Πρωτοσέλιδα

Τι είναι ζωή;

Χριστόφορος Βαμβακούλας *          

 

Είναι δύσκολο, αν όχι ακατόρθωτο, να δοθεί ένας ορισμός της ζωής ή να απαντηθεί το ερώτημα «τι είναι ζωή;». Χαρακτηριστική είναι η δήλωση που έκανε ο Νομπελίστας FrαncoisJacob[1]σχετικά με τον ορισμό της ζωής:  «συμβαίνει ό,τι και με τον χρόνο: ο καθένας έχει μια διαισθητική ιδέα περί αυτού, αλλά, όταν πρέπει να τον ορίσουμε, σπανίως τα καταφέρνουμε»[2].[Renaut, A. 2014:478]  Ανατρέχοντας στο παρελθόν θα σημειώσουμε  στο έργο του GeorgioAgambenτην πληροφορία ότι οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν πιθανότατα δύο διακριτούς όρους για να εκφράσουν τη ζωή. Συγκεκριμένα οόροςζωή εφαρμόζεται από αυτούς σε όλους τους οργανισμούς, ανθρώπους, ζώα και φυτά, που είναι ζωντανοί, ενώ χρησιμοποιούν  τον όρο βίος για να αναφερθούν στον τρόπο με τον οποίο ζει...

 

Χρ. Γιανναράς: «Ενθάδε - Επέκεινα» και «Οντολογία του προσώπου»

Χρήστος Γιανναράς

 

Το αίνιγμα του θανάτου, όπως και το ανεξήγητο του έρωτα, δεν φωτίζονται με τον ατομοκεντρισμό των απαιτήσεων της νόησης, φωτίζονται μόνο από την οδό της μετοχής. Και η μετοχική γνώση κερδίζεται μόνο μέσα από το άθλημα της...

Ο π. Δημήτριος Στανιλοάε ως ερμηνευτής της πατερικής διδασκαλίας για το πρόσωπο (μέρος 2ο )

Δημήτρης Γ. Ιωάννου

 
Ποιες είναι ωστόσο οι διαφορές της περί προσώπου θεολογίας του πατρός Δημητρίου από την αυγουστίνεια-σχολαστική παράδοση; Το θέμα είναι πολύ δύσκολο, και τελείως επιγραμματικά, μάλλον ανιχνευτικά, θα αποτολμήσω, προς χά...
M. Βαρδής: H αναγνώριση της ταυτότητας του φύλου

Μανώλης Γ. Βαρδής    

 

Ο μετανεωτερικός άνθρωπος εξακολουθεί να σκέφτεται με τους ουτοπικούς όρους του παρελθόντος, χωρίς βέβαια την σαφή αναφορά σε έναν μεταφυσικό Θεό ή στην μακρά πορεία της ανθρώπινης Ιστορίας. Θα μπορούσε εύλογα να αναρ...

Ὁ κόσμος ὡς ὑπόσχεση

Κωνσταντῖνος Ἰ. Ζάχος

 
Με τόν καιρό οἱ ἄνθρωποι ἀποκτοῦν μιά βεβαιότητα στίς ἀπόψεις τους γιά τό πῶς εἶναι τά πράγματα σ’ αὐτό τόν αἰνιγματικό καί πολύπλοκο κόσμο. Μιά βεβαιότητα ὅμως πού δέν ἀντιστοιχεῖ στήν ἀσταθή καί ἐν πολλοῖς ἀναιτιολό...
Μηνάς Γρηγοράτος *
 
Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, παρουσιάζουμε σήμερα την ταινία SHERLOCK Jr. σκηνοθετημένη από τον Buster Keaton στη διάρκεια της περιόδου 1920-1927 στην οποία είχε πλήρη καλλιτεχνικό έλεγχο των ταινιών του.

Buster Keaton: SHERLOCK Jr. (1924) from cinema.antifono on Vimeo.

Είναι γνωστό ότι σ’ όλες τις βωβές του ταινίες ο Keaton έπαιζε ο ίδιος, ακόμη και στις πιο επικίνδυνες σκηνές, έστω κι αν έτσι έθετε σε σοβαρό κίνδυνο τη ζωή του. Στο SHERLOCK Jr. έχουμε την ευκαιρία να δούμε την σκηνή όπου, σύμφωνα με το σενάριο, το ορμητικό νερό της δεξαμενής τον πετάει από ψηλά πάνω στις ράγες του τρένου. Το αποτέλεσμα ήταν ο Keaton να χτυπήσει σοβαρά στα γυρίσματα της σκηνής αυτής και στην συνέχεια να υποφέρει για πολλούς μήνες από δυνατούς πονοκεφάλους, χωρίς μάλιστα να γνωρίζει ότι είχε υποστεί βαρύ κάταγμα στο λαιμό.

