Θεόδωρος Ι. Ζιάκας, 

Η σημερινή οικουμένη αποτελείται από καμιά τριακοσαριά έθνη πάνω κάτω, που αναμένεται μάλιστα να αυξηθούν. Εμφανίζονται σαν υποκείμενα της οικουμένης, σαν υποστάσεις της, ώστε χωρίς εθνικότητα να μην νοείται οικουμενικότητα. Προσδιορίζονται κατά κανόνα ως εθνοκράτη. Πριν αποκτήσουν όμως κράτος υπήρχαν σαν εθνότητες. Αν και υπάρχουν εθνότητες που φαίνεται να γεννήθηκαν από το κράτος. Ξεχωρίζουν όλα μεταξύ τους από ένα είδος συλλογικής ετερότητας: την εθνική ετερότητα.

Αλλά τι είναι εθνική ετερότητα; Ανάγεται μήπως σε καμιά από τις γνωστές συλλογικές ετερότητες; Παραδόξως όμως δεν ταυτίζεται με καμιά από τις εμφανείς μορφές συλλογικής ετερότητας, όπως είναι η κρατική, θρησκευτική, γλωσσική, ταξική, λαοτική, εδαφική, οικονομική, πολιτική, πολιτιστική. Παρόλο που βλέπουμε συχνά στην αυτοκατανόηση των εθνών να συνδέεται η ταυτότητά τους με τη μια ή την άλλη μορφή συλλογικής ετερότητας και να αναπαράγεται χρησιμοποιώντας τες σαν οιονεί καταφύγιο. Η εθνική ετερότητα δεν ταυτίζεται, επίσης, με κάποιο συνδυασμό, ή με την ολότητα των ως άνω μορφών συλλογικής ετερότητας, όπως εύλογα θα υπέθετε κάποιος. Αν υπάρχει πρέπει να είναι ένα αυτόνομο είδος συλλογικής ετερότητας.

Μήπως όμως είναι καθαρώς υποκειμενική αίσθηση, κάτι το φανταστικό, που δεν έχει πραγματική ύπαρξη; Μήπως είναι "τίποτα", κούφιο ιδεολόγημα, "μηδέν"; Όχι, γιατί και το συλλογικό φανταστικό δεν είναι ποτέ χωρίς πρακτικό αντίκρισμα. Και αντιστρόφως το συλλογικό πραγματικό ποτέ δεν είναι εντελώς καθαρό από φαντασιακές εικόνες, παραστάσεις, υποθέσεις, σχέδια κλπ. Το πραγματικό είναι πάντοτε "μιγαδικής" μορφής: το "αντικειμενικό" επί την ρίζα του μείον ένα. Άρα και η εθνική ετερότητα μιγαδική θα είναι. Άλλωστε αν είναι "μηδέν", "τίποτα", πώς γίνεται και εκφράζεται στην ιστορία με τέτοια φοβερή ενέργεια; Εφόσον υπάρχει ενέργεια, υπάρχει και "ουσία", από την οποία πηγάζει η εθνική ενέργεια, ουσία υποστασιαζόμενη στα καθέκαστα έθνη.  Αλλά αν υπάρχει ουσία υπάρχει και η δυνατότητα ορισμού της. Άλλο αν είναι δύσκολη η εκπόνηση του ορισμού της.

Η εθνική ετερότητα είναι πολιτιστική, αφού ενεργείται κατά τρόπο έτερο και αφού ονομάζουμε "πολιτισμό" το σύνολο της κοινωνικής δημιουργικότητας. Δεν εξαντλείται όμως σε πολιτιστική. Δεν φαίνεται να υπάρχει μια "κρίσιμη" ποσότητα πολιτιστικών διαφορών, που αν συγκεντρωθεί προκαλεί την γένεση της εθνικής ετερότητας. Μια αίσθηση εθνικής ετερότητας μπορεί να ξεπηδήσει από ένα σχετικά "ομογενοποιημένο" πολιτιστικό έδαφος και η εμφάνισή της να συνοδευτεί με την γέννηση τεράστιων πολιτιστικών διαφορών. Και αντιστρόφως: παρατηρείται εθνική ετερότητα ακόμα και σε περιβάλλον με ασήμαντες πολιτιστικές διαφορές.

Το πρόβλημα μπορεί ίσως να λυθεί αν θεωρήσουμε ότι η εθνική ετερότητα είναι εμβιωμένη πολιτιστική ενέργεια. Εμβιωμένη αλλά από ποιόν; Είναι δηλαδή η εθνότητα συλλογικό υποκείμενο; Η λύση αυτή θα εξηγούσε γιατί διαφέρει η εθνική ετερότητα από τις άλλες μορφές συλλογικής ετερότητας. Αυτές θα αναφέρονταν στις ενέργειες του υποκειμένου, δεν θα το περιλάμβαναν όπως η εθνική ετερότητα. Η εθνική ετερότητα έχει πολιτιστικό χαρακτήρα αλλά περιλαμβάνει την εμβίωσή του και την επεξεργασία του σε συνείδηση ετερότητας έναντι των ομολόγων άλλων: σε εθνική συνείδηση. Τότε όμως είναι σαν να λέμε ότι η εθνότητα και άρα το έθνος, είναι το συλλογικό υποκείμενο όλων των ενδεχόμενων μορφών συλλογικής ετερότητας, της κρατικής, της γλωσσικής, της θρησκευτικής κ.ο.κ. Είναι ο "δημιουργός" τους;

Μιλώντας όμως για "συλλογικό υποκείμενο" εννοούμε κάτι το ριζικά άλλο από το ατομικό υποκείμενο. Το συλλογικό υποκείμενο ορίζεται στο πεδίο της συνάντησης με τον συλλογικό άλλο. Είναι για την ακρίβεια υποκείμενο οικουμενικού κοινωνικού πεδίου. Και ιδού, παρεμπιπτόντως, γιατί δηλώνει πελώρια σύγχυση το να λέει κάποιος ότι η εθνικότητα είναι το "αντίθετο" της οικουμενικότητας. Περιλαμβάνοντας όμως το ατομικά υποκείμενα, ως οιονεί "κύτταρα", καθορίζεται από τη σχέση του με αυτά, αν και έναντι στο καθένα προβάλλει ως απολύτως αυτόνομο. Ως συλλογικό υποκείμενο έχει, μάλιστα, και το ιδίωμα που συναντούμε στα ατομικά υποκείμενα: την αμοιβαία αυτοαξιολόγηση. Θεωρεί συνήθως τον εαυτό του ή τουλάχιστον τα ομοειδή προς αυτό, "ανώτερα" των άλλων. Στην ακρότητά του το "ιδίωμα" αυτό, το "εγωιστικό", το κατ' εξοχήν δηλωτικό της "υποκειμενικότητας", εμφανίζεται ως εθνικός "ρατσισμός".

Η τρομακτική σύγχυση περί το τι είναι το έθνος εξηγείται από την αδυναμία μας να συλλάβουμε την έννοια "συλλογικό υποκείμενο" και το έθνος σαν τέτοιο. Αδυναμία καταστατική για την αυτοκατανόηση πολλών από μας ως υποκειμένων-ατόμων. Υπ' αυτή την έννοια είναι τρομακτικά δύσκολο να αρθεί η σύγχυση επειδή απλά θα έρθει αντιμέτωπη με μια επιστημονική προσέγγιση στο πρόβλημα.

πηγή: Αντίφωνο

People in this conversation

  • K.Π.

    Μὲ τὴν ἀπαραίτητη ὑπόκλιση στὴν ὑποδειγματικὴ καὶ τρομερὴ σὲ ὅλα ἀνάλυση τοῦ κ. Ζιάκα, λαμβάνω τὸ θάρρος νὰ μοιραστῶ κι ἐγὼ μερικὲς σκέψεις πάνω στὸ θέμα.

