκαστει να κινειται στο περιθωριο της κοινωνιας.
    Ετσι όμως ακυρώνεται και το κηρυγμα του Χριστου για τη σωτηρια του κοσμου....

    Δημητριος...

    0 Like
  • Δημητριος

    Εγω εχω να προσθεσω:

    Για μερικους χριστιανούς η Κόλασή τους ειναι να μην ειναι αιώνια η Κολαση...
    και ο Παράδεισός τους, να πανε στην Κολαση οι αμαρτωλοι και μάλιστα η Κολαση αυτη να ειναι αιώνια.....

    Ευλογείτε...

    Δημητριος

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    Θα εμφανιζόταν, ασφαλώς, σαν μια εύλογη ερμηνευτική εκδοχή. (Αυτή του κ. Δημητρίου.) Αν τυχόν δεν εμπεριείχε την πλεονεξία να ολοκληρώνεται με μια_ ε π ι δ ε ι κ τ ι κ ή_ ειρωνία – με ακέραιη την χαιρεκακία που το “σχήμα”, ετούτο, “του λόγου” εξ ορισμού περικλείει – τή χρήσει, μάλιστα, ενός από τους ωραιότερους χριστιανικούς χαιρετισμούς.

    Έτσι ώστε, ευθύς εξ αρχής, να αυτο-καταγγέλλεται.

    0 Like
  • Δημήτριος

    Αυτο που ειπα δεν το εχω σκεφτει θεωρηικά αλλα το εχω σει στην πραγματική εκκλησιαστική ζωη να συμβαινει...

    Οσο για το \"ευλόγησον\" απλα θελω να δηλώσω οτι (προσπαθω να) ανηκω στο εκκλησιαστικό σωμα, και γι αυτο χρησιμοποιώ (και) τετοια ορολογία.
    Συγνωμην εαν εκλήφθηκε ως ειρωνία, δεν ειχα τετοια προθεση...

    0 Like
  • Ιωάννης

    Εύχομαι κι εγώ να μην υπάρχει Κόλαση!
    Κι αν υπάρχει τουλάχιστον να μην είναι αιώνια....
    Φαίνεται ασύλληπτο από τη μια να λένε ότι ο Θεός είναι Πανάγαθος και θέλει όλοι να σωθούνε κι από την άλλη ότι δεν υπάρχει δυνατότητα εξόδου και επιλογής φυγής από την Κόλαση μετά το θάνατο. Και προκειμένου να εδραιώσουν αυτή την άποψη και να σταματήσουν περαιτέρω αντιρρήσεις κι ερωτήματα, λένε "καπάκι" και το γνωστό "δεν είναι παράλογο, είναι υπέρλογο απλά εσύ δεν το καταλαβαίνεις"! Δεν μπορούν να καταλάβουν οι εκκλησιαστικοί ότι το δόγμα της αιωνίου Κολάσεως από κάπου "μπάζει"; Ακόμα και το επιχείρημα περί ελεύθερης βούλησης, αν και μπορεί να εξηγήσει κάποιες περιπτώσεις αφήνει και μετέωρες κάποιες άλλες... Φυσικά και ο Θεός δεν αναγκάζει κανέναν να Τον αγαπήσει με το ζόρι. Τι γίνεται όμως με αυτούς που για τον Α ή Β λόγο δε μπόρεσαν να ανταποκριθούν και να συναντήσουν το Θεό, όπως πραγματικά είναι, από αυτή τη ζωή; Πώς θα κριθούν; Ή που για τον χ, ψ λόγο στρέφονται στο έγκλημα για να επιβιώσουν ή έχουν βιώσει καταστάσεις όπως αυτές που περιγράφει το άρθρο πιο πάνω; Τι περιθώρια ελευθερίας βούλησης έχουνε;
    Προσωπικά, σε αυτό το ζήτημα, με εκφράζουν οι απόψεις που εκθέτονται στο βιβλίο του Μητροπολίτη Ιλαρίωνος Αλφέγιεφ, "Το Μυστήριο της Πίστης- Εισαγωγή στην Ορθόδοξη θεολογία" (https://www.politeianet.gr/books/9789606719929-alfeyev-hilarion-en-plo-to-mustirio-tis-pistis-202927) :
    Στο κεφάλαιο 'Η ζωή του μέλλοντος αιώνος- Άδης', μετά την αναφορά στην τελική κρίση, λέει τα εξής:
    " Επαναλαμβάνοντας τον Γρηγόριο Νύσσης, ο όσιος Ισαάκ ο Σύρος έγραφε ότι πολλοί άνθρωποι θα εισέλθουν στη Βασιλεία των Ουρανών χωρίς πείρα της γέεννας. Όσον αφορά εκείνους, οι οποίοι βρίσκονται στη γέεννα, και για αυτούς το εκεί μαρτύριο δεν θα είναι αιώνιο.