Λίγο αργότερα, το 1926, ο Keaton γύρισε το αριστούργημά του την ταινία Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ που, σύμφωνα με τον Orson Welles, είναι η σπουδαιότερη κωμωδία του κινηματογράφου. Δυστυχώς η ταινία δεν είχε την αναμενόμενη εμπορική επιτυχία με αποτέλεσμα ο Keaton να κάνει το 1927, όπως αργότερα παραδέχθηκε, το μεγαλύτερο σφάλμα της ζωής του: με αντάλλαγμα ένα πλούσιο συμβόλαιο με την κινηματογραφική βιομηχανία συμφώνησε να του αφαιρεθεί ο καλλιτεχνικός έλεγχος των επομένων ταινιών του, γεγονός που συνέπεσε με την σαρωτική κυριαρχία του ομιλούντος κινηματογράφου. Από τότε και μετά ο Keaton κατάντησε κακέκτυπο του εαυτού του και πειθήνιο ενεργούμενο της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Η μεγάλη φόρμα

Συνεπώς, οι πιο διάσημες ταινίες του Keaton είναι οι βωβές ταινίες της περιόδου 1920-1927. Για να τις διαφοροποιήσουμε από τις βωβές του Chaplin, ας πούμε ότι ο κόσμος του Chaplin είναι αυτός της «μικρής φόρμας», δηλαδή ο κόσμος εκείνος στον οποίο μια μικρή διαφορά στην πλοκή θα ανατρέψει την αρχική κατάσταση, θα αναδείξει μια εντυπωσιακά μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο καταστάσεων με σκοπό να την αξιοποιήσει. Το διάσημο παράδειγμα της «μικρής φόρμας» είναι η κινηματογραφική σκηνή όπου βλέπουμε τον Σαρλό –τον οποίο μόλις παράτησε η γυναίκα του- να τραντάζεται από τους λυγμούς με την πλάτη στο φακό, ενώ όταν γυρίζει προς εμάς τον βλέπουμε να κουνάει ένα σέικερ φτιάχνοντας ένα κοκτέιλ.

Αν λοιπόν ο κόσμος του Chaplin είναι η «μικρή φόρμα», ο κόσμος του Keaton είναι αντίθετα, η «μεγάλη φόρμα». Στις ταινίες του ο ήρωας μοιάζει σαν ένα ασήμαντο σημείο περιτριγυρισμένο από ένα απέραντο περιβάλλον σ’ ένα χώρο υπό συνεχή μετασχηματισμό όπου κυριαρχούν τα αχανή μεταβαλλόμενα τοπία και οι παραμορφώσιμες γεωμετρικές κατασκευές: οι χείμαρροι κι οι καταρράκτες, ένα μεγάλο καράβι που παρασύρεται στη θάλασσα, μια πόλη που σαρώνεται από τον κυκλώνα, μια γέφυρα που γκρεμίζεται σαν τραπουλόχαρτο κλπ. Όλα αυτά μετασχηματίζονται υπό το «παγωμένο» βλέμμα του Keaton, που βλέπει τα πάντα σε θέση περισκοπίου ή σε θέση παρατηρητή. Πρόκειται για ένα βλέμμα προορισμένο για μεγάλους χώρους, εσωτερικούς και εξωτερικούς.

Ταυτόχρονα γεννιέται, μπροστά στα μάτια μας μέσα στην κωμωδία, μια σωρεία απρόσμενων εικόνων. Είναι η θύελλα, οι αστραπές, το διπλό φονικό και η τρομαγμένη γυναίκα στο Η ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΜΑΣ. Είναι ο κυκλώνας στο ΑΤΜΟΠΛΟΙΟ ΤΟΥ ΜΙΣΙΣΙΠΗ, η συντριβή του τρένου και η πλημμύρα στον ΣΤΡΑΤΗΓΟ, ο αιματηρός αγώνας πυγμαχίας στο ΜΠΟΞΕΡ ΜΠΑΤΛΕΡ. Η μοναδικότητα του Keaton έγκειται λοιπόν στην αμεσότητα του τρόπου με τον οποίο προάγει το κωμικό μέσα σ’ αυτό που λέγεται «μεγάλη φόρμα».

Συνεχείς τροχιές

Μια από τις μεθόδους του είναι το «γκαγκ της συνεχούς τροχιάς» το οποίο θέτει σε κίνηση μια ολόκληρη τέχνη γρήγορου μοντάζ. Βέβαια, ο Chaplin και οι υπόλοιποι παρουσιάζουν συχνά ταχύτατες καταδιώξεις, αλλά ο Keaton είναι ίσως ο μόνος που δημιούργησε καθαρά συνεχείς τροχιές. Στο SHERLOCK JR. θα δούμε διάσημες σκηνές με το γκαγκ της συνεχούς τροχιάς: ο ήρωας περνάει από μια καταπακτή πάνω στην σκεπή του τρένου, πηδάει από το ένα βαγόνι στο άλλο, αρπάζει την αλυσίδα μιας δεξαμενής και το νερό ξεχύνεται με ορμή, πέφτει στις ράγες και το σκάει την στιγμή που φτάνουν οι καταβρεγμένοι εργάτες!