    Νομίζω ὅτι στοὺς λαοὺς ὑπάρχει κάποια οὐσία, ποὺ τὴν κοινωνεῖ μιὰ ὁμάδα ἀνθρώπων, μικρὴ ἤ μεγάλη, πέρα ἀπὸ τὶς ἀμέτρητες διαφορὲς ποὺ μπορεῖ νὰ ἐντοπίσει κανεῖς στὴν πρόσληψη τῶν πραγμάτων, ἀπὸ πρόσωπο σὲ πρόσωπο χωριστά. Αὐτὴ ἡ οὐσία δημιουργεῖ τὸ Γένος, τὴν γενιὰ ὅπως λέμε σήμερα. Κάποια πράγματα περνάνε ἀπὸ τὸν παποὺ στὸ ἐγγόνι. Θὰ ὑπογραμμίσω ὅτι ἡ οὐσία αὐτὴ δὲν εἶναι ἀπαραίτητο νὰ κοινωνεῖται ἀπὸ ὁλόκληρη τὴν κοινωνία, ἀρκεῖ νὰ ἐπιβιώνει σὲ μιὰ μικρὴ ὁμάδα ἀνθρώπων. Δεῖτε τὸ παράδειγμα τοῦ ἑλλαδικοῦ Κράτους, ὅταν ὑπήρχε ἀκόμη ζωὴ στὴν Ἐπαρχία. Κάθε τόπος, κάθε χωριουδάκι, κάθε κοινότητα, εἶχε τὴν ταυτότητά του, τὰ ἰδιώματά του, τὰ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικά του.

    ~~~

    Στὰ ἀρχαία καὶ ἰδιαίτερα στὰ μεσαιωνικὰ κείμενα ὑπάρχει τεράστια σύγχυση μεταξὺ τῶν λέξεων Γένος, Φυλή, Ἔθνος. Ὁ καθένας τὸ ἐννοεῖ πάντα μὲ τὸν τρόπο του. Ἴσως ἐντέλει νὰ μεταλάσσεται διαρκῶς ὁ ἄνθρωπος, κι ἐμεῖς νὰ προσπαθοῦμε (ἴσως μάταια πολλὲς φορὲς) νὰ βροῦμε ὁμοιότητες μὲ ἀνθρώπους ἄλλων καιρῶν, γιὰ νὰ νιώσουμε ὅτι ἀκουμπάμε κάπου. Εἶναι ἐντυπωσιακὴ ἡ ἀνάγκη μας νὰ νιώθουμε ὅτι ἔχουμε προγόνους: ἀλλὰ ὅχι ὅποιους καὶ ὅποιους προγόνους, ἀλλὰ τοὺς καλύτερους τῶν καλυτέρων! Θαρρῶ πῶς ὅσο μεγαλύτερη παρακμὴ βιώνει μιὰ κοινότητα ἀνθρώπων, τόσο μεγαλύτερη εἶναι καὶ ἡ ἀνάγκη της νὰ στρέφεται στὸ παρελθόν, καὶ νὰ τὸ ἐξιδανικεύει.

    Οἱ ἐρευνητὲς ἱστορικοὶ παρατηροῦν πὼς οἱ Ῥωμαίοι, τῆς πάλαι ποτὲ κραταιὰς ἀυτοκρατορίας, δὲν ἀντιμετώπιζαν προβλήματα ταυτότητας, ἀπὸ τὰ χρόνια τοῦ Καρακάλλα μέχρι καὶ τὰ χρόνια τῆς Φραγκοκρατίας: μιλᾶμε γιὰ μιὰ ἐντυπωσιακὰ μεγάλη περίοδο! Ὅποιος ἐξέκλινε τῆς κοινῆς πορείας, ἀπλὰ δὲν ἦταν πιὰ Ῥωμαῖος. Ἡ ἀναφορὰ στὴν Φραγκοκρατία ἴσως θὰ πρέπει νὰ μᾶς προβληματίσει: ἔπαιξε ἤ δὲν ἔπαιξε ῥόλο, στὴν κρίση τῆς ταυτότητας τοῦ ἀνθρώπου, τὸ Φεουδαρχικὸ σύστημα; Θὰ ὑπήρχε βιομηχανικὴ ἐπανάσταση, ἐὰν δὲν ὑπήρχε φεουδαλισμός πρωτύτερα; Θὰ ἦταν τόσο ἐπείγουσα ταξινόμηση τῶν ἀνθρώπων σὲ ἔθνη, μὲ βάση τὴν δημιουργία κρατικῶν ὀντοτήτων, μετὰ τὴν γαλλικὴ Ἐπανάσταση, ἐὰν ἡ φραγκοκατακτημένη Δύση ἐφήρμοζε, ἤδη ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ 9ου αἰώνα, τὸ ῥωμαϊκὸ Δίκαιο;

    ~~~

    ``Δέχεται τοίνυν τὸν βάρβαρον ἀσμένως ὁ αὐτοκράτωρ ἀκηδιῶν οἷον καὶ ἀποστρεφόμενος τὴν ἐμφύλιον μάχην: κἄν γὰρ Δαλμάται ἦσαν, ἀλλ΄ὅμως Χριστιανοί.΄΄ (Ἄννα Κομνηνή, ΙV.E.3 καὶ IX.I.1)

    Tὸ παράδειγμα αὐτό, ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 12ου αἰώνα, ὅταν στὴν οὐσία κρινόταν τὸ μέλλον τῆς Αὐτοκρατορίας καὶ ὁλόκληρης τῆς Εὐρώπης, δείχνει τὴν σύγχυση ποὺ ἐπικρατοῦσε γιὰ τὸ τί ἐστὶ Γένος. Οἱ Σέρβοι ἦταν ὑπήκοοι τοῦ Αὐτοκράτορα, καὶ ἦταν ἐπίσης ὁμόδοξοι τῶν Ῥωμαίων. Γι\' αυτὸ καὶ ἡ Κομνηνὴ ἀναφέρει τὴν μάχη μαζί τους ``ἐμφύλιον΄΄. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἀποκαλοῦνται ``Βάρβαροι΄΄, δηλαδὴ μὴ Ῥωμαίοι. Τί μᾶς δείχνει αὐτό; Ὅτι ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἐμφανίζονται νέες ἐθνότητες στὴν περιοχή, ἔχουμε ἀναπόφευκτα μιὰ κοσμογονία: οἱ λέξεις δὲν ἔχουν πιὰ τὸ νόημα ποὺ εἶχαν ὅταν ὁ Ῥωμαῖος Αὐτοκράτορας ἦταν Μονοκράτορας.

    Αὑτὸ συμβαίνει καὶ σήμερα, δύο αἰώνες, σχεδόν, μετὰ τὴν Γαλλικὴ Ἐπανάσταση: ζοῦμε μιὰ κοσμογονία. Μετακινήσεις πληθυσμῶν, κατάρρευση τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους, πολιτισμικὲς ``ἐπιθέσεις΄΄. Ὅλα αὐτὰ ποὺ ζοῦμε τὰ ἔχει ζήσει ξανὰ καὶ ξανὰ ἡ ἀνθρωπότητα: τὴν ἴδια σύγχυση, τὴν ὁποία ἀναφέρει ὁ κ. Ζιάκας, τὴν βίωσαν οἱ λαοὶ ἀμέτρητες φορὲς στὸ παρελθόν. Διότι, πῶς νὰ τὸ κάνουμε, ἡ ταυτότητα διαμορφώνεται ἀναλόγως μὲ τὸν ποιόν ἔχεις ἀπέναντί σου.

    ~~~

    Νὰ τὸ γράψω μαθηματικά: μποροῦμε νὰ μιλοῦμε γιὰ ἔθνος, ὅταν ἡ τομὴ τοῦ ψυχικοῦ κόσμου ὅλων τῶν ἀνθρώπων μιὰς κοινότητας εἶναι διάφορη τοῦ κενοῦ. Ὑπάρχουν κάποια πράγματα, ἔστω καὶ ἐλάχιστα, ποὺ δύνανται νὰ συγ-κινήσουν ἄπαντες, καὶ νὰ τοὺς ἀδελφώσουν, ἄκομα καὶ ἄν ὑπάρχουν ἔνα σωρὸ πράγματα ποὺ νὰ τοὺς χωρίζουν.

    Μιὰ τέτοια κοινότητα ἀνθρώπων δημιουργεῖ σύμβολα: αὐτὰ τὰ σύμβολα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εἴναι (ἤ ἴσως καὶ νὰ εἶναι κατὰ κόρον) μυθικά. π.χ. Μεγαλέξανδρος καὶ Καταραμένος Ὄφις, Ἄγιος Γεώργιος καὶ Καταραμένος Ὄφις, Μέγας Κωνσταντίνος καὶ τὰ Τρόπαια τῆς Ὀρθοδοξίας, Δι-γενὴς Ἀκρίτας κλπ. κλπ.