    Παράλληλα ο όσιος Ισαάκ τόνιζε ότι, αν ο θάνατος και η αμαρτία κάποτε καταργηθούν διά παντός, το τέλος της γέενας μάς είναι άγνωστο. Η αμαρτία, η γέενα και ο θάνατος δεν υπάρχουν καθόλου στο Θεό, διότι είναι ενέργειες και όχι ουσίες. Η αμαρτία είναι καρπός της ελεύθερης βούλησης. Υπήρχε εποχή, κατά την οποία η αμαρτία δεν υπήρχε και θα έρθει εποχή, κατά την οποία θα πάψει να υπάρχει. Η γέενα είναι καρπός της αμαρτίας. Κάποια στιγμή άρχισε να υπάρχει, αλλά το τέλος της είναι άγνωστο... Ο θάνατος θα κυριαρχεί μόνο για μία σύντομη περίοδο επί της φύσεως, έπειτα θα καταργηθεί πλήρως.
    Επομένως, το τέλος της γέενας παραμένει μυστήριο, απροσπέλαστο στον ανθρώπινο νου. Όχι τυχαία η Εκκλησία τον 6ο αιώνα καταδίκασε τη διδασκαλία του Ωριγένη περί της Αποκαταστάσεως, εννοουμένης ως επιστροφής όλων των ψυχών στην κατάσταση των πρωτοπλάστων μετά τη λήξη των πρόσκαιρων βασάνων των αμαρτωλών στον Άδη και την ένωση όλων υπό την κεφαλή, τον Χριστό. Η εσχατολογία του Ωριγένη καταδικάστηκε επίσης, διότι κάποια στοιχεία της, δανεισμένα από τον πλατωνισμό, πολύ ξεκάθαρα αντιτίθεντο στην Αγία Γραφή: σε αυτά ανήκει, ιδιαιτέρως, η διδασκαλία περί της μετοικεσίας των ψυχών.
    Απορρίπτοντας τον ωριγενισμό, όμως, η Εκκλησία δεν απέρριψε την ελπίδα για τη σωτηρία όλων των ανθρώπων και την πίστη στη δυνατότητα της κοινής σωτηρίας, οι οποίες προβάλλουν από τη λειτουργική και μυστική εμπειρία της Εκκλησίας. Αυτή η ελπίδα και η πίστη απεικονίζονται και στα γραπτά ορισμένων Πατέρων, στον αριθμό των οποίων, εκτός από τους προαναφερθέντες Γρηγόριο Νύσσης και Ισαάκ Σύρο, πρέπει να συγκαταλέξουμε επίσης τον όσιο Ιωάννη της Κλίμακος, ο οποίος θεωρούσε ότι 'όλοι να γίνουν απαθείς δεν είναι δυνατόν, δεν είναι αδύνατο όμως όλοι να σωθούν και να συνδιαλλαγούν με το Θεό'..."
    " Κάποτε στον όσιο Σιλουανό ήρθε κάποιος ερημίτης μοναχός ο οποίος έλεγε: ο Θεός θα τιμωρήσει όλους τους άθεους. Θα καίγονται στο πυρ το αιώνιο. Στον ερημίτη αυτή η ιδέα προκαλούσε φανερή ικανοποίηση. Όμως ο γέρων Σιλουανός απάντησε με ψυχική ταραχή: Πες μου όμως, σε παρακαλώ: αν σε βάλουν στον παράδεισο και δεις από εκεί πως κάποιος καίγεται στις φλόγες του Άδη, θα μπορούσες τάχα να έχεις ανάπαυση; - Μα τι να κάνεις; Αυτοί οι ίδιοι φταίνε, απάντησε ο ερημίτης. Τότε ο γέροντας είπε με θλίψη: Η αγάπη δεν μπορεί να το υποφέρει..... πρέπει να προσευχόμαστε για όλους"...........
    Αυτή πιστεύω πως πρέπει να είναι η στάση κάθε σωστού χριστιανού. Ο καλός χριστιανός δεν κάθεται να ασχολείται με τους άλλους και να τους "στέλνει" , μέσα στο μυαλό του, στην Κόλαση ή στον Παράδεισο αλλά θέλει και προσεύχεται όλοι να σωθούν. Γιατί; Από αγάπη πρώτα απ' όλα και από βαθιά συναίσθηση της αμαρτωλότητας και της ατέλειάς του. Γιατί δεν ξέρει ο διπλανός που αμάρτησε σε τι συνθήκες έζησε και αν ζούσε ο ίδιος σε παρόμοιες συνθήκες τι θα ήταν ικανός να πράξει.... Η ανθρώπινη ζωή δε σπουδάζεται στις σκονισμένες βιβλιοθήκες και στις διατριβές, ούτε στους κοινοβιακούς οίκους των παραεκκλησιαστικών οργανώσεων, αλλά έξω στο δρόμο! Είναι εύκολο να διατυπώνει κανείς κώδικες και συνταγολόγια ηθικής, εκ του ασφαλούς και μέσα από το άνετο διαμέρισμά του.. Η ζωή, όμως, δεν είναι έτσι!
    "Μη κρίνετε, ίνα μη κριθήτε"