Το γκαγκ μπορεί, επίσης, να γίνει και με αλλαγή πλάνου, ενώ ο ήρωας μένει ακίνητος: παράδειγμα η διάσημη σκηνή του ονείρου στο SHERLOCK Jr. όπου τα κοψίματα παρουσιάζουν τον ήρωα διαδοχικά στον κήπο, στο δρόμο, στο γκρεμό, στον αμμόλοφο, στον ύφαλο με το κύμα, στη χιονισμένη έκταση, επιστρέφοντας πάλι στον κήπο. Το αποκορύφωμα της ταχύτητας «συνεχούς τροχιάς» επιτυγχάνεται στον ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΣΤΗ: η κοπέλα τηλεφωνεί στον ήρωα, αυτός ρίχνεται μέσα στην κίνηση της πόλης και καταφέρνει να φτάσει δίπλα της μόλις εκείνη κλείνει το τηλέφωνο!

Οι μηχανές

Οι σχολιαστές του Keaton επέμεναν, επίσης, στην προτίμησή του στις μηχανές και στην συγγένειά του, ως προς αυτή την άποψη, όχι με το σουρεαλισμό, αλλά με το ντανταϊσμό.

Η προτίμησή του σε μηχανές και όχι σε εργαλεία είναι μια ακόμη σημαντική διαφορά του με τον Chaplin που χρησιμοποιεί εργαλεία και αντιτάσσεται στη μηχανή. Αντίθετα ο Keaton προτιμά να μετατρέπει τις μηχανές στον πολυτιμότερο σύμμαχό του, επειδή ο ήρωάς του τις επινοεί και αποτελεί κι εκείνος ένα μέρος τους. Βεβαίως, μπορεί οι μηχανές να ξεφύγουν από τον έλεγχο του ήρωά του και να λειτουργήσουν παράλογα ή να περιπλέξουν το απλό. Όμως παράλληλα υπηρετούν ακατάπαυστα μια υψηλότερη μυστική σκοπιμότητα στα κατάβαθα της τέχνης του Buster Keaton. Μιας τέχνης πρωτοποριακής που (όπως θα δούμε σε μια σεκάνς της ταινίας) επέτρεψε στον ήρωα του SHERLOCK Jr. να σπάσει τα δεσμά θεατή-κοινού και να εισέλθει κυριολεκτικά (!) μέσα στην οθόνη του κινηματογράφου προκειμένου ν’ αποκτήσει την αγαπημένη του κοπέλα.

 

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

 

 

 

  • No comments found

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Λαυρέντιος Γκεμερέυ: Συνέντευξη στο περιοδικό «Ένα» (1987)

Ένας διανοούμενος αντιεξουσιαστής παπάς

 

Είναι Αυστριακός, ζει δεκατρία χρόνια στην Ελλάδα, ιερουργεί στη Γερμανική Καθολική Εκκλησία και χαρακτηρίζει τον εαυτό του «πολιτισμικό πρόσφυγα». Μ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Φ. Σχοινᾶς: Ἕλληνες Πατέρες καί πρόσωπο

Φώτης Σχοινᾶς

 

Ἡ ἔννοια τοῦ προσώπου εἶναι γέννημα καί θρέμμα τῆς πατερικῆς σκέψεως, ἄγνωστη στούς Ἕλληνες. Ὁ π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ γράφει ὅτι «ἡ ἔννοια τοῦ προσώπου καθ’ ἑαυτήν ὑπήρξε πιθαν...

Κοινωνία - Οικονομία 

Έντουαρντ Μπερνέζ, ο πατέρας της κοινωνίας της κατανάλωσης

Ο Ζίγκμουντ Φρόιντ, πατέρας της ψυχολογίας, στο βιβλίο του η ψυχολογία των μαζών και η ανάλυση του εγώ, αναλύει τα βασικά χαρακτηριστικά της ψυχολογίας των κοινωνιών αναφέροντας πως οι μάζες διακ...

 

Θεολογία

Ορθοδοξία και αίρεση

Μανώλης Γ. Βαρδής

 
Αν θες να καταλάβεις τι πάει να πει ‘ακολουθώ έναν κανόνα’, θα πρέπει ήδη να είσαι σε θέση να ακολουθήσεις έναν κανόνα
Ο κανόνας, ως κανόνας, είναι αποκομμένος. Στέκεται...