    Κάποιες γενεὲς, ἤ καὶ μεμονωμένα ἄτομα, χάνουν τὴν οὐσία, καὶ μένουν μὲ τὰ σύμβολα. Τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι περίπλοκο, βαθὺ καὶ ἀρκετὰ δύσκολο στὴν ἀνάλυση, τουλάχιστον γιὰ τὴν ταπεινότητά μου: ποιοί λόγοι ὁδηγοῦν στὴν ἀπώλεια αὐτῆς τῆς οὐσίας; Γιατὶ ἡ ζώσα Παράδοση νὰ μετατρέπεται σὲ σύμβολα κενὰ νοήματος; Γιατὶ ἡ δίψα γιὰ κοινωνία μετατρέπεται σὲ ἕνα μίσος γιὰ τὸ διαφορετικό;

    ~~~

    Ἡ ἐποχὴ ποὺ ζοῦμε ἔχει καὶ τὰ καλά της: μποροῦμε νὰ ψηλαφίσουμε ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ποὺ θίγει ὁ κ. Ζιάκας, καὶ νὰ τὰ θωρήσουμε στὸ μεγαλεῖο τους. Τὰ Κράτη ἀποδομοῦνται. Ἡ Μοναρχίες παίρνουν τὴν ἐκδίκησή τους. Ὁ χρόνος ἀντιστρέφεται, τὰ ἰδεώδη τῆς γαλλικῆς Ἐπανάστασης καταργοῦνται καὶ κατασυκοφαντοῦνται. Ἐπιστρέφουμε στὰ χρόνια τοῦ Δεσποτισμοῦ!

    Ἀναλόγως μὲ τὴν καλλιέργεια, καὶ τὴν ἐμπειρία του ἀπὸ τὴν ζωή, ἀντιδρᾶ ὁ καθένας διαφορετικά. Ἄλλος ἀγκαλιάζει τὰ σύμβολα, μὴν τοῦ τὰ ἀρπάξει κανεῖς. Ἄλλος μένει πιὸ ἤσυχος, γνωρίζοντας τὴν δύναμη τῆς οὐσίας, ἔχοντας γνώση ὅτι ἡ οὐσία τῶν πολιτισμῶν δὲν χάνεται, ὅσο καὶ νὰ καταπατηθοῦν τὰ σύμβολα.

    0 Like
  • Ο Λούμπεν

    \"Η εθνική ετερότητα είναι πολιτιστική[...]\"

    Εάν είναι ετερότητα πολιτιστική, γιατί μπορεί να προσαρμόσει κανείς τον τρόπο ζωής ανάλογα με τον τόπο στον οποίο καλείται να ζήσει, ποτέ όμως την εθνική του συνείδηση;

    0 Like
  • Θ.Ι.Ζ.

    \"...ποτέ όμως την εθνική του συνείδηση\".
    Μην είστε τόσο κατηγορηματικός φίλε μου.
    Θυμίζω τον δημοτικό στίχο: \"γίνεσαι τούρκος διάκο μου την πίστη σου ν\' αλλάξεις;\".
    Ή μήπως δεν έχουμε Έλληνες που εξισλαμιζόμενοι έγιναν Τούρκοι, και με τον καιρό απέκτησαν τουρκική εθνική συνείδηση.
    Παράδειγμα ο σχωρεμένος ο Ραούφ Ντεκτάς, που ήταν ελληνικής καταγωγής.

    0 Like
  • Πορφυριος

    κυριε Ζιακα,μοιαζετε πολυ με τον Γιωργο Κοντογιωργη αλλα επι το χριστιανικοτερον.αν θελετε να μιλησουμε στειλτε μηνυμα στο dhmdavaris@hotmail.gr

    0 Like
  • Theo

    γράψτε τα, κ. Ζιάκα, τα έχω γράψει επανειλημμένα εδώ, αλλά οι αρχαιομανείς τον χαβά τους...

    0 Like
  • Ο Λούμπεν

    Εάν πράγματι άλλαξαν την συνείδησή των δεν το γνωρίζουμε. Ως ομογενής μπορώ να πώ, ότι είναι δυνατή η συναισθηματική σύνδεση με μια αλλοεθνική κοινωνία, εάν σε αποδέχεται η ίδια (οπορτουνισμός της ευημερίας που αφορά τον συνταγματικό πατριωτισμό, κυρίως την μεσαία αστική τάξη για αυτό και αυτή συγχίζει τον συνταγματικό με τον πραγματικό πατριωτισμό νομιμοποιώντας τους διωγμούς αριστερών πατριωτών όταν απορρίπτουν το κοινωνικοοικονομικό μοντέλο του κράτους) και σε περίπτωση κατά την οποία η πνευματικότητά της είναι εφάμιλη ο ενστερνισμός του τρόπου ζωής της. Η αλλαγή εθνικής συνείδησης μέσα από πολλές γενιές (von Kanaris, von Karajan, Έβερτ κ.α.) είναι φυσικά δυνατή, εδώ ωστόσο θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί γιατί δεν πρέπει να ξεχωρίζουμε, μακροπρόθεσμα, το σώμα από το πνεύμα εν μέσω της διαδικασίας μετάδοσής του από γενιά σε γενιά.
    Την πραγματική (όχι μόνο ομολογιακή-πολιτική) αλλαγή εθνικής συνείδησης ενός συγκεκριμένου ανθρώπου την θεωρώ άλλο τόσο αδύνατη όσο και την αλλαγή ομάδας ποδοσφαίρου.

    0 Like
  • Κ.Π.

    Μωρέ, ὑπάρχουν κάποια πράγματα στὰ ὁποῖα ὑποκύπτουν ἀκόμη καὶ ``ἄ-γiοι΄΄ ἄνθρωποι!

    Βλέπε:

    - τὸν πειρασμὸ τοῦ χρήματος: ὁ ξαφνικὸς πλουτισμός, μεταλάσσει τὸν ἄνθρωπο, τὸν κάνει τελείως διαφορετικό. Διδακτικότατο τὸ παράδειγμα τοῦ Εὑλογίου τοῦ Λατόμου, ἀπὸ τὶς διηγήσεις τοῦ Ἀββᾶ Δανιῆλ τῆς Σκήτεως,

    - τὸ ἔνστικτο τῆς ἐπιβίωσης, ἰδιαίτερα ὅταν ἀπειλεῖται ἡ ζωή σου, τὸ σπίτι σου, ἡ οἰκογένειά σου: δὲν εἶναι ὅλοι γεννημένοι ἥρωες...γιὰ πότε παρατάει κανεῖς ἰδανικὰ καὶ πατρίδες, ἄν διψᾶ καὶ πεινᾶ τὸ παιδί του...

    - ἕνας μοιραῖος πειρασμὸς (γιὰ ἕναν ἄνδρα), ἀπὸ μιὰ μοιραία γυναίκα: γιὰ πότε ἐγκαταλείπει κανεῖς οἰκογένεια καὶ σπιτικό...καὶ ἄς μὴν τὸ παίζουμε ὅλοι Ἅγιοι ἐδωμέσα.

    Νομίζω ὅτι δὲν πρωτοτυπῶ: διαφωνῶ ξανὰ μαζί σου, φίλτατέ μου Λοῦμπεν. Γράφεις γιὰ ἀκόμη μιὰ φορὰ αὐθαίρετες σκέψεις, γιὰ κάθε μιὰ ἀπὸ τὶς ὀποίες ὑπάρχει ἀντιπαράδειγμα.

    (By the way καιρὸ εἴχαμε νὰ τὰ ποῦμε! Ὅλα καλά; :D )

    0 Like
  • Μανώλης Ροζάκης

    Κύριε Ζιάκα,

    Νομίζω ότι η εν λόγω σύγχυση προέρχεται και προκύπτει από μία ευρύτερη τάση, η οποία προτάσσει την \"διεθνική\" και \"ομοσπονδιακή\" λύση, ως διέξοδο από την κρίση του παρόντος δυτικού μοντέλου διακυβέρνησης.