    0 Like
  • Σχοινᾶς Φώτης

    Περί κολάσεως
    Ἀτυχές τό ἄρθρο τοῦ κ. Ιωάννη Πλεξίδα ἀπό θεολογικῆς, φιλοσοφικῆς καί λογικῆς ἀπόψεως. Ἀθεμελίωτο Ἁγιογραφικά, Πατερικά καί λογικά.
    Κατ’ἀρχήν θέλω νά ἐπισημάνω ὅτι δέν ὑπάρχει καμμία–ἀπολύτως καμμία–προφάνεια ἀντιφάσεως στίς τρεῖς προτάσεις πού τοποθετεῖ ὁ κ.Ἰωάννης Πλεξίδας στήν ἀρχή τοῦ ἄρθρου του, ἔστω καί ἄν δεχθοῦμε καί τίς ἑπόμενες δύο προτάσεις του. Καί δέν ὑπάρχει καμμία ἀντίφαση ἐπειδή ὑφίσταται ἡ ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου. Μέ τήν δημιουργία ὁ Θεός δημιούργησε καί ἄλλες ἐλευθερίες πέρα ἀπό τήν δική του ἐλευθερία. Τά λογικά καί αὐτεξούσια ὄντα (οἱ ἄγγελοι καί οἱ ἄνθρωποι) εἶναι σέ ἀπίστευτα μεγάλο βαθμό αὐτοπροσδιοριζόμενα καί ἐθελότρεπτα ὄντα. Ὅπως γράφει ὁ π. Νικόλαος Λουδοβίκος «Ἡ δημιουργία εἶναι μιά ἀπρόσμενη, ἐνδεχόμενη καί “ἄχρηστη” πρόθεση τῆς θέλησης τοῦ Θεοῦ, ὄχι νά ἐκπληρώσει τήν δική Του ὑπερπλήρη οὐσία, ἀλλά νά μηδενίσει τήν ἀπολυτότητά Της ἀπό ἀγάπη, μέσα στή δημιουργημένη προθετικότητα ἑνός θεοειδοῦς πλάσματος. Αὐτό σημαίνει ὅτι ἡ πλατωνική καί νεωτερική Χώρα δημιουργήθηκε ἀπό τό Θεό ὡς μιά ἀπίστευτα ἐλεύθερη ἄλλη προθετικότητα, πράγμα πού ἐντέλει δηλαδή σημαίνει ὅτι ἡ οὐσία τῶν ὄντων εἶναι μιά ἀβυσσαλέα καί ἀπύθμενη θεοειδής ἐλευθερία» (π. Νικόλαος Λουδοβίκος, Θεοποιΐα, Ἡ μετανεωτερική θεολογική ἀπορία, ἐκδ. Ἁρμός, Ἀθήνα 2007, σελ. 15). Καί ἡ Κόλαση εἶναι προϊόν τῆς ἐλευθερίας τῶν λογικῶν ὄντων.
    Ὅσο γιά τήν λανθασμένη ἀντίληψη ὅτι ἡ κόλαση συνιστᾶ «χῶρο...στόν ὁποῖο θά ἐκλείπει τό ἀγαθό, δηλαδή, ὁ Θεός» τοῦ ὑπενθυμίζουμε ὅτι ἀκριβῶς ἡ παρουσία τοῦ Θεοῦ, ὁ ἴδιος ὁ Θεός, ἡ ἄκτιστη ἐνέργειά του, εἶναι Παράδεισος γιά τούς σεσωσμένους καί Κόλαση γιά τούς κολασμένους. Οἱ μέν σεσωσμένοι θά βιώσουν τήν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ ὡς δροσοβόλο χάρη, ὡς ὑετίζουσα φλόγα, ἐνῶ οἱ κολασμένοι ὡς ἀδιαπέραστο ζόφο, ὡς πῦρ καταναλῖσκον. Ὁ Σέρβος Ἐπίσκοπος π. Εἰρηναῖος Μπούλοβιτς γράφει: «Μία καί ἡ αὐτή ἐνέργεια καί χάρις, ἕν καί τό αὐτό φῶς τῆς Τριάδος, ἐπιδρᾷ ἐπί μέν τῶν δεκτικῶν αὐτοῦ ὡς φωτισμός καί θεοφάνεια, ἐπί δέ τῶν ἀνεπιδέκτων αὐτοῦ ὡς σκότος ἀδιαπέραστον (ἐνῷ εἰς τήν πραγματικότητα οἱ ἴδιοι, ὄντες αὐτάρκεις καί ἀνέραστοι ἔναντι τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἀδιαπέραστοι διά τάς ἀκτῖνας τοῦ θείου φωτός) ἤ πῦρ τι ἀφεγγές καί βασανιστικόν δι᾿ αὐτούς, μόνον δι᾿ αὐτούς. Συνελόντ᾿ εἰπεῖν, τό φῶς τῆς θεοπτίας καί τό πῦρ τῆς κολάσεως εἶναι μία καί ἡ αὐτή ἐνέργεια ἤ χάρις τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ἡ διαφορά εὑρίσκεται ἐν τῷ τρόπῳ ἤ ἐν τῇ δυνατότητι εἰσδοχῆς καί βιώσεως αὐτῆς ἐκ μέρους τῶν ἀνθρώπων». (Εἰρηναίου Μπούλοβιτς, Τό μυστήριον τῆς ἐν τῇ Ἁγίᾳ Τριάδι διακρίσεως τῆς θείας οὐσίας καί ἐνεργείας κατά τόν ἅγιον Μᾶρκον Ἐφέσου τόν Εὐγενικόν, Θεσσαλονίκη 1983, σελ. 465). Ἄλλωστε τό ἄν τό πῦρ τῆς κολάσεως εἶναι κτιστό ἤ ἄκτιστο ἦταν ζήτημα συζητήσεως μεταξύ τῶν Ὀρθοδόξων καί Λατίνων στή Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας. Οἱ Ὀρθόδοξοι ὑπεστήριζαν ὅτι τό πῦρ τῆς κολάσεως εἶναι ἄκτιστο, οἱ Λατῖνοι κτιστό. Δέν ὑπάρχει λοιπόν κανείς τόπος ἔρημος τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ – οὔτε ἡ κόλαση. Ὁ ἴδιος ὁ Θεός εἶναι Παράδεισος γιά τούς δικαίους καί Κόλαση γιά τούς ἀδίκους.
    Ἡ Κόλαση καί ὁ Παράδεισος θά εἶναι ἀστοχία ἤ ἐπίτευξη τῆς ἐπιθυμίας ἀντιστοίχως τῶν ἀνθρώπων. Οἱ ἐπιθυμοῦντες τοῦ Θεοῦ θά εὐφραίνονται, ἐπειδή θά ἱκανοποιεῖται ἡ ἐπιθυμία τους, καθόσον ὁ Θεός θά εἶναι τά πάντα τοῖς πᾶσι, οἱ δέ ἐπιθυμοῦντες τήν κακία καί τήν ἁμαρτία θά ὀδυνῶνται, ἐπειδή ἡ ἐπιθυμία τους δέν θά ἱκανοποιεῖται καί ὡς πῦρ θά τούς καταφλέγει. Ἔτσι ὁ Θεός εἶναι ἀνεύθυνος τῆς κολάσεως. Σ᾿ ὅλους θά παρέχει τά ἀγαθά του, ἀλλ᾿ ἕκαστος ἀναλόγως τῆς δεκτικότητός του θά τά ἀπολαμβάνει ἤ ὄχι. «Ὁ θεὸς καὶ τῷ διαβόλῳ ἀεὶ παρέχει τὰ ἀγαθά, ἀλλ᾿ ἐκεῖνος οὐ θέλει λαβεῖν. Καὶ ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι πᾶσιν δίδωσι ὁ θεὸς τὰ ἀγαθά• πηγὴ γάρ ἐστι τῶν ἀγαθῶν πᾶσι