περί Τέχνης ο Λόγος

Γ. Τσαρούχης: Να κοιτάμε πάνω από την αισθητική
Ο Γιάννης Τσαρούχης στην Άννα Μιχαλιτσιάνου
 
– Πόσο αισιόδοξος είσθε για την ελληνική κοινωνία;
– Υπάρχουν στοιχεία επιστροφής που μας οδηγούν στα παλιά και στοιχεία που ενθουσιάζονται, ερ...

H ομορφιά θα σώσει τον κόσμο

«ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ»: Γιώργος Κουμεντάκης (2017)

Ο Γιώργος Κουμεντάκης, πρώτος καλλιτεχνικός διευθυντής της νέας περιόδου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, συζητά με την Άντζελα Τσιφτσή, στον σταθμό της Βουλής, για τα καινούργια του καθήκοντα αλλά κυ...

   

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

M. Haig: Πίστευα ότι τα social media είναι μια δύναμη του καλού - τώρα όλα δείχνουν πως όχι

Matt Haig

 

Πίστευα ότι τα social media επί της ουσίας ήταν μία δύναμη του καλού, είτε είχαν προσφέρουν στην διάδοση έναρξης της Αραβικής Άνοιξης το 2011, είτε απλώς αποτελούσαν ένα χρήσιμο ε...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Μ. Σπυροπούλου: Ας μιλήσουμε για τις ελλείψεις

Mαριαλένα Σπυροπούλου

 
Η ​​30άχρονη νεαρή μαμά δυσκολεύεται πολύ με το μικρό παιδί της. Ασυνείδητα αρνείται να το μεγαλώσει γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να μεγαλώσει και εκείνη. Επειτα από αρκετ...

Επιστήμη vs Θρησκεία;

Το πρόβλημα των θεμελιωδών αρχών των εμβίων όντων

Κώστας Ζάχος

 

Οι Διερευνήσεις της ιστορίας της επιστήμης και οι επισημάνσεις της σύγχρονης επιστημολογίας έχουν καταστήσει σαφή τον τρόπο αλλά και το μέγεθος της μεταφυσικής θεμ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

T. Θεοδωρόπουλος: Πόσο trendy είναι το φύλο;

Τάκης Θεοδωρόπουλος

 
Μια απλή αίτηση στον εισαγγελέα και μια δικαστική απόφαση αρκεί για την αλλαγή φύλου. Κάτι σαν συναινετικό διαζύγιο. Διαδικασία απλούστερη από την υιοθεσία. Το νομοσχέδι...

Kινηματογράφος

Ευθ. Χατζής: Αντρέι Ταρκόφσκυ-H μέθεξη του ιερού
Ο Ευθύμης Χατζής μιλά για την κινηματογραφική δημιουργία του Αντρέι Ταρκόφσκυ, με άξονα προσέγγισης την πεποίθησή του ότι «τον Ταρκόφσκυ καλείσαι όχι να τον δεις: να τον ζήσεις».
 
«Ο σκηνοθέ...

 

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Αρανίτσης Ε.   Βακαλόπουλος Χρ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Δανέζης Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοροβίνης Β.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Παπαναγιώτου Ι.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Προγκίδης Λ.   Ροδίτης Α.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   Χαραλαμπίδης Κ.   Χατζηαντωνίου Κ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Παπαδόπουλος Χ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
A. Alexandris
O δρ. Σπίγγος θέτει ένα θεμελιώδες ερώτημα «μήπως όποιος ενδιαφέρεται να λυθεί οριστικά το ζήτημα θ...
Τάσος Πέτκου
Το κείμενο είναι μια ακριβής περιγραφή της κρατούσας νεο-φιλιλελεύθερης κοινωνικής αντίληψης. Η αντί...
Γιῶργος Καστρινάκης
Τρεῖς παρατηρήσεις πάνω στὸ ἀπολαυστικὰ πυκνογραμμένο αὐτὸ κείμενο:

1) «Ο μετανεωτερικός άνθρωπος...
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΙΓΓΟΣ
Εξαιρετική η συνεισφορά σας στην κριτική σκέψη. Καταθέτω κι εγώ εδώ τη δική μου, όπως δημοσιεύθηκε π...
Vasilis
Πως φθάσαμε στο σημείο οι ξένοι πνευματικοί άνθρωποι να εκτιμούν, να σέβονται και να προσπαθούν για ...
Άρης Νούλης
"Του δόθηκε να ερμηνεύσει μια μυστική ιστορία, και να απαντήσει σε μια πρόσκληση που δεν γράφηκε από...
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ
Εστω κι ετεροχρονισμένα, σ' ευχαριστώ κι εγώ Φώτη για τα θετικά σου σχόλια. Καταλαβαίνω ότι προσπαθε...

Βιντεοθήκη