    Έτσι μπορεί και στην προκειμένη περίπτωση να σταθεί ο ορισμός του έθνους από τον Σβορώνο \"ως μια διαμορφωμένη σταθερή κοινότητα ανθρώπων με συνείδηση ότι αποτελεί ένα ενιαίο και αλληλέγγυο σύνολο, με δική του πολιτισμική φυσιογνωμία και ψυχοσύνθεση, με κοινά υλικά και πνευματικά συμφέροντα και με σταθερά εκφρασμένη βούληση ή τάση πολιτισμικής ή πολιτικής αυτονομίας, που μπορεί να φτάσει ως την απαίτηση κρατικής ανεξαρτησίας\" αλλά και να διευρυνθεί σε μία διεθνική, ομοσπονδιακή οντότητα.

    Ευχαριστώ

    Μανώλης Ροζάκης

    0 Like
  • Θ.Ι.Ζ.

    Κύριε Ροζάκη

    Ο ορισμός του έθνους από τον Σβορώνο δεν με καλύπτει καθόλου.

    Από τον ορισμό αυτό συμπεραίνω, κατ’ αρχάς, ότι η κρατική ανεξαρτησία δεν είναι απαραίτητη για να έχουμε έθνος. Σε αντίθεση με τους ιστορικούς της μεταμοντέρνας φουρνιάς, ο Σβορώνος αναγνωρίζει, προς τιμήν του, ότι το έθνος μπορεί να υπάρχει και χωρίς κράτος. Αν όμως αφαιρέσουμε από τον ορισμό του την αναφορά στο κράτος τι μένει; Μένει «μια διαμορφωμένη σταθερή κοινότητα ανθρώπων με συνείδηση ότι αποτελεί ένα ενιαίο και αλληλέγγυο σύνολο, με δική του πολιτισμική φυσιογνωμία και ψυχοσύνθεση, με κοινά υλικά και πνευματικά συμφέροντα και με σταθερά εκφρασμένη βούληση ή τάση πολιτισμικής ή πολιτικής αυτονομίας».

    Πολλά είδη κοινότητας θα μπορούσαν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους στον ορισμό αυτό. Παράδειγμα: Οι στρατολογημένοι οπαδοί μιας ποδοσφαιρικής ομάδας. Άλλο παράδειγμα: ένας κομματικός στρατός. Πολλά όμως έθνη, αν όχι όλα, δεν θα αναγνώριζαν τον εαυτό τους στον «ορισμό» αυτό. Παράδειγμα το ελληνικό έθνος σήμερα: Έχει «συνείδηση ότι αποτελεί ένα ενιαίο και αλληλέγγυο σύνολο»; Με «κοινά υλικά και πνευματικά συμφέροντα»; Ούτε για αστείο. Όσο για την «σταθερά εκφρασμένη βούληση ή τάση πολιτισμικής ή πολιτικής αυτονομίας», καλύτερα να μη μιλήσουμε. Μήπως, επομένως, δεν είμαστε έθνος; Και βέβαια είμαστε. Απλώς ο ορισμός δεν έχει καμιά σχέση μαζί του.

    Πρόκειται για απίστευτη κενολογία. Τι θα πει «σταθερή κοινότητα»; Μια «ασταθής» κοινότητα δεν μας κάνει; Και τι θα γίνει τότε με τα έθνη διασποράς; Πώς μπορούμε να μιλάμε για «σύνολο», χωρίς καμιά αναφορά στο περίγραμμά του, στο όριο-διαφορά (την εθνική ετερότητα), που το διακρίνει από το «σύνολο όλων των συνόλων»; Και τι θα πει εδώ «σύνολο»; Και μάλιστα «ενιαίο και αλληλέγγυο»; Επίσης τι θα πει «δική του πολιτισμική φυσιογνωμία και ψυχοσύνθεση»; Δοκιμάστε να καταλάβετε. Κι αν βρείτε κάτι συγκεκριμένο, πείτε το και σε μένα. Επιτέλους, σε ποια επιστήμη μπορεί κανείς να ορίζει κάτι χρησιμοποιώντας όσο το δυνατόν πιο αόριστες λέξεις;

    Ο «ορισμός» του Σβορώνου μοιάζει με ένα τεράστιο παραφουσκωμένο ασκί, που ενώ νομίζεις ότι έχει μέσα όλα τα έθνη κι ακόμα περισσότερα, άμα το ανοίξεις βλέπεις πως δεν είχε παρά αέρα κοπανιστό. –Όπως ακριβώς ο ορισμός του αείμνηστου Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς, του οποίου αποτελεί μεταγραφή. (Δυστυχώς σε κάποια μετακόμιση έχασα ή μάλλον πέταξα. τον τόμο του με «Το εθνικό ζήτημα» ώστε να τον παραθέσω κατά λέξη.)

    Σας ευχαριστώ
    Θεόδωρος Ζιάκας

    0 Like
  • Γιώργος Σαλεμής

    Μάλλον αυτόν τον ορισμό θα εννοείτε

    \"Εθνος είναι η ιστορικά διαμορφωμένη σταθερή κοινότητα ανθρώπων, που εμφανίστηκε πάνω στη βάση της κοινότητας της γλώσσας, του εδάφους, της οικονομικής ζωής και της ψυχοσύνθεσης που εκδηλώνεται στην κοινότητα του πολιτισμού.

    Είναι όμως αυτονόητο ότι το έθνος, όπως και κάθε ιστορικό φαινόμενο, υπόκειται στο νόμο της αλλαγής, έχει την ιστορία του, έχει αρχή και τέλος. Είναι απαραίτητο να υπογραμμιστεί ότι κανένα από τα παραπάνω γνωρίσματα, ξεχωριστά παρμένο, δεν είναι αρκετό για τον ορισμό του έθνους. Κάτι παραπάνω: φτάνει να λείπει έστω και ένα από τα γνωρίσματα αυτά, για να παύσει το έθνος να είναι έθνος\".

    Αποσπάσματα από το άρθρο του Στάλιν \"Ο μαρξισμός και το εθνικό ζήτημα\": \"Απαντα\" Ι. Β. Στάλιν, τόμος 2ος (1907 - 1913), εκδόσεις ΚΕ του ΚΚΕ, 1952, σελ. 327 - 412.

    0 Like
  • Θ.Ι.Ζ.

    Γιώργο σε ευχαριστώ για το παράθεμα.

    Και να σκεφθεί κανείς ότι ο ορισμός του Στάλιν για το έθνος είναι ύψος δυσανάβατον για την εγχώρια \"πατριωτική\" διανόησή μας, την μονοπαγώς κολλημένη είτε στην γλώσσα είτε στην θρησκεία. Για να μη μιλήσω για το φάντασμα αυτό που αποκαλούν \"φυλή\".

    Πότε αλήθεια θα απαλλαγούμε από τους εννοιολογικούς Προκρούστες;

    0 Like
  • Γιάννης Περδικάρης

    Ας μου επιτραπεί να καταθέσω και τον δικό μου περί έθνους ορισμό με βάση τα σύγχρονα ιστορικά δεδομένα. Για λόγους που θα διαφανούν κατωτέρω, αναφέρομαι αποκλειστικά στο ελληνικό έθνος. Τα υπόλοιπα 299 έθνη του φίλτατου κυρίου Ζιάκα με αφήνουν ανάγκα, παγερά αδιάφορο.
    Ελληνικό έθνος λοιπόν αποκαλώ τη σπηλιά όπου έγινε ολοκαύτωμα ο Γρηγόρης Αυξεντίου και τον ιστό όπου έχυσε το αίμα του ο Σολωμός Σολωμού.

    Το θεμελιώδες περί έθνους ερώτημα κύριοι δεν είναι \"τί είναι το έθνος;\" αλλά \"άν το έθνος υπάρχει\". Το ερώτημα \"τι είναι το έθνος;\" είναι ένα ερώτημα ανιστορικό, τόσο καθ\' εαυτό όσο και για το υποκείμενο το οποίο το εγείρει. Τουτέστιν, είναι ένα ιδεολογικό ερώτημα. Αντιθέτως το ερώτημα \"το έθνος υπάρχει;\" είναι ένα ιστορικό ερώτημα, διότι τοποθετεί το έθνος στον χώρο και τον χρόνο ήτοι την ιστορία.