βρύουσα τὴν ἀγαθότητα, ἕκαστος δέ, καθὼς ἑαυτὸν κατεσκεύασε δεκτικόν, μετέχει τοῦ ἀγαθοῦ. Ἐνταῦθα μὲν οὖν περὶ ἄλλα τὴν ὄρεξιν ἔχοντες καὶ ἐπιτυγχάνοντες κἂν ποσῶς ἡδώμεθα, ἐκεῖσε δέ, ὅταν “ὁ θεὸς εἴη τὰ πάντα ἐν πᾶσι”, μὴ βρώσεως οὔσης, μὴ πόσεως μηδέ τινος σαρκικῆς ἡδονῆς μηδέ τινος ἀδικίας οἱ μηδὲ τὰς συνήθεις ἡδονὰς ἔχοντες μηδὲ τῶν ἐκ θεοῦ δεκτικοὶ ὄντες ὀδυνῶνται ἀνηκέστως, οὐ τοῦ θεοῦ κόλασιν ποιήσαντος, ἀλλὰ ἡμῶν ἑαυτοῖς τὴν κόλασιν εὐτρεπισάντων, ἐπεὶ οὐδὲ θάνατον ὁ θεὸς ἐποίησε, ἀλλ᾿ ἡμεῖς ἑαυτοῖς τοῦτον ἐπεσπασάμεθα» (Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Κατά Μανιχαίων 71, 1-4, ἔκδοση B. Kotter, τόμος IV, Βερολῖνο 1981, σ. 389). Ἡ κόλαση κατ’οὐσίαν εἶναι ἐφεύρημα τῶν λογικῶν ὄντων. Ἡ καταδικαστική ψῆφος δέν εἶναι τόσο τοῦ Θεοῦ – εἶναι βεβαίως καί τοῦ Θεοῦ – ὅσο εἶναι τῶν ἰδίων τῶν αὐτοκολαζομένων ὄντων. Ὁ Θεός σεβόμενος τήν ἐλευθερία των προσυπογράφει καί ἐπικυρώνει τήν ἀρνητική ἀπόφασή τους, τήν ἀμετάβλητη ἀπόφασή τους νά μείνουν αἰωνίως ἐκτός τοῦ Θεοῦ.
    Ἐπίσης ἡ σύγχρονη προσέγγιση τῆς ἀνθρωπολογίας πού ἐπιχειρεῖ ὁ κ. Ἰ. Πλεξίδας στό τελευταῖο μέρος τοῦ ἄρθρου του βρίσκεται στόν ἀντίποδα τῆς ὀρθοδόξου ἀνθρωπολογίας, ἔστω καί ἄν πρόκειται γιά ψυχικῶς διαταραγμένα ἄτομα, ἀφοῦ οὐσιαστικά πρεσβεύει τήν ἔλλειψη εὐθύνης ἐκ μέρους των, καταλύοντας τήν ἐλευθερία τους πού ἀποτελεῖ τόν οὐσιαστικό πυρήνα τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως, ἀκόμη καί τῶν ψυχικῶς πασχόντων. Ὁ ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς γράφει: «Ἐπιτρεπτή εἶναι ἡ ἁμαρτία, ἐπιτρεπτόν τό κακόν, ἐπιτρεπτόν τό ἔγκλημα. Ἡ θετικιστική ἐπιστήμη ἀνεκήρυξεν ὅτι πᾶν ὅ,τι γίνεται γίνεται κατά τούς φυσικούς νόμους. Εἰς τήν φύσιν ὡς ὕψιστος νόμος ἐπικρατεῖ ὁ νόμος τῆς ἀναγκαιότητος. Ὅταν ἁμαρτάνουν οἱ ἄνθρωποι ἐξ ἀνάγκης ἁμαρτάνουν. Ἄνθρωπε, σύ δέν φέρεις εὐθύνην οὔτε διά τό μεγαλύτερον παράπτωμά σου• δέν φέρεις εὐθύνην, διότι ὅ,τι πράττεις τό πράττεις κατ᾽ ἀνάγκην. Μή σᾶς φαίνεται παράδοξον: ἡ ἁμαρτία δέν δύναται νά ὑπάρχῃ διά τόν ἄνθρωπον διά τόν ὁποῖον δέν ὑπάρχει Θεός, ἐπειδή ἡ ἁμαρτία εἶναι ἁμαρτία ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, δηλαδή προϋποθέτει τήν ὕπαρξιν τοῦ Θεοῦ. Ἐάν Θεός δέν ὑπάρχῃ, τότε οὔτε ἁμαρτία ὑπάρχει, οὔτε κακόν ὑπάρχει, οὔτε ἔγκλημα ὑπάρχει. Ὁ μεταφυσικός μηδενισμός τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκφράζεται διά τῆς ἀρχῆς “Θεός δέν ὑπάρχει”, ἀναγκαίως ἐξεδηλώθη ὡς πρακτικός μηδενισμός, τοῦ ὁποίου ἀρχή εἶναι: δέν ὑπάρχει ἁμαρτία, τά πάντα ἐπιτρέπονται!» (Ἀρχ. Ἰουστίνου Πόποβιτς. Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία καί Οἰκουμενισμός, μετάφρασις Ἀμφιλοχίου Ράντοβιτς καί Ἀθανασίου Γιέβτιτς, ἐκδ. Ὀρθόδοξος Κυψέλη, Θεσσαλονίκη 1974, σσ. 150-151). Ὁ ἄνθρωπος, ἀκόμη καί ὁ ψυχικῶς πάσχων, σέ καμμία περίπτωση δέν μπορεῖ νά θεωρηθεῖ μαριονέττα, τυφλό ἄθυρμα τῶν γονιδίων καί τῆς ἀνατροφῆς του, τοῦ περιβάλλοντός του. Βεβαίως μπορεῖ ἡ κατατεθεῖ ἡ ἔνσταση ὅτι ὁ κ. Ἰ. Πλεξίδας ὁμιλεῖ γιά ψυχικά διαταραγμένους ἀνθρώπους καί ὄχι γιά ὑγιεῖς. Ὅμως οἱ ψυχωσικοί, οἱ ψυχοπαθεῖς καί οἱ ψυχικά διαταραγμένοι ἄνθρωποι φέρουν εὐθύνη, ἔστω καί μειωμένη, γιά τά παραπτώματά τους, ἐπειδή ὑπάρχει ἀκέραιη σέ αὐτούς ἡ ἠθική συνείδηση. Ἕνας παλαιός ψυχίατρος, ὁ Henri Baruk, γράφει ἐπί τοῦ προκειμένου: «Ἡ ἠθική αὐτή συνείδησις δέν εἶναι μία τεχνητή ἀντίδρασις, ἀλλά εἶναι ὁ βαθύτερος παράγων τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Κι ἐκτός ἀπό αὐτό, ἡ ἐξαιρετική ἐπιμονή τῆς ὑπάρξεώς της ἀκόμα καί στίς βαθύτερες ἀρρώστιες, ἀκόμα καί στίς ψυχικές καταπτώσεις καί στίς προχωρημένες ἄνοιες, καθώς καί ἡ ἐπιβίωσί της καί μέσα στά ἐρείπεια τῆς καταστραφείσης νοήσεως, ἐπιβεβαιώνει γιά μιά φορά ἀκόμα τήν σπουδαία της σημασία καί τήν σπουδαία θέσι πού κατέχει μέσα στόν ἀνθρώπινο ψυχισμό» (Henri Baruk, Ψυχώσεις καί νευρώσεις, σειρά Τί πρέπει νά ξέρω, ἐκδ. Ἰωάννης Ζαχαρόπουλος, Ἀθῆναι χ.χ. σ. 69).
    Γενικά τό ἀνωτέρω ἄρθρο προσκρούει στήν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων.

    0 Like
  • Φώτης Σχοινᾶς

    Περί ἐλευθερίας
    Τό πρόβλημα τῆς ἐλευθερίας τῶν λογικῶν καί αὐτεξουσίων ὄντων εἶναι ὄντως δύσληπτο στήν κατάσταση πού εὑρισκόμεθα. Εἶναι δύσκολο νά κατανοήσουμε τήν ἄρνηση τοῦ Θεοῦ «τῶν ἐν τῇ κακίᾳ τό ἄτρεπτον ἐσχηκότων». Γιά νά τήν κατανοήσουμε, ἔστω ἀμυδρῶς, θά ἀναφερθῶ σέ δύο μαρτυρίες δύο συγχρόνων Γεροντάδων τοῦ Ἁγίου Ὄρους, πού εἶναι πολύ χαρακτηριστικές καί διαφωτιστικές ὡς πρός τό θέμα τῆς πορώσεως καί διαστροφῆς τῆς ἐλευθερίας τῶν κολασμένων δημιουργημάτων. Πρώτη μαρτυρία εἶναι αὐτή τοῦ π. Ἐφραίμ, τοῦ πρώην ἡγουμένου τῆς ἱερᾶς Μονῆς Φιλοθέου, τώρα εὑρισκομένου στήν Ἀριζόνα τῆς Ἀμερικῆς. Ἔγραφε ὁ π. Ἐφραίμ πρό τριακονταετίας περίπου στή Σύναξη : «Ἄκουσε καί ἄλλην διήγησιν παρομοίαν: Ὅταν εἴμεθα εἰς τήν Νέαν Σκήτην, ζῶντος τοῦ Γέροντος μου Ἰωσήφ, μᾶς ἦλθεν ἕνας νεαρός δαιμονισμένος... Ὁ νέος αὐτός εἶχε δαιμόνιον γυναικός τοῦ δρόμου. Ὅταν τόν ἔπιανε ἄλλαζεν τήν φωνή του ὡς φωνή κοινῆς γυναικός καί ἔλεγε περί ὧν “αἰσχρόν ἐστι καί λέγειν” κατά τόν Ἀπόστολον. Ἦτον τήν τέχνην βαρελοποιός. Ἀφήνομεν τό ὄνομά του. Ἔμεινε λοιπόν εἰς τήν Συνοδείαν μας ἀρκετόν καιρόν καί τίς ὧρες ἐργασίας ἤρχετο εἰς τό ἐργόχειρον νά βοηθῆ ὅ,τι ἠμποροῦσε. Τήν τρίτην ἡμέραν μοῦ λέγει: -Πάτερ, δέν μέ μαθαίνεις καί ἐμένα νά κάμω σφραγίδια; Αὐτά τά βαρέλια πού κάνω εἶναι βαριά δουλειά. Καί ἔχω καί αὐτόν ἐδῶ μέσα μου, συνεχῶς μέ καταρρακώνει. –Νά σέ μάθω, ἀδελφέ μου, νἆναι εὐλογημένον! –Νά, ἔτσι καί ἔτσι θά κάνης. Τά ἐργαλεία εἶναι ἐδῶ• τά ξύλα ἐκεῖ• τά δείγματα μπροστά σου• σ᾿ αὐτόν τόν πάγκο θά ἐργάζεσαι. Μόνον πού, καθώς βλέπεις ἐδῶ στήν Συνοδεία ὅλοι οἱ πατέρες δέν ὁμιλοῦν, λέγουν πάντοτε τήν “εὐχή”. Λέγοντας αὐτά ἤθελα νά ἀποφύγω ὅσον τό δυνατόν τήν ἀργολογίαν καί τόν μετεωρισμόν μου εἰς τήν προσευχήν. Ἀλλά καί κάτι ἄλλο μοῦ ἐγεννήθηκε ἐκείνην τήν στιγμήν: Ἆραγε, συλλογίσθηκα, οἱ δαιμονιζόμενοι ἠμποροῦν νά λέγουν τήν “εὐχήν”; Λοιπόν ἐπιάσαμε τό ἐργόχειρον καί τήν εὐχήν. Δέν ἐπέρασαν λίγα λεπτά καί ἄναψε ὁ δαίμονας μέσα του. Ἄλλαξε τήν λαλιάν του καί ἄρχισε νά φωνάζη, νά αἰσχρολογῆ, νά ἀπειλῆ, νά ὑβρίζη. –Σκᾶσε κασίδη! Ἔλεγε ἀπό μέσα. Σκᾶσε! Παῦσε αὐτό τό μουρμουρητό! Τί λές καί λές τά ἴδια λόγια συνέχεια. Παράτα αὐτές τίς λέξεις. Μέ ζάλισες. Καλά εἶμαι μέσα σου. Τί θέλεις καί μέ ἀναστατώνεις;
    Εἶπε κάμποσα ἔτσι. Τόν ἐπαίδευσε. Τόν ἄφησε. –Εἶδες τί μοῦ κάνει; μοῦ λέγει ὁ κακόμοιρος. Νά, αὐτά τραβῶ συνέχεια. -Ὑπομονή, ἀδελφέ μου, τοῦ λέγω• ὑπομονή! Μήν τοῦ δίνεις σημασία. Δέν εἶναι ἰδικά σου αὐτά, νά στεναχωρῆσαι. Ἐσύ φρόντισε τήν εὐχή.
    Σχολάσαμε τό ἐργόχειρο καί πηγαίναμε πρός τόν Γέροντα. Καί πηγαίνοντας μοῦ λέγει• -Πάτερ, νά κάμω μιάν εὐχή καί γι᾿ αὐτόν πού ἔχω ἐδῶ μέσα μου, νά τόν ἐλεήση καί αὐτόν ὁ Θεός; Ἔ, τί ἧταν νά τό πῇ αὐτό ὁ ταλαίπωρος! Παρευθύς τόν πιάνει τό δαιμόνιο, καί τόν σηκώνει ἐπάνω, καί τόν βροντάει κάτω• ἐταράχτηκε ὁ τόπος. Ἀλλάσσει τήν γλῶσσα του καί τόν ἀρχίζει• -Σκᾶσε κασίδηηηηη! Σκᾶσε, σοῦ εἶπα. Τί εἶναι αὐτά πού λές; Τί ἔλεος; Ὄχι ἔλεος! Δέν θέλω ἔλεος! Ὄχι! Τί ἔκανα νά ζητῶ ἔλεος; Εἶναι ἄδικος ὁ Θεός! Γιά μιά μικρή ἁμαρτία, γιά μιά ὑπερηφάνεια, μέ ἐξώρισε ἀπό τήν δόξαν μου. Δέν φταῖμε ἐμεῖς. Αὐτός φταίει! Αὐτός νά μετανοήση! Ὄχι ἐμεῖς! Μακρυά ἀπό ἔλεος!