    Το έθνος υπάρχει ως ιστορικό υποκείμενο, συνεπώς κανένα υποκείμενο-πρόσωπο δεν δύναται να εγείρει το καθολικό ερώτημα \"τι είναι το έθνος;\", διότι κάθε πρόσωπο είναι ιστορικό περιεχόμενο του έθνους του, από το οποίο με όρους ιστορίας δεν μπορεί να δραπετεύσει. Συνεπώς όποιος ομιλεί για τα τριακόσια ή τα τρείς χιλιάδες έθνη της οικουμένης, θυμίζει το χρυσόψαρο που από την γυάλα του ζητεί να αποφανθεί για τα είδη και τους όρους της ενάλιας ζωής.

    Η ύπαρξη του έθνους συνδέεται με την κοινότητα των προσώπων που δια μέσου του ιστορικού χρόνου είναι οι φορείς του, συνδέουν την ύπαρξή τους με αυτό, δηλαδή το διαιωνίζουν υπερασπιζόμενα την ύπαρξή του. Και για να υπερασπιστούν την ύπαρξή του, πρέπει να αποτελεί για τα πρόσωπα αυτά λόγο ζωής υπεράνω της ζωής τους, πολλές φορές δε, να νοηματοδοτεί την ύπαρξή τους με λόγο θυσίας και θανάτου. Αυτός ο λόγος ζωής και θανάτου για τα πρόσωπα δεν είναι άλλος από τις αξίες, που αποτελούν το αίτιο των ιστορικών φαινομένων.

    Επειδή οι ορισμοί του έθνους που παραθέτετε δεν εγείρουν πρότυπα αξιών που ωθούν τα πρόσωπα προς τις πράξεις προάσπισης της ύπαρξης, αυτοτέλειας και διαιώνισης του έθνους, ουδεμία ιστορική ή άλλη αξία έχουν. Επειδή ο ορισμός του έθνους που παραθέτω στοιχειοθετεί πρότυπο αξιών που παρακινεί τα πρόσωπα που είναι συνδεδεμένα με αυτό προς την ιστορική δράση για την προάσπιση της ύπαρξης του έθνους, είναι ορισμός ιστορικά αποδεκτός.

    0 Like
  • Κ.Π.

    (Σημείωση: θεωρεῖστε, παρακαλῶ, τὰ κεφαλαῖα ὡς ὑπογράμμιση καὶ ὅχι ὡς ἔμφαση.)

    Ὁ καθένας μπορεῖ νὰ ὁρίζει τὰ πράγματα ὅπως θέλει. Σὲ μιὰ ἐπιστημονικὴ συζήτηση ὡστόσο ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ νὰ προσπαθοῦμε νὰ βροῦμε ἕναν κοινὸ κώδικα ἐπικοινωνίας.

    Τὸ παράδειγμα μὲ τὸν ἥρωα Γρηγόρη Αὐξεντίου δὲν εἶναι τὸ μοναδικὸ παράδειγμα θυσίας. Καὶ χιλιάδες Κομμουνιστὲς ἐκτελέστηκαν, ἀπὸ τὸ ἑλλαδικὸ Κράτος, γιὰ τὰ πιστεύω τους καὶ μόνο. Καὶ ἄν καὶ δὲν πιστεύανε σὲ μεταθανάτιο (συνέχιση τῆς) ζωῆ(ς), στέκονταν μπροστὰ στοὺς ἐκτελεστές τους παληκαρίσια. Οἱ Κομμουνιστὲς δὲν θυσιάστηκαν γιὰ κάποιο ἔθνος.

    Καὶ Χριστιανοὶ θυσιάστηκαν πολλοί: οὔτε καὶ αὐτοὶ δὲν δεινοπάθησαν γιὰ ἐθνικοὺς λόγους.

    Τὴν ἔννοια τοῦ ἔθνους (ἐγὼ ἔχω πειστεῖ ὅτι ὁ ὅρος ἐθνοτικὴ ὁμάδα εἶναι καταλληλότερη, διότι ἔχει θεμελιωθεῖ περισσότερο: ἡ ἔννοια ἔθνος εἶναι ἀναπόφευκτα συνδεδεμένη μὲ κρατικὲς ὁντότητες καὶ, ἀργὰ ἤ γρήγορα, δημιουργεῖ συγχύσεις σὲ μιὰ συζήτηση) πρέπει νὰ τὴν ἐννοοῦμε ὡς ἕνα minimum συνιστωσῶν, ποὺ ἐνώνουν μιὰ κοινότητα ἀνθρώπων.

    Τὸ πρόβλημα σήμερα ἐντοπίζεται σὲ Κράτη ὅπου ἡ ἐθνικὴ ``ὁμοιογένεια΄΄ πρέπει νὰ θεωρεῖται δεδομένη, εἰδάλλως δημιουργοῦνται ἐθνικὰ προβλήματα. Τὶ ἐννοῶ: μέχρι τὸν 13ο αἰώνα, οἱ Βλάχοι (Ἀρμάνοι κυρίως) θεωροῦνταν Ῥωμαίοι. Οἱ ἴδιο ΔΕΝ ἔπαψαν νὰ αὐτοπροσδιορίζονται Ῥωμαίοι (καὶ ἔτσι αὐτοπροσδιορίζονται μέχρι σήμερα). Ἡ λατινοφωνία τους ὅμως ἄρχισε νὰ ``ἐνοχλεῖ΄΄, σὲ μιὰ Ῥωμανία ποὺ ἀπειλεῖτῳ ἄμεσα ἀπὸ τὴν φραγκικὴ λατινικὴ Δύση. Σὲ μιὰ Ῥωμανία ὅπου εἶχε ἀπολέσει μεγάλο μέρος τῆς λατινοφωνίας της, ἔχοντας περιοριστεῖ ἐδαφικὰ σὲ σημεῖο ἀφανισμοῦ, δημιουργήθηκε (ἀπὸ μιὰ ὁμάδα λογίων) ἕνας γλωσσικὸς ἐθνικισμός.
    Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ οἱ Βλάχοι ἀναφέρονται ὡς μὴ Ῥωμαίοι, νομίζω στὴν Ἀλεξιάδα. Ἡ Θεσσαλία ἀποκαλεῖται ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ὡς Μεγάλη Βλαχία.

    Ἄς προσέξουμε αὐτὸ τὸ παράδειγμα: οἱ Βλάχοι εἶναι Ῥωμαίοι (Romani) γιὰ αἰώνες, καὶ ξαφνικὰ ἀποκτοῦν, λόγῳ τῆς λατινοφωνίας τους, ξεχωριστὸ ἐθνικὸ ὅνομα. Τὸ ἴδιο συνέβη καὶ μὲ τοὺς Δαλμάτες (Σέρβους), καὶ μὲ ἄλλους λαούς: ἡ Ῥωμανία δὲν ἦταν σὲ θέση πιὰ νὰ ἀπορροφᾶ καὶ νὰ ἐκῥωμαίζει.

    Ποιός ἦταν ὁ λόγος;

    Ἡ ἀπάντηση δὲν εἶναι εὔκολη. Ὅμως παρόμοιο πρόβλημα διαίρεσης συναντοῦμε καὶ σήμερα. Ὁ κατακερματισμὸς συνεχίζεται καὶ, δυστυχῶς λόγῳ τῆς ἀνεκδιήγητης κρίσης ποὺ βιώνουμε, ἐπιταχύνεται.

    Καταλυτικὸ ῥόλο στὴν ἐπιτάχυνση τῆς διαίρεσης διαδραματίζει ὁ προσωπικὸς φανατισμός, ποὺ ὁδηγεῖ σὲ ἀπολυτοποιήσεις καὶ, ἀναπόφευκτα, στὴν ὁπαδισμὸ καὶ τὴν μισαλλοδοξία.

    Δὲν νομίζω ὅτι τὸ παληκάρι ὁ Αὐξεντίου θυσιάστηκε γιὰ ἰδέες. Θυσιάστηκε γιὰ τὴν γή του. Γιὰ τὴν οἰκογένειά του, γιὰ τοὺς φίλους του, γιὰ τοὺς συγγενείς του. Προκάλεσε ἕναν κατακτητὴ ποὺ συμπεριφερόταν ἀλλαζονικά, σὲ ξένη γῆ. Δὲν θυσιάστηκε γιὰ σύμβολα, ἀλλὰ γιὰ ζωντανὰ πράγματα.

    0 Like
  • Μανώλης Ροζάκης

    Κύριε Ζιάκα,

    Η απάντησή μου στοχεύει κυρίως στην υπεράσπιση του δικού μου λόγου και όχι των σχετικών αναφορών ή προσώπων (Σβορώνος, και κατ\' επέκταση Στάλιν).