    Τόν ἐπαίδευσε πολύ• τόν ἄφησε ράκος. Ἐγώ ἔφριξα εἰς τά λεγόμενα τοῦ δαίμονος. Καί ἐκατάλαβα διά πείρας εἰς ὀλίγα λεπτά, ὅσα θά ἧταν ἀδύνατον νά καταλάβω, διαβάζοντας περί δαιμόνων μύρια βιβλία». (Ἀρχιμ. Ἐφραίμ Ἡγουμένου Ἱ. Μ. Φιλοθέου, “Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με- Κεφάλαια περί προσευχῆς”, στή Σύναξη, τεῦχος 10, Ἄνοιξη 1984, σσ. 45-46).
    Ἡ δεύτερη μαρτυρία εἶναι ἕνα θαυμαστό ὅραμα πού εἶδε ὁ γέρων Ἀρσένιος ὁ Γρηγοριάτης, ὅταν παρεκάλεσε τόν Θεό γιά τήν σωτηρία τοῦ Ἰούδα: «Ἐπί ὀκτώ χρόνια προσευχόταν νά τοῦ ἀποκαλύψη ὁ Θεός ἄν σώθηκε ἡ εὐεργέτις του, ἡ δεκαεξάχρονη Ζωή πού ἐκοιμήθη φυματική. Τό αἴτημα εἶχε κί ἄλλες προεκτάσεις περί τῆς θείας εὐσπλαγχνίας, πού συνοψίζονταν στήν ἱκεσία: “Θεέ μου πολυεύσπλαγχνε, ὅταν σώσης ὄχι μόνο τή ψυχή τῆς δούλης Σου, ἀλλά καί τόν Ἰούδα ἄν θελήσης νά βγάλης ἀπό τήν κόλασι, ποιός θά εἶναι ἐκεῖνος πού θά σέ ἐλέγξη;”...Εἰσῆλθε (ὁ π. Ἀρσένιος) σέ ἕνα σκοτεινό ὑπόγειο, ὅπου κολάζονταν ψυχές ἀσεβῶν καί ἀπίστων, ψυχές πού θεληματικά ἀρνήθηκαν τόν Χριστό. Ὁ π. Ἀρσένιος ἄρχισε τίς συμβουλές. Τούς παρότρυνε σέ μετάνοια ἐπικαλούμενος τό ἄπειρο ἔλεος τοῦ Κυρίου, πού θά τούς ἔσωζε μέ ἕνα “Κύριε ἐλέησον”. Ἄρχιζαν τότε ὅλοι νά φωνάζουν νά σταματήση. Ὁ π. Ἀρσένιος τούς παρακάλεσε πάλι καί πάλι. Δέν ἤθελαν κἄν νά ἀκούσουν τό φοβερό ὄνομα τοῦ Κυρίου Σαββαώθ. Οὔτε κἄν ἕνα θαῦμα ἀπό τόν οὐρανό ἐπιθυμοῦσαν νά δοῦν. Οὔρλιαζαν φρικτά, καί τό ὑπόγειο σκοτείνιασε ἀκόμη περισσότερο. Λίγο πρίν βγῆ ἀπό κεῖ μέσα ὁ π. Ἀρσένιος πανικόβλητος, τούς φώναξε: “Ἡ ἀπιστία σας ἐπί τῆς κεφαλῆς σας”. Ὅταν συνῆλθε, βρέθηκε στό κελλί του, καί ἔμεινε ἐκστατικός ὥρα πολλή, ἑρμηνεύοντας τό σωτηριῶδες ὅραμα, ἐκ τῶν ὑστέρων: Δέν εἶναι ὁ Θεός ἐκεῖνος πού δέν θέλει τήν σωτηρία τῶν κολασμένων, ἀλλά ἐκεῖνοι οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι ἔπαθαν ψυχική διαστροφή ἐξ αἰτίας τῆς ἀμετανοησίας τους (δηλαδή βλασφημίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος) καί παραμένουν γιά πάντα ἀμετανόητοι, ἀσυγχώρητοι καί αὐτοτιμωρούμενοι. Ἔτσι ἔλαβε ἀπάντησι καί γιά τόν Ἰούδα, πού ἐξέλεξε τό σκότος ἀντί γιά τό φῶς, καί χρησιμοποίησε τό θεῖο δῶρο τῆς ἐλευθερίας του ὡς μαχαίρι γιά τήν ψυχική καί σωματική του αὐτοκτονία». (Ἱερομονάχου Ἀρτεμίου Γρηγοριάτου, “Μοναχός Ἀρσένιος Γρηγοριάτης”, στό Ὁ Ὅσιος Γρηγόριος, ἔτος 1992, τεῦχος 17, σσ. 95 καί 96-97).
    Ἀπό τίς μαρτυρίες αὐτές παίρνουμε μία ἰδέα τῆς διαστροφῆς τοῦ αὐτεξουσίου τῶν κολασμένων ὄντων. Ὁ Θεός ἐξάπαντος σέβεται τήν ἐλευθερία τῶν πλασμάτων του καί οὐδέποτε τήν καταλύει, σώζοντας ἄκοντας τούς κολασμένους. Οἱ κολασμένοι εἶναι πού δέν θέλουν τή σωτηρία τους καί τό ἀεί εὖ εἶναι καί ὄχι ὁ Θεός. Προτιμοῦν μέ ἕνα ἀθεράπευτο διαβολικό πεῖσμα τήν ἄρνηση τοῦ Θεοῦ καί τήν κατάσταση τοῦ ἀεί φεῦ εἶναι. «Καὶ ἐν μὲν τῷ βίῳ τούτῳ οἰκονομία τίς ἐστι καὶ κυβέρνησις καὶ πρόνοια ἄρρητος πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ μετάνοιαν καλοῦσα τοὺς ἁμαρτάνοντας, μετὰ δὲ θάνατον οὐκέτι τροπή, οὐκέτι μετάνοια, οὐχὶ τοῦ θεοῦ μὴ δεχομένου μετάνοιαν – αὐτὸς γὰρ ἑαυτὸν ἀρνήσασθαι οὐ δύναται οὐδὲ ἀποβάλλεται τὴν συμπάθειαν –, ἀλλ᾿ ἡ ψυχὴ οὐκέτι τρέπεται» (Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Κατά Μανιχαίων 75, 5-9, ἔκδοση B. Kotter, τόμος IV, Βερολῖνο 1981, σ. 391).

    0 Like
  • Παύλος Κλιματσάκης

    Αφορμώμενος από τα σχόλια του φιλτάτου Φ. Σχοινά, θα ήθελα να παρατηρήσω ότι αυτό που ουσιαστικά μάς λέει η ορθοδοξία, την οποία ο αγαπητός Φώτης παρουσίασε εξαιρετικά είναι ότι ο Θεός δεν δύναται καν να αναιρέσει το αυτεξούσιό μας. Αυτό καριβώς σημαίνει αυτεξούσιο, ότι ούτε ο παντοδύναμος δεν έχει εξουσία επ' αυτού. Αυτό είναι μάλιστα και ένα στοιχείο της θείας, έστω και αμαυρωμένης εικόνας εντός μας, ότι ο άνθρωπος ως αυτεξούσιο ον, δύναται να απαρνείται ακόμα και τον Θεό. Επειδή δε, όπως δείχνουν και τα αποσπάσματα που παρέθεσε ο Φώτης, το αυτεξούσιο συνδέεται με το έλλογο, με τον νου του ανθρώπου, ο οποίος άλλωστε είναι και ο θεόπτης, κατά μαρτυρία των Πατέρων, ο άνθρωπος ομοιάζει στον Θεό από την άποψη του νοός. Αυτό, όπως είπα, σε άλλη συνάφεια (σε σχέση με την αποτυχημένη ερμηνεία της δυτικής φιλοσοφίας από τον π. Νικόλαο, αλλά και κατ' επέκταση από τον Γιανναρά, οι οποίοι δύο αντιμετωπίζουν, λέει, την νεώτερη φιλοσοφία ως νοησιαρχία), η φιλοσοφία των νεώτερων χρόνων από τον Καρτέσιο και μετά κατανόησε τον νου, το cogito, σε σχέση με τον Θεό. Ωστόσο, η νεώτερη φιλοσοφία δεν μπόρεσε να υψωθεί έως την έννοια των ακτίστων ενεργειών, καθώς η παράδοση της δύσεως δεν έδινε αφορμή για κάτι τέτοιο. Ωστόσο, ο δυτικός άνθρωπος κατέστησε σε επίπεδο ενθαδικότητας έννοια περί του αυτεξουσίου και αυτό φανερώθηκε στην οργάνωση της πολιτικής κοινωνίας επί τη βάσει της αρχής της ελευθερίας για όλους στην οποία δεν μπόρεσε να φτάσει ο αρχαίος κόσμος. Αυτό που διαφεύγει σε όσους αρνούνται την δυνατότητα της κολάσεως είναι το ίδιο με αυτό που διαφεύγει σε εκείνους οι οποίοι απαρνούνται την ευθύνη μας για την κατάστασή μας και τα μνημόνια. Ότι δηλαδή ο άνθρωπος είναι αυτεξούσιος και ότι αυτό συνεπάγεται ότι οι πράξεις του καθορίζουν την πραγματικότητα. Αν χρειάζεται λοιπόν κάποιον διαφωτισμό ο σύγχρονος ορθόδοξος αυτός συνίσταται στο να καταλάβει τι σημαίνει η ίδια η παράδοσή του.

    0 Like
  • Νίκος

    Η πλάκα είναι (αν υπάρχει χιούμορ στην παρέα), ότι η ''one million dollar question'', ή διαμάχη αν θέλετε, δεν είναι περί της αδυνατότητας της κόλασης.
    Είναι η εξής:
    ''Γιατί ο Θεός να με φέρει στην ύπαρξη, εφόσον γνωρίζει ότι θα κολαστώ;''
    Εκ πρώτοις αυτή η ερώτηση φαίνεται να συνηγορεί στην άποψη του κ. Πλεξίδα (αφού ο Θεός δεν θα ήταν αγαθός αν ήξερε ότι θα κολασθώ και παρ' όλα αυτά με έφερνε στην ύπαρξη. Άρα μάλλον δεν υπάρχει κόλαση).
    Αμ δε!
    Οι απαντήσεις σε τέτοιου είδους ερωτήσεις δεν είναι προϊόν νοητικής επεξεργασίας. Είναι προϊόν Θείας Αποκάλυψης.
    Ρωτώ λοιπόν έναν άγιο άνθρωπο να μου απαντήσει. Έναν γέροντα λουσμένο στη θεία χάρη.
    ''Παιδί μου'', μου λέει, ''καλύτερα στην κόλαση, παρά στην ανυπαρξία''.
    Μου τό 'πε τόσο ταπεινά και τόσο ΣΙΓΟΥΡΑ, που δεν χρειάστηκα άλλη απάντηση. Δεν καταλαβαίνω φυσικά το γιατί, αλλά έπαψε πλέον να με απασχολεί το θέμα.
    Καλή Ανάσταση
    Νίκος Λαουμτζής

    Φυσικά και συμφωνώ με τους εξαίρετους κ. Σχοινά, κ. Κλιματσάκη

    0 Like
  • Φώτης Σχοινᾶς

    Ἀγαπητέ Νίκο,
    Τό ἐρώτημα πού θέτεις εἶναι εὔλογο και ἀπασχόλησε καί τόν ἱερό Δαμασκηνό. Καί βέβαια μπορεῖ κανείς νά προβάλει τό ἐπιχείρημα γιατί ὁ Θεός νά δημιουργήσει ὄντα, τά ὁποῖα οἰκείᾳ ὑπαιτιότητι βεβαίως, θά κολασθοῦν αἰωνίως; Αὐτό δέν ἀντιβαίνει καί δέν καταλύει τήν παναγαθότητά του; Ὁ ἱερός Δαμασκηνός ἀπαντᾶ στήν ἔνσταση αὐτή ὡς ἑξῆς: Ἡ πράξη τῆς δημιουργίας εἶναι ἀγαθή πράξη τοῦ Θεοῦ. Ὁ κολασμός εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς κακῆς χρήσεως τῆς ἐλευθερίας τῶν δημιουργημένων ὄντων. Ἐάν ὁ Θεός δέν τούς δημιουργοῦσε ἐξ αἰτίας τῆς κακίας των, ἡ κακία τῶν δημιουργημάτων θά ἐξουδετέρωνε τήν ἀγαθότητα τοῦ Δημιουργοῦ: «Ὁ Θεός δι᾿ἀγαθότητα ἐκ τοῦ μή ὄντος εἰς τό εἶναι παράγει τά γιγνόμενα καί τῶν ἐσομένων προγνώστης ἐστίν. Εἰ μέν οὖν μή ἔμελλον ἔσεσθαι, οὐδ᾿ἄν κακοί ἔμελλον ἔσεσθαι οὐδ᾿ἄν προεγιγνώσκοντο. Τῶν γάρ ὄντων αἱ γνώσεις, καί τῶν πάντως ἐσομένων αἱ προγνώσεις• πρῶτον γάρ τό εἶναι, καί τότε καλόν ἤ κακόν εἶναι. Εἰ δέ μέλλοντας ἔσεσθαι διά τήν τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητα τό κακούς ἐξ οἰκείας προαιρέσεως μέλλειν ἔσεσθαι ἐκώλυσεν αὐτούς γενέσθαι, τό κακόν ἐνίκα ἄν τήν τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητα. Ποιεῖ τοιγαροῦν ὁ Θεός ἀγαθά ἅπαντα, ἅ ποιεῖ• ἕκαστος δέ ἐξ οἰκείας προαιρέσεως καλός τε καί κακός γίνεται. Εἰ καί τοίνυν ἔφη ὁ Κύριος• “Συνέφερε τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, εἰ οὐκ ἐγεννήθη”, οὐ τήν οἰκείαν κτίσιν κακίζων ἔλεγε, ἀλλά τήν ἐξ οἰκείας προαιρέσεως καί ῥαθυμίας ἐπιγενομένην τῷ κτίσματι αὐτοῦ κακίαν». (Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Ἔκδοσις ἀκριβής, ϙδ΄ 3-12, ἔκδ. B. Kotter, τόμος II, Βερολῖνο 1973, σσ. 221-222).