    Γενικά, η παράθεση του ορισμού μίας έννοιας, δεν αποτελεί για μένα προσωπική και ιδεολογική ταύτιση με το συνολικό κοινωνικο-πολιτικό-ψυχολογικό-ιδεολογικό υπόβαθρο του εκάστοτε προσώπου που την εκφράζει (προς θεού, μπορεί να θαυμάζω τον Καστοριάδη αλλά όχι και κυρίως ότι σχετίζεται με τον Στάλιν - ελπίζω να λύνεται και η καλοπροαίρετη αυτή παρεξήγηση).

    Ειδικότερα, σε ότι αφορά την σημασία έθνος, γιατί νομίζω ότι πρόκειται για φαντασιακή σημασία (Καστοριάδης), της οποίας ο ορισμός εμπεριέχει μεταξύ άλλων σημασίες και αξίες (για παράδειγμα γλώσσα, πολιτισμός, υποκείμενο, πολιτική) με ειδικό βάρος εντός της ιστορίας, δεν μπορεί να είναι απόλυτα στατικός και καθορισμένος - λαμβάνοντας υπόψη ότι η ίδια η ιστορία είναι δημιουργία.

    Αναλυτικότερα, σε ότι αφορά τον ορισμό του Σβορώνου, για:
    - την \"σταθερότητα\", υπάρχει τοπική σταθερότητα/καθορισμός επειδή η ιστορία είναι ασταθής. Επιπλέον η ίδια η θέσμιση εμπεριέχει και την αλλοίωσή της. (το \"είναι\" , είναι \"προς είναι)
    - το \"σύνολο\", λαμβάνοντας υπόψη τον ορισμό του Καντόρ και όλα τα παράδοξα του συνόλου των συνόλων (Ρασελ), ίσως θα έπρεπε να μιλαμε για \"μάγμα\" (Καστοριάδης)
    - το \"ενιαίο και αλληλέγγυο\" σχετίζεται με τις αξίες που υπηρετούν οι πολίτες, νομίζω ότι είναι αρκετά αληθές ειδικότερα σήμερα για το σύνολο των πολιτών με υπέρτατη αξία το χρήμα,
    - το \"δική του πολιτισμική φυσιογνωμία και ψυχοσύνθεση\", επίσης σχετίζεται με την αξία που υπερασπίζεται ο πολιτισμός καθώς επίσης και την αντίστοιχη ψυχική-ψυχολογική μετουσίωση.

    Συμφωνώ απόλυτα μαζί σας σχετικά με την \"γενίκευση και αοριστία\" του παρόντος ορισμού και τον σχετικό κίνδυνο που απορρέει από τέτοιες γενικότητες, αλλά νομίζω ότι περιγράφει αρκετά καθαρά τη σύγχρονη ασάφεια που υπάρχει σε όλα τα πεδία του συλλογικού.

    Τέλος, πιστεύω ότι το έθνος, ως φαντασιακή σημασία, στηρίζεται σε αξίες, οι οποίες διαμορφώνονται και το διαμορφώνουν ιστορικά-διαχρονικά, σε μία απολύτως αμφίδρομη πορεία. Δηλαδή, ο σημερινός ορισμός του έθνους αποτελεί ένα μεγάλο ερωτηματικό, επειδή η σύγχυση αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του ορισμού του, καθώς επίσης και των αξιών που το συνοδεύουν.

    Ευχαριστώ
    Μανώλης Ροζάκης

    ΥΓ: Ας αναφέρουμε σχετικά με την σημερινή κρίση - τί σημαίνει ακριβώς κρίση δημοσίου-κρατικού χρέους; είναι μήπως εθνικό χρέος; οι πολίτες χρωστούν ως υποκείμενα ή όχι; είναι εθνικά υπερήφανοι ή υπερασπίζονται το έθνος-κράτος, όσοι βγάζουν τα χρήματά τους στο εξωτερικό; είναι το σύγχρονο κράτος η εθνική οντότητα και ταυτότητα; τί υπερασπιζόμαστε τελικά;

    0 Like
  • Θ.Ι.Ζ.

    Συγχωρέστε μου την προχειρότητα του σημειώματός μου και την επιθετικότητα που έδειξα εναντίον αυθεντιών, όπως ο Σβορώνος και ο Στάλιν. Αν και κατά μία αξιοσέβαστη άποψη, οι αυθεντίες υπάρχουν για να τις χρησιμοποιούμε σαν σάκους του μποξ.

    Θα σας εξηγήσω γιατί επιμένω στο θέμα του \"ορισμού\" του έθνους. Έχοντας κάνει κάποια μελέτη, διαπίστωσα, ότι όλοι οι θεωρούμενοι ως δόκιμοι ορισμοί, ξεκινούν από το ερώτημα \"τι απαρτίζει τα έθνη ως ομάδες;\". Κατάλαβα τελικά, ότι οι εκπονητές των ορισμών αυτών, ενδιαφέρονταν για το κράτος, ως υποκείμενο του έθνους. Μερικοί το λένε. Άλλοι το κρύβουν μέσα σε περίεργους \"ορισμούς\" σαν κι αυτούς που αναφέρθηκαν.

    Γιατί, λέω, δεν ξεκινάμε από το προφανέστερο: την εθνική ετερότητα; Ξεκινώντας από εκεί διαπίστωσα, ότι ο δρόμος αυτός οδηγεί στο έθνος, ως συλλογικό υποκείμενο διαφορετικό από το κράτος-σύστημα. Δηλαδή στο έθνος ως Πατρίδα. Και βέβαια στην τεράστια σημασία του πατριωτισμού. Είναι επομένως πολύ επικίνδυνοι οι ορισμοί που μπορούν να προκύψουν από τον άλλο αυτό δρόμο.

    Στην πρώτη περίπτωση η εθνικότητα έρχεται σε αντίθεση με την οικουμενικότητα, πράγμα που βολεύει την \"παγκοσμιοποίηση\", ενώ στη δεύτερη η εθνικότητα είναι συνυφασμένη με την οικουμενικότητα, γιατί την περιέχει στον ίδιο της τον ορισμό -πράγμα που προβάλλει εναλλακτική αντιπρόταση στην \"παγκοσμιοποίηση\".

    Σας ευχαριστώ όλους.

    0 Like
  • Μανώλης Ροζάκης

    Αγαπητέ Κύριε Ζιάκα,

    Δεν μπορώ - ακόμη και εγώ ως νεώτερος - να δεχθώ και δεν δέχομαι κανέναν ως αυθεντία.

    Υπάρχει ο λόγος ξυνός και η αγορά για στοχασμό, σκέψη, διάλογο και λόγον διδοναι.

    Σχετικά με τον ορισμό του έθνους που προτείνετε, έχετε απόλυτο δίκιο στο ότι το έθνος είναι \"συλλογικό υποκείμενο διαφορετικό από το κράτος-σύστημα\" καθώς επίσης, ότι \"η εθνικότητα είναι συνυφασμένη με την οικουμενικότητα\".

    Ευχαριστώ

    0 Like
  • Κ.Π.

    Σκεπτικέ, δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω πόσο μὲ ἀφορὰ τὸ σχόλιό σου (δὲν τὸ γράφω εἰρωνικά, ἀπλὰ ἀπευθύνεσαι κάπου, μὲ πολὺ γενικὸ τρόπο, ἀπαντώντας σὲ σχόλιό μου). Θέση μου ἦταν καὶ εἶναι ὅτι τὸ πρόβλημα μὲ τὶς κοινωνικὲς ἐπιστῆμες ἔγγυται στὸ ὅτι λέει ὁ καθένας τὸ μακρύ του καὶ τὸ κοντό του, ἀερολογόντας, φλυαρόντας, μὴ δίνοντας λύση στὰ προβλήματα ποὺ ὑποτίθεται ὅτι μελετᾶ. Γι\' αὐτὸ καὶ δὲν ἔχει δομηθεῖ ἀκόμη ἡ κοινωνιολογία, οὔτε κὰν στὶς πιὸ θεμελιώδεις ἔννοιες.

    Ὁ κ. Ζιάκας διαφέρει, διότι οἱ προτάσεις του δομοῦνται μὲ βάση τὴν μαθηματικὴ λογική: νομίζω ὅτι πολλὲς φορὲς ἡ ἀκρίβειά του στὸ λόγο ἀγγίζει τὴν λιτότητα μιὰς μαθηματικῆς ἀπόδειξης. Εἶναι διαφορετικοῦ τύπου ``κοινωνιολόγος΄΄.

    Ὅσον ἀφορὰ τὸν ἀφορισμό σου (ἄν κατάλαβα καλά, ἐπαναλαμβάνω) γιὰ τὴν δογματικὴ ἀκεραιοφροσύνη (sic), σοῦ ἀπαντᾶ ὁ γίγαντας τῆς φυσικῆς, R. Feynman:

    http://www.youtube.com/watch?v=IaO69CF5mbY

    0 Like
  • Γιώργος Καστρινάκης

    [quote=Σκεπτικος] μονο η Εκκλησια αφοριζει κανονικα,ο κοσμικος \'\'αφορισμος\'\' ειναι λιτο λακωνικο ρητο,περιεκτικη και επιγραμματικη φραση,που περιλαμβανει μια αληθεια η μια πνευματωδη παρατηρηση.με αυτην την εννοια ειναι αφορισμος,αλλα δεν ειναι αναθεμα[/quote]

    Πώς δεν είναι «ανάθεμα» ο «διαφωτιστικός» αφορισμός: Πότε επιτράπηκε, για παράδειγμα, στον λόγο του κ. Ζιάκα, να έχει πρόσβαση στα ΜΜΕ;

    Αυτό καθαυτό, άλλωστε, το Όνομα που διάλεξε ο Διαφωτισμός υποδηλώνει έναν, εξ ορισμού, αφορισμό των διαφωνούντων.
    «Εξ ορισμού»: Ώστε, δηλαδή, απαξάπαντα τα αμφιλεγόμενα να έχουν επιδικασθεί π ρ ι ν από τη φάση του διαλόγου…

    0 Like
  • ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΔΙΑΚΟΜΟΠΟΥΛΟΣ

    Στην φράση του κ. Ζιάκα ‘’ Η σημερινή οικουμένη αποτελείται από καμιά τριακοσαριά έθνη’’ ,θα μπορούσε κανείς να αντιτάξει ότι η σημερινή οικουμένη αποτελείται από 6 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Να ισχυρισθεί δηλαδή ότι αρχή και λογική προϋπόθεση της καθολικής κατηγορίας άνθρωπος (της οικουμενικότητας) είναι η ατομικότητα , ο καθ έκαστος άνθρωπος, όχι η εθνική ετερότητα.
    Η εθνική ετερότητα, το κάθε ξεχωριστό έθνος, δεν μπορεί να είναι η λογική προϋπόθεση της οικουμενικότητας για τον απλούστατο λόγο ότι και αυτή είναι επίσης κατηγορία καθολική και συνεπώς μη υπαρκτή. (τα καθ όλου ουκ εστιν.)
    Από την άλλη ενώ η ύπαρξη των κατά το διεθνές δίκαιο υποκειμένων (των κρατών) είναι μάλλον αναμφισβήτητη, η ύπαρξη του έθνους ως συλλογικού υποκειμένου εξακολουθεί να είναι προβληματική υπό την έννοια ότι το έθνος ως κατηγορία ακόμα και ‘’μιγαδικής μορφής’’ δεν μπορεί να ξεπεράσει το κουσούρι της καθολικότητας.
    Θα συμφωνήσω επομένως με τον κ. Περδικάρη ότι το θεμελιώδες περί έθνους ερώτημα είναι αν το έθνος υπάρχει και θα πρόσθετα ότι ακόμα πιο θεμελιώδες είναι το ερώτημα αν ΘΕΛΟΥΜΕ να υπάρχει.
    Θα απαντήσω στο ερώτημα λέγοντας ότι το έθνος υπάρχει μόνο και εφ’ όσον θέλει να υπάρχει ή με άλλα λόγια ότι το πρακτικό αντίκρισμα του έθνους ως συλλογικό φαντασιακό υφίσταται και γίνεται αντιληπτό ακριβώς όταν η θέληση του αυτή μετατρέπεται σε ιστορική δημιουργία, όταν δια του τρόπου αυτού περνάει από το δυνάμει στο ενεργεία.
    Επομένως η περί του έθνους σύγχυση δεν οφείλεται στη έλλειψη κατανόησης ούτε πρόκειται να αρθεί από έναν πιο επιστημονικό ορισμό. Η περί του έθνους σύγχυση οφείλεται στην διαμάχη:
    Aνάμεσα σε αυτούς που έχουν αποφασίσει ότι το έθνος υπάρχει και σε αυτούς που έχουν αποφασίσει το αντίθετο.
    Ανάμεσα σε αυτούς που ισχυρίζονται ότι οι επιμέρους συλλογικότητες ράτσα ,θρησκεία, έθνος, δεν είναι παρά τεχνητά κατασκευάσματα και σε αυτούς που θεωρούν ότι τα ονόματα των συλλογικοτήτων αυτών για τον καθημερινό και μόνο υπαρκτό άνθρωπο δεν είναι τίποτε άλλο από τα κατηγορήματα του από τα οποία μόλις αποκοπεί παύει να υπάρχει.
    Ανάμεσα στις δυνάμεις της αγοράς που θέλουν να απονομιμοποιήσουν και να καταργήσουν κάθε μορφή συλλογικής ιδιοκτησίας και στις δυνάμεις εκείνες που τις υπερασπίζουν.

    0 Like
  • Γιάννης Περδικάρης

    Εκλεκτέ κύριε Ζιάκα,
    αφού πρώτα υποβάλω τις ευχές μου για την ονομαστική σας εορτή, θα παρακαλούσα για μια πιό σαφή τοποθέτηση επί του πατριωτισμού. Eίστε υπέρ ή κατά του έθνους νοουμένου ως πατρίδας; Υπέρ ή κατά του πατριωτισμού ως ζωτικού αισθήματος ιστορικής και πολιτιστικής αυτοσυντηρησίας των λαών;

    0 Like
  • Ο Λούμπεν

    και για να συμπληρώσω τον Περδικάρη, ο οποίος έθιξε ένα πολύ σοβαρό και σημαντικό ζήτημα:

    ο πατριωτισμός αποτελεί πολιτική στάση, φαίνεται δηλαδή από τις πράξεις και όχι μόνο από τις προθέσεις. Είναι λοιπόν στοιχείο αρετής και ηθικής.

    0 Like
  • Ο Λούμπεν

    \"αν ησουν πολιτισμικα Ελληνας,ησουν και εθνικα,γιατι αυτην ηταν η πραγματικοτητα της εποχης\"

    Να πούμε και για σήμερα:

    \"Άν είσαι πολιτισμικά αμερικάνος, είσαι και εθνικά\";

    0 Like
  • Δήμος Κομνηνός

    Πάντως, παρακολουθώντας τη συζήτηση μου κάνει εντύπωση η μη \"συνεπής\" χρήση του όρου \"έθνος - εθνικός\". Σε πολλές περιπτώσεις αναφέρεται στο \"εθνότητα - εθνοτικός\". Άλλες φορές παραπάμπει στον αγγλικό όρο \"nation\". Άλλες δε, δεν μπορεί παρά να υπονοεί την υπαγωγή σε ένα κρατικό σχήμα (υπηκοότητα, ιθαγένεια).

    Εξ ου και το ερώτημα, \"αν είσαι Αμερικανός \"πολιτισμικά\", είσαι και Αμερικανός \"εθνικά\" ;;\", επιδέχεται τόσες απαντήσεις, όσες και οι ερμηνείες που θα δώσει κανείς στου όρους \"Αμερικάνος\", \"πολιτισμικό\" και \"εθνικό\".

    Πάντως, κατά την άποψή μου, για έναν Έλληνα των προνεωτερικών χρόνων, η διαφοροποίηση ανάμεσα σε \"πολιτισμικότητα\" και \"εθνικότητα\" θα ήταν εντελώς ακατανόητη. Η διαφοροποίηση αυτή μοιάζει να είναι προβολή νεωτερικών κατηγοριοποίησεων στο παρελθόν, άρα ελέγχεται. Επί της ουσίας, βέβαια, σαφέστατα τουλάχιστον από τοιν 4 αιώνα π.Χ. η μετοχή στον Ελληνισμό ήταν θέμα τρόπου - πολιτισμού. Ο \"αύτοπροσδιορισμός\" του μετέχοντος, αλλά και ο \"ετεροπροσδιορισμός\" του, βασίζονταν στον τρόπο και στον πολιτισμό.

    0 Like
  • Θ.Ι.Ζ.

    Αγαπητοί συνδικτυώτες, επειδή θα ήταν άκομψο να σας παραπέμψω στα βιβλία μου που όλα μ\' αυτό το θέμα ασχολούνται, σχεδιάζω ένα κείμενο που θα απαντά στα τεθέντα ερωτήματα, εκτενές μεν αλλά στις διαστάσεις άρθρου. Ώσπου να το κάνω αυτό (το γράφω και θα δημοσιευθεί το καλοκαίρι) θα αναφέρω επιγραμματικά ότι υπάρχει επιστημονική προσέγγιση στο θέμα και μας την εισηγείται ο Αριστοτέλης:

    Η Πόλις περιέχει Οίκους και Κοινότητες. Αλλά ενώ ο Οίκος και η Κοινότητα είναι κοινωνικές μορφές αναγκαίες για το ζην, η Πόλις είναι αναγκαία για το ευ ζην. Το ευ ζην νοηματοδοτείται από συγκεκριμένα πρότυπα. Τα πρότυπα φέρονται και αναπαράγονται από παραδόσεις, οι οποίες διδάσκουν τη μεταποίηση του ζην σε ευ ζην, στους διάφορους τομείς της ζωής.Υπ\' αυτήν, ουσιαστικά, την πολύ σύνθετη εννοιολόγηση, συμβαίνει να είναι η Πόλις το \"σύστημα πατρίδος\" του ελληνικού -\"μικρής κλίμακας\"- συστήματος οικουμένης. Ενώ το Έθνος είναι το \"σύστημα πατρίδος\" της \"μεγάλης κλίμακας\", του \"παγκοσμιοποιημένου\" πλέον, νεωτερικού συστήματος οικουμένης. Μήπως δεν είναι, άλλωστε, κι αυτό δομή παραδόσεων, προαγωγικών του ζην σε ευ ζην; -Όπως βεβαίως νοηματοδοτεί το \"ευ ζην\" ο νεωτερικός τύπος ανθρώπου;
    Σας ευχαριστώ.

    0 Like
  • Θεοφάνης

    Έτσι... φυσικά και την εισηγείται ο Αριστοτέλης...
    ...(Κάλλιο αργά παρά ποτέ.)

    @Θ.Ι.Ζ.
    ελπίζω να αναλύσετε και εκείνο το ωραίο του Αριστοτέλη:

    \"ότι μεν ούν η πόλις και φύσει και πρότερον ή έκαστος, δήλον·\"
    Αριστ.Πολ.1252-\'53

    0 Like
  • Ο Λούμπεν

    \"Μήπως δεν είναι, άλλωστε, κι αυτό δομή παραδόσεων, προαγωγικών του ζην σε ευ ζην;\"

    Η μεν πόλη εξορισμού πολιτική, το δε έθνος κατεξοχήν καταγωγής (δεν ανήκεις σε μια οικογένεια για να περνάς καλά!).
    Το γεγονός ότι η ιστορία ενός Έθνους είναι συνυφασμένη με τον πολιτισμό του έχει να κάμει με το γεγονός, ότι και ο πολιτισμός είναι η ιστορία της πολιτικής του έθνους, διότι η συλλογική μνήμη δεν αφορά την καταγωγή αλλά την ιστορική δηλαδή πολιτική πορεία ενός έθνους.

    0 Like
  • Λούμπεν

    δηλαδή σήμερα υπάρχει μόνο το αγγλοσαξωνικό έθνος

    0 Like
  • Γιάννης Περδικάρης

    Αγαπητοί συνδικτυώτες, επιτρέψτε μου να επαναφέρω μετ\' επιτάσεως το ερώτημα, όπως με απασχολεί, χωρίς ιστορικές αναδρομές, εδάφια και παραπομπές.
    Η φυλλωσιά και η ανθοφορία ενός δένδρου μπορούν να σκεπάσουν ολόκληρη την γή, αν το έδαφος στο οποίο φύεται, οι ρίζες και ο κορμός του είναι αρκετά δυνατοί.
    Δίχως τους δεσμούς με την γή, τις ρίζες και τον κορμό, η φυλλωσιά μαραίνεται, τα άνθη δεν καρποφορούν, ξηραίνονται και πεθαίνουν.
    Το δένδρο παύει να υπάρχει.
    Υπάρχει έθνος δίχως πατρίδα;

    0 Like
  • Ο Λούμπεν

    Νομίζω ότι το παράδειγμα των νομαδικών λαών, αποτελεί μια πρώτη ικανή απάντηση. Εξάλλου η πατρίδα ως γεωγραφική έννοια αυξομειωνότανε ανάλογα με την πολιτική κατάσταση του αντίστοιχου έθνους. Εδώ τέλος δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις αποικίες, όπως ο Πόντος και η Μεγάλη Ελλάδα στην Κάτω Ιταλία.

    0 Like
  • Ἀπόλλων

    ὁ Σάτωφ στοὺς Δαιμονισμένους λέει ὅτι κάθε ἔθνος ἔχει τὸν θεό του. Ὁ Ἰσραήλ εἶχε τὸν ἀληθινὸ Θεό, οἱ Ἕλληνες τὴν Φύση. Πιστεύω ὅτι κάπως ἔτσι προκύπτει αὐτὸ τὸ Συλλογικὸ Ὑποκείμενο. Πιθανολογῶ... Ἂν δὲν ἔχῃςκάποιον θεό, δὲν γίνεσαι Ἔθνος....
    δὲν γίνεσαι σπουδαῖο Ἔθνος. τὰ λιγότερο σημαντικὰ Ἔθνη ἔχουν εἴδωλα.

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Steiner   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βακαλόπουλος Χρ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κλεμάν Ο.   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοροβίνης Β.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπαραμπούτης Κ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Ναστούλης Γ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Ροδίτης Α.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Μινώπετρος Π.   π. Παπαδόπουλος Χαρ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Φώτης Σχοινᾶς
Ἀγαπητέ κ. Γ. Ἰωαννίδη,
εὐχαριστῶ καί ἐγώ γιά τήν προσοχή καί τό χρόνο σας. Θά προβῶ σέ δυό-τρία...
Άρης Νούλης
Να προσθέσω μόνο την Πατερική ρήση : Σώμα δίχως ψυχή το πτώμα. Ψυχή δίχως σώμα το φάντασμα.
Χαίρομα...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Αγαπητέ κ. Σχοινά,
οι παρατηρήσεις μου δεν είχαν καθόλου να κάνουν με το πώς θεωρείτε το όλο κείμεν...
Φώτης Σχοινᾶς
Τό ἀντικείμενο τῆς ἐνστάσεώς μου ἐντοπιζόταν ἀποκλειστικά ἄν στέκει ἤ ὄχι ἡ φράση αὐτή τοῦ π. Θεοδοσ...
Νίκος
Να πω ότι είναι το πρώτο μου σχόλιο στην σελίδα μετά από ανάγνωση χρόνων.
Αρχικά μου άρεσε πολύ το ...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Θα ήθελα να συζητήσω λιγάκι την ένσταση, που διατύπωσε ο κ. Φώτης Σχοινάς αναφορικά με τη φράση του ...
Φώτης Σχοινᾶς
Γενικά τό κείμενο τοῦ π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου εἶναι πολύ καλό. Ἔχω ὅμως μία ἔνσταση σέ μία ἀπόφανσή ...
Πέτρος Πανταζής
Καλές οι διαπιστώσεις και πολύ ωραία και σωστά δομημένο το άρθρο του π.Θ. Μαρτζούχο, ειδικα η τελευτ...
Αλέκος Βαρβέρης
Φίλε Βασίλη. Εξαιρετικό κείμενο. Η αφιέρωση μάλιστα εύστοχα συνδέει θύμα & θύτη και από-δομεί τη...
Ἀθηνιώτη-Παπαδάκη
Ἀντιγράφω:«Ἡ θεία αὐτὴ δικαιοσύνη, ἡ δικαιοσύνη τῆς ἀνάστασης, δὲν ἔχει νὰ κάνει οὔτε μὲ τιμωρία οὔτ...

Nοιάζομαι δηλαδή Μοιράζομαι