    0 Like
  • Παύλος Κλιματσάκης

    Αγαπητέ Νίκο, πολύ ενδιαφέρουσα η ερώτησή σου. Πρώτα απ' όλα παραπέμπω στην απάντηση του κ. Σχοινά, η οποία καλύπτει το ζήτημα θεολογικά. Ωστόσο, πρέπει να αναρωτηθούμε το εξής: Όταν λέμε ότι ο Θεός είναι παντογνώστης, είναι σίγουρο ότι καταλαβαίνουμε τι εννοείται με αυτό; Σας λέω απροκάλυπτα ότι, κατά την άποψή μου, η οποία πάντως νομίζω δεν απέχει από την ορθοδοξία, το ότι ο Θεός δημιουργεί αυτεξούσια όντα (όχι "ελεύθερα", ο όρος "ελεύθερα" αναφέρεται στην εκουσιότητα στο πλαίσιο της πολιτείας), σημαίνει ότι δεν έχει εξουσία απέναντι σε αυτά, δεν μπορεί να αναιρέσει την δυνατότητά τους να καθορίζουν το Είναι τους. Από δε αυτήν την άποψη ούτε καν δεν γνωρίζει πώς αυτά τα ίδια θα το καθορίσουν, ακριβώς διότι αυτεξούσιο σημαίναι αυτοκαθορισμός. Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος είναι υπερβατικός για τον Θεό και για κάθε άλον άνθρωπο. Υπ' αυτόν τον όρο και μόνον μπορεί να γίνει κατανοητό τί σημαίνει "δοκιμασία". Τώρα καθώς ο Θεός γνωρίζει τα μελλούμενα γεγονότα (βλ. το απόσπασμα από τον Δαμασκηνό που παραπέμπει ο κ. Σχοινάς), μπορεί να προϊδεί την απόφαση κάποιου, αλλά όχι να την καθορίσει. Εν γένει, το ζητούμενο είναι ότι η ορθοδοξία βασίζεται στην έννοια του αυτεξουσίου η οποία αντανακλά το ότι ο άνθρωπος είναι εικών του Θεού, μέχρι του σημείου, κατά την πνευματική του φύση, να είναι υπερούσιος (πέραν της ουσίας, όχι του όντος εν γένει -- ο άνθρωπος εννοώ, ο Θεός εννοείται ότι είναι υπερούσιος). Το βασικό τούτο ζητούμενο της ορθοδοξίας δεν το κατανοούμε καθόλου οι ίδιοι οι ορθόδοξοι και, ως εκ τούτου, συνεχώς αναζητούμε δικαιολογίες. Το ζήτημα έχει ωστόσο τρομακτικές διαστάσεις, όπως φαίνεται από το ότι συνεπάγεται σωτηρία ή κόλαση.

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Παπαδόπουλος Χ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Νίκος Μαυρίδης Ἡ διαρκής μεταπολίτευση καί τό χριστιανο-ισλαμικό τέλος τῆς ἱστορίας 24/4 7:00μ.μ.

 

Τό Ἀντίφωνο συνεχίζει την σειρά συζητήσεων μέ θέμα:
 Ἡ κρίση τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ.
 
Νίκος Μαυρίδης
Ἡ διαρκής μεταπολίτευση καί τό χριστιανο-ισλαμικό τέλος τῆς ἱστορίας
 
Δευτέρα  24  Ἀπριλίου  2017  7:00 μ.μ.
Βιβλιοπωλεῖο Ἐν Πλῷ Ἐμπορικό Κέντρο ATRIUM, Χαριλάου Τρικούπη 6-10, Ἀθήνα
Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Β.Β.Δ.
Θαρρώ πως ο Γιανναράς ξεπέρασε και τον Ελύτη σε τούτο το παραπονιάρικο τραγούδισμα...
Παύλος Κλιματσάκης
Αγαπητέ Νίκο, πολύ ενδιαφέρουσα η ερώτησή σου. Πρώτα απ' όλα παραπέμπω στην απάντηση του κ. Σχοινά, ...
Φώτης Σχοινᾶς
Ἀγαπητέ Νίκο,
Τό ἐρώτημα πού θέτεις εἶναι εὔλογο και ἀπασχόλησε καί τόν ἱερό Δαμασκηνό. Καί βέβαια ...
Νίκος
Η πλάκα είναι (αν υπάρχει χιούμορ στην παρέα), ότι η ''one million dollar question'', ή διαμάχη αν ...
Παύλος
Γιατί παραμένει εξαντλημένη και δεν επανεκδίδεται Η Γραμμή του Ορίζοντος;
Παύλος Κλιματσάκης
Αφορμώμενος από τα σχόλια του φιλτάτου Φ. Σχοινά, θα ήθελα να παρατηρήσω ότι αυτό που ουσιαστικά μάς...
Φώτης Σχοινᾶς
Περί ἐλευθερίας
Τό πρόβλημα τῆς ἐλευθερίας τῶν λογικῶν καί αὐτεξουσίων ὄντων εἶναι ὄντως δύσληπτο